ابراهیم یزدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابراهیم یزدی
ابراهیم یزدی
دبیرکل نهضت آزادی ایران
مشغول به کار
۱۳۷۳ – ۱۳۸۰
پس از مهدی بازرگان
پیش از عبدالعلی بازرگان
نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی
حوزه انتخاباتی تهران
وزیر امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر مهدی بازرگان
پس از ۲۱ آبان ۱۳۵۸
پیش از [[[مهدی بازرگان]] (کفیل)[ابوالحسن بنی‌صدر]] (کفیل)
معاون نخست وزیر ایران
نخست وزیر مهدی بازرگان
پیش از عباس امیرانتظام
اطلاعات شخصی
تولد ۱۳۱۰
قزوین
ملیت Flag of Iran.svg ایران
حزب سیاسی نهضت آزادی ایران
فرزندان ۴ دختر و ۲ پسر
محل تحصیل دانشگاه تهران
دانشگاه بیلر
پیشه ، سیاستمدار
دین اسلام شیعه
عضو شورای انقلاب
سرپرست موسسه کیهان
ابراهیم یزدی (نفر دوم از سمت چپ) در نخستین نماز جمعه به امامی آیت الله طالقانی در ۲۵ مرداد ۱۳۵۸ چند روز پیش از مرگ او. دیگر شرکت کنندگان :قطب زاده، هاشم صباغیان، احمد صدر حاج سید جوادی

ابراهیم یزدی، فعال سیاسی ایرانی و دبیرکل نهضت آزادی ایران است. ابراهیم یزدی در دوران اقامت سید روح‌الله خمینی در نوفل‌لوشاتو، فرانسه از مشاوران او بود.[۱] او پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به هم‌راه روح‌الله خمینی به ایران بازگشت.

ابراهیم یزدی، در جلد سوم "خاطرات دکتر ابراهیم یزدی"، در صفحه ۷۳۷ در نامه‌ای به تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۶۹ خطاب به احمد خمینی نوشته: «شما خوب میدانید که «برنامهٔ سیاسـی و اجرایی» آقای خمینی را من تنظیم کرده و ایشان تصحیح و تنقـیح نمودنـد، کـه بعدها بر طبق آن شورای انقلاب و دولت موقت… تأسیس گردید. شما به کسی این اتهامات پوچ و بی اساس را زده‌اید که طراح و مؤسس سپاه پاسداران بوده اسـت، طراح و مبتکر «روز قدس» بوده است، طراح اصلی و اولیه برخی دیگر از نهادهای انقلاب بوده است»[۲]

در بهمن ۱۳۵۷، ابراهیم یزدی به دستور روح‌الله خمینی به عضویت نهادی مخفی به نام شورای انقلاب اسلامی ایران درآمد. خلخالی ادعا می‌کند: ابراهیم یزدی بازپرس دادگاه انقلاب در زمان محاکمهٔ ژنرال‌های ارتش شاهنشاهی ایران بود.[۳] و با آغاز به کار دولت موقت انقلاب به سمت «معاون نخست‌وزیر در امور انقلاب» برگزیده شد.[۴] وی برای مدتی به عنوان سرپرست موسسه کیهان منصوب شد[۵] و پس از استعفای کریم سنجابی از وزارت امور خارجه ایران، به عنوان «وزیر امور خارجه دولت موقت انقلاب» معرفی شد. در دوران وزارت او، ایران از پیمان سنتو خارج شد و سپس به جنبش غیر متعهدها پیوست.[۶] در فاصله کوتاهی پس از آغاز بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا، دولت موقت به نخست‌وزیری مهدی بازرگان در اعتراض به ناتوانی دولت و کنترل گروه‌های خودسراستعفا داد[۷] وی سپس در سال ۱۳۵۸ خورشیدی، نماینده مردم تهران در دوره اول مجلس شورای اسلامی شد، اما پس از آن، صلاحیت‌اش برای نامزدی در انتخابات دوره‌های بعدی مجلس شورای اسلامی، توسط شورای نگهبان قانون اساسی، ظاهراً با استناد به اظهارات سید روح‌الله خمینی علیه نهضت آزادی، رد شد.[۵]

