گهواره (دالاهو)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گهواره (شهر))
پرش به: ناوبری، جستجو
گهواره
گاواره
GAHVAREH.jpg
کشور  ایران
استان کرمانشاه
شهرستان دالاهو
بخش گهواره
سال شهرشدن ۱۳۷۹/۰۳/۱۱[۱]
مردم
جمعیت ۵۱۴۲
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۲۸متر
میانگین دمای سالانه ۱۳٫۲۵ سانتیگراد
میانگین بارش سالانه ۵۶۰ میلیمتر[۲]
روزهای یخبندان سالانه 116[۳]
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی حشمت الله فلاحت پیشه[۷]
شهردار مهندس کیومرث عبدی[۵]
تأسیس شهرداری ۱۳۸۰
ره‌آورد تنبور[۶]
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳۴۳۷۴[۴]
شناسهٔ ملی خودرو  ایران29[۸]
به گهواره شهر ساز و سیب خوش آمدید-ساز زندگیتان کوک سیب سلامتیتان سرخ

گهواره یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران و یکی از دو شهر شهرستان دالاهو است. فاصله آن تا شهر کرمانشاه مرکز استان ۹۰کیلومتر می‌باشد و در جلسه ۱۳۷۹/۰۳/۱۱وزای عضو کمیسیون سیاسی دفاعی هیئت دولت به پیشنهاد وزارت کشور تصویب شد که روستای گهواره مرکز بخش گهواره و از توابع شهرستان اسلام‌آباد غرب به شهر تبدیل و به عنوان شهر گهواره شناخته شود؛ که در تاریخ ۱۳۷۹/۰۴/۱۹ این تصویب‌نامه به تأیید رئیس جمهور رسید و محدوده شهر بر اساس تبصره قانونی مربوطه تعیین شد.[۹] مردمان قلخانی این منطقه از (هفت ماله بان سیری ایوان) ایل کلهر ایوان غرب می‌باشند. گهواره مرکز بخش گهواره می‌باشد که بنا به آمار سال ۱۳۸۵ جمعیت کل بخش گهواره۲۰۷۸۶نفر می‌باشد.

محتویات

گهواره در لغت نامه دهخدا[ویرایش]

در لغت نامه دهخدا در مورد گهواره چنین آمده است.

"گهواره . [ گ َهَْ رَ / رِ ] (اِخ) قصبهٔ مرکز بخش گوران شهرستان شاه آباد. واقع در ۴۸هزارگزی شمال باختری شاه آباد (از طریق راه فرعی اتومبیل رو گردنهٔ پنج سواره ۴۰ هزار گز از راه مالرو) و ۲۶هزارگزی شمال خاوری کرند و ۳۰هزارگزی جنوب باختری کوزران مرکز دهستان سنجابی در کنار رودخانه زمکان. مختصات جغرافیایی آن به شرح زیر است: طول ۴۶ درجه و ۲۵ دقیقه، عرض ۳۴ درجه و ۳۲ دقیقه ارتفاع ۱۴۶۴ گز. قصبه در باختر رودخانه بر روی بلندی و مسلط بر باغستانها و قلمستان بسیار بنا گردیده است. ارتفاعات مجاور با جنگل کوتاه و دامنه‌های مسطح خاکی و زمینهای زراعتی منظرهٔ زیبایی به آن بخشیده است. هوای آن سردسیر و ییلاقی است. گهواره مرکز دهستان گوران است. جمعیت قصبه در حدود ۲هزار تن است. آب آن از رودخانهٔ زمکان تأمین می‌شود. محصول عمدهٔ آن انواع میوه و بخصوص سیب آن فراوانی و خوبی معروف است و یکی از محصولات عمده و مرغوب آن توتون است که بخوبی و مرغوبی در کرمانشاه و کردستان مشهور می‌باشد و علت مرغوبی توتون، اولاً وضع هوا و ثانیاً تخصص کشاورزان است. در سالهای اخیر راه فرعی از گهواره به شاه آباد و کوزران مرکز دهستان سنجابی احداث شده است. راه شاه آباد از طریق آبادی سلیمانی و گردنهٔ پنج سواره و آبادی چنکر گذشته در ۷هزارگزی شاه آباد به شوسهٔ قصرشیرین می‌رسد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5)."[۱۰]

مساحت شهر[ویرایش]

تابلو ورودی شهر گهواره

مساحت کلی شهر گهواره ۱٫۲۶ کیلومتر مربع می‌باشد؛ که از سمت شمالغربی به جاده باباشاه احمد و توت شامی از سمت شمالشرقی به جاده کبود جوب و از سمت جنوب شرقی از سمت میدان امام علی و بلوار ولیعصر به کوزران (شرق) و اسلام‌آباد غرب بسمت جنوب ختم می‌شود

نقشه کلی گهواره

شریان‌های ورودی و خروجی شهر[ویرایش]

مسیرهای ورودی و خروجی به شهر گهواره مطابق با شماره گذاری تصویر زیر بشرح زیر می‌باشد.

مسیر شماره ۱ : این مسیر اصلی‌ترین راه ارتباطی شهر گهواره می‌باشد که ارتباط بین شهر گهواره و اسلام‌آباد غرب را میسر می‌سازد. طول این جاده تا اسلام‌آباد غرب حدود ۴۶ کیلومتر می‌باشد.

مسیر شماره ۲ : این مسیر که جزو راه‌های ارتباطی فرعی گهواره می‌باشد. این شهر را به روستای توت شامی که یکی از مکان‌های مقدس یارسان می‌باشد. متصل می‌کند که در نهایت به کرند غرب منتهی می‌شود. این مسیر تا حدودی آسفالت و بقیه خاکی می‌باشد. فاصله گهواره تا توت شامی ۹٫۳کیلومتر می‌باشد؛ که در نهایت از این جاده به کرند غرب ۵۰ کیلومتر فاصله دارد.

مسیر شماره ۳ : این مسیر گهواره را به بزرگراه راه کربلا از طریق روستای برزه ارتباط می‌دهد؛ که ۶۷ کیلومتر با بزرگراه کربلا در خارج از اسلام‌آباد غرب؛ بین جاده اسلام‌آباد غرب -کرمانشاه فاصله دارد.

