شهرستان طوالش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۷°۴۸′۰۳″شمالی ۴۸°۵۴′۱۳″شرقی / ۳۷.۸۰۰۸°شمالی ۴۸.۹۰۳۷°شرقی / 37.8008; 48.9037

طوالش
تصویری از طوالش
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان گیلان
مرکز هشتپر
نام‌های پیشین هشتپر طوالش
سال شهرستان شدن ۱۳۲۶
مردم
جمعیت ۲۰۰۶۴۹ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
آب‌وهوا
بارش سالانه ۱۱۰۰ میلی لیتر
داده‌های دیگر
فرماندار سید عیسی مهدوی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳
شهرها
هشتپر،اسالم،لیسار،حویق،چوبر
تعداد بخش‌ها
۴

شهرستان طوالش[۲] [۳] یا تالش از شهرستان‌های استان گیلان در شمال ایران است. جمعیت شهرستان طوالش ۲۰۰۶۴۹ نفر است (سال۱۳۹۵) که دومین شهرستان پرجمعیت استان گیلان پس از رشت است و مرکز آن شهر هشتپر با جمعیت بیش از ۵۲٬۳۴۴ نفر است. این شهرستان دارای ۴ بخش و ۱۰ دهستان است.نام اولین خیابان این شهر در بدو ایجاد خیابان آذرآبادگان بود که بعلت همجواری با رودخانه ای ساخته شد که هم اکنون به خیابان ۱۷شهریور تغییر نام داده شده است.

تاریخ[ویرایش]

اقوام ایرانی کرانه دریای کاسپین

تالش، سرزمینی که در روزگاران کهن به منطقه وسیعی گفته می‌شد که از شمال با آلبانیای قفقاز، و از شرق به دریای خزر و از جنوب به اسپیه‌رو یا سپیدرود و از آن به حدود مارلیک یا عمارلوی کنونی می‌رسید و از غرب نیز دشت و پهنه اردبیل، مغان و منطقهٔ کوهستانی نیر و سراب را دربر می‌گرفت. تالشی‌ها در نیمه دوم قرن هجدهم حکومت خوانین تالشی را تأسیس کردند و شهر لنکران را به عنوان پایتخت خود انتخاب نمودند. ناگفته نماند که لنکران از قدیمترین زمان تا به حال مرکز سکونت تالشی‌ها به شمار می‌رود. در سال ۱۸۱۳ میلادی با امضای عهدنامه گلستان بخشی از تالش به تصرف کشور روسیه درآمد ودر سال ۱۸۲۸ میلادی با امضای عهدنامه ترکمن چای این اِشغال تصویب و تثبیت گردید تالشی‌ها به دو قسمت تقسیم شدند. بخشی از تالش از سرزمین ایران جداشده و به تصرف روس‌ها درآمد.تالش سرزمین پرشکوه و نازنینی است که دست روزگار ، مانند پهلوانان تراژدی ، بزرگترین عزّت ها و گرانبارترین مشقت ها را بر آن آزموده است . امروز چون بر این سرزمین اهورایی پای می نهیم ، آن را بسانی می بینیم که بر گذشته پرشکوه خود غبطه و غصه می خورد ولی به محض آنکه پای در دشت و چمنزارهای آن می نهیم ، جلال و جبروت و شوکت دیروز آن فرا یادمان می آید . از یک سو ، دشت پهناور << مریان >> را می بینید که بر گرداگرد آن کوههای زیبای تالش ، بسان دلبران طناز و سروناز دست در دست هم داده و به دور آن حلقه زده اند و در سویی دیگر تپه ماهورهایی را می بینی که سر بر بالین ناز بالش کوههای تالش نهاده و به خوابی هزار ساله فرو رفته اند و خیال برخاستن ندارند . تالش از نخستین ساکنان نجد سرزمین پهناور ایران ، پیش از آمدن آریایی ها بوده اند و این نکته ای است که اکثر ایران شناسان در مورد آن اتفاق نظر دارند . اگر در تاریخ به کندوکاو بپردازیم ، ردپای تالشان را در نبردهایی که کوروش با عنوان کادوسیان برای کشورگشائی کرده می بینیم ، رشادت و مهارت زوبین اندازان تالش تا آن حد بود که کوروش در هر جنگی که در پیش داشت از جنگاوران دلاور تالش استمداد می طلبد . امروز پیش از هر زمان دیگر بر ما معلوم گشته است که پیشینه تاریخی و تمدن تالش در منطقه ای بسیار وسیع تر از آنچه ، امروز نام تالش را بر خود دارد ، اطلاق می شده است. 

تقسیات اداری[ویرایش]

اولین قانون تقسیمات کشوری در آبان ماه ۱۳۱۶ خورشیدی، تهیه و تصویب شد. بر اساس این قانون ایران به‌استان‌های شمال، غرب، جنوب، شمال غرب، شمال شرق و مکران تقسیم شد. بر طبق این تقسیم‌بندی شهرستان گیلان و طوالش از توابع استان شمال بود و شامل مناطق زیر بود[۴]:

  1. حومه فومنات، صومعه‌سرا، لشت نشا، کوچصفهان (مرکز: کوچصفهان)
  2. بندر پهلوی:بندر پهلوی، چهار فریضه، خمام، گسکر (مرکز: بندر پهلوی)
  3. لاهیجان:لاهیجان، رانکوه، دهشال (مرکز: لاهیجان)
  4. طوالش:کرگانرود، اسالم، توالششفارود (مرکز: هشتپر کرگانرود)

این تقسیم‌بندی هم چند ماه بیشتر دوام نیاورد و در ۳ بهمن ماه همان سال مصوبهٔ قبلی اصلاح شد و استان‌های ایران به‌استان‌های یکم تا دهم تغییر پیدا کردندپس از تصویب متمم قانون اساسی یعنی در ۱۴ ذیقعده سال ۱۳۲۵ هجری قمری تشکیل ایالات و ولایات به تصویب دومین دورهٔ قانون‌گذاری مجلس شورای ملی رسید. در این قانون ولایت چنین تعریف شده‌است: قسمتی از مملکت که دارای یک شهر حاکم‌نشین و توابع باشد اعم از این که حکومت آن تابع پایتخت یا تابع مرکز ایالتی باشد.در آن زمان گیلان و طوالش جزو ۱۲ ولایت ایران بود. و شهرستان طوالش با بخش های کرگانرود، اسالم، شفارود و ماسال با مرکزیت هشتپر در سال ۱۳۲۳ در استان یکم به شهرستان مشتقل ارتقا پیدا کرد .[۴]

زبان[ویرایش]

زبان مردم طوالش، تالشی است و از زمان‌های دور به این زبان تکلم می‌کنند. زبان تالشی بیشتر از زبان فارسی به زبان پهلوی قدیم (زبان ایرانیان باستان) نزدیک است.[۵][نیازمند منبع]زبان ترکی آذربایجانی نیز در برخی از نواحی طوالش استفاده می‌شود.[۶][۷][۸]

مشخصات شهرستان[ویرایش]

  • وسعت شهرستان: ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
  • تراکم نسبی (نفر): ۵۰۱
  • درصد شهرنشین: ۶۴٫۲٪
  • منطقه قومی تالش که یکی از نواحی ایرانی محل سکونت مردم تالش است با مساحتی حدود ۲۳۷۳ کیلومتر مربع که در شمال غرب گیلان قرار دارد، یک چهارم خاک استان را تشکیل می‌دهد. این شهرستان که نام خود را از قوم تالش گرفته و به استناد منابع و شواهد بسیار، بازمانده اقوام کادوس باستان و از همسایگان دیرین قوم گیل می‌باشد، از غرب به استان اردبیل، از شمال به آستارا و از جنوب به رودبار و از شرق به دریای خزر و انزلی محدود شده و شامل شهرستانهای تالش، آستارا، ماسال ، رضوانشهر ، فومن، شفت، همچنین بخش هایی از مردم شهرستانهای رودبار و خلخال صومعه سرا تالش زبان می‌باشد. تالش از سه جهت به کوه‌های تالش که ادامه رشته کوه‌های البرز هستند و از طرف دیگر به دریای خزر منتهی می‌شود. کشف آثار تمدن ۴۵۰۰ ساله در ییلاق (نوه دیی) تالش جلوه‌های بیشتری به این منطقه خوش آب و هوا داده‌است. مردم تالش به زبان تالشی تکلم می‌نمایند. بخش اعظمی از تالش طی عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای از آن جدا شده و به روسیه ملحق شدند.

تقسیمات شهرستان[ویرایش]

شهرستان طوالش

شهرستان طوالش بزرگ‌ترین شهرستان استان گیلان می‌باشد.

شهر: هشتپر

شهر: لیسار

شهر: اسالم

شهرها: حویق و چوبر.

نمایندگان طوالش در مجلس[ویرایش]

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

ییلاقات تالش

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۰
  2. نام رسمی در پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران
  3. تالش را می توانید بر روی سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی, در این لینک, بوسیله باز کردن تب (Advanced Search) و وارد کردن "-3197273 " در قسمت (Unique Feature Id) و کلیک بر روی (Search Database) پیدا کنید.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ امیراحمدیان، بهرام. «الگو:تقسیمات کشوری». در دانشنامه جهان اسلام. 
  5. سایت شهرداری تالش
  6. «جغرافیای فرهنگی». پایگاه تالش‌شناسی علی عبدلی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۳. 
  7. «فرهنگ تطبیقی تالشی – تاتی – آذری». پایگاه تات پژوهی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۳. 
  8. رهنمایی، محمدتقی، علل نفوذ زبان‌های ترکی و گیلکی در تالش، فصلنامه تحقیقات تالش، شماره ۲ - زمستان ۱۳۸۰.