مائو تسه‌تونگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مائو تسه تونگ)
مائو تسه‌تونگ
Mao Zedong in 1959 (cropped).jpg
مائو در ۱۹۵۹
اولین رئیس کمیته مرکزی حزب کمونیست چین
دوره مسئولیت
۱۹ ژوئن ۱۹۴۶ – ۹ سپتامبر ۱۹۷۶
اولین معاون رئیسلیو شائوچی
لین بیائو
چو ان‌لای
هوآ گوئوفنگ
پس ازخودش (به عنوان رئیس پلیتبوروی مرکزی)
پیش ازهوآ گوئوفنگ
اولین رئیس پلیتبوروی حزب کمونیست چین
دوره مسئولیت
۲۰ مارس ۱۹۴۳ – ۲۴ آوریل ۱۹۶۹
پس ازژانگ ونتیان
(به عنوان دبیرکل حزب کمونیست چین)
پیش ازخودش (به عنوان رئیس کمیته مرکزی)
رئیس کمیسیون مرکزی نظامی حزب کمونیست چین
دوره مسئولیت
۲۳ اوت ۱۹۴۵ – ۲۱ سپتامبر ۱۹۴۹
۸ سپتامبر ۱۹۵۴ – ۹ سپتامبر ۱۹۷۶
پس ازسمت ایجاد شد
پیش ازهوآ گوئوفنگ
اولین رئیس کمیته ملی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین
دوره مسئولیت
۲۱ سپتامبر ۱۹۴۹ – ۲۵ دسامبر ۱۹۵۴
رئیس افتخاری
۲۵ دسامبر ۱۹۵۴ – ۹ سپتامبر ۱۹۷۶
پس ازسمت ایجاد شد
پیش ازچو ان‌لای
اولین رئیس‌جمهور جمهوری خلق چین
دوره مسئولیت
۲۷ سپتامبر ۱۹۵۴ – ۲۷ آوریل ۱۹۵۹
اصلیچو ان‌لای
قائم‌مقامچو ته
پس ازسمت ایجاد شد
پیش ازلیو شائوچی
نماینده
کنگره ملی خلق
دوره مسئولیت
۱۵ سپتامبر ۱۹۵۴ – ۱۸ آوریل ۱۹۵۹
۲۱ دسامبر ۱۹۶۴ – ۹ سپتامبر ۱۹۷۶
حوزه انتخاباتیپکن
اطلاعات شخصی
زاده۲۶ دسامبر ۱۸۹۳
شاوشان، ایالت هونان
درگذشته۹ سپتامبر ۱۹۷۶ (۸۲ سال)
پکن
آرامگاهتالار یادبود صدر مائو، پکن، چین
ملیت چین
حزب سیاسیحزب کمونیست چین
دیگر عضویت‌های سیاسیکومینتانگ (۱۹۲۵–۱۹۲۶)
همسر(ان)لو ایژیو (۱۹۱۰–۱۹۰۷)
یانگ کای-هوی (۱۹۳۰–۱۹۲۰)
هوتزوچن (۱۹۳۷–۱۹۳۰)
جیانگ چینگ (۱۹۷۶–۱۹۳۹)
فرزندان۱۰
محل تحصیلدانشگاه اول عادی هونان
پیشهسیاستمدار
دینخداناباور
امضا

مائو زِدونگ (به چینی: 毛泽东، MAO ZEDONG) (همچنین مائو تسه‌تونگ، یا مائو تسه‌دون نیز در فارسی نوشته شده‌است)، (زاده ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ _ درگذشته ۹ سپتامبر ۱۹۷۶) سیاست‌مدار انقلابی کمونیست و تئوریسین مارکسیسم–لنینیسم بود. وی، جمهوری خلق چین را در سال ۱۹۴۹ با شکست دادن نیروهای چیانگ کای‌شک، رئیس‌جمهور وقت چین بنیان گذاشت. او تا پایانِ عمرش در راس حکومت جمهوری خلق چین قرار داشت. روش‌هایی که وی در عرصهٔ سیاست و اقتصاد در پیش گرفت، مورد انتقاد برخی است. برداشت مائو از مارکسیسم که به نقش برجستهٔ دهقان‌ها و روستاییان در انقلاب کارگری ایمان داشت و بر اهمیت فرهنگ به عنوان عنصری تأثیرگذار بر اقتصاد سوسیالیستی تأثیر بگذارد تأکید می‌کرد. این برداشت از مارکسیسم به به مائوئیسم[۱] معروف است. مائوئیسم، میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، از ایران تا فرانسه و از نپال تا پرو را به خود جذب کرده‌است.[۱] از او به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین شخصیت‌های سیاسی دنیا در قرن بیستم، نام برده‌می‌شود.[۲]