مسیر شماره ۴ : این مسیر گهواره را به کوزران و شهر کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه متصل می‌کند. طول این جاده تا کوزران ۳۲ کیلومتر ۸۴ کیلومتر می‌باشد.

مسیر شماره ۵ : این مسیر فرعی که از کنار زیارتگاه و گورستان بابا اسکندر می‌گذرد. مسیری است که ارتباط شهر گهواره با باغات شمال گهواره مانند زله ناو؛ تاش کو و کبود جوب برقرار می‌سازد.

مسیر شماره ۶ : این مسیر که از راه روستاهای بریه خانی و نیلک می‌گذرد گهواره راه به برگزاره راه کربلا و کرند غرب مرکز شهرستان دالاهو متصل می‌کند. لازم است ذکر شود که این مسیر به به سد زمکان راه دارد و مناطق سر سبز و زیبایی را با وجود باریک بودن مسیر خواهید دید؛ و فاصله آن با کرند غرب ۳۸ کیلومتر می‌باشد.

شریان‌های ورودی و خروجی گهواره

مذهب[ویرایش]

مردم این دیار از قدیم الایام دارای آیین اهل حق بوده‌اند

جمعیت گهواره[ویرایش]

بر طبق آمار رسمی مرکز امار ایران در سرشماری سال ۱۳۸۵ بخش گهواره با ۴۶۰۰خانوار دارای جمعیتی بالغ بر۲۰هزار نفر است که از این مقدار۱۰۰۱۵نفر مرد و۱۰۵۶۱نفر زن هستند.

رشد جمعیت در گهواره[ویرایش]

بر اساس نتایج به دست آمده از نتایج مرکز امار ایران. جمعیت گهواره از مهرماه سال۱۳۷۰شمسی تا آبان۱۳۹۰ رشد نزولی داشته و جمعیت این شهر از۵۱۴۲نفر در مهر۷۲ به۴۶۱۹نفر در سال۹۰ کاهش یافته است؛ که از عمده دلایل آن می‌توان به نبود اشتغال و مهاجرت اهالی به شهرهای دیگر بوده است. در نمودار روبرو شاهد این کاهش هستیم.

جمعیت بیسواد و باسواد گهواره[ویرایش]

بر طبق اعلام مرکز امار ایران(۱۳۸۵) از۱۳۰۰۲نفر جمعیت باسواد بخش گهواره ۷۰۳۰نفر مرد و ۵۹۷۲نفر زن هستند و از۵۸۳۹بیسواد این بخش ۲۰۷۲نفر مرد و۳۷۶۷زن بودند.

جمعیت شهر گهواره از بین سی شهر استان کرمانشاه در رتبه شانزدهم بعد از بیستون و قبل از کوزران قرار دارد که۴۶۱۹ برآورد شده است.3 که رتبه دوم از بین ۱تا ۵ را برای احتمال شهرستان شدن را دارد.

نمودار اماری رشد جمعیت شهر گهواره از مهر۷۰ تا ابان۹۰
ردیف نام شهر شهرستان جمعیت رتبه در
شهرستان
۱ کرمانشاه کرمانشاه ۸۵۱٬۴۰۵ ۱
۲ اسلام‌آباد غرب اسلام‌آباد غرب ۹۴٬۶۹۹ ۱
۳ کنگاور کنگاور ۵۳٬۴۴۹ ۱
۴ جوانرود جوانرود ۵۱٬۴۸۳ ۱
۵ هرسین هرسین ۴۹٬۹۶۷ ۱
۶ سنقر سنقر ۴۴٬۹۵۴ ۱
۷ صحنه صحنه ۳۶٬۵۴۲ ۱
۸ سرپل ذهاب سرپل ذهاب ۳۵٬۸۰۹ ۱
۹ پاوه پاوه ۲۳٬۷۰۴ ۱
۱۰ روانسر روانسر ۲۱٬۲۵۰ ۱
۱۱ گیلانغرب گیلانغرب ۲۰٬۹۲۲ ۱
۱۲ قصر شیرین قصر شیرین ۱۷٬۹۵۹ ۱
۱۳ تازه‌آباد ثلاث باباجانی ۱۲٬۰۸۰ ۱
۱۴ کرند غرب دالاهو ۸٬۳۱۱ ۱
۱۵ بیستون هرسین ۵٬۱۰۷ ۲
۱۶ گهواره دالاهو ۴٬۶۱۹ ۲

مشاغل و فعالیت مردم[ویرایش]

سیب گهواره در تابستان۱۳۹۳

کشاورزی[ویرایش]

بخش کشاورزی یکی از مهمترین بخشهای فعالیت این شهر می‌باشد. اکثریت مردم ان کشاورز بوده نخود و گندم از محصولات عمده‌ای است که در زمینهای کشاورزی آن از دیرباز کشت می‌شود و هم اکنون دو سد بزرگ زمکان و آزادی در دست احداث می‌باشد؛ که با اجرایی شدن این طرح ۸۰۰هکتار از زمینهای منطقه زمکان و ۱۲۰۰ هکتار از زمین‌های بالا دست از نعمت آب برخوردار می‌شوند گهواره به یکی از قطب‌های کشاورزی و باغداری کرمانشاه تبدیل شده است.[۱۱]

باغداری[ویرایش]

محصولات باغی شهر گهواره تابستان۹۳

این شهر دارای باغات زیادی می‌باشد که عمدتاً سیب می‌باشد و دارای شهرت خاص خود است. سیب گلاب و لبنانی عمده‌ترین نوع سیب موجود در گهواره می‌باشد. گستره باغهای گهواره به قدری است که آنها را به محلات مختلف تقسیم‌بندی نموده‌اند از جمله"بان کولمانان. زغال سنگ-زله ناو-دیمانی و… در سالیان اخیر تگرگ[۱۲] ,سرمازدگی،[۱۳] خشکسالی[۱۴] و آتش‌سوزی باعث خسارات فراوانی به باغداران این منطقه شده است. در خشکسالی‌های اخیر میزان باغ‌های گهواره به کمتر از نصف رسیده‌است. درسال۱۳۹۱ از سطح ۶۰۰هکتار باغات مثمر گهواره بیش از ۹۰۰۰ تن سیب با ارزش بیش از ۸۰ میلیارد ریال روانه بازار مصرف شده است.[۱۵]