ابراهیم یزدی، تا پیش از انقلاب ایران، همراه خانواده‌اش، سال‌ها در آمریکا زندگی کرد و به شهروندی ایالات متحده آمریکا درآمد.[۸] او پس از کنار گذاشته‌شدن از مناصب حکومتی، بارها به دلایل مختلف زندانی شده‌است. وی آخرین‌بار از تاریخ ۹ مهر ۱۳۸۹ تا ۲۹ اسفند ۱۳۸۹ خورشیدی در زندان بود.[۹]

زندگی[ویرایش]

ابراهیم یزدی در مهر ماه سال ۱۳۱۰ در یک خانواده مذهبی متوسط در قزوین به دنیا آمد؛ در سال ۱۳۱۶ همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در خیابان ری پرورش یافت.[۱۰]

تحصیلات[ویرایش]

تحصیلات ابتدایی را در دبستان‌های مولوی (بازارچه مُعیّر) و ادب (پشت مسجد سپهسالار)، تحصیلات متوسطه را در دبیرستان دارالفنون و تحصیلات عالیه را در دانشکده داروسازی دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۲ به اتمام رسانید.

یزدی در سال ۱۹۶۱ به ایالات متحده آمریکا رفت، و مدتی طولانی به همراه همسر و ۶ فرزندش در شهر هوستون ایالت تگزاس زندگی می‌کرد. او و همسرش در سال ۱۹۷۱ شهروند ایالات متحده شدند. رسانه‌ای شدن این امر در بحبوحه انقلاب در نشریات آمریکا خبرساز شد.[۱۱][۱۲]

وی در زمان اقامتش در آمریکا، مدتی محقق علمی دانشکده پزشکی بیلور در تگزاس بود.[۱۳]

او در هنگام تحصیل در رشته داروسازی با بخش آسیب‌شناسی و فارماکولوژی دانشگاه بیلور همکاری می‌کرد. در این مدت او تحقیقاتی در مورد سرطان کرد و مقالات پژوهشی مهمی در این زمینه در نشریات تخصصی پزشکی به چاپ رساند.

فعالیت مذهبی[ویرایش]

ابراهیم یزدی در خلال زندگی در آمریکا، در حالی که در دانشگاه «بیلور» درس می‌خواند به تاسیس انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا و کانادا، انجمن اسلامی پزشکان آمریکا و کانادا پرداخت. او موسس اولین مسجد شهر هوستون بود و همچنین از موسسان «جامعه مسلمانان هوستون» و نخستین رئیس آن بشمار می‌رود که بزرگترین سازمان اسلامی در آمریکا به شمار می‌آید. وی عضو هسته مرکزی بسیاری از تشکلهای دانشجویی مسلمان در آمریکا بوده‌است. تعدادی از آنان حال جزو رهبران و دولتمردان برجسته کشورهای مسلمان دنیا به شمار می‌روند. همانند طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه، ماهاتیر محمد نخست وزیر سابق مالزی، انور ابراهیم معاون وی، حسن الترابی از دولتمردان سودان و عزالدین عراقی از فعالان دموکرات در عراق هستند.[۱۴] او متناوباً کلاسهای قرآن هفتگی در منزل خود بر‌گزار می‌کند و جزوات و کتابهای اسلامی زیادی منتشر کرده‌است.[۱۵]

فعالیت سیاسی[ویرایش]

قبل از انقلاب[ویرایش]

ابراهیم یزدی فعالیت سیاسی خود را با عضویت در نهضت خداپرستان سوسیالیست شروع کرد. با شروع نخست‌وزیری دکتر محمد مصدق او به سلک طرفداران نهضت ملی شدن صنعت نفت درآمد و با وقوع کودتای ۲۸ مرداد و شروع به کار نهضت مقاومت ملی به رهبری سید رضا زنجانی، عضو این نهضت شد. او در کمیته‌های دانشگاه، شهرستانها، انتشارات، سیاسی و اجرایی فعال و همچنین عضو هیأت تحریریه و ناشر روزنامهٔ «راه مصدق» بود.[۱۰]

در سال ۱۳۳۹ و با فعال شدن دوباره جبهه ملی (دوم) به عضویت کمیته انتخابات این جبهه درآمد. او در این سال به آمریکا مهاجرت کرد و از سال ۱۳۴۰ تا سال ۱۳۴۴ به عنوان دبیر شورای مرکزی جبهه ملی ایران، شاخه آمریکا و عضو هیأت اجرایی و مسئول تشکیلات جبهه، عضو هیأت تحریریه مجله «اندیشه جبهه» ارگان جبهه ملی فعالیت می‌کند. در زندگی نامهٔ منتشره از سوی کمیته انتخابات نهضت آزادی آمده‌است در این مسئولیت‌ها او با دکتر چمران، دکتر شایگان، دکتر نخشب همکاری می‌کرد.[۱۰]

با تاسیس نهضت آزادی ایران در سال ۱۳۴۰ او به همراه مصطفی چمران، علی شریعتی و صادق قطب‌زاده به تأسیس شاخه‌های اروپا و آمریکای این نهضت مبادرت می‌ورزد و به عنوان رییس شورای مرکزی نهضت آزادی ایران در خارج از کشور انتخاب می‌شود. او همچنین مسئولیت انتشار ماهنامه پیام مجاهد ارگان نهضت آزادی ایران خارج از کشور را هم بر عهده داشته‌است.[۱۰]

او در سال ۱۳۴۴ مسئولیت رهبری سازمان مخصوص اتحاد و عمل (سماع) را بر عهده داشته‌است و با همکاری مصطفی چمران و محمد توسلی به تاسیس اولین پایگاه آموزش جنگ‌های مسلحانه ابتدا در مصر و سپس در جنوب لبنان مبادرزت می‌ورزد.[۱۰]

او در هنگام اخراج روح‌الله خمینی از عراق و امتناع دولت کویت از پذیرش روح‌الله خمینی و هیات همراه به او پیشنهاد مهاجرت به فرانسه را می‌دهد و با همکاری صادق قطب زاده خانه‌ای در نوفل لوشاتو به این منظور تهیه می‌شود. او در این مدت از مشاورین ارشد روح‌الله خمینی بوده‌است.[۱۰]

بعد از انقلاب[ویرایش]

EB-Yazdi.JPG

ابراهیم یزدی همراه با روح‌الله خمینی از فرانسه به ایران آمد. با تشکیل شورای انقلاب، او به عضویت این شورا برگزیده می‌شود و با شروع دولت موقت مهندس بازرگان، او نخست به عنوان معاون نخست وزیر در امور انقلاب و سپس پس از استعفای دکتر کریم سنجابی از پست وزارت امور خارجه به عنوان وزیر خارجه دولت انتخاب می‌شود. او در سالهای ۵۸ و ۵۹ سرپرستی موسسه کیهان را بر عهده داشت.[۱۶][۱۰]


کابینهٔ موقت مهدی بازرگان
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ شکوهی، رجایی آموزش‌وپرورش ۱۱ طاهری راه وترابری
۲ اسلامی ارتباطات ۱۲ احمدزاده صنایع ومعادن
۳ اردلان، بنی‌صدر اقتصاد ۱۳ شریعتمداری علوم
۴ سنجابی،یزدی امورخارجه ۱۴ دوزدوزانی ارشاد
۵ صدر بازرگانی ۱۵ فروهر کار
۶ سامی بهداشت ۱۶ حاج‌سیدجوادی کشور
۷ میناچی جهانگردی ۱۷ کتیرایی‌‏‎ مسکن
۸ ایزدی کشاورزی ۱۸ معین‌فر نفت
۹ مبشری دادگستری ۱۹ تاج نیرو
۱۰ مدنی،ریاحی،چمران دفاع
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ یدالله سحابی وزیرمشاور ۳ سمیعی محیط زیست
۲ عزت الله سحابی برنامه وبودجه ۴ شاه‌حسینی تربیت بدنی

او همراه با استعفای مهندس بازرگان از دولت کناره گیری کرد. با برگزاری انتخابات مجلس شورای ملی در این انتخابات از تهران کاندیدا شد و در دور اول انتخابات به وکالت مجلس انتخاب شد. در مجلس اول شورای ملی (اسلامی) عضو کمیسیون‌های تحقیق، امور خارجه، بهداشت و درمان و بازرگانی خارجی بوده‌است.[۱۰]

پس از این صلاحیت او برای کاندیداتوری در تمامی انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورا توسط شورای نگهبان رد شده‌است.

او در سالهای بعد از انقلاب در ایران زندگی کرده‌است و ریاست کمیتهٔ اجرایی، دفتر سیاسی متناوباً بر عهده داشته‌است و از اعضای شورای مرکزی نهضت آزادی به صورت متمادی بوده‌است. پس از فوت مهندس مهدی بازرگان، از سوی شورای مرکزی نهضت آزادی به سمت دبیر کلی نهضت آزادی برگزیده شد.[۱۰]

ابراهیم یزدی پیش از برگزاری اجلاس سران سازمان کنفرانس اسلامی در تهران، یک هفته بازداشت شد اما پس از آزادی برخی سران کشورها همراه با اسکورت خود در منزل وی با او دیدار کردند که بازتاب وسیعی در رسانه‌های بین‌الملل داشت و جایگاه وی را در عرصه سیاسی جهان اسلام نشان داد. همین موضوع نیز باعث شد که برغم بازداشت وی عمدتاً این بازداشت‌ها کوتاه مدت باشد، گرچه پس از اعتراضات جنبش سبز وی برای چندین ماه در بازداشت بسر برد.[۱۷]

ماجرای اعدام امیران ارتش شاهنشاهی[ویرایش]

پس از پیروزی انقلاب و دستگیری تعدادی از سران و مقامات امنیتی، نظامی و سیاسی پهلوی وی در کنار مهدی بازرگان برای جلوگیری از اعدام دستگیر شدگان تلاش می‌کند.[۱۸] و به گفته خلخالی به آنان «در باغ سبز نشان می‌داد» صادق خلخالی در این باره در خاطرات خود می‌گوید:

از جمله کسانی که در همه کارها دخالت می‌کرد و بازپرس شده بود؛ ابراهیم یزدی بود که در دولت موقت اول معاون نخست وزیر و سپس وزیر امور خارجه شد.

.... ابراهیم یزدی در طبقه سوم مدرسه رفاه که من هم آنجا بودم، نصیری و رحیمی را به محاکمه کشید. آنها با وجود اینکه می‌دانستند که من از طرف امام به عنوان قاضی و حاکم شرع معرفی شده‌ام به این امر توجه نمی‌کردند، خودشان می‌بریدند و می‌دوختند و در باغ سبز نشان می‌دادند. تلویزیون هم جریان را ضبط می‌کرد و ما هم نظاره می‌کردیم. سرانجام کاسه صبرم لبریز شد و مستقیماً به خدمت امام رفتم و عرض کردم: ابراهیم یزدی می گوبد که جزو شورای انقلاب است و نمی‌گذارد من به کارها رسیدگی کنم. او در همه کارها مداخله می‌کند و مانع کار ما می‌شود. امام فرمود: او جزو شورای انقلاب نیست و زورش هم به تو نمی‌رسد اگر آمد آنجا یقه او را بگیر!(سپس امام یقه مرا گرفت و گفت اینجوری) پس از بیانات امام من با قدرت تمام به مدرسه رفاه برگشتم. ابراهیم یزدی در کارها مداخله می‌کرد .... من می‌خواستم در آن شب ۲۴ نفر را اعدام کنم. چشم همه آنها را بسته بودیم؛ اما این آقایان دائماً این پا و آن پا کردند می‌رفتند و می‌آمدند و من هم خون دل می‌خوردم.

فردای آن شب که نصیری و ناجی و رحیمی و خسروداد اعدام شدند مهندس بازرگان مصاحبه مطبوعاتی تشکیل داد و با کمال تعجب اعلام نمود: ما از وضع دادگاه‌های انقلاب کوچکترین اطلاعی نداریم.[۱۹]

مسعود بهنود می‌گوید در شب اول انقلاب خلخالی قصد داشت ۳۰ نفر را اعدام کند که با پایداری یزدی فقط ۴ نفر اعدام شدند و در نهایت ۲۰ نفر از آنها جان به در بردند و اکنون (۱۳۹۰) هنوز سه تن از آنها زنده‌اند. خلخالی رهبران نهضت آزادی را مانع اعدام زندانیان دانسته و می‌گوید در هنگام اعدام هویدا تلفن‌های زندان اوین را قطع کرده بود تا آنان مانع از اعدام نشوند.[۲۰]