دوران کودکی[ویرایش]

۱۹۱۳

مائو در ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ در شاوشان از استان هونان به دنیا آمد. خانواده‌اش از طبقهٔ کشاورز بودند، اما نسبت به دیگر هم‌محلی‌هایشان، وضع مالی خوب‌تری داشتند. مائو از دوران کودکی در مزرعه کار می‌کرد. خانواده‌اش او را در مدرسه‌ای معمولی نزدیک خانه‌شان ثبت‌نام کردند. در آن مدرسه علوم و عقاید کنفسیوس، فیلسوف چینی را آموزش می‌دادند. پدرش، مردی سختگیر و دقیق بود. او می‌خواست پسرش نیز فردی منظم و با انضباط باشد. مائو نیز، در مدرسه موفق بود، زیرا در خانه تحت تعلیم چنین پدر موشکافی، بزرگ می‌شد. همچنین، مادرش زنی مذهبی، و آرام بود، او به‌طور دقیق آداب و احکام دین بودا را اجرا می‌کرد. در ضمن، از همان دوران کودکی پسرش را به دینداری و اجرای احکام دینی تشویق می‌نمود.

دوران جوانی[ویرایش]

در اوایل سال ۱۹۱۱ هنگامی که مائو ۱۸ ساله شده بود، نیروهای انقلابی حزب ملی چین به رهبری سون یات سن، بر امپراتوری منچو پیروز شدند. مائو به مدت ۱۰ سال به چانگنشا پایتخت ایالت یون نان رفت. او در این مدت، تلاش‌های زیادی برای تغییرات سیاسی در جامعه و ایجاد یک فرهنگ جدید کرد. مائو مدت کوتاهی وارد ارتش جمهوری‌خواهان شد و سپس، به مدت شش ماه بدون وقفه به مطالعه در کتابخانه بزرگ شهر پرداخت.

دوران دانشجویی[ویرایش]

در سال ۱۹۱۸ مائو از مدرسه حقوق و اقتصاد چانگشا فارغ‌التحصیل شد و برای ادامه تحصیل به پکن سفر کرد. او توانست وارد دانشگاه پکن شود. به‌ طور نیمه وقت در کتابخانه‌ی دانشگاه به کار دانشجویی مشغول شد تا بتواند خرج و هزینه‌ی دانشگاه و زندگی در شهر بزرگ پکن را فراهم سازد. مائو به دلیل اختلاف سطح شدید مالی با دیگر همکلاسی‌ها، از رفاقت با آنان پرهیز می‌کرد و حتی از زندگی‌اش برای آنان چیزی نمی‌گفت. او در این زمان با تعدادی از روشنفکران و جوانان هم‌کیش خود، گروهی تشکیل داد که بعدها به بنیان‌گذاری حزب کمونیست چین منجر شد.

دوران کار در مدرسه و ازدواج[ویرایش]

۱۹۲۷

در سال ۱۹۱۹ مائو به هونان بازگشت. در آن‌جا فعالیّت‌های سیاسی‌اش را گسترش داده، تشکیلات سازمان‌یافته‌ای ایجاد کرد و به انتشار کتب و مقالات سیاسی پرداخت. او همچنین، مدیر مدرسه ابتدایی در هونان شد و تنها درآمدش همین حقوق ناچیز بود.

در سال ۱۹۲۰ مائو برای بار دوم با یانگ کای‌های دختر یکی از معلمان مدرسه ازدواج کرد. یانگ کای‌های در سال ۱۹۳۰ در سازمان ملی‌گرایان چین استخدام شد. او با عقاید مائو کاملاً مخالف بود، لذا مائو تصمیم به ازدواج مجدد گرفت و از یانگ کای‌های به‌طور رسمی جدا شد و با هوتزوچن پیمان زناشویی بست. همسر سوم مائو وی را در رسیدن به اهدافش حمایت نمود؛ با این وجود مائو زندگی مشترک با او را هم ادامه نداد و این دو در سال ۱۹۳۷ از یکدیگر جدا شدند. مائو بار دیگر در سال ۱۹۳۹ تصمیم به ازدواج گرفت و این بار جیانگ چینگ را به همسری برگزید.

