حسنعلی منصور
 |
|
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | حسنعلی منصور |
| زادروز | اردیبهشت ۱۳۰۲ |
| زادگاه | تهران، ایران |
| تاریخ مرگ | ۷ بهمن ۱۳۴۳ |
| جایگاه مرگ | بیمارستان پارس، تهران، |
| همسر | دختر تیمورتاش فریده امامی منشی اداره بیمه |
| اطلاعات سیاسی | |
| حزب سیاسی | حزب ایران نوین |
| سمت | نخست وزیر ایران |
| پستهای پیشین | اولین دبیر کل حزب ایران نوین |
| پادشاه | محمد رضا شاه پهلوی |
| پس از | اسدالله علم |
| پیش از | امیر عباس هویدا |
حسنعلی منصور (اردیبهشت ۱۳۰۲ - ۷ بهمن ۱۳۴۳) سیاستمدار ایرانی و یک دوره نخستوزیر ایران بود. وی در ۱ بهمن ۱۳۴۳ خورشیدی، در مقابل مجلس شورای ملی توسط گروهی از نزدیکان مجتبی میرلوحی، مشهور به «نواب صفوی» ترور شد.[۱] پس از ترور حسنعلی منصور، دوست دیرینش، امیر عباس هویدا به جای او نخستوزیر ایران شد.[۲]
زندگی[ویرایش]
حسنعلی منصور فرزند علی منصور (وزیر و نخستوزیر معروف عصر پهلوی) و نوهٔ دختری حسن رئیس ظهیرالملک (حکمران و دولتمرد عصر قاجار و پهلوی) بود. او اردیبهشت ۱۳۰۲ ه. ش به دنیا آمد و پس از پایان دوران تحصیل و اخذ مدرک لیسانس حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه تهران، کار دولتی خود را از وزارت امور خارجه آغاز کرد(۱۳۲۴) و با پشتوانه قوی خانوادگی مدارج ترقی را طی کرد. او پس از یک ازدواج ناموفق، با فریده امامی نوه دختری حسن وثوق(وثوق الدوله) ازدواج کرد و با خانوادههای متنفذ وثوق، قوام، امینی و... هم نسبت فامیلی پیدا کرد.
منصور اولین دبیرکل حزب ایران نوین بود و پس از احراز پست نخست وزیری بجای امیر اسدالله علم، قصد انجام اصلاحات و تغییراتی را داشت و کوشش نمود که با روحانیت از در سازش در آید. حسنعلی منصور، خمینی را در ۸ فروردین ۱۳۴۳ از تهران به منزلش در قم بازگرداند. پس از سخنرانی سید روح الله خمینی در چهارم آبان ۱۳۴۳ در قم علیه تصویب قانون اجازه استفاده مستشاران امریکایی در ایران از مصونیتها و معافیتهای قرارداد وین نوشته شده در بند دوم کنوانسیون وین خمینی دستگیر و در ۱۳ آبان ۱۳۴۳ به ترکیه تبعید شد.[۳]
ترور[ویرایش]
در اول بهمن ۱۳۴۳ خورشیدی، حسنعلی منصور که نخستوزیر وقت ایران بود، در مقابل مجلس شورای ملی توسط محمد بخارایی، عضو گروه نهضت آزادی [۴] و از نزدیکان مجتبی میرلوحی معروف به «نواب صفوی» ترور شد.[۵]
حسنعلی منصور پس از چند روز دست و پنجه نرم کردن با مرگ و پس از چند عمل جراحی در بیمارستان پارس تهران درگذشت و پیکرش را با تشریفات مخصوص در آرامگاه رضا شاه در شهر ری دفن کردند. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به دستور صادق خلخالی آرامگاه رضا شاه و مقابر پنجاه تن از وابستگان حکومت پهلوی از جمله قبر حسنعلی منصور را خراب کردند.
اسدالله لاجوردی، که در ترور حسنعلی منصور نقشی را بر عهده داشت. پس از ترور بازداشت شد و نهایتاً به تحمل ۱۸ ماه حبس محکوم شد.[۶]
منابع[ویرایش]
- ↑ ترورهای فدائیان اسلام؛ از احمد کسروی تا حسین علاء، بیبیسی فارسی
- ↑ عصا، پیپ و گل ارکیده؛ معمای ناتمام هویدا، بیبیسی فارسی
- ↑ پزشک زاد، ایرج: مروری در واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، چاپ سوم، شرکت کتاب، لس انجلس، ۲۰۰۸ میلادی، ص. ۱۵۵-۱۵۷
- ↑ کاظم مقدم، خشونت قانونی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۰ تهران، ص ۴۷۳
- ↑ ترورهای فدائیان اسلام؛ از احمد کسروی تا حسین علاء، بیبیسی فارسی
- ↑ نگاهی دیگر: فراز و فرود اسدالله لاجوردی، 'نماد خشونت دولتی' در اوایل دهه شصت، بیبیسی فارسی
- ناگفتهها، از مهدی عراقی، ص ۲۱۱ و ۲۱۲
- کتاب ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، جلد ۲، ص ۳۵۵ و ۳۵۶
- معمای هویدا، دکتر عباس میلانی
- تاریخ بیست ساله ایران، حسین مکی، ج ۸، صفحات پایانی کتاب، گزارش صادق خلخالی از تخریب آرامگاه رضا شاه پهلوی