نگارخانه باغ‌های گهواره[ویرایش]

دستاورد و موسیقی[ویرایش]

گهواره مهد تنبور سازی با شهرت جهانیست. ساز «تنبور» قدیمی‌ترین ساز مضرابی ایران است که با توجه به نقوش سنگی به جا مانده، حکایت از قدمتی چند هزار ساله دارد. تنبور یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین سازهای موسیقی نواحی ایران است و حوزه اصلی رواج این ساز استان کرمانشاه و دو منطقه صحنه و گهواره‌است. جذابیت این ساز، به دلیل ماهیت اجرای مقام‌ها و جنبه عرفانی و معنوی به تدریج پا را از دایره ایران فراتر برده و در اروپا و آمریکا نیز، به این ساز و اجرای آن توجه و رویکرد فراوان شده‌است. با استفاده از قراین و شواهدی که وجود دارد ساز تنبور به شش هزار سال قبل بر می‌گردد مهمترین مدرک این ادعا کشف مجسمه‌ای در حوالی مقبره دانیال نبی در شوش است که در ان دو مرد دیده می‌شوند که در دست یکی از آنها تنبور دیده می‌شود و مشغول نواختن است؛ که قدمت آن به زمان قبل از ظهور موسی بر می‌گردد؛ و در گهواره بصورت حرفه‌ای ساخته می‌شود.[۱۶] زبردست‌ترین استاد تنبور سازی آقای اسدالله فرمانی هم در این شهر اقامت دارند که تنبورهای دست سازه ایشان در موزه‌های بزرگ و معروف فرانسه جای دارند. گهواره همواره مسکن بزرگان تنبور نواز بوده‌است. سید محمود علوی، کاکی اله مراد حمیدی، استاد چنگیز فرمانی، استاد خسرو نظری، سید ولی حسینی، استاد طاهر یارویسی و سید تیمور مهرابی را از این میان می‌توان نام برد.

زبان و لباس[ویرایش]

مناطق کرد زبان و تقسیم‌بندی از لحاظ رده زبان

زبان مردم گهواره[ویرایش]

مردم شهر گهواره به زبان کردی تکلم می‌کنند و از نظر طبقه‌بندی سه‌گانه زبان کردی در رده گویشهای کردی جنوبی- کلهری قرار می‌گیرد که در استان‌های کرمانشاه ایلام کردستان و شرق عراق و… به آن تکلم صورت می‌گیرد که دارای زیر شاخه‌های متعددی است.

لباس مردم گهواره[ویرایش]

لباس مردم گهواره اصولاً لباس کردی است که با گذر زمان لباسها از نظر ظاهر تغییر پیدا کرده‌اند؛ و به نحوی بین لباس زنان و مردان قدیم گهواره با مردان و زنان کنونی گهواره متفاوت است که در زیر به گوشه‌ای از آن بصورت طبقه‌بندی شده اشاره خواهد شد.

لباس قدیم گهواره[ویرایش]

لباس مردان قدیم گهواره[ویرایش]

مردان در گهواره در دهه‌های مختلف اکثراً داری کلاه در شکلهای مختلف سربند و… بودند که در زیر به گوشه‌هایی از آن اشاره خواهد شد.

عرق چین: کلاهی از جنس نخ یا ابریشم که مردها آن را بر سر می‌گذاشتند و سربند را به دور آن می‌بستند.

سربند:دستمالی است که به دور عرق چین یا همان کلاه مردان پیچیده می‌شد و اکثراً در این نواحی رنگ آن مشکی و تیره بود.

سخمه:بر روی پیراهن پوشیده می‌شد جلوی آن کاملاً باز بود و دکمه دار هم بود.

قبا: در زمان‌های دورتر پوششی تمام قد بود که بر روی سخمه پوشیده می‌شد.

کلاه: کلاه دوره دار یا پشمی نخی - شه وکلاو … در دوره‌های مختلف پوششی برای سر مردان این دیار بود؛ که به وفور در مردان قدیمی تر دیده می‌شود.

شلوار جافی:شلواری که در این منطقه و سایر مناطق مورد استفاده قرار می‌گیرد و به سبب راحتی استفاده از آن استفاده می‌شود از مچ پا باریکتر و هر چه به طرف بالاتنه و کمر بالا می‌آید گشادتر می‌باشد که در نهایت با کش یا بند شلوار به دور کمر بسته می‌شود.

سلته:نیم تنه‌ای است استین دار که آنرا مانند کت روی لباس می‌پوشند و در عکسهای قدیمی این دیار به چشم می‌خورد.

پاپوش(کفش):پاپوش مردم این دیار در زمانهای قدیمی گیوه و کلاش بوده است که با گذر زمان جای آن به کفشها در طرح و جنسهای مختلف تغییر پیدا کرده است.

لباس زنان قدیم گهواره[ویرایش]

پوشش زنان در این ناحیه هم به قسمت‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شده که بشرح زیر می‌باشد؛ و دارای رنگ‌های زیبایی می‌باشند.

کلاه:کلاهی شبیه به عرق چین مردانه است که برای بستن دستمال از ان استفاده می‌شود؛ که در زنان و دختران جوان به صورت کلاهی منجوق دوزی شده در جشنها استفاده می‌شود.

سربند:مشکی -عالیخانی پارچه‌ای است تیره رنگ و اکثراً سیاه که دارای ریشه‌های فراوانی در دو طرف آنست که این ریشه‌ها توسط زنان کرد این مناطق به گونه‌ای بافته و زنجیره داده می‌شود و در نهایت به دور کلاه زنانه پیچیده می‌شود و ریشه‌های آن هم بشکل تزئینی قرار داده می‌شود.

پیراهن:پیراهن زنان کرد برحسب سن و سال و نوع سلیقه متفاوت است بدین صورت که این لباسها اکثراً ار پارچه‌های گلدار و رنگ روشن که بشکل و طرح‌های مختلف تهیه شده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

زیرپوش:زیرپوش مورد استفاده زنان این منطقه ساده و معمولاً رنگی متناسب با لباس رو می‌باشد که از گردن تا پشت پا را در بر می‌گیرد.