پایه‌ریزی حزب کمونیست چین[ویرایش]

۱۹۳۰

در سال ۱۹۲۱ حزب کمونیست چین در شانگ‌های سازمان‌دهی شد، مائو عضو اصلی آن حزب شد و در هونان رهبری طرفداران این حزب را به عهده گرفت. حزب جدید در یک بخش پیشرو، شکل گرفت. مائو در بخش پیشرو در شانگهای، هونان و کانتون و سازمان‌های کارگری و رعیتی فعالیت‌های زیادی انجام داد و یک مؤسسه آموزشی برای کارگران و کشاورزان تأسیس ‌کرد.

در همان سال چیانگ کای شک بعد از مرگ سون یات سن، سیاست‌مدار و رهبر انقلابی حکومت چین، کنترل حکومت و یک سال بعد کنترل ارتش ناسیونالیستی را به عهده گرفت. در سال ۱۹۲۷، چیانگ کای شک حکومت و عوامل آن را از کمونیست‌ها پاک کرد و افرادی که جزء حزب کمونیست بودند اخراج و زندانی شدند. او مائو را نیز به منطقه‌ای کوهستانی در جنوب چین تبعید کرد. اما حزب کمونیست چین دست از فعالیت نکشید و یک ارتش پارتیزانی تشکیل داد. سال ۱۹۲۷ مائو حرکت و جنبش کشاورزان را که خودش بانی آن بود، در هونان رهبری کرد و عقاید بالقوه‌اش درباره‌ی کشاورزان در چین را به نیرویی بالفعل تبدیل‌کرد.

جنگ داخلی چین[ویرایش]

جنگ داخلی چین تخاصمی نظامی در کشور چین بین کومینتانگ (حزب ناسیونالیست چین) و حزب کمونیست چین بود. این جنگ در ۱۹۲۷ با تصفیهٔ کومینتانگ از اعضای چپ و کمونیست آغاز شد، کشاورزان و کارگران حزب کمونیست چین را حمایت می‌کردند و به این ترتیب، کم‌کم حزب کمونیست چین به رهبری کشاورزان و کارگران رسید. حزب کمونیست چین در سال ۱۹۳۰ نیروی تقریباً عظیمی را فراهم کرد و به سوی شهرهای بزرگ پیش رفت و توانست چند شهر را به تسلط خود درآورد.

در پی تلاش‌های حزب کمونیست چین، ایالت کیانگسی نیز تحت کنترل مائو قرار گرفت و کم‌کم نیروهای حزب کمونیست چین قدرتمندتر شدند.

در اکتبر ۱۹۳۵ مائو دستور راهپیمایی طولانی داد و پیرو دستور مائو، پارتیزانها مسافت هزاران کیلومتر را پیاده‌روی کردند.[۳] به این وسیله مائو توانست تا حدی به منظورش برسد و یک حزب جدید در «ین‌آن» برقرار کند.

حمله ژاپن به چین[ویرایش]

در تاریخ۷ ژوئن ۱۹۳۷ امپراتوری ژاپن به چین حمله کرد ولی نیروهای کمونیست چین در برابر ژاپن، ایستادگی کردند.

مائو در مدتی که به مبارزه مشغول بود، دست به نگارش برد و چندین مقاله و کتاب به رشته تحریر درآورد. در سال ۱۹۳۷ مقاله‌ای با نام «تناقض و تمرین» را نوشت. این مقاله براساس نظریات مارکس بود. در سال ۱۹۴۰ مقالهٔ دیگری با نام «دموکراسی جدید» را نوشت که در چین، یک نظریه منحصربه‌فرد معرفی شد.

در سال ۱۹۴۲ مقالهٔ «سخنرانی‌هایی در زمینهٔ ادبیات و هنر «ین‌آن»» را نگاشت. با ارائه مقالات، تعداد طرفداران او بیشتر و بیشتر شد، به طوری که در سال ۱۹۳۷ که طرفداران او ۴۰۰۰۰ نفر بودند، در سال ۱۹۴۵ به ۱۲۰۰۰۰ نفر رسید.

جنگ میان ناسیونالیستها و کمونیست‌ها با شکسته شدن مرز میان این دو فرقه به پایان رسید. کمونیست‌ها حتی در آمریکا نیز نفوذ پیدا کردند و در سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۹ رشد سریع پیروان کمونیسم نه تنها در چین، بلکه در گوشه و کنار جهان به وضوح دیده می‌شد.

