یوسیپ بروز تیتو
یوسیپ بروز تیتو | |
|---|---|
Јосип Броз Тито | |
 تصویر رسمی، ۱۹۶۲ | |
| رئیسجمهور یوگسلاوی | |
| دوره مسئولیت ۱۴ ژانویه ۱۹۵۳ – ۴ مه ۱۹۸۰ | |
| نخستوزیر | فهرست
|
| معاون رئیسجمهور | فهرست
|
| پس از | ایوان ریبار |
| پیش از | لازار کولیسوسکی |
| نخستوزیر یوگسلاوی | |
| دوره مسئولیت ۲۹ نوامبر ۱۹۴۵ – ۲۹ ژوئن ۱۹۶۳ | |
| رئیسجمهور | ایوان ریبار خودش (از ۱۹۵۳) |
| پس از | ایوان شوباچیچ خودش |
| پیش از | پتار استامبولیچ |
| نخستوزیر یوگسلاوی فدرال دموکراتیک | |
| دوره مسئولیت ۲۹ نوامبر ۱۹۴۳ – ۲۹ نوامبر ۱۹۴۵ | |
| پادشاه | پتر دوم یوگسلاوی |
| رئیسجمهور | ایوان ریبار |
| پس از | تأسیس دفتر |
| پیش از | خودش |
| رئیس اتحادیه کمونیستهای یوگسلاوی | |
| دوره مسئولیت ۵ ژانویه ۱۹۳۹ – ۴ مه ۱۹۸۰ | |
| پس از | میلان گورکیچ |
| پیش از | استوان دورونیسکی |
| نخستین دبیرکل جنبش عدم تعهد | |
| دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۶۱ – ۵ اکتبر ۱۹۶۴ | |
| پس از | تأسیس دفتر |
| پیش از | جمال عبدالناصر |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | یوسیپ بروز ۷ مهٔ ۱۸۹۲ کومروویچ، کرواسی-اسلاوونی، اتریش-مجارستان |
| درگذشته | ۴ مهٔ ۱۹۸۰ (۸۷ سال) لیوبلیانا، جمهوری سوسیالیستی اسلوونی، یوگسلاوی |
| آرامگاه | خانه گلها، بلگراد، صربستان ۴۴°۴۷′۱۲″ شمالی ۲۰°۲۷′۰۶″ شرقی / ۴۴٫۷۸۶۶۷°شمالی ۲۰٫۴۵۱۶۷°شرقی |
| حزب سیاسی | اتحادیه کمونیