محمدعلی رجایی
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارائهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
- «رجایی» تغییر مسیری به این صفحه است. برای کاربردهای دیگر رجایی (ابهامزدایی) را ببینید.
| محمدعلی رجایی | |
|---|---|
 |
|
| دومین رئیسجمهور ایران | |
| مشغول به کار ۱۱ مرداد، ۱۳۶۰ – ۸ شهریور، ۱۳۶۰ |
|
| رهبر | سید روحالله خمینی |
| نخستوزیر | محمدجواد باهنر |
| قبلی | ابوالحسن بنیصدر |
| بعدی | سید علی خامنهای |
| نخستوزیر ایران | |
| مشغول به کار ۲۱ مرداد، ۱۳۵۹ – ۱۳ مرداد، ۱۳۶۰ |
|
| رئیس جمهور | ابوالحسن بنیصدر |
| قبلی | مهدی بازرگان |
| بعدی | محمدجواد باهنر |
| وزیر امور خارجه | |
| مشغول به کار ۲۰ اسفند، ۱۲۵۹ – ۲۴ مرداد، ۱۳۶۰ |
|
| رئیس جمهور | ابوالحسن بنیصدر |
| نخست وزیر | خودش |
| قبلی | محمدکریم خداپناهی |
| بعدی | میرحسین موسوی |
| اطلاعات شخصی | |
| تولد | ۲۵ خرداد ۱۳۱۲ قزوین, ایران |
| مرگ | ۸ شهریور ۱۳۶۰ |
| احزاب سیاسی | نهضت آزادی ایران موتلفه اسلامی حزب جمهوری اسلامی |
| همسر(ان) | عاتقه صدیقی (۱۹۵۸–۱۹۸۱) |
| دین | شیعه |
محمدعلی رجایی (۲۵ خرداد ۱۳۱۲ در قزوین - ۸ شهریور ۱۳۶۰ در تهران) دومین رئیس جمهور ایران بود.
محتویات |
زندگی [ویرایش]
محمدعلی رجایی در ۲۵ خرداد ۱۳۱۲ خورشیدی در قزوین به دنیا آمد. پدر او عبدالصمد نام داشت و از کسبه و بازرگانان قدیم قزوین و تهران بودند و چهار سال پس از تولدش در ۱۹۳۷ (۱۳۱۶) درگذشت. محمدعلی از این به بعد با مادر و برادرش زندگی میکرد.
او تحصیلات ابتدایی را در قزوین تمام کرد و در ۱۳ سالگی به تهران رفت و از روی خودساختگی که در شخصیت او بود به کار و فروشندگی که در آن دوران بسیار مرسوم بود در نزدیکی محل کار برادر در جنوب شهر مشغول شد و بر خلاف دیدگاه عوام هیچگاه در فقر و تنگدستی زندگی نکرد. در ۱۷ سالگی به آموزشگاه گروهبانی نیروی هوایی رفت و در حین تحصیل با احزاب و گروههای سیاسی مخالف شاه (همچون فداییان اسلام) آشنا شد و در جلسات سید محمود طالقانی شرکت میکرد. او در این دوران از طرفداران محمود طالقانی بود و در ضمن حضور در ارتش، مخفیانه با فداییان اسلام فعالیت میکرد.
رجایی پس از ماجراهایی از ارتش بیرون آمد و یک سال در شهرستان بیجار به معلمی پرداخت و سپس در سال ۱۳۳۵ برای ادامهٔ تحصیل به دانشسرای عالی رفت و در ۱۳۳۸ از آنجا فارغالتحصیل شد. وی با انجمنهای اسلامی دانشجویان هم همکاری داشت. در ۱۳۳۸(۱۹۵۹) پس از اتمام تحصیل در دوره کارشناسی ارشد آمار به قزوین بازگشت. رجائی با عضویت در نهضت آزادی ایران به فعالیتهای سیاسی خود ادامه داد و در جریان فعالیتهای سیاسی و پخش اعلامیه دستگیر شد و ۵۰ روز را در زندان گذراند. او پس آزادى از زندان با شهيد باهنر به سازماندهى مجدد هيات های موتلفه اسلامی پرداخت و براى پرورش افرادى كه بتوانند نبردى مسلحانه را اداره نمايند به اعزام داوطلبانى به جبهه فلسطين دست زد. در همين رابطه و براى تكميل برنامه مزبور (در سال 1350) خود شخصا به خارج از كشور سفر كرد. ابتدا به فرانسه و تركيه رفت و از آنجا عازم سوريه شد. او همگام با فعاليتهاى سياسى به خدمات فرهنگى از جمله تدريس در مدارس كمال و رفاه ، همكارى با بنياد رفاه و تعاون اسلامى با همكارى شهيد مظلوم آيت الله دكتر بهشتى و شهيد دكتر باهنر و آيت الله هاشمى رفسنجانى نیز مشغول بود. . در سال ۱۳۵۱ با تشکیل سازمان مجاهدین خلق بااین سازمان همکاری نمود. در سال ۱۳۵۳(۱۹۷۴) رژیم شاه وی را دستگیر کرد و بدین سبب، چهار سال را در زندان گذراند و مورد شدیترین شکنجه های ساواک قرار گرفت. قراردادن او در قفس طوطی و کشیدن ناخن های پا تنها بخش کوچکی از زندگی رجایی بعنوان با سابقه ترین زندانی سیاسی زمان خود است که ساواک به جهت افشای نام و محل همرزمانش بر او وارد می نمود و او هیچ وقت بر خلاف اکثر زندانیان سیاسی که به سرعت پس از دستگیری و همکاری آزاد می شدند آزاد نشد. در اثر اين مقاومتها او را به زندان قصر و سپس به اوين فرستادند. در این دوران او از مجاهدین خلق فاصله گرفت و تبری جست. دوران زندان مجموعا چهار سال به درازا كشيد و رجائى در سال 1357 با اوج گيرى انقلاب اسلامى همراه ديگر زندانيان سياسى آزاد شد و بلافاصله وارد مبارزات سياسى و فرهنگى گرديد و به اتفاق عده اى از همكارانش براى بسيج و سازماندهى مبارزات مخفى معلمان مسلمان تلاش كرد و موفق به ايجاد انجمن اسلامى معلمان شد. او در راه پيماييهاى عظيم سال 1357 شرکت می کرد و نقش موثرى در فعاليتهاى تبليغاتى آن روزها داشت.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی [ویرایش]
او چند ماه قبل از انقلاب ۵۷ از زندان آزاد شد. هنگام آمدن آیت الله روحالله خمینی به ایران در کمیتهٔ استقبال مردمی از وی شرکت داشت. او مخالف ترورهای بازماندگان دوره پهلوی بود و رأفت اسلامی و عدالت اجتماعی را بعنوان یک روشنفکر دینی همیشه در رفتار و افکار او به روشنی مشاهده میشد و از همین رو مخالفینی از افراد مذهی تندرو در داخل حکومت داشت.
پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی، او سمتهای مختلفی را به عهده گرفت. رجائی پس از انقلاب به همراه مهندس عزت الله سحابی و ۱۱ نفر دیگر از اعضای نهضت آزادی ایران به دلیل تفاوت دیدگاههایشان با مهندس بازرگان و اعتقاد به برتر دانستن عدالت اجتماعی بر آزادی و دموکراسی، از نهضت آزادی استعفا دادند و بر خلاف تفاوت اندک دیدگاههای حزبی و مدیریتی با این همه از مهندس بازرگان بعنوان استاد مورد احترام خود یاد میبرد. در ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) به وزارت آموزش و پرورش رسید، در ۱۳۵۸(۱۹۸۰) به نمایندگی مجلس رسید و در همان سال در کابینهٔ بنی صدر، به عنوان دومین نخستوزیر جمهوری اسلامی پس از بازرگان شرکت داشت. او در دورهای از ۱۱ مارس ۱۹۸۱ تا ۱۵ اوت ۱۹۸۱ ضمن نخستوزیری، وزارت امور خارجه را نیز به عهده داشت. او از طرفداران و مجریان انقلاب فرهنگی در دانشگاههای ایران بود. پس از برکناری بنی صدر او مدت کوتاهی دومین رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران بود. در این دوره محمدجواد باهنر نخست وزیر او بود.
| جمهوری اسلامی ایران | |
 |
|
|
ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران
رهبر و نهادهای وابسته
دولت (قوه مجریه)
قوه مقننه
قوه قضائیه
شوراهای عالی
رهبران
روسای جمهوری
نخست وزیران
روسای مجلس شورای اسلامی
رؤسای قوه قضائیه
حکومت محلی و شوراها
|
رجایی در ضمن سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به نمایندگی از جمهوری اسلامی، با نشان دادن جاهای شکنجه روی پاهایش (از زندانهای زمان شاه) توجه بسیاری را به خود جلب کرد.
مرگ [ویرایش]
رجایی در ۸ شهریور ۱۳۶۰ خورشیدی بعد از اینکه کمتر از یک ماه رئیس جمهور بود به همراه محمدجواد باهنر در انفجار ۸ شهریور ۱۳۶۰ کشته شد که تا کنون از آن بعنوان پیچیده ترین و مرموزترین ترور در جمهوری اسلامی ایران نام برده می شود و تمامی افرادی که به نوعی با این پرونده در زمان ترور و بعد از آن به جهت بازگشایی پرونده ترور رجایی و کشف مسبب یا مسببین آن ارتباط داشتند که همگی از افراد رده بالای حکومت بودند ترور شدند تا اسرار این ترور که در حساس ترین روزهای حکومت ایران رخ داد همچنان در هاله ایی از ابهام باقی بماند.[نیازمند منبع] پس از او با برگزاری انتخابات مجدد (انتخابات ریاست جمهوری دورهٔ سوم) سید علی خامنهای به ریاست جمهوری برگزیده شد.