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۴[ویرایش]

یزدی در حالی که رد صلاحیتش تقریباً قطعی دانسته می‌شد،[۲۱] برای نامزدی انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۴) ثبت نام کرد. وی پس از ثبت نام گفت: «همه شهروندان باید به قانون التزام داشته باشند هر چند به آن اعتقاد نداشته باشند. ما به دنبال تغییر در ساختارهای حقیقی هستیم نه ساختارهای حقوقی... ما با ثبت نام خودمان بار دیگر به حاکمان فرصت می‌دهیم که راه حلی برای رفع بحران‌های موجود بیندیشند.» یزدی در فرم انتخاباتی خود، واژه «اعتقاد» را در عبارت «اعتقاد به مبانی قانون اساسی» خط زده و عبارت «التزام» را جایگزین نموده بود.[۲۲]

حوادث پس از انتخابات ۱۳۸۸[ویرایش]

بازداشت در سال ۱۳۸۸[ویرایش]

نهضت آزادی در جریان حوادث پس از انتخابات ۱۳۸۸ از معترضان به نتایج انتحابات بود و ابراهیم یزدی نیز چندین بار دستگیر شد.

در تاریخ ۷ دی ۱۳۸۸ و در پی حوادث عاشورای ۱۳۸۸، ماموران امنیتی ساعت ۳ بامداد با مراجعه به منزل ابراهیم یزدی، او را بازداشت و به زندان اوین منتقل کردند.[۲۳][۲۴] وی که از کهولت سن و سرطان پروستات رنج می‌برد و تحت درمان بود، نیاز به مراقبت مستمر پزشکی و درمانی داشت. در پی این اقدام جامعه اسلامی هوستون که شامل سیصد هزار نفر از مسلمانان است، در نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای، محمود احمدی‌نژاد، علی لاریجانی و محمود خزائی (نمایندهُ ایران در سازمان ملل متحد)، خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط ابراهیم یزدی و دیگر مخالفان مسلمان شد.[۲۵] همچنین فعالان ملی-مذهبی مانند ابوالفضل بازرگان، محمد بسته‌نگار، حبیب‌الله پیمان، غلامعباس توسلی، رضا رئیس‌طوسی، عزت‌الله سحابی، هاشم صباغیان، احمد صدر حاج سید جوادی، اعظم طالقانی، نظام‌الدین قهاری و علی‌اکبر معین‌فر با ابراز نگرانی از اوضاع جسمی ابراهیم یزدی، طی نامه‌ای نوشتند «به عنوان یک امر اخلاقی و صرفاً از جهت رعایت حقوق انسانی، امکان آزادی ابراهیم یزدی را با هدف ادامه درمان او فراهم کنند.»[۲۶] در پی صدور اجازهٔ مرخصی، وی از زندان اوین به بیمارستان برای انجام عمل قلب باز منتقل گردید.[۲۴]

بازداشت در سال ۱۳۸۹[ویرایش]

وی مجدداً در روز جمعه ۹ مهر ۱۳۸۹ به اتهام شرکت در نماز جمعه غیر قانونی بازداشت شد. ایرنا گزارش کرد که او در حین برپایی یک نماز جمعه ویژه اعضای حزب نهضت آزادی در اصفهان، به همراه هاشم صباغیان و سید علی اصغر غروی دستگیر شده‌است. به گفته مقامات انتظامی این نماز جمعه به اقدام فعالان فرقه وهابیت برپا شده بود.[۲۷] به گزارش بی‌بی‌سی به نقل از شاهدان عینی، یزدی و صباغیان در آن روز برای شرکت در مراسم ختم یکی از اعضای نهضت آزادی به شهر اصفهان سفر کرده بودند و هنگامی که برای استراحت به منزل یکی از دوستان خود رفته بودند، بازداشت شدند.[۲۸] رسیدگی به پرونده نمازجمعه غیرقانونی به قاضی صلواتی سپرده شده‌است و او از پذیرش وکیل ابراهیم یزدی خودداری کرده‌است. او در حال حاضر سالمندترین زندانی سیاسی ایران است.[۲۹]

