نیومکزیکو
مختصات: ۳۴° شمالی ۱۰۶° غربی / ۳۴° شمالی ۱۰۶° غربی
| ایالت نیومکزیکو New Mexico |
|||||||||||
|
|||||||||||
| مرکز | سنتافه | ||||||||||
| بزرگترین شهر | البوکرکی | ||||||||||
| مساحت | رتبه: پنجمین | ||||||||||
| - به کیلومتر مربع | ۳۱۵٬۱۹۴ | ||||||||||
| جمعیت | رتبه: ۳۶امین | ||||||||||
| - سرشماری ۲۰۰۰ | ۲۱۰۰۰۰۰ | ||||||||||
| - بلندترین نقطه | ویلر پیک[۱] ۴٬۰۱۱ متر |
||||||||||
| - پستترین نقطه | رد بلاف رزروار[۱] ۸۶۶ متر |
||||||||||
| تاریخ پیوستن به ایالات متحده |
۶ ژانویه، ۱۹۱۲ رتبه: ۴۷امین |
||||||||||
| فرماندار | بیل ریچاردسون (د) | ||||||||||
| سناتورها | پیت دومنیچی (د) جف بینگامان (د) |
||||||||||
| حروف اختصاری ایالت | NM | ||||||||||
| وبگاه رسمی ایالت | www.newmexico.gov | ||||||||||
نیومکزیکو (به انگلیسی: New Mexico) از ایالتهای جنوب غربی آمریکا است. نیومکزیکو پنجمین ایالت بزرگ آمریکا از نظر مساحت است. مرکز آن شهر سنتافه و بزرکترین شهر آن البوکرکی است. جمعیت این ایالت دو میلیون صدهزار نفر است و بیشتر مردم نیومکزیکو در امتداد رودخانه ریو گرانده زندگی میکنند.
۶۸٫۴ درصد از مردم این ایالت سفیدپوست هستند. مردم سفیدپوست غیراسپانیاییتبار ۴۰٫۵ درصد از جمعیت ایالت را تشکیل میدهند. هیسپانیکها (اسپانیاییتباران آمریکا) ۴۶٫۳ درصد از جمعیت نیومکزیکو هستند و ۹٫۴ درصد نیز سرخپوست هستند.[۲] با این حال ۸۲ درصد از جمعیت ایالت، انگلیسیزبان هستند و تنها ۲۸ درصد از مردم ایالت در خانه به اسپانیایی و ۴ درصد به زبان سرخپوستی ناواهو صحبت میکنند.[۳]
فرماندار این ایالت بیل ریچاردسون خود یک اسپانیاییزبان و وزیر پیشین نیرو در کابینه بیل کلینتون بود. یادبود ملی خرابههای آزتک در این ایالت قرار دارد.
محتویات |
پیشینه[ویرایش]
سدههای طولانی، سرخپوستان ساکنان این منطقه را تشکیل میدادند. اسپانیاییها در سال ۱۵۴۰ این سرزمین را اکتشاف کرده و آن را به نام شهر مکزیک که مقر اصلیشان در اسپانیای نو (قلمرو اسپانیا در قاره آمریکا) بود «مکزیک نو» (نیومکزیکو) نامیدند. در آغاز، مبلغان مسیحی فرقه فرانسیسکن و سپس در سال ۱۵۹۸ مهاجران اسپانیایی بیشتری به این منطقه آمدند. سرخپوستان پوئبلو موفق شدند در سال ۱۶۸۰ اسپانیاییها را شکست داده و بیرون برانند، اما اسپانیاییها پس از مدت کمی دوباره بر منطقه چیره شدند.[۴]
نیومکزیکو در سال ۱۸۲۱ جزئی از کشور تازه استقلالیافته مکزیک شد. بازرگانان انگلیسیتبار به مرور از مسیر سنتا فه به این منطقه رسیدند و درپی جنگ مکزیک، این منطقه در سال ۱۸۴۸ ضمیمه ایالات متحده شد. سرکوب نظامی قبایل ناواهو و آپاچی و در همان حال، رسیدن خط آهن به نیومکزیکو باعث شد که دامداران و معدنکاران منطقه در دهه ۱۸۸۰ دوره رونق و رفاه را تجربه کنند.[۴]
نیومکزیکو در سال ۱۹۱۲ رسما تبدیل به ایالت شد و با استقرار مرکز ساخت اولین بمب هستهای در لسآلاموس طی جنگ جهانی دوم، اقتصاد نیومکزیکو رونق بسیاری یافت. استقرار آزمایشگاه هستهای لسآلاموس که امروزه نیز از کارفرمایان بزرگ این ایالت است، آغازی بود برای احداث شمار زیادی پژوهشگاه و آزمایشگاه مهم علمی در امتداد رود ریوگرانده که معروف به «راهگذر پژوهشی ریوگرانده» شده است.[۴]
در تاریخ ۲۱ مارس ۲۰۰۹ میلادی، بیل ریچاردسون فرماندار ایالت نیومکزیکو، قانون لغو مجازات اعدام را در این ایالت امضا کرد. به این ترتیب از آغاز ماه ژوئیه ۲۰۰۹، در این ایالت تنها «حبس ابد بدون امکان عفو» به عنوان اشد مجازات اجرا میشود.[۵]
اقتصاد[ویرایش]
در سال ۲۰۰۷، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۷۶٫۱۷۸ میلیارد دلار داشت، که تقریباً برابر تولید ناخالص داخلی کشور اسلواکی (۷۴٫۹۸۸ میلیارد دلار) بود.[۶]
پارکهای ملی[ویرایش]
نیومکزیکو دارای جنگلهای ملی وسیعی است. از نظر منابع طبیعی و جذبههای گردشگری نیز این ایالت داراییهای قابل توجهی همانند جنگل ملی سانتا فه، غار لچوگوئیا، جنگل ملی هیلا، و پارک ملی حفرههای کارلزبد را داراست.
