لخ والنسا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از لخ والسا)
لخ والنسا
Lech Walesa - 2009.jpg
لخ والنسا در سال ۲۰۰۹ میلادی
دومین رئیس‌جمهور لهستان
مشغول به کار
۲۲ دسامبر ۱۹۹۰ – ۲۲ دسامبر ۱۹۹۵
نخست‌وزیرتادوش مازویچی
یان کشیشتوف بیلتسکی
یان اولشفسکی
ولادیمیر پائولاک
هانا سوخوتسکا
ولادیمیر پائولاک
یوزف اولکسی
پس ازوویچخ یاروزلسکی
پیش ازالکساندر کواشنیوسکی
اتحادیه همبستگی سولیدارنوشچ
مشغول به کار
۱۴ اوت ۱۹۸۰ – ۱۲ دسامبر ۱۹۹۰
پس ازتازه تأسیس
پیش ازMarian Krzaklewski
اطلاعات شخصی
زاده۲۹ سپتامبر ۱۹۴۳ ‏(۷۸ سال)
پوپووو (گمینا تووخووو)، لهستان
ملیت لهستان
همسر(ان)دانوتا والنسا
پیشهسیاستمدار
دینکاتولیک رومی
جایزه‌هاجایزه صلح نوبل (۱۹۸۳)
امضا

لخ والنسا (‎/ˌlɛx vəˈwɛnsə/‎، Polish: [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa] (دربارهٔ این پرونده شنیدن)),[۱][۲] زاده ۲۹ سپتامبر ۱۹۴۳ در پوپووو، سیاستمدار و فعال حقوق بشر لهستانی است که در سال ۱۹۸۳ برنده جایزه صلح نوبل شده‌است و در خلال سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ رئیس‌جمهور این کشور بوده‌است.[۳]

زندگی‌نامه

لخ والنسا، در سال ۱۹۸۰ به عنوان رهبر جنبش همبستگی، نخستین اتحادیه مستقل کارگری در لهستان کمونیست، توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد. والنسا در ۱۹۴۳ در پوپوووی لهستان به دنیا آمد. پدرش نجار بود. او در کشتی سازی لنین در گدانسک لهستان در سال۱۹۶۷ مهندس برق شد. والنسا یک فعال سیاسی پرتلاش بود و در تظاهرات گستره علیه افزایش بهای مواد غذایی در کشتی سازی در سال ۱۹۷۰ شرکت داشت و بعداً به خاطر اعتراضاتش، اخراج شد.

والنسا، به خاطر فعالیت‌های مخالفش بین سال‌های ۱۹۷۶ و ۱۹۸۰ بارها بازداشت شد. نقش والنسا در برخورد با کمونیست‌ها، برای آزادی‌های سیاسی، بیشتر برایش شناسایی بین‌المللی و ستایش غرب را به همراه آورد. در ژوئیه ۱۹۸۰ که بیش از یکصد هزار کارگر در اعتراض به افزایش بهای مواد غذایی دست به اعتصاب زدند، کشتی سازی گدانسک در مرکز اعتراض بود. در چهاردهم اوت ۱۹۸۰ کارگران کنترل این کشتی سازی را به درست گرفتند. والنسا به سرعت رهبر آنها شد و با معاون اول نخست‌وزیر ملاقات کرد تا برای دادن حق تشکیلات آزاد و مستقل به کارگران به توافق برسد. در سپتامبر والنسا، اتحادیه همبستگی را تشکیل داد و به ریاست آن انتخاب شد؛ اما سال بعد رژیم لهستان سیاست سرکوب را در پیش گرفت. اتحادیه همبستگی را منحل و والنسا را بازداشت کرد. والنسا در ۱۹۸۲ آزاد شد و در ۱۹۸۳ جایزه صلح نوبل را برد که باعث ناراحتی دولت لهستان شد. او به مبارزه در راه آزادی ادامه داد و تا دسامبر ۱۹۸۸ داشت روشن می‌شد که تعداد فزاینده ای از لهستانی‌ها دیگر شرایط اقتصادی نامساعد را تحمل نخواهند کرد. در جلسه عمومی حزب کمونیست، رهبران حزب، در یک حرکت استثنایی از جنبش غیرقانونی و مخالف همبستگی، دعوت کردند که در گفتگوهایی که در فوریه۱۹۸۹ صورت گرفت، شرکت کند. این گفتگوها ۵۹ روز ادامه پیدا کرد. در نتیجه همبستگی یک جنبش قانونی شد و قرار شد، اصلاحات سیاسی در جهت افزایش نقش پارلمان به عمل آید و همبستگی اجازه معرفی کاندیدا داشته باشد. والنسا و همکاران فعالش با شور و اشتیاق در کارزار انتخاباتی شرکت کردند. پس از انتخابات ژوئن ۱۹۸۹ همبستگی ۹۹ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا و نیز اکثریت را در مجلس سفلی به دست آورد. والنسا تلاش نکرد که خودش بر سرکار آید؛ بلکه در دولت جدید فعالانه مشارکت کرد.

