منوچهر اقبال

منوچهر اقبال

شناسنامه
نام کامل	منوچهر اقبال
زادروز	۲۱ مهر ۱۲۸۸ ۲۷ رمضان ۱۳۲۷
زادگاه	ایران-کاشمر
تاریخ مرگ	۱۴ آذر ۱۳۵۶
جایگاه مرگ	تهران،
همسر	آلیس ریویر
فرزندان	هما(نیکل)، فرشته(مونیک)، مریم(فرانسوا) (همسر شهریار شفیق)
دانش‌آموخته	پاریس، پزشکی
اطلاعات سیاسی
حزب سیاسی	حزب اراده ملی سیدضیا حزب دموکرات قوام‌السلطنه
سمت	نخست وزیر ایران
پست‌های پیشین	وزیر بهداری کابینه قوام بهمن ۱۳۲۴ وزیر پست و تلگراف کابینه قوام وزیر کابینه قوام وزیر فرهنگ کابینه هژیر وزیر بهداری کابینه ساعد وزیر راه کابینه ساعد وزیر کشور کابینه ساعد ریاست دانشگاه تبریز وزیر راه کابینه منصور سناتور انتصابی ۱۳۳۳ رئیس دانشگاه تهران ۱۳۳۴ وزارت دربار ۱۳۳۵ مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران
پادشاه	محمدرضا شاه پهلوی
پس از	حسین علا
پیش از	جعفر شریف امامی
از ۱۵ فروردین ۱۳۳۶ تا شهریور ۱۳۳۹

منوچهر اقبال (متولد ۲۱ مهر ۱۲۸۸ کاشمر، متوفی ۱۴ آذر ۱۳۵۶ تهران) سیاستمدار، پزشک بیماری‌های عفونی، رئیس دانشگاه تهران، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و یک دوره نخست‌وزیر ایران بود.

خانواده و تحصیلات

پدرش میرزا ابوتراب خان مقبل‌السلطنه خراسانی معروف به «اقبال‌التولیه». تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مشهد و دارالفنون تهران انجام داد. اقبال در ۱۳۰۵ عازم فرانسه شد و در سال ۱۳۱۱ به‌عنوان متخصص بیماری‌های عفونی از دانشگاه پزشکی پاریس فارغ‌التحصیل گردید. دکتر اقبال پس از بازگشت به ایران مشاغلی همچون ریاست اداره بهداری شهرداری مشهد، ریاست بخش بیماری‌های عفونی بیمارستان رازی و دانشیاری و استادی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران را برعهده گرفت..

سیاست

دکتر اقبال در جوانی در حزب اراده ملی سیدضیا و حزب دموکرات قوام‌السلطنه عضو شد و کار سیاسی خود را با معاونت وزارت بهداری در کابینه اول قوام (سال۱۳۲۱) آغاز کرد و سپس در کابینه‌های قوام، عبدالحسین هژیر، محمد ساعد و علی منصور به وزارت فرهنگ، راه، بهداری و کشور رسید. با روی کار آمدن سپهبد رزم‌آرا به استانداری آذربایجان رسید و ریاست دانشگاه تبریز را عهده دار شد. در سال ۱۳۳۱ به اروپا رفت و پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به ایران بازگشت و سناتور انتصابی تهران شد و سپس به وزارت دربار رسید..

دکتر اقبال در ۱۵ فروردین ۱۳۳۶ به نخست‌وزیری منصوب شد و تا شهریور ۱۳۳۹ این سمت را داشت. در دوران نخست‌وزیری او حزب ملیون به رهبری او و حزب مردم به رهبری امیراسدالله علم تشکیل شد.

انتخابات دوره بیستم مجلس شورای ملی در دوران نخست وزیری اقبال انجام گرفت. بعد از اعتراض‌هایی که از سوی احزاب و مردم شد، شاه این انتخابات را مردود اعلام کرد و دکتر منوچهر اقبال از سمت خود استعفاء داد.

دکتر اقبال پس از نخست‌وزیری به ریاست دانشگاه تهران منصوب شد. دانشجویان در تظاهراتی اتومبیلش را آتش کشیدند. پس از این اقبال از ایران خارج شد. در سال ۱۳۴۲ که به ایران بازگشت به سمت مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران منصوب شد و تا پایان حیات خود در این سمت باقی ماند.

دکتر منوچهر اقبال موسس سازمان سازمان نظام پزشکی بود.^{[نیازمند منبع]}

اقبال، در تاریخ ۱۴ آذر ۱۳۵۶ بر اثر سکته در سن ۶۸ سالگی بدرود حیات گفت. گفته می‌شود هویدا وزیر دربار به دیدن دکتر اقبال رفت و به دستور محمدرضا شاه استعفایش را خواست. یک ساعت بعد اقبال سکته قلبی کرد و درگذشت.

جستارهای وابسته

• فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه
• جعفر بهبهانی

وزیران کابینهٔ منوچهر اقبال

ر.	وزیر	وزارت‌خانه	ر.	وزیر	وزارت‌خانه
۱	محمد مجلسی	کفیل وزارت دادگستری	۸	عبدالحسین راجی	بهداری
۲	علیقلی اردلان	خارجه	۹	مهندس امیرقاسم اشراقی	پست و تلگراف و تلفن
۳	فتح‌الله جلالی	کشور	۱۰	مصطفی تجدد	بازرگانی
۴	سرلشکر احمد وثوق	جنگ (دفاع ملی)	۱۱	سرتیپ حسن اخوی	کشاورزی
۵	علی‌اصغر ناصر	دارایی	۱۲	آقاخان بختیار	کار
۶	محمود مهران	فرهنگ	۱۳	ابوالقاسم پناهی، مهندس جعفر شریف‌امامی	صنایع و معادن
۷	سرلشکر ولی انصاری	راه	۱۴	سرتیپ علی‌اکبر ضرغام	گمرکات و انحصارات
وزیر مشاور: مهندس خلیل طالقانی

منابع

• ایرج سعادتمند توندری. ترشیز ۱ - (نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر). چاپ اول. مشهد: موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی ضریح آفتاب، ۱۳۸۴. ۲۹۶. شابک ‎۹۶۴-۲۴۹-۰۵۵-۰. 
• علی نجفی، زرین توکلی. ترشیز ۱ - (روسای دانشکده پزشکی تهران از ابتدا تا کنون). چاپ اول. تهران: دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۳۸۷.