شلوار:شلواری گشاد از جنس حریر یا پشم …

ماشته (روپوش):پارچه ایست مشکی که بشکلی خاص دوخته می‌شود معمولاً پایین آن دارای ریشه هایست که زنان کرد آنرا زنجیره می‌زنند و مانند شنل روی شانه زنان انداخته می‌شود و از جلو گردن و روی سینه گره می‌خورد.

سخمه:بر روی پیراهن می‌پوشند معمولاً بدون آستین است و در جلو روی سینه با قفلهای تزئینی بسته می‌شود.

زوو ه ن (قبا):لباسی است جلو باز که تا پشت پا را می‌پوشاند و معمولاً از جنس مخمل است که در زمانهای قدیم رویه‌ای ای هم داشت که با گذر زمان برای جوانترها این رویه حذف و به پوششی نازک و مخملی تبدیل شده است.

سلته: البسه ایست مانند سخمه که دارای استین است و کمی بیشتر از پشت را می‌پوشاند و بر روی پیراهن پوشیده می‌شود.

لباس جدید مردم گهواره[ویرایش]

با گذر زمان لباسها هم به نوعی با شدت‌های مختلف در حال تغییر هستند و نوع پوشش مردمان این شهر هم از این غائله مستثنا نخواهند بود.

لباس مردان جدید گهواره[ویرایش]

با گذر زمان لباسهایی قدیمی مانند سربند-سخمه- کلاش-گیوه-کلاه‌های مختلف حذف شده است و جای خود را به بالاپوشهای جدید و شلوار جافی دادند که در حال حاضر مردان این شهر از آن استفاده می‌کنند.

لباس زنان جدید گهواره[ویرایش]

با تغییر لباس و مد به طبع لباس قدیم زنان گهواره هم تغییر پیدا کرده و سالهای سال است که زنان جوانتر از سربند و سایر لباسهای مخصوص زنان قدیمی و مسن تر استفاده نمی‌کنند.

و در جشنها عروسی‌ها و… از لباسهای محلی گفته شده بشکل امروزی تر و شاد تر استفاده می‌کنند و حتی در این جشن‌ها عده‌ای از زنان از سربند و کلاه‌های منجوقی شاد استفاده می‌کنند. هم اکنون عده‌ای از دختران و زنان این شهر از لباسهای زیای محلی و عده‌ای هم از لباسهای جدیدتر استفاده می‌کنند.[۱۷]

جشن‌ها در گهواره[ویرایش]

در این منطقه دو عید بزرگ نوروز و خاوه نکار جشن گرفته می‌شود.

عید نوروز[ویرایش]

عید باستانی نوروز هم در گهواره همراه با سایر نقاط کشور جشن گرفته می‌شود. از روزهای قبل از شروع فروردین ماه و معمولاً اسفند خانمهای خانه‌دار به کار تمیزکاری و به اصطلاح خانه تکانی مشغول می‌شوند؛ و اعضای خانواده بنا به وسع مالی و نیاز به تهیه لباسهای جدید اقدام می‌کنند.

آخرین پنجشنبه سال[ویرایش]

پنج شنبه آخر سال و زیارت اهل قبور گهواره

در آخرین پنجشنبه سال که در بین مردم ایران به پنجشنبه آخر سال مشهور است؛ و یکی از رسمهای قدیمی و باستانی ایران بشمار می‌رود. مردم این شهر هم به زیارت اهل قبور می‌روند و با نثار فاتحه و دادن خیرات (شکلات -شیرینی-میوه و حلوا) و روشن کردن شمع و چراغ برای اموات و مردگان خود طلب آمرزش می‌کنند.

آگرنوروز[ویرایش]

چهارشنبه سوری که در سایر مناطق کشور در آخرین سه شنبه سال برگزار می‌شود از قدیم در این منطقه از قدیم جایگاهی نداشته و در چندسال اخیر بین جوانان اجرا می‌شود اما از قدیم الایام در این منطقه شب قبل از نوروز بر روی بام خانه‌ها رفته یا در حیاط و کوچه‌ها آتشی به احترام زرتشت و روشنایی و آیین باستانی مرسوم ایرانیان برپا می‌کنند و اعتقاد دارند که آتش نشانه پاکی و برکت خداوند است. این جشن را آگر نوروز (آتش نوروز گویند) در سالهای اخیر هم آگر نوروز با تغییر چهره بسیاری از جشنهای ایرانیان مانند چهارشنبه سوری که با روشن کردن آتش و پریدن از روی آن همراه بود تغییر کرده و جوانترها غیر از روشن کردن از انواع ترقه و مواد منفجره دیگر در این جشن باستانی استفاده می‌کنند.

روز عید نوروز[۱۸][ویرایش]

در روزهای عید نوروز هم اهالی گهواره با چیدن سفره نوروز و گذاشتن میوه و شیرینی (مانند نان برنجی) و با روبوسی به دید و با روبوسی آغاز سال نو را همراه با دعایی به هم تبریک می‌گویند و معمولاً بزرگ خانواده به کوچکترها عیدی می‌دهد و همراه با هم به دید و بازدید از خانه سایر فامیلها می‌روند.

آداب عید نوروز برای نو عروسان[ویرایش]

معمولاً خانواده‌هایی که وصلت کرده‌اند و هنوز در دوران نامزدی بسر برده و عروسی نکرده‌اند در این روز داماد به همراه پدر و مادر راهی منزل خانواده عروس می‌شود و عید نوروز را به ایشان تبریک گفته و به نوعروس عیدی داده می‌شود.

آداب عید برای خانواده عزادار[ویرایش]

در روز عید خانواده و وابستگان نزدیک خانواده‌هایی که به تازگی عزیزان خود را از دست داده‌اند و سالگرد فوت عزیزانشان فرا نرسیده است به منزل خانواده آنها می‌روند و به نوعی در این زمان شادی آنها را با غمهایشان تنها نگذاشته فاتحه می‌دهند؛ که اصطلاحاً به آن نوعید گفته می‌شود.

روز دوم نوروز[ویرایش]

روز دوم عید مردان گهواره به سوی روستای توت شامی که جایگاه رهبر مذهب اهل حق (سید نصرالدین حیدری) می‌باشند می‌روند و فرا رسیدن عید نوروز را به ایشان تبریک می‌گویند.