والنسا در سال ۱۹۸۹ برای ریاست جمهوری نامزد شد و با اکثریت قاطع به پیروزی رسید. او در مقام رئیس‌جمهور، کشور را در مسیر اصلاحات اقتصادی و دموکراتیک از جمله خصوصی‌سازی و نخستین انتخابات پارلمانی کاملاً آزاد لهستان در ۱۹۹۱ هدایت کرد. والنسا در کارزار انتخاباتی سال ۱۹۹۵ به الکساندر کواسنیوفسکی رئیس اتحاد چپ دموکراتیک باخت. والنسا هنوز در صحنه سیاسی لهستان فعال است.

اتهام همکاری با سازمان امنیت دوران کمونیسم

برای دولت جدید لهستان، لخ والنسا که یکی از مشهورترین سیاستمداران و مبارز آزادی‌خواه بوده، یک خائن محسوب می‌شود و قیام 1989 که طلیعه دموکراسی و شکوفایی بازارها را به دنبال داشت، چیزی جز توطئه نبوده است. در اسنادی که اخیرا منتشر شده ادعا شده که این رهبر سابق عامل خود فروخته مقام‌های کمونیست بوده است.

ویتولد واسژیکوفسکی، وزیر امور خارجه لهستان گفت: والنسا احتمالا یک عروسک خیمه شب‌ بازی بوده است. ما باید این مساله را حل کنیم. این مورد روی ایجاد یک لهستان مستقل و نخبگان سیاسی آن سایه می‌افکند.

رئیس‌جمهوری پیشین لهستان و رهبر سابق جنبش همبستگی که موجب سقوط حکومت کمونیستی در سال 1989 در کشورش شد، بار دیگر متهم شده که در دوران جوانی، جاسوس پلیس مخفی حزب کمونیست بوده است.

والنسای 72 ساله پیش از این در دادگاهی در سال 2000 از اتهام جاسوسی تبرئه شده بود و قضات این دادگاه اعلام کردند، پلیس مخفی سازمان امنیت لهستان (SB) مدارکی را علیه وی جعل کرده بود تا مانع دستیابی وی به جایزه صلح نوبل در سال 1983 شود. والنسا همواره این اتهامات را تکذیب می‌کند.

رهبر پیشین لهستان معتقد است که این اسناد را کمونیست‌ها جعل کرده‌اند تا مایه بی‌اعتباری وی شوند. دولت کنونی لهستان به رهبری حزب قانون عدالت سال گذشته بار دیگر قدرت را به دست گرفت و وعده بازنگرنی در یک لهستان "ویران‌شده" را داد.[۴]

پانویس

  1. تلفظ نام خانوادگی‌اش به «واوِنسا» («و» اول شبیه v و «و» دوم شبیه w) نزدیکتر است، اما «واونسا» و «والنسا» در نوشته‌های فارسی به اندازهٔ «والسا» رایج نیست.
  2. به لهستانی:Lech Wałęsa
  3. «لهستان | هواداران لخ والسا به خیابان‌ها آمدند». همشهری آنلاین. ۲۰۱۶-۰۲-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۵.
  4. {{https://www.isna.ir/news/94120201212/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%AE-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AFfa}}

منابع

  • کتاب جنگ سرد نوشته بریتا بجورنلوند ترجمه مهدی حقیقت خواه انتشارات ققنوس شابک: 964-311-640-9
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lech Wałęsa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۳.