نهایتاً در ۹ سپتامبر ۱۹۴۵ جنگ میان دو کشور با تسلیم امپراتوری ژاپن توسط هیروهیتو خاتمه یافت.

تأسیس جمهوری خلق چین[ویرایش]

بعد از حمله ژاپن به چین حزب کمونیست چین، با ژاپنی‌ها و چیانگ کای شک مبارزات زیادی داشت و با پایان جنگ جهانی دوم توانست جمهوری خلق چین[۴] را در سال ۱۹۴۹ تأسیس و تثبیت نماید.

از اوایل سال ۱۹۵۰ مائو، رهبر اصلی حزب شد و کنترل کمیسیون نظامی حزب کمونیست چین را به عهده گرفت. در سال ۱۹۵۳ بعد از مرگ استالین، موقعیت مائو به عنوان رهبر کمونیست‌ها پررنگ‌تر و برجسته‌تر شد.

جنبش صدها گل[ویرایش]

در آن زمان، از لحاظ فرهنگی، جامعه چین نیاز به تغییر و دگرگونی داشت. مائو در سال ۱۹۵۷ کتابی با نام «تناقض صحیح میان مردم» را نوشت. در همین سال یک جنبش به نام «صدها گل» را بر پا کرد که بزرگ‌ترین ابداع و اساسی‌ترین مسئله در کشمکش‌های ایدئولوژیک قدرت بود. روشنفکران چینی در این جنبش، سرکوب شدند.

جهش بزرگ به پیش[ویرایش]

مائو در سال ۱۹۵۸ با هدف تغییر سریع اقتصاد و صنعتی کردن چین، طرح «جهش بزرگ به پیش» را مطرح کرد. بر اساس این طرح، کلیه زمین‌های کشاورزی چین مصادره و به ۲۶ هزار واحد اشتراکی تقسیم شدند. در آن سال‌ها مائو اکثر محصولات زراعی چین را در مقابل دریافت کمک‌های نظامی و سیاسی به اروپای شرقی صادر کرد. او همچنین، مواد غذایی و پول به نهضت‌های کمونیستی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین فرستاد. مائو در کنگرۀ حزب در مه ۱۹۵۸ آغاز کارزار «جهش عظیم» را اعلام کرده بود. او در آن زمان به اطلاع شرکت‌کنندگان رسانده بود که آن‌ها نه‌تنها از مرگ مردم نباید بترسند، بلکه باید از این مرگ‌ها (که نتیجۀ اجرای سیاست‌های حزبشان است) فعالانه استقبال کنند. مائو ادامه داده بود: «چه فاجعه‌ای رخ می‌داد اگر کنفوسیوس همچنان زنده بود؟ چوانگ تزو، فیلسوف تائوئیست، به‌درستی وقتی که همسرش مُرد، شروع کرد به آواز خواندن و شادی کردن. وقتی که آدم‌ها می‌میرند باید جشن گرفت... مرگ حقیقتاً شادی‌آور است... ما به دیالکتیک معتقدیم، و بنابراین نمی‌توانیم طرفدار مرگ نباشیم.»

در جریان اجرای این طرح که ۴ سال طول کشید، حدود ۳۸٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر در اثر قحطی و کمبود مواد غذایی جان خود را از دست دادند. به تبع آن مبارزه قدرت (انقلاب فرهنگی چین) در سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۶ در حزب کمونیست چین شروع شد.

انقلاب فرهنگی چین[ویرایش]

مائو در سال ۱۹۶۶ انقلاب فرهنگی چین را که بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین کشمکش قدرت در حزب کمونیست چین بود به رهبری همسر مائو جیانگ چینگ را برپا کرد و ارتشی به نام گاردهای سرخ را برای حمایت از مائو از دانشجویان و دانش‌آموزان بر پا کرد. مائو در سال ۱۹۶۸ کتابی به نام کتاب سرخ نوشت (که در کشورهای غربی بیشتر با عنوان کتاب سرخ کوچک شناخته می‌شود). چهره‌های میانه‌رو حزب اخراج شدند. در سال ۱۹۶۸ مائو نام مرد برتر چین را از آن خود کرد. گاردهای سرخ در سال ۱۹۶۹ به دست ارتش چین سرکوب و نابود شد. انقلاب فرهنگی چین اشتباهی استراتژیک محسوب می‌شود. پس از پایان انقلاب فرهنگی چین در اکتبر سال ۱۹۷۶، چین به دوره نوین توسعه تاریخی وارد شد.