مراکز علمی و فرهنگی[ویرایش]
نیومکزیکو پژوهشگاههای فراوانی دارد. به غیر از مراکز آزمایش تسلیحاتی، آزمایشگاه ملی لوس آلاموس و آزمایشگاه ملی سندیا در این ایالت نیز قرار دارند. اینجا بود که پروژه مانهتان و اولین انفجار بمب اتم صورت گرفت.
از امکانات بی نظیر علمی دیگر این ایالت میتوان رصدخانه ملی رادیویی آمریکا و رصدخانه آپاچی پوینت (نقشهبرداری آسمانی دیجیتال اسلون) را نام برد که در این ایالت قرار دارند.
دو مرکز مهم دانشگاهی این ایالت دانشگاه نیومکزیکو و دانشگاه ایالتی نیومکزیکو هستند.
مشاهیر[ویرایش]
از مشاهیر این سرزمین میتوان ویلیام هانا، بیل ریچاردسون، جان دنور (گیتاریست) و دمی مور را نام برد.
شهرستانها[ویرایش]
شهرها[ویرایش]
|
شهرهای اصلی نیومکزیکو منبع:[۷] |
|||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 البوکرکی |
|||||||||||
| رتبه | شهر | شهرستان | جمعیت |  ریو رنچو |
|||||||
| ۱ | البوکرکی | برنالیو | ۵۵۲٬۸۰۴ | ||||||||
| ۲ | لاس کروسس | دونیا آنا | ۹۹٬۶۶۵ | ||||||||
| ۳ | ریو رنچو | سندووال / برنالیو | ۸۹٬۳۲۰ | ||||||||
| ۴ | سنتافه | سنتافه | ۶۸٬۶۴۲ | ||||||||
| ۵ | رازول | چاوز | ۴۸٬۵۴۶ | ||||||||
| ۶ | فارمینگتون | سن هوآن | ۴۵٬۲۵۶ | ||||||||
| ۷ | کلوویس | کری | ۳۸٬۷۷۶ | ||||||||
| ۸ | هابس | لیا | ۳۴٬۴۸۸ | ||||||||
| ۹ | الماگاردو | آترو | ۳۱٬۳۲۷ | ||||||||
| ۱۰ | کارلزبد | ادی | ۲۶٬۲۹۶ | ||||||||
پیوند به بیرون[ویرایش]
- پارک ملی یادبود سنگنگاره
- مرکز اسلامی نیو مکزیکو
- جشنواره بینالمللی بالنهای آلباکرکی
- اتاق بارزگانی شهر آلبوکرکی
- دفتر گردشگری ایالت نیومکزیکو
- پارک تاریخی-فرهنگی چاکو
- گردهمایی سالیانه قبایل سرخپوست منطقه در نیومکزیکو
نگارخانه[ویرایش]
-
کوههای تنت راک و صخرههای کله قندی آن از مکانهای دیگر گردشگری این ایالت است.
-
از آثار سرخپوستان کهن این سرزمین پارک ملی یادبود پتروگلیف است.
-
کاسه سفالی ۹۰۰ ساله متعلق به سرخپوستان چاکو آناسازی واقع در پارک ملی تاریخی فرهنگ چاکو
منابع[ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ نیومکزیکو موجود است. |
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Elevations and Distances in the United States. . U.S Geological Survey, 29 April 2005. Retrieved on November 6.
- ↑ "New Mexico QuickFacts from the US Census Bureau". Quickfacts.census.gov. http://quickfacts.census.gov/qfd/states/35000.html. Retrieved 2012-06-10.
- ↑ "MLA Language Map Data Center: Most spoken languages in New Mexico". Mla.org. July 17, 2007. http://www.mla.org/map_data_results&state_id=35&mode=state_tops. Retrieved July 31, 2010.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ McDowell, bart: New Mexico, between frontier and future, in: National Geography: 1987. p.608.
- ↑ لغو مجازات اعدام در نیومکزیکو (دویچه وله فارسی)
- ↑ بر طبق آمار ۲۰۰۷ صندوق بینالمللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیدهاند:
Wikipedia contributors, "Comparison between U.S. states and countries nominal GDP," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_U.S._states_and_countries_nominal_GDP (accessed September 5, 2008).
- ↑ Brinkhoff, Thomas (February 19, 2011). "New Mexico (USA): State, Major Cities, Towns & Places". City Population. http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2011/tables/SUB-EST2011-03-35.csv. Retrieved May 28, 2012.
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||||