روز سیزده نوروز[ویرایش]

مردم گهواره هم مانند سایر هموطنان در این روز به دامان طبیعت می‌روند و آخرین روز از نوروز را با هم و در کنار هم جشن می‌گیرند.

عیدخاونکار[۱۹][ویرایش]

شب اول خاوه نکار[ویرایش]

خاوه نکار از مهمترین مراسم و اعیاد مردم اهل حق می‌باشد؛ که در اواسط آبانماه می‌باشد؛ و مدت زمان آن سه روز می‌باشد و در این سه روزه مردم روزه دار می‌باشند؛ و به نوعی بعد از پایان سال زراعی و شکر گذاری برگزار می‌شود. شب اول شروع روزه داری مردم با تهیه سیب یا انار، نیاز تهیه می‌کنند و به خانه سید پیر یا جم خانه می‌رود؛ و به تنبور نوازی یا خواندن دعا مشغول می‌شوند با اجازه سید نیازها تقسیم به اندازه مساوی تقسیم می‌شوند و بعد از آن دعای نیت روزه داری خوانده می‌شود؛ و از سحرگاه آن شب روزه داری آغاز و تا غروب به طول می‌کشد.

و عده‌ای دیگر هم هر شب به جم خانه می‌روند با خواندن سرودهای مذهبی تنبور و نذر و نیاز مشغول می‌شوند.

روز سوم خاوه نکار[ویرایش]

روز سوم خاوه نکار با نذری آغاز می‌شود که باید یک خروس قربانی شود. به اینصورت که از صبح خروسی را قربانی می‌کنند و آنرا بحالت آب‌پز شده (شوربایی) تهیه می‌کنند و تا بعد اظهر که که این کار طول می‌کشد همراه با سه کیلو برنج که با روغن حیوانی تهیه شده است و نیاز - همراه با مراسم دینی خاص با حضور سید و خواندن دعای معروف مراسم نذری به اتمام می‌رسد و بعد از اتمام ساعات روزه داری به قسمت کردن نذری بین مردم اقدام می‌کنند؛ و اینگونه روز سوم روزه داری هم به پایان می‌رسد.

روز عید خاوه نکار[ویرایش]

بعد از سه روز روزه داری و قربانی کردن در نهایت در روز چهارم همانند عید نوروز مردم گهواره برخلاف سایر روستاها و شهرهای اطراف سفره عید را برپا می‌کنند؛ که معمولاً شیرینی شکلات و میوه و… را روی آن گذاشته‌اند سه روز روزه داری خود را جشن گرفته و از صبح همان روز به دید و بازدید دوستان آشنایان و خانواده خود رفته و بزرگان خانواده هم به فرزندان کوچک خود عیدی می‌دهند؛ و عید خاوه نکار را به آنها تبریک می‌گویند. برخی نیز به زیارت آرامگاه بزرگان دینی خود می‌روند.

بابا اسکند و درخت دوازده امام[ویرایش]

یکی از درختان مقدس قدمگاه در این شهر، درخت «منزل باوه اسکندر» است. در قبرستان شهر گهواره، درخت «وزم» کهن‌سالی وجود دارد که مردم آن را منزل «باوه اسکندر» می‌نامند و آن را متبرک می‌دانند. ومردم با هزینهٔ خود، اطراف این درخت را دیوارکشی کرده‌اند و معمولاً در مناسبت‌های مختلف در آنجا مراسم برگزار می‌کنند درخت «منزل دوازه ایمام» نیز از درختان مقدس قدمگاه در استان کرمانشاه است. در شهر گهواره نزدیک جم خانه شهر، محلی وجود دارد که در آن، چنار کهن‌سالی وجود دارد که مردم به آن معتقدند و آن را مقدس می‌گمارند. مردم منطقه آنجا را قدمگاه یا منزل دوازده امام می‌دانند و بر این باورند که دوازده امام از آنجا عبور کرده‌اند. معمولاً مردم این مناطق زمانی که مراسم یا نذری داشته باشند، به این محل می‌آمدند و اغلب قربانی می‌کردند.

بافت شهر[ویرایش]

اکثر بافت شهر از لحاظ ساختمانی در قسمت سنتی آن واقع شده است؛ که ساختمانهای این نواحی متشکل از گل و چوبو سنگ و خشت است که به تدریج و با گذر زمان جای خود را به ساختمانهایی با مصالح و طرحهای جدید می‌دهند

نمایی از بافت قدیمی و سنتی شهر گهواره

سراسر نمای شهر گهواره در روز بهمراه باغهای اطراف[ویرایش]

سراسرنمای شهر گهواره و باغ‌های اطراف

روستای تابعه[ویرایش]

از روستاهای تابعه شهر گهواره می‌توان به گوراجوب، سرآسیاب، باباشاه احمد، چغابور، توکان، کچک بل، زوله، سراب سیدیعقوب، توت شامی، کنه رشید، دوشمیان، ویله، نیلک بریه خانی، زاوله، سرخک و.. نام برد

آب و هوا[ویرایش]

شهر گهواره از نظر آب و هوایی در منطقه مدیترانه‌ای قرار دارد ایستگاه هواشناسی گهواره که بصورت خودکار می‌باشد در سال۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسیده است[۲۰]

بارندگی شهر گهواره[ویرایش]

نمودار دما و میزان بارندگی گهواره در سال ۱۳۹۲ در سالهای اخیر با وقوع خشکسالی در سطح کشور این شهر هم از این بلا در امان نمانده است و میزان بارندگی در آن بطور چشمگیری کاهش یافته است.

رودخانه‌ها[ویرایش]

مهمترین رودخانه‌ای که از این شهر می‌گذرد که جزء بزرگترین رودخانه‌های غرب می‌باشد زمکان نام دارد و از روستای توت شامی سرچشمه می‌گیرد که بعد از گذر از گوراجوب و گهواره و جاماسب در حوالی روستای بانزه لانی به سد آزادی می‌ریزد که پس از عبور از جوانرود و پاوه در جهت جنوب شرقی به شمال غربی از کشور خارج شده و عراق می‌ریزد و در خاک عراق به رودخانه سیروان می‌پیوندند[۲۱] و هم اکنون مشغول احداث سد روی ان می‌باشند که این کار باعث به زیر اب رفتن روستاهای اطراف شده‌است و دو سد آزادی و زمکان روی آن ساخته می‌شود. طول این رودخانه ۵۰کیلومتر است. ساخت سد آزادی روی این رودخانه باعث ذخیره و مهار ۳۵ میلیون متر مکعب آب روان و تحت پوشش قرار گرفتن ۳۰۴ هکتار از زمینهای زراعی استان می‌شود.[۲۲] که باعث ایجاد یک فضای زیبا و توریستی در این منطقه شده است.