مرگ مائو[ویرایش]

در هفتادمین سالگرد تولد ژوزف استالین، رهبر شوروی در مسکو (۱۹۴۹)

مائو سرانجام، در ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ در سن ۸۲ سالگی چشم از جهان فروبست. از اقدامات فرهنگی مائو می‌توان موارد زیر را نام برد: دخالت ارتش سرخ بر نوع پوشش مردم، عدم تحمل آرایش موی سر بلند، پوشیدن شلوار تنگ، کفش‌های نوک تیز یا هر عاملی که نماد فرهنگ غرب بود این‌گونه اخطارها و آگاهی‌ها معمولاً با یک اخطاریه به پایان می‌رسید: «مهلت برآوردن این خواسته‌ها هفتاد و دو ساعت است در صورت بی‌توجهی عواقب و مسئولیت آن با شماست. ارتش سرخ». همچنین، آگهی‌های دیواری با مضمون که در آن از پیروان کاتولیک و پروتستان و بودایی به عنوان «تخم‌مرغ‌های لغزان، فریب‌دهندگان مردم، پناه دهنده جاسوسان، و مخالفان صدر مائو» یاد شده بود در بیرون کلیسای کاتولیک نیز تظاهراتی برپا می‌شد که در آن از مبلغین مذهبی به عنوان «ریا‌کاران بی‌شرم» نام برده می‌شدند. اینگونه اقدامات در ابتدا با استقبال مردم همراه بود اما در سال‌های بعد، مردم با گسترش روز به روز امور ممنوع روبرو شدند که زندگی آنها را مختل می‌کرد، صدر مائو معتقد بود که رفتن دانشجویان و دانش آموزان به مناطق روستایی برای تربیت دگرباره ضروری است، اما آنچه که تاریخ حضور حزب کمونیست که در سال‌های حضورش بسیار پر رنگ است اقداماتی که تحت عنوان نوسازی فرهنگی و خود کفایی ملی باعث از بین رفتن صدها هزار نفر از دگراندیشان چینی و حتی سیاست‌مداران داخل حزب گردید.

رخدادهای بعد از مرگ مائو[ویرایش]

حکومت چین پس از گذشت سال‌ها از مرگ مائو او را بنیان‌گذار و پدر حکومت خود می‌داند و عکس او بر اسکناس‌ها و مراکز اداری و دولتی تمام چین درج شده‌است، اما بسیاری از مائوئیست‌ها و احزاب مائوئیستی، دولت چین پس از مرگ مائو را قبول ندارند. بعد از مرگ مائو حزب کمونیست به ماندگاری خود در چین ادامه داد و در سال ۱۹۸۱ تغییرات زیادی در چین روی داد.[۵] البته اکثر کارگران و کشاورزان بر این تصور که با طرفداری از مائو حقوق از دست رفته خود را به دست می‌آورند، پیرو مائو بودند. بعد از مرگ مائو قوانین بنا شده توسط مائو نادیده گرفته شد.[۶] اما تا به امروز عده بسیار زیادی در چین پیرو مائو هستند و تصویرش در اکثر خیابان‌ها نمایان است و هنوز او را رهبر خود می‌دانند.[نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ https://www.radiofarda.com/a/f3-mao-war-opium-birds-imperialism/27972423.html
  2. https://www.isna.ir/news/9003-04517/كتاب-سرخ-را-واقعاً-مائو-نوشته-است
  3. پیاده‌روی طولانی و حقیقت
  4. جمهوری خلق چین و ارزیابی تاریخی سوسیالیسم
  5. مقایسه روسیه با چین
  6. همان

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • «مائو تسه‌تونگ». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۳ مرداد ۱۳۸۶.
  • «ماتو تسه‌تونگ». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۳ مرداد ۱۳۸۶. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)[پیوند مرده]
  • چین نوین
  • آمار و ارقام از World Book, CIA
  • مائو، خدای دروغین
  • پیاده‌روی طولانی و حقیقت
  • مائو و مائوییست‌ها (بخش اول)
  • مائو و مائوییست‌ها
  • جمهوری خلق چین و ارزیابی تاریخی سوسیالیسم
  • مقایسه روسیه با چین

پیوند به بیرون[ویرایش]