بازداشت وی با اعتراضات داخلی و خارجی روبرو شد از جمله سیصد هزار تن از مسلمانان آمریکا طی بیانیه‌ای خطاب به رهبران ایران خواستار آزادی وی شدند.[۳۰] همچنین بیش از ۱۳۰ روشنفکر معروف از جمله نوام چامسکی، یورگن هابرماس و اسلاوی ژیژک در نامه‌ای سرگشاده خواستار آزادی او شدند.[۳۱] یزدی پس از بازداشت به خانه امن وزارت اطلاعات منتقل گردید و یک بار نیز شایعه درگذشت وی منتشرشد. عزت‌الله سحابی علت دستگیری وی را اطلاعات زیاد وی پیرامون رویدادهای انقلاب می‌داند.[۳۲] یزدی در ۲۹ اسفند ۱۳۸۹ از زندان آزاد شد پس از آزادی خبرگزاری جمهوری اسلامی مدعی استعفای او از دبیر کلی نهضت آزادی شد و چندی بعد مصاحبه‌ای را به نقل از وی منتشر کرد که خانواده‌اش و رسانه‌ها بر تحمیلی و تحریف شده بودن آن تأکید کردند.[۳۳]

محکومیت به ۸ سال زندان[ویرایش]

در پی انتشار نامه‌ای به "راشد الغنوشی" رهبر جنبش تونس و امضای نامه ۱۳۴ امضایی فعالان سیاسی خطاب به محمد خاتمی از سوی یزدی، دکتر ابراهیم یزدی در ۱۱ آبان ماه ۱۳۹۰ به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب اسلامی احضار شد. پیش از این نیز بازجویان وزارت اطلاعات ساعتها از دبیر کل نهضت آزادی بازجویی کرده بودند. او در صبح ۱۱ آبان ماه ۱۳۹۰ در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب اسلامی به ریاست قاضی صلواتی به سه اتهام محاکمه شد، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور، فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران و تاسیس و هدایت نهضت آزادی ایران. ابراهیم یزدی در دی ماه ۱۳۹۰ به هشت سال زندان محکوم شد.[۳۴]

کتاب‌ها[ویرایش]

  • آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها (گزارش تحلیلی انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷)
  • مبانی ژنتیک ملکولی (انتشارات اطلاعات) (۱۳۶۴)
  • تغییرات جهشی در مواد ژنتیک (۱۳۶۵)
  • سه جمهوری، انتشارات جامعه ایرانیان، ۱۳۷۸
  • خطی در دریا (۱۳۷۹)
  • با یاد پانزدهم خرداد (۱۳۵۹)
  • دو مقاله درباره اقتصاد اسلامی (۱۳۵۹)
  • خاک‌های رسی و پیدایش حیات (۱۳۸۰)
  • نفت در جهان اسلام (۱۳۶۵)
  • هفت اسفندسخنرانی چهارتن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی (۱۳۶۰)
  • مقاومت در زندان: خاطرات شادروان عباس را دنیا در سال (۱۳۴۰)
  • کالبدشکافی توطئه: بررسی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (۱۳۸۱)
  • دکترین امنیت ملی (۱۳۸۲)
  • کامیابی‌ها و ناکامی‌های مجلس اصلاحات (۱۳۸۴)
  • جنبش دانشجویی ایران، از ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ (۱۳۸۳)
  • یادنامه دکتر چمران
  • جهان شگفت انگیز مغز
  • روشنفکری دینی و چالشهای جدید
  • دانستنی‌هایی درباره سرطان پروستات
  • خدا در ناخوداگاه
  • بیماری‌های قلب آدمی[۳۵]

منابع[ویرایش]

