فتح هرمز (۱۶۲۲)
| فتح هرمز | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 نقشهای پرتغالی از جزیره هرمز در قرن هفدهم میلادی |
|||||||||
|
|||||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||||
| شاه عباس یکم صفوی امامقلی خان |
خوان چهارم سیمآوو دو میلو |
||||||||
| واحدهای درگیر | |||||||||
| ۳۰۰۰ نفر ایرانی و ۵ کشتی جنگی و ۴ کشتی بادبانی تدارکاتی متعلق به انگلستان | افزون بر ۱٬۰۰۰ نفر | ||||||||
| نیروها | |||||||||
| ۳۰۰۰ نفر ایرانی و ۵ کشتی جنگی و ۴ کشتی بادبانی تدارکاتی متعلق به انگلستان | افزون بر ۱٬۰۰۰ نفر | ||||||||
تصرف و پسگیری جزیره هرمز که به مدت ۱۱۶ سال در اشغال امپراتوری پرتغال بود در سال ۱۶۲۲ و با کمک کمپانی هند شرقی صورت گرفت. پرتغالیها نخستین بار در سال ۱۵۰۶ میلادی (۸۸۵ خورشیدی) به سرپرستی ناخدا آلبوکرک دریانورد مشهور پرتغالی وارد خلیج فارس شدند و پس از مدتی قشم، جزیره هرمز و گمبرون (بندرعباس فعلی) را کاملاً" تصرف کردند. در این نبرد از کشتیهای بریتانیا و توپخانه آنها نیز استفاده شد. امامقلی خان از سرداران نامدار شاه عباس یکم فرمانده ایرانیان در این رزم بود.
محتویات |
[ویرایش] تاریخچه
شاه اسماعیل یکم در آن زمان قصد مبارزه با آنان رانداشت و همکاری مشترک با این سردار پرتغالی را در دستور کار خود قرار داد. این سیاست شاه اسماعیل یکم باعث شد رفته رفته پرتغالیها در آن نواحی قدرت گرفته و با ساختن یک پایگاه بزرگ دیگری در مسقط (عمان امروزی) کاملاً" بر منطقه مسلط شوند. بنابراین شاهان دیگر صفوی قادر نشدند آنان را از آن ناحیه بتارانند و این در حالی بود که قوای پرتقالی با حکام ایرانی به شکلی تحقیرآمیز رفتار میکردند. سرانجام در سال ۱۶۲۱ میلادی (۱۰۰۰ خورشیدی) برابر با عهدنامه بین بریتانیا و ایران، قرار شد تا ایران با کمک کمپانی هند شرقی به شیئهای متحد بر ضد پرتقالیهای وارد عمل شوند.
[ویرایش] تصرف گمبرون و قشم
امامقلی خان حاکم فارس و از سرداران صفوی، در آغاز بندر گمبرون (بندر عباس کنونی) را تصرف کرد و بعد از آن یک دسته از کشتیهای انگلیسی برای انتقال نیرو به قشم به خدمت او در آمدند.[۱]
| ۱۵۹۰–۱۵۷۸ | تصرف غرب و شمالغرب ایران | |
| ۱۵۹۲ | جنگ ایران با ازبکها | |
| ۱۵۹۵ | جنگ ایران با ازبکها | |
| ۱۵۹۹ | جنگ ایران با ازبکها | |
| ۱۶۰۳ | فتح تبریز | |
| ۱۶۰۴ | نبرد ایروان | |
| ۱۶۰۴ | نبرد ارومیه | |
| ۱۶۰۵ | محاصره قندهار * | |
| ۱۶۰۷ | فتح شماخی | |
| ۱۶۱۶ | فتح تفلیس و نبرد گوگجه | |
| ۱۶۱۸ | نبرد تبریز | |
| ۱۶۲۲ | فتح هرمز | |
| ۱۶۲۲ | جنگ صفویه با گورکانیان * | |
| ۱۶۲۳ | فتح بغداد | |
| ۱۶۲۵ | نبرد بغداد | |
| ۱۶۳۴ | شورش شیرخان افغان |
[ویرایش] حمله به هرمز
پس از تصرف قشم کشتیهای انگلیسی با تجدید قوا در بندر گمبرون در حالی که دهها هزار سرباز ایرانی بر قایقها سوار بودند، حمله اصلی را به قلعه هرمز که در تصرف پرتغالیها بود آغاز کردند. نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلی خان در جزیره هرمز پیاده شدند و نبرد سختی با پرتغالیها و متحدان محلی آغاز کردند. نیروی دریایی بریتانیا نیز در دریا کشتیهای پرتغالی را به توپ بستند و بزرگترین کشتی پرتغالها با نام سان پدرو را به آتش کشیدند. کشتیهای دیگر نیز یکی پس از دیگری به توپ بسته شدند. نبرد فتح قلعه ۷۲ ساعت طول کشید. در پایان مدافعان باقیمانده پرتغالی همگی تسلیم شده و قلعه به دست ایرانیان میافتد.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- جنگهای ایران و پرتغال
- روز ملی خلیج فارس
- تحریف نام خلیج فارس
- جنبش جنوب ایران
- سفرنامه نویسان انگلیسی و ایران
- اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان
- جنگهای ایران و پرتغال
- ساحل دزدان
- گروه نامهای جغرافیایی در سازمان ملل
- مقیم خلیج فارس (سرای بریتانیا در خلیج فارس)
[ویرایش] پانویس
- ↑ ایران در برابر این کمک بریتانیا متعهد شد تا کالاهای تجاری آن کشور از گمرک معاف شوند. بریتانیا هم در قبال این کمک دست رقیب پرتقالی را از منطقه کوتاه میکرد.
[ویرایش] منابع
- غفوری، علی. جنگهای ایران، از مادها تا به امروز. انتشارات اطلاعات، ۱۳۸۸. شابک ۹۷۸۹۶۴۴۲۳۷۳۸۶.
- تاریخ ایران، سایکس جلد ۲ صفحه ۲۷۵.
- recordhayeiran.com
- تاریخ ۴ هزار ساله ارتش ایران صفحه ۶۵۶.
- لشکرکشی امام قلی خان به قشم و هرمز
- روایتی نو و منتشر نشده از فتح هرمز در دوره شاه عباس اول
- ensani.ir
- دانشنامه رشد، تسخیر قشم و هرمز
