قنوت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قنوت.jpg

قنوت از ریشهٔ "قنو" است که در لغت به معنای به دست آوردن چیزی و خوشه ­ی خرما آمده و در اصطلاح قرآنی یعنی طاعت و پرستش همراه با خضوع و فروتنی؛[۱] که در واقع به معنای به دست آوردن حالت خضوع در عبادت به صورت قیام، سجده و رکوع بعد از تحقق ایمان می­باشد.[۲] البته "قنوت" در اصطلاح فقه دعا و ثنا در پیشگاه خداوند متعال در موضع خاصی از نماز است؛[۳] و کیفیت آن در نزد امامیه، بلند کردن دست­ها تا مقابل صورت بوده، به­ طوری­که کف دست­ها رو به آسمان و در حال خواندن دعا باشد.[۴][۵]

فلسفه و رموز قنوت[ویرایش]

  • نمازگزار در قنوت این اجازه را می‌یابد که خواسته‌ها و نیازهای معنوی و مادی خود را مطرح کند و استجابت آنها رااز آفریدگارش طلب نماید. به هر حال قنوت در نماز یک مرحله حساس است و طبق احادیث، دعا در آن مستجاب می‌گردد.[۶]
  • قنوت و دعای در آن، نشانه تواضع و خدا خواهی انسان است. خداوند می‌فرماید: مرا (با خلوص دل) بخوانید تادعای شما را اجابت کنم. آنان که از دعا و عبادت من اعراض و سرکشی کنند زود باشد که با ذلت و خواری، داخل جهنم شوند.[۷]

نظر شیعه و اهل سنت[ویرایش]

شیعه[ویرایش]

خواندن قنوت در نماز (دست‌ها را مقابل صورت گرفتن و دعا خواندن) بگونه‌ای که در میان شیعه معمول و متداول است (گرفتن دو دست به صورت در رکعت دوم، قبل از رفتن به رکوع) در هیچیک از مذاهب چهارگانه اهل سنت متداول نیست.

در همه نمازهای واجبی و مستحبی در رکعت دوم قنوت قبل از رکوع مستحب است و مدرک آن علاوه بر روایات ائمه اهل بیت (علیهم السلام) روایتی است که اهل سنت از پیامبر گرامی (صلوات الله علیه و آله) نقل می‌کنند: براء بن عازب که از یاران رسول خداست می‌گوید: «کان رسول الله (ص) لا یصلی صلاه مکتوبه إلا قنت فیها.»؛[۸]
[پیامبر نماز واجبی نمی‌خواند مگر این که در آن قنوت به جا می‌آورد.] و نیز از امیرمؤمنان (علیه السلام) نقل می‌کنند که آن حضرت در نماز مغرب قنوت بجا می‌آورد.[۹] هرگاه قنوت در نماز مغرب مشروع باشد با دیگر نمازها فرقی نخواهد داشت. زراره از امام باقر (علیه السلام) نقل می‌کند: «القنوت فی کل صلاه فی الرکعه الثانیه قبل الرکوع؛ قنوت در تمام نمازها در رکعت دوم پیش از رکوع است»[۱۰]

اهل سنت[ویرایش]

در میان فقیهان اهل سنت درباره قنوت نظر واحدی وجود ندارد در میان آنها در این مسأله اختلاف است.

  • شافعی می‌گوید: قنوت در نماز صبح در همه اوقات مستحب است.[۱۱]
  • ابو حنیفه می‌گوید: قنوت جز در نماز «وتر» در دیگر نمازها مکروه است.[۱۲]
  • ابو یوسف شاگرد ابو حنیفه می‌گوید: وظیفه مأموم پیروی از امام است، هرگاه او قنوت به جا آورد، مأموم باید از آن پیروی کند.
  • احمد بن حنبل می‌گوید: قنوت برای امام در نماز در صورتی درست است که گروهی را برای جهاد اعزام کند.[۱۳]

خواندن قنوت به زبان غیر عربی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۲۶ق، چاپ چهارم، ص۶۸۴.
  2. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش، ج۹، ص۳۶۰.
  3. شریفی اشکوری، الیاس؛ فقرات فقهیه، قم، آل ایوب، ۱۳۸۱ش، چاپ اول، ج۱، ص۵۸۱٫۹۰۹
  4. روح‌الله، موسوی (امام خمینی)؛ آداب الصلاة، قم، مؤسسهٔ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۰ش، چاپ اول، ص۳۷۳-۳۷۴.
  5. وب سایت آیت الله مدرسی فلسفه قنوت
  6. وسائل الشیعه، ج۴، ص۹۰۹
  7. موئمن ۴۰، آیه ۶۱
  8. سنن دارقطنی:۲/۳۷، حدیث ۴؛ سنن بیهقی:۲/۱۹۸
  9. سنن بیهقی:۲/۲۴۵
  10. وسائل:۴/۹۰۰، باب ۳ از ابواب قنوت، حدیث ۱.
  11. بدایه المجتهد:۱/۱۳۱؛ المغنی: ۱/۸۲۳
  12. هدایه مرغینانی:۱/۶۶؛ بدایه المجتهد:۱/۱۳۲
  13. المجموع:۳/۵۰۴
  14. عروة الوثقی، ۱۴۲۰ه ق، ج۱، ص ۵۴۴، م۳
  15. عروة الوثقی، ۱۴۲۰ ه ق، ج۱، ص ۵۴۴، م۳
  16. وسیلة النجاة، ۱۴۲۳ه ق، ج۱، ص ۲۲۰، م ۷۶۶
  17. المسائل المنتخبة، ۱۳۸۲، ص ۱۱۸، م ۳۲۲
  18. المسائل المنتخبة، ۱۴۱۲ ه ق، ص ۱۱۸، م ۳۲۲
  19. المسائل المنتخبة، ۱۴۲۵، ه ق، ص ۱۵۴، م ۳۲۵
  20. جامع الاحکام، ۱۴۱۸ه ق، ج۱، ص ۷۲، س ۲۲
  21. عروة الوثقی، مع التعلیقات، ج۱، ص ۵۲۰ م ۳
  22. عروة الوثقی، ۱۳۸۶، ج۱، ص ۵۹۳ م ۳
  23. منتخب المسائل، ۱۴۲۰ ه ق، ص ۱۲۴، م ۳۲۲
  24. منهاج الصالحین، ج۲، ص ۲۰۵، م ۶۶۸