رودخانه زمکان در کنار باغهای گهواره

کوه‌های گهواره[ویرایش]

ناحیه چین‌های زاگرس

گهواره در میان رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد که در غرب و جنوب ایران امتداد دارد؛ که حاصل از برخورد دو صفحه تکتونیکی اوراسیا و عربستان است.

از کوه‌های معروف این شهر هم می‌توان به قلعه قاضی-بزه هو (بزه هو)-تاش که و نام برد اطراف این شهر همانند دهانه آتشفشان می‌باشد بطوریکه شهر میان کوهستان محاصره شدهاست. عمده پوشش این کوه‌ها را جنگلهای بلوط تشکیل می‌دهند

نام موقعیت ارتفاع رشته کوه
قلعه قاضی شمال شرق گهواره ۲۳۷۰ متر[۲۳] رشته کوه زاگرس
بزه هو جنوب غربی گهواره ۱۹۳۰ متر[نیازمند منبع] رشته کوه زاگرس
قته بالیله جنوب شرقی گهواره - متر (تقریبی)[نیازمند منبع] رشته کوه زاگرس

کوه قلعه قاضی[ویرایش]

کوه قلعه قاضی در شمال شرق گهواره قرار دارد ارتفاع آن ۲۳۷۰متر می‌باشد. قلعه قاضی در میان لقیهٔ کوه‌ها در نقطه‌ای استراتژیک قرار دارد بگونه‌ای که بر محیط پیرامون خود دید کاملی دارد. شکل ظاهری قله کوه شبیه به یک قلعه می‌باشد. داستانهایی در بین مردم وجود دارد که در زمان ساسانیان فرماندهی بنام قاضی در این منطقه و قلعه وجود داشته که وجود این فرمانده مقتدر خار چشمی بوده برای دشمنان این آب و خاک. از آنجا که بسیاری از ابنیه‌های تاریخی و.. . در قله این کوه آثاری از بناهای تخریب شده قدیمی به چشم می‌خورد که بعد از سالیان سال هنوز هم آثاری از ساروج در آنها به چشم می‌خورد[۲۴]

نمایی از باغهای اطراف و ناهمواری‌های اطراف -کوه قلعه قاضی

کوه بزه هو[ویرایش]

Panorama of city with mixture of five to ten story buildings
نمایی از کوه بزه هو شهر گهواره

کوه قته بالیله[ویرایش]

Panorama of city with mixture of five to ten story buildings
نمایی از کوه قته بالیله شهر گهواره

مراتع و جنگلداری[ویرایش]

بخش گهواره با ۷۷۲۵۰ هکتار جنگل و ۱۶۷۲۵ هکتار مرتع یکی از بخش‌های غنی از منابع طبیعی در استان کرمانشاه و مرکز اصلی طرح صیانت از جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه است که نشان دهنده غنی بودن منطقه گهواره از منابع طبیعی است.

نمونه‌ای از برگ و میوه درخت دار مازور

در جنگلها و مراتع اطراف گهواره گونه‌ای از درختچه‌های بلوط به وفور یافت می‌شود که به آن دار مازو گفته می‌شود این نوع از بلوط از شمالغربی زاگرس شروع شده و تا گهواره ادامه پیدا می‌کند و پس از این منطقه بصورت پراکنده در سایر مناطق مانند لرستان دیده می‌شود.[۲۵]

در سالهای اخیر برای جلوگیری از قطع درختان مراتع و جنگلهای اطراف گهواره از سوی روستاییان که به عنوان سوخت از آن استفاده می‌کنند توزیع آبگرمکن‌های خورشیدی در این روستاها صورت گرفته است که فشار روی جنگلها را کاهش می‌دهد.[۲۶]

در سالهای اخیربرای صیانت از منابع طبیعی و حفظ محیط زیست طرحهایی مانند کاشت نهال بلوط در مراتع و جنگلهای حاشیه‌ای شهر گهواره توسط نهادها و سازمان‌های مختلف نظیر آموزش و پرورش با همکاری مردم و دانش آموزان انجام شده است.[۲۷]

نگارخانه مراتع گهواره[ویرایش]

بلایای طبیعی[ویرایش]

سیل[ویرایش]

آب شرب گهواره از طریق رودخانه توت شامی تأمین می‌شود. در سالیان اخیر با بارش باران و طغیان این رودخانه خطوط انتقال آب گهواره دچار شکستگی شده است؛ و به زیر ساخت‌های شهری خساراتی وارد کرده است؛ و باعث قطع آب شهروندان شده است.[۲۸]

زلزله[ویرایش]

استان کرمانشاه یکی از استان‌های زلزله خیز ایران بشمار می‌رود. بنابر امار شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه، گهواره یکی از نقاطیست که بیشترین میزان لرزه در ان به ثبت رسیده است[۲۹] که بیشتر این زلزله تنها با تجهیزات لرزه‌نگاری قابل تشخیص بوده است. در سال ۱۳۸۷ بیشترین زلزله در استان کرمانشاه در اطراف گهواره رخ داده‌است که بنا به گزارش شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه تعداد ان ۲۳ مورد بوده‌است

بزرگان و افتخارات[ویرایش]

گهواره از دیر باز جایگاه بزرگانی در عرصه ادبیات و موسیقی بوده است:

غلامرضا رشید یاسمی

اماکن سطح شهر[ویرایش]

