سید محمود دعایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Doaii.JPG

سید محمود دعایی (زاده ۱۳۲۰ در یزدروحانی و سیاست‌مدار ایرانی است. او از اعضای مجمع روحانیون مبارز، سرپرست مؤسسه اطلاعات از سال ۱۳۵۹ تاکنون و نماینده شش دوره ابتدایی مجلس شورای اسلامی تا سال ۱۳۸۲ بوده‌است.

دعایی یکی از همراهان روح‌الله خمینی در دوران اقامت وی در شهر نجف بود. وی سفیر ایران در عراق بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

سیدمحمود دعایی فرزند سیدمحمد در سال ۱۳۲۰ از پدری یزدی و مادری کرمانی در شهرستان یزد (شهر زارچ) متولد شد و در ۴ سالگی به اتفاق مادرش که کرمانی بود در کرمان اقامت گزید.

وی پس از اتمام تحصیلات متوسطه وارد حوزه علمیه کرمان به نام مدرسه معصومیه شد و به تحصیل علوم اسلامی مشغول شد.

بعد از اتمام سطوح اولیه تحصیلی در کرمان به حوزه علمیه قم رفت و بعد از تکمیل سطوح عالیه در سال ۱۳۴۶ رویدادهای سیاسی تحت تعقیب رژیم شاه قرار گرفت و مخفیانه به عراق رفت و در آنجا تحصیلات علوم اسلامی را ادامه داد.

دعایی قبل از پیروزی انقلاب در خارج و داخل ایران از فعالین سیاسی بوده و در خلال این مدت به اروپا و کشورهای خاورمیانه: سوریه، لبنان، اردن، عربستان، پاکستان و افغانستان سفر کرده است.

دعایی در جریان مبارزات سیاسی خارج از کشور مدت ۷ سال سخنگوی نهضت روحانیت مبارز در ایران بود و نمایندگی آیت‌الله خمینی را به عنوان رابط بین مسئولین عالی‌رتبه عراقی با او به عهده داشت و همچنین رابط بین سازمان‌ها و انجمن‌های اسلامی و مبارز دانشجوئی و برخی شخصیتهای مبارز خارج از کشور با وی بود.[۱] او بعد از انقلاب اوائل سال ۱۳۵۸ به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق عازم بغداد شد و به‌دنبال اعتراض به دخالت‌های آشکار مأمورین عراقی در امور داخلی ایران به دستور وزارت خارجه در اسفند ۱۳۵۸ به ایران بازگشت. مدتی در دفتر رهبر انقلاب اشتغال داشت و سپس به دستور وی در اردیبهشت ۱۳۵۹ به سرپرستی موسسه اطلاعات منصوب شد.

وی قبل از پیروزی انقلاب تحت تعقیب بود و تلاش‌های وسیعی جهت استردادش صورت گرفت که مأموران رژیم گذشته در این زمینه موفق نشدند.

محمود دعایی در زمان اقامت در عراق تهیه‌کننده و مجری برنامه رادیویی نهضت روحانیت در ایران بود که در مبارزه با رژیم پهلوی پخش می‌شد. دعایی در شش دوره مجلس شورای اسلامی پس از انقلاب یکی از کرسی‌های تهران را در مجلس شورای اسلامی در اختیار داشت. او در انتخابات مجلس هفتم و مجلس هشتم شکست خورد.

پس از انقلاب[ویرایش]

به گفته حامد علوان الجبوری وزیر خارجه عراق (در دوران آغاز جنگ) دعایی هنگام تبعید خمینی به عراق ضمن آنکه نماینده وی برای ارتباط با دولت عراق بوده است، با استخبارات عراق همکاری داشته است. برخی همچنین سخنرانی وی بعنوان سفیر ایران در عراق در نمازجمعه ۱۹ اردیبهشت۱۳۵۹ در تحریک عراق برای جنگ را قابل توجه دانسته‌اند.[۲][۳]

پس از مصادره موسسه اطلاعات پس از انقلاب و قرار گرفتن زیر نظر ولی فقیه وی به عنوان مدیر این موسسه منصوب شد. ستون «دو کلمه حرف حساب» که از دهه ۱۳۶۰ در روزنامه اطلاعات به قلم کیومرث صابری فومنی (گل آقا) منتشر شد به پیشی گرفتن این روزنامه از رقیب دیرین خود کیهان انجامید و زمینه انتشار هفته نامه طنز «گل آقا» در سال‌های بعد شد.[۴] شمارگان نشریات این موسسه از جمله روزنامه اطلاعات در دهه هفتاد علی‌رغم برخورداری از یکی از مجهزترین چاپخانه و بزرگترین تشکیلات در ایران؛ به شدت کاهش یافت. و برخی از نشریات آن (اطلاعات بین‌الملل ...) علی‌رغم برخورداری از امکانات گسترده در موسسه اطلاعات تعطیل گردید.[۵] احتمالاً دیدگاه وی پیرامون انعکاس اخبار در افول اطلاعات موثر بوده است:

«احتیاجی نیست همه حوادث را به اطلاع مردم رساند، وقتی حکم به مرحله نهایی رسید آن موقع حق مردم است که مطلع شوند؛ همچنان که از دادگاه کرباسچی«به عمد» حتی یک کلمه دراطلاعات چاپ نشد تا زمانی که نتیجه معلوم شود.»[۶][نیازمند منبع]

دعایی معتقد است که بدلیل روابطی که با هاشمی رفسنجانی دارد جهت گیری روزنامه اطلاعات هیچ‌گاه نمی‌تواند علیه وی باشاز اعضای جامعه روحانیت مبارز تهران به شمار می‌رفت در آستانه انتخابات مجلس سوم به همراه جمعی دیگر از اعضا، انشعاب کرده و مجمع روحانیون مبارز را تشکیل دادند. وی شش دوره از تهران به مجلس راه یافت اما در دوره هشتم انتخابات مجلس که در لیست ائتلاف اصلاح طلبان قرار داشت موفق به راهیابی به مجلس نشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. هجرت امام خمینی (ره) از عراق به پاریس (طریق جاوید)
  2. چه کسی اولین گلوله جنگ را شلیک کرد؟ (مرکز اسناد انقلاب اسلامی،۱۱اسفند۱۳۸۶)
  3. مگر جز سکوت صدایی (اخبار روز، دکتر محمد ملکی،۲۷شهریور۱۳۸۶)
  4. "دو کلمه حرف حساب" 23 ساله شد (دفتر طنز حوزه هنری،۲۴دی۱۳۸۶)
  5. روزنامه اطلاعات (کتاب اول، اطلاعات عمومی تهران)
  6. نگاهی به روزنامه اطلاعات از دیروز تا امروز (سایت تخصصی مطالعات ارتباطات و فناوری ارتباطات)