علی گلزاده غفوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آیت‌الله دکتر
علی گلزاده غفوری
حجت‌الاسلام دکتر علی گلزاده غفوری در فیلم قضیه شکل اول، شکل دوم
زادروز ۲۵ اردیبهشت ۱۳۰۲[۱]
قزوین
درگذشت ۱۱ دی ۱۳۸۸
محل زندگی تهران
ملیت ایرانی
پیشه نویسنده، استاد دانشگاه، مبلغ
مذهب اسلام شیعه
منصب نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی، نماینده مجلس شورای اسلامی
فرزندان دارای ۸ فرزند از جمله محمد صادق، محمد کاظم و مریم
والدین غلامعلی، زیور

علی گلزاده غفوری (۱۳۰۲ در تهران[۲] - ۱۱ دی ۱۳۸۸ در تهران) حقوقدان، مجتهد، نویسنده، استاد دانشگاه، از روحانیون دوره اول انقلاب، نماینده استان تهران در مجلس خبرگان قانون اساسی و نماینده تهران در دوره اول مجلس شورای اسلامی (از نهضت آزادی) بود.[۳]

زندگینامه[ویرایش]

پیش از انقلاب اسلامی[ویرایش]

گلزاده غفوری دبیر زبان انگلیسی و فقه و عربی و اخلاق در مدرسه علوی بود.[۴] سال‌ها به خاطر فعالیت‌های مبازاتی و آزادی‌خواهانه در دوران حکومت پهلوی به منطقه کیلان در دماوند تبعید شد.

وی در دهه پنجاه همراه با سید محمد بهشتی، محمدجواد باهنر و سید رضا برقعی نگارش تعلیمات دینی و معارف اسلامی دبیرستان و دبستان در نظام جدید آموزش و پرورش زمان شاه را آغاز کرد.

پس از انقلاب اسلامی[ویرایش]

او در مجلس خبرگان قانون اساسی با ۱٫۵۵۳٫۱۸۵ رای به عنوان نماینده استان تهران انتخاب شد.[۵] وی در مجلس خبرگان قانون اساسی به اتفاق آیت‌الله طالقانی و مرتضی حائری یزدی و عزت‌الله سحابی از جمله کسانی بود که به ولایت فقیه رای منفی داد. غفوری با بسیاری از موارد قانون اساسی که به پیش‌نویس قانون اساسی اضافه شد، مخالفت کرد. به اعتقاد احمد سلامتیان نماینده دور اول مجلس شورای اسلامی او از طرفداران آن طرز تفکری بود که به نوعی صحبت از «جمهوری دموکراتیک اسلامی» می‌کردند. مساله‌ای که مهندس بازرگان هم آن را قبل از رای گیری ۱۲ فروردین مطرح کرد، اما آیت‌الله خمینی «جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد» را گفت. او در انتخابات دور اول مجلس شورای اسلامی‌توانست از حوزه تهران و با کسب بیشترین آرا پس از آیت‌الله طالقانی به عنوان نماینده دوم مردم تهران به مجلس راه یابد.

به اعتقاد احمد سلامتیان گلزاده غفوری نه با اصل پنجم قانون اساسی موافق بود، نه با دادن یک مقام ویژه قدرت به روحانیت در امر حکومت اعتقادی داشت او به ویژه با اصل ۱۱۰ قانون اساسی و دادن فرماندهی کل قوا مخالفت می‌کرد. غفوری با بسیاری از موارد قانون اساسی که به پیش‌نویس قانون اساسی اضافه شد، مخالفت کرد.[۶]

احمد سلامتیان که در این دوران خود در مجلس حاضر نبود می‌گوید:

گلزاده غفوری دوبار در مجلس تحصن کرد، بار اول در اوائل سال ۱۳۶۰ اتفاق افتاد؛ زمانی که به برخی از نمایندگان در صحن علنی مجلس حملاتی صورت گرفت و تعدادی از نمایندگان بر روی دیگر نمایندگان اسلحه کشیدند. در آن زمان عده‌ای از نمایندگان نزدیک به ۲۰ نفر از جمله من، مهندس بازرگان، معین‌فر و دکتر گلزاده غفوری در مورد این مساله و عدم امنیتی که برای نمایندگان وجود داشت، دست به تحصن در مجلس زدیم، اما هیات رئیسهٔ مجلس در این مورد حمایتی در خور انجام نداد. برای گلزاده غفوری تحصن دیگری بعد از حوادث خرداد ۱۳۶۰ پیش آمد، زمانی که من دیگر به مجلس نمی‌رفتم. آقای غفوری به خاطر اینکه فرزندانشان را بازداشت کرده بودند، در یک گوشه راهرو مجلس چندین ماه تحصن کردند، اما با این وجود فرزندان ایشان هر دو همان زمان اعدام شدند. بعد از آن ایشان تا پایان دوره نمایندگی در مجلس در یک شرایط حصر و تحصن به سر برد، در واقع بعد از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ ایشان عملاً از حق نمایندگی محروم شد و نتوانست وظائف نمایندگی خود را انجام دهد. در دوران تحصن بسیاری خواستند او را از مجلس بیرون کنند و اجازه ندهند تحصنش ادامه پیدا کند، اما هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس مجلس هرگز این اجازه را به کسی نداد.

[۷]

سلامتیان از بازداشت و اعدام فرزندان او می‌گوید:

گلزاده غفوری که من می‌شناختم، چه قبل از انقلاب که برای سخنرانی بارها به اصفهان آمده بود و چه دورانی که در فرانسه در رشته دکترای حقوق تحصیل می‌کرد و چه در دورانی که در مجلس بودیم، یک روحانی بسیار آزاداندیش بود، روحانی که یکی از پیشگامان آن نحله‌ای است که امروز به عنوان نواندیشان دینی می‌شناسیم، خط سیاسی و ارتباط تشکیلاتی با آن چیزی که فرزندان ایشان را به آن منصوب می‌کردند، نداشت. آقای غفوری در دوران نمایندگی و قبل از آن به عنوان یک روحانی آزاد اندیش شناخته می‌شد که مخالف حل و فصل مسائل فکری عقیدتی با سرکوب و خشونت بود. ایشان از انسان‌هایی بود که در دوره‌های مختلف موافق بحث آزاد بود و به ثمربخشی قدرت و زور در حل مسائل معتقد نبود. به این دلائل می‌گویم ایشان در طی سه دههٔ اخیر بسیار زجر کشیده و با فرزندان‌شان به خاطر مواضع ایشان آن‌چنان برخورد شد، اما آن برخوردها در مواضع ایشان تاثیر چندانی نداشت. به طور کلی گلزاده غفوری همیشه خواستار دفاع از حقوق شهروندان، محدود کردن اختیارات حکومت و جلوگیری کردن از زیاده‌روی حکومت در کنترل جامعه در اصول مختلف قانون اساسی بود.

[۸]

بعد از پایان دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی دکتر علی گلزاده غفوری خواسته و ناخواسته از صحنه سیاسی کشور کنار کشید. دختر او مریم گلزاده غفوری و دامادش علیرضا حاج صمدی در سال ۶۲ به اتهام ارتباط با مجاهدین بازداشت و بعد از ۵ سال، در سال ۱۳۶۷ طی اعدام‌های دسته جمعی در زندان‌های ایران، اعدام شدند.[۹]

سلامتیان در مورد سه دهه پایان زندگی وی معتقد است: انزوا و ترک صحنهٔ سیاست به ایشان تحمیل شد. ایشان تا پایان دوره مجلس اول عملاً تحت نظر بود و هیچ آزادی عملی از خود نداشت. فرزندان او را اعدام کرده و در شرایط بسیار سخت و دشواری زندگی می‌کرد. در مورد او در طی این سه دهه می‌توان گفت از سال ۱۳۶۰ تا دو روز قبل که درگذشت، در زندان و حصر به سر می‌برده‌است.[۱۰]

بعد از جریانات مجلس، وی لباس روحانیت را کنار می‌گذارد. سلامتیان در این مورد می‌گوید: «لباس روحانیت را به زور و با فشار از ایشان گرفتند، اما ایشان هم هیچ اصراری برای به تن داشتن این لباس نداشتند. حتی در زمانی که ایشان در تحصن بود، اجازه داشتن عبا و عمامه را برای گلزاده غفوری ممنوع کردند.»[۱۱]

تحصیلات[ویرایش]

او در نجف اشرف تحصیل کرده بود. وی از معدود روحانیونی بود که در سالهای قبل از انقلاب ۱۳۵۷ در کنار تحصیلات دینی در رشته حقوق قضایی نیز به تحصیل پرداخته و دکتری خود را در این رشته از دانشگاه سوربن در فرانسه اخذ نموده بود. او به زبانهای عربی و فرانسه مسلط بود.[۱۲]

غفوری در سال‌های آخر عمر از صحنه عمومی کنار رفت و سرانجام در ظهر جمعه ۱۱ دی ۱۳۸۸ در بیمارستان آراد تهران درگذشت. پیکر او ساعت ۹ صبح روز ۱۲ دی از مقابل منزل‌اش به سمت بهشت زهرا تشییع شد.[۱۳][۱۴]

پس از درگذشت وی مریم رجوی بیانیه‌ای صادر و در ضمن آن از وی تجلیل کرد.[۱۵]

آثار[ویرایش]

  • سرگذشت و شهادت هشتمین امام شیعیان امام رضا علیه السلام. دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۵۳. ۹۲ ص.. 
  • موقعیت زنان در قرآن. الفتح، ۱۳۵۳. ۱۱۵ ص.. 
  • انفال یا ثروت‌های عمومی
  • خطوط اصلی در نظام اقتصادی اسلام
  • اسلام و اعلامیه جهانی حقوق بشر
  • نقدی بر لایحه قصاص
  • نظامات اجتماعی در اسلام[۱۶]

پیوند به بیرون[ویرایش]

سایت رسمی دکتر علی زاده غفوری http://golzadehghafouri.ir

منابع[ویرایش]

  1. زندگی نامه
  2. دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری - علی گلزاده غفوری
  3. «علی گلزاده غفوری درگذشت». بی بی سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۲. 
  4. ROSHANNEWS_Iranian intellectuals news:::روشن نیوز _ پایگاه خبری روشنفکران ایران - در سوگ آن آزاده مرد/عبدالکریم سروش
  5. دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری - علی گلزاده غفوری
  6. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  7. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  8. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  9. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  10. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  11. از رای منفی به ولایت فقیه تا اعدام فرزندان
  12. دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری - علی گلزاده غفوری
  13. «علی گلزاده غفوری درگذشت».  بازیابی‌شده در ۲ ژانویهٔ ۲۰۱۰.
  14. «دموکراسی و انتخابات مصاحبه با احمدی سلامتیان».  بازیابی‌شده در ۲ ژانویهٔ ۲۰۱۰.
  15. «استاد بزرگوار، دکتر علی گلزاده غفوری، در تهران در گذشت». بازبینی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۲. 
  16. دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری - علی گلزاده غفوری