پس از درگذشت رجایی و باهنر، شورای موقت ریاست جمهوری متشکل از اکبر هاشمی رفسنجانی رییس مجلس شورای ملی و عبدالکریم موسوی اردبیلی رییس دیوان عالی کشور تشکیل شد و به پیشنهاد این شورا و تصویب مجلس در ۱۱ شهریور محمدرضا مهدوی کنی به نخستوزیری رسید[۱] تا اینکه با برگزاری انتخابات مجدد (انتخابات ریاست جمهوری دورهٔ سوم) سید علی خامنهای به ریاست جمهوری برگزیده شد.
نگارخانه [ویرایش]
-
مراسم تشییع پیکر رجایی و باهنر
-
قبور رجایی و باهنر در آرامگاه شهدای هفتم تیر
پانویس [ویرایش]
- ↑ «رجایی و باهنر در انفجار دفتر نخستوزیری به شهادت رسیدند» (فارسی). تاریخ ایرانی. بازبینیشده در ۸ شهریور ۱۳۹۱.
پیوند به بیرون [ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ محمدعلی رجایی موجود است. |
| پیشین: مهدی بازرگان |
نخست وزیر ایران ۱۳۵۸ - ۱۳۶۰ |
پسین: محمدجواد باهنر |
| پیشین: صادق قطب زاده |
وزیر امورخارجه ایران ۱۳۶۰ |
پسین: میرحسین موسوی |
| پیشین: ابوالحسن بنی صدر |
رئیسجمهور ایران ۱۳۶۰ |
پسین: علی خامنهای |
| ر. | وزیر | وزارتخانه | ر. | وزیر | وزارتخانه |
| ۱ | شکوهی، رجایی | آموزشوپرورش | ۱۲ | طاهری | راه |
| ۲ | اسلامی | ارتباطات | ۱۳ | میناچی | جهانگردی |
| ۳ | امیرانتظام | سخنگو | ۱۴ | احمدزاده | صنایع |
| ۴ | اردلان | دارایی | ۱۵ | شریعتمداری | علوم |
| ۵ | سنجابی،یزدی | خارجه | ۱۶ | دوزدوزانی، حبیبی | ارشاد |
| ۶ | صدر | بازرگانی | ۱۷ | فروهر | کار |
| ۷ | سامی | بهداشت | ۱۸ | حاج سیدجوادی | کشور |
| ۸ | یدالله سحابی | مشاور | ۱۹ | کتیرایی | مسکن |
| ۹ | ایزدی | کشاورزی | ۲۰ | معینفر | نفت |
| ۱۰ | مبشری | دادگستری | ۲۱ | تاج | نیرو |
| ۱۱ | مدنی،چمران | دفاع | ۲۲ | عزت الله سحابی | سازمان برنامه و بودجه |
| ۲۳ | شاهحسینی | تربیت بدنی | ۲۴ |
| ر. | وزیر | وزارتخانه | ر. | وزیر | وزارتخانه |
| ۱ | باهنر | آموزشوپرورش | ۱۲ | موسی کلانتری | راه |
| ۲ | قندی | پست | ۱۳ | تشکیل نشده بود | رفاه |
| ۳ | تشکیل نشده بود | اطلاعات | ۱۴ | نعمت زاده | صنایع |
| ۴ | نمازی | دارایی | ۱۵ | عارفی | فرهنگ |
| ۵ | موسوی | امورخارجه | ۱۶ | دوزدوزانی | ارشاد |
| ۶ | کاظمپور اردبیلی | بازرگانی | ۱۷ | میرمحمد صادقی | کار |
| ۷ | منافی | بهداشت | ۱۸ | مهدوی کنی | کشور |
| ۸ | ؟ | معادن | ۱۹ | گنابادی | مسکن |
| ۹ | سلامتی | کشاورزی | ۲۰ | تندگویان | نفت |
| ۱۰ | احدی | دادگستری | ۲۱ | عباسپور | نیرو |
| ۱۱ | فکوری | دفاع | ۲۲ | ؟ | جهاد |
|
|||||||
.svg)
.svg){kind=small}
|
|||||||
- وزیران دولت موقت مهدی بازرگان
- وزیران دولت اول (محمدعلی رجایی)
- وزیران آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران
- آموزگاران اهل ایران
- اعضای حزب جمهوری اسلامی
- اهالی قزوین
- ترورشدگان اهل ایران
- ترورشدگان توسط سازمان مجاهدین خلق
- دانشآموختگان دانشسرای عالی
- درگذشتگان ۱۳۶۰
- درگذشتگان ۱۹۸۱ (میلادی)
- رؤسای بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی
- رئیسجمهورهای ایران
- زادگان ۱۳۱۲
- زادگان ۱۹۳۳ (میلادی)
- سیاستمداران ترورشده اهل ایران
- سیاستمداران کشتهشده
- مدفونان در بهشت زهرا
- مدفونان در قطعه ۲۴ بهشت زهرا
- نخستوزیران اهل ایران
- نخستوزیران جمهوری اسلامی ایران
- وزیران امورخارجه جمهوری اسلامی
- وزیران دولتهای ایران
- نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران (مرداد ۱۳۶۰)