لیست اماکن -پارک‌ها و ارگانهای سطح شهر گهواره

ردیف مکان مهمترین‌ها
۱ پارک ها پارک کوهستان
لاله
۲ قبرستان ها بالاجوب
بابا اسکندر
کاکی‌ها
۳ مراکز فرهنگی کتابخانه عمومی نور گهواره
کانون پرورش فکری کودکان
۴ میدان ها میدان امام علی
میدان ولایت
۵ مدارس و مهدها مدرسه ابتدایی استاد شهریار (قدیمی‌ترین)
دبستان ابتدایی راه دانش
دبستان ابتدایی شهید دستغیب
مدرسه راهنمایی دخترانه بنت الهدی
مدرسه راهنمایی پسرانه شهید بهشتی
دبیرستان دخترانه حجاب
دبیرستان پسرانه امام علی
دبیرستان پسرانه امام خمینی
مدرسه شبانه‌روزی
مهدکودک شهید رجایی
۶ مساجد مسجد امیرالمؤمنین گهواره
۷ بانکها و موسسات مالی بانک ملی گهواره
بانک ملت گهواره
بانک کشاورزی گهواره
پست بانک گهواره
۸ اماکن مقدس بابااسکندر
درخت دوازده امام
۹ ارگانهای نظامی پاسگاه انتظامی گهواره
سپاه گهواره
۱۰ مراکز بهداشتی مرکز بهداشت گهواره
درمانگاه گهواره
۱۱ اماکن قضایی شورای حل اختلاف گهواره، دادگستری عمومی
۱۲ ادارات دولتی اداره گاز گهواره
اداره برق گهواره
اداره آب گهواره
اداره آموزش و پرورش گهواره
تربیت بدنی گهواره
اداره منابع طبیعی گهواره
اداره پست گهواره
مخابرات گهواره
اداره جنگلداری و مراتع گهواره، کمیته امداد
۱۳ ورزشی هیئت کوهنوردی گهواره

خیابانهای اصلی گهواره[ویرایش]

اصلی‌ترین و مهمترین خیابان اصلی این شهر که بعد از بلوار ولیعصر، از میدان امام علی شروع و به میدان ولایت و سرانجام جاده بابا شاه احمد منتهی می‌شود خیابان امام خمینی (اصلی) می‌باشد که تعداد زیادی از ارگانهای دولتی نظیر شهرداری بخشداری مخابرات، کمیته امداد امام خمینی، پاسگاه گهواره، اداره آموزش و پرورش منطقه‌ای گهواره، و مسجد امیرالمؤمنین، بانکهای ملت، ملی، کشاورزی روی این خیابان قرار دارند و بازار اصلی شهر هم روی همین خیابان قرار دارد اما بعلت باریک بودن خیابان و عدم تعریض خیابان امکان ایجاد بلوار و دو لاین مجزا در این خیابان وجود ندارد و رفت و آمد در دو لاین در همین خیابان در جربان است و قبلاً هم در سالیان گذشته این خیابان با نرده به دو قسمت جدا از هم تبدیل شده بود که مشکلاتی برای شهروندان بوجود آورد که باعث از میان برداشتن آن توسط شهرداری شد.. و خیابان جم خانه هم یکی دیگر از خیابان‌های اصلی این شهر بشمار می‌رود.

بلوار[ویرایش]

بلوار ولیعصر گهواره

بلوار ولیعصر گهواره تنها بلوار دایر در این شهر می‌باشد که از سه راهی جاده کوزران -گهواره -اسلام‌آباد غرب شروع شده و تا میدان امام علی ادامه دارد و پمپ بنزین گهواره هم در این ناحیه قبل از رسیدن به میدان ورودی شهر قرار دارد.

میدان‌های شهر[ویرایش]

شهر گهواره دارای دو میدان است که در ابتدا و انتهای شهر قرار دارد میدان ورودی که امام علی نام دارد؛ و میدان دوم هم که در انتهای شهر قرار دارد به روستاهایی مثله توت شامی و بابا شاه احمد و… راه دارد.

میدان امام علی شهر گهواره-میدان ورودی شهر

مراکز مذهبی[ویرایش]

جم خانه اهل حق گهواره

جمخانه[ویرایش]

مردم این شهر در محلی به اسم جمخانه گرد هم می‌آیند و مراسم و تجمعات خود را در ان انجام می‌دهند و از اماکن مقدس این آیین بشمار می‌رود. این مکان در خیابان جم خانه قرار دارد.

مسجد[ویرایش]

مسجد امیرالمؤمنین گهواره در خیابان اصلی شهر جنب بانک کشاورزی واقع شده است.

مراکز آموزشی[ویرایش]

مدارس[ویرایش]

ازمهمترین مدارس هم می‌توان به دبستان استاد شهریار که هم اکنون ساختمان اصلی ان تخریب شده است-(قدیمی‌ترین)۱۷ شهریور-راه دانش-شهید دستغیب- بنت الهدی- دبیرستان دخترانه حجاب -دبیرستان امام خمینی-امام علی و شبانه‌روزی اشاره کرد

مراکز فرهنگی[ویرایش]

کتابخانه عمومی نور گهواره

  • مجتمع فرهنگی کوثر
  • کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

گورستان‌ها و آرامستان‌های گهواره[ویرایش]

نمایی از گورستان بالاجوب در شهر گهواره

اطراف شهر گهواره دارای گورستان‌های مختلفی است. از جمله بابا اسکندر. بالاجوب. آرامستان کاکی‌ها و… قرار دارد تمام آرامستان‌های مذکور بصورت سنتی می‌باشند.

مناطق و محلات[ویرایش]

-از مهمترین محلات این شهر می‌توان به باندومان محله بنیاد شهید-کانی زاله-گا کش و… اشاره کرد در گهواره به علت وسعت باغات این شهر آنهارا به محلات جداگانه‌ای تبدیل کرده‌اند

موقعیت و فاصله تا دیگر نقاط[ویرایش]

فاصله شهر گهواره با مرکز شهرستان دالاهو (کرندغرب) ۳۷٫۹کیلومتر و با مر کز استان (کرمانشاه) از مسیر اسلام‌آباد غرب ۹۶ کیلومتر و از مسیر کوزران۸۴٫۴ کیلومتر کیلومتر می‌باشد همچنین فاصله این شهر تا پایتخت (تهران)۵۸۷ کیلومتر می‌باشد.