  1. An Iranian Revolutionary, Dismayed but Unbowed An Iranian Revolutionary, Dismayed but Unbowed, The New York Times
  2. ابراهیم یزدی، "خاطرات دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل نهضت آزادی ایران". جلد سوم، چاپ اول، صفحه ٧٣٧، ۱۳۹۳
  3. خاطرات آیت‌الله خلخالی. آیت‌الله شیخ صادق خلخالی. جلد اول فصل هفتم انقلاب اسلامی و توطئه گروهک‌ها چاپ دهم صفحه ۳۶۰ انتشارات سایه
  4. World: The Odyssey of Ibrahim Yazdi, Time Magazine
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ابراهیم یزدی به اتهام «تاسیس نهضت آزادی» محاکمه می‌شود، بی‌بی‌سی فارسی
  6. سیاست خارجی ایران از ۱۳۵۷ تاکنون؛ چرخش‌ها و چالش‌ها - بخش نخست، بی‌بی‌سی فارسی
  7. اشغال سفارت آمریکا: زمینه‌های داخلی، بی‌بی‌سی فارسی
  8. Iran: The Test of Wills, Time Magazine
  9. «واکنش‌های بین‌المللی به بازداشت رهبر نهضت آزادی بازجویی‌های چند نفره از ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین، ۱۸. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ ۱۰٫۶ ۱۰٫۷ ۱۰٫۸ «زندگینامه دکتر ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. ارگان نهضت آزادی ایران. 
  11. Key Khomeini Deputy Is American Citizen. . Toledo Blade, March 15, 1979, 1. 
  12. Official of Iran is a US Citizen. . The Milwaukee Sentinel, March 15, 1979, 2. 
  13. The Eagle and the Lion: The Tragedy of American-Iranian Relations. James A. Bill. Yale University Press, ۱۹۸۹. ISBN ۰-۳۰۰-۰۴۴۱۲-۷ p.۲۶۶
  14. «واکنش‌های بین‌المللی به بازداشت رهبر نهضت آزادی بازجویی‌های چند نفره از ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین، ۱۸. 
  15. کتابشناسی - مجموعه کتابهای ابراهیم یزدی
  16. آفتاب - ابراهیم یزدی به ۸ سال زندان محکوم شد
  17. «واکنش‌های بین‌المللی به بازداشت رهبر نهضت آزادی بازجویی‌های چند نفره از ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین، ۱۸. 
  18. مسعود بهنود. «به بهانه نقل از دکتر یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین. 
  19. خلخالی, صادق (1379). خاطرات آیت‌الله خلخالی اولین حاک شرع دادگاههای انقلاب (از ایام طلبگی تا دوران حاکم شرع دادگاههای انقلاب اسلامی). نشر سایه. ISBN 964-5968-25-1. 
  20. مسعود بهنود. «به بهانه نقل از دکتر یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین. 
  21. گویا
  22. همشهری
  23. «بازداشت گسترده فعالان سیاسی در پی حوادث روز عاشورا در ایران»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ «ابراهیم یزدی از زندان به اتاق عمل منتقل شد». وب‌گاه کلمه. 
  25. «نامه سیصد هزار نفر از مسلمانان آمریکا: ابراهیم یزدی و دیگر اصلاح طلبان را فوراً آزاد کنید»(فارسی)‎. وبگاه جرس. 
  26. «نگرانی فعالان ملی-مذهبی از وضع سلامت ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی. 
  27. سرکرده گروهک نهضت آزادی بازداشت شد خبرگزاری ایرنا
  28. BBC فارسی - ایران - ابراهیم یزدی و هاشم صباغیان بازداشت شدند
  29. امروز نیوز
  30. «واکنش‌های بین‌المللی به بازداشت رهبر نهضت آزادی بازجویی‌های چند نفره از ابراهیم یزدی»(فارسی)‎. روزآنلاین، ۱۸. 
  31. «مصاحبه یزدی؛ متن مشکوک با چاشنی پیام‌های سفارشی»(فارسی)‎. بی بی سی. 
  32. «خانه امن و ترس از پیرمرد»(فارسی)‎. روز. 
  33. «خانواده ابراهیم یزدی مصاحبه ایرنا را تکذیب کرد»(فارسی)‎. بی بی سی. 
  34. جنبش راه سبز - وکیلِ مدافع دبیر کل نهضت آزادی: دکتر ابراهیم یزدی به هشت سال زندان محکوم شد
  35. کتابشناسی - مجموعه کتابهای ابراهیم یزدی

پیوند به بیرون[ویرایش]

ویدیوهای سخنرانی[ویرایش]