فاصله تا مراکز استان‌ها[ویرایش]

فاصله شهر گهواره با مراکز استان‌های کشور بر حسب کیلومتر در نقشه زیر قابل استفاده می‌باشد؛ که کمترین فاصله این شهر با مراکز استان‌ها با شهر کرمانشاه می‌باشد که ۸۴ کیلومتر ثبت شده است و بیشترین مسافت مربوط به شهر زاهدان با ۱۸۸۲ کیلومتر می‌باشد

فاصله تا مراکز شهرستان‌ها[ویرایش]

شهر مقصد مسافت
کرند غرب ۳۷٫۹کیلومتر
اسلام‌آباد غرب ۴۵٫۶کیلومتر
جوانرود ۷۳٫۵کیلومتر
هرسین ۱۵۲کیلومتر
سنقر ۱۹۰کیلومتر
صحنه ۱۶۲کیلومتر
سرپل ذهاب ۸۲٫۲کیلومتر
پاوه ۱۲۱کیلومتر
روانسر ۶۴٫۸کیلومتر
گیلانغرب ۱۳۵کیلومتر
قصرشیرین ۱۷۳کیلومتر
تازه آباد ۱۰۱کیلومتر
کنگاور ۱۹۳کیلومتر

موقعیت[ویرایش]

تغییر پیش شماره شهر گهواره[ویرایش]

همزمان با هم کدسازی تلفنهای کشور و استان کرمانشاه کد شهر گهواره از ۰۸۳۵۵۸۴ به۰۸۳۴۳۷۴ تغییر کرد-لازم است ذکر شود که اهالی گهواره و دیگر نقاط استان کرمانشاه برای تماس باهم نیازی به گرفتن کد جدید استان کرمانشاه۰۸۳ ندارند و برای تماس به شهر گهواره با اضافه کردن۴۳۷۴به ابتدای شماره‌های قدیمی امکان برقراری ارتباط میسر می‌باشد و تنها هموطنان خارج از استان کرمانشاه نیازمند استفاده از کدو پی شماره جدید هستند(۰۸۳۴۳۷۴)

اطلاعات بیشتر[ویرایش]

برای اطلاعات بیشتر در مورد این منطقه می‌توانید به کتاب "نگین سبز زاگرس (گهواره)" نویسنده: نعمت خدایاری ناشر:انتشارات طاق بستان مراجعه نمایید.[۳۲]

یادکردها[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. میزان بارندگی شهر گهواره در سال90
  3. استانداری کرمانشاه
  4. پیش شماره شهرهای استان کرمانشاه
  5. مهندس کیومرث عبدی شهردار گهواره شد
  6. تنبور گهواره
  7. نماینده شهرستان دالاهو و اسلام‌آباد غرب
  8. پلاک وسایل نقلیه استان کرمانشاه
  9. «مرکز پژوهشها - تبدیل روستای گهواره از توابع شهرستان اسلام‌آباد غرب به شهر گهواره در استان کرمانشاه». بازبینی‌شده در 2017-05-22. 
  10. «نتایج جستجو | گهواره». www.vajehyab.com. بازبینی‌شده در 2016-08-31. 
  11. «گهواره قطب باغداری کرمانشاه است/ کیفیت پایین آب شرب مهمترین عامل کوچ مردم». ۲۰۱۴-۰۳-۱۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۳۱. 
  12. «50 درصد از باغات گردوی "گهواره" بر اثر تگرگ نابود شدند». ۲۰۱۴-۰۴-۲۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۲۹. 
  13. «Fars News Agency: سرمازدگی به مزارع کشاورزی گهواره آسیب رساند». www.farsnews.com. بازبینی‌شده در 2016-09-07. 
  14. «ایرنا - به دلیل کاهش منابع آبی حدود 40 درصد محصولات باغی گهواره خسارت دیده است». www.irna.ir. بازبینی‌شده در 2016-09-07. 
  15. «9000 هزار تن سیب از باغات گهواره برداشت و روانه بازار شد». Douran Portal -. بازبینی‌شده در 2016-09-06. 
  16. «"گهواره" کرمانشاه؛ مهد تنبور سازی با شهرتی جهانی». ۲۰۱۱-۰۵-۰۴. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۳۱. 
  17. «لباس محلی کرمانشاه». 
  18. «آداب و رسوم مردم کرمانشاه در ایام عید نوروز». www.beytoote.com. بازبینی‌شده در 2016-09-04. 
  19. «روستای زرده|zardeh - عید و مراسم خاوه نکار یارسانیان». banzardeh.ir. بازبینی‌شده در 2016-09-05. 
  20. سالنامه اماری استان کرمانشاه-1390
  21. سالنامه اماری استان کرمانشاه 1390
  22. ««زمکان» کجاست؟ + عکس». kermanshah.isna.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-31. 
  23. «قله قلعه قاضی». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-08-31. 
  24. «Ghalee Ghazi summit کوه قلعه قاضی». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-08-31. 
  25. «تصور ایران بدون زاگرس یا زاگرس بدون بلوط! کدام دهشتناک‌تر است؟». مهار بیایان زایی. 
  26. «اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کرمانشاه». www.kermanshah.frw.org.ir. بازبینی‌شده در 2016-09-13. 
  27. «کاشت بیش از ۱۰۰ اصل نهال بلوط در حاشیه شهر گهواره». مرصاد نیوز. ۱۳۹۵/۱۰/۰۱. 
  28. «طغیان رودخانه "توت شامی" در دالاهو/ آبرسانی سیار به مردم شهر گهواره». ۲۰۱۴-۰۲-۰۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۹-۱۲. 
  29. «فرهاد فروزی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه کرمانشاه، اظهار کرد: در این مدت شهرهای صحنه، کنگاور، سومار و گهواره به ترتیب بیشترین فعالیت لرزه‌ای را داشتند.
  30. «مراسم تجلیل از استاد تنبور ایران در هنرسرای خورشید برگزار شد». بازبینی‌شده در 2017-03-20. 
  31. «خانواده فرمانی و میراث تنبور». بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۳-۲۰. 
  32. «کتاب نگین سبز زاگرس گهواره». ketab.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-29. 

منابع[ویرایش]

بختیاری، سعید. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران. چاپ یکم. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خورشیدی. شابک: ‎۹۶۴-۳۴۲-۱۶۵–۱‏. 

«[گهواره» کرمانشاه؛ مهد تنبور سازی با شهرتی جهانی]گهواره مهد تنبور سازی با شهرت جهانی

دیگر پروژه‌ها[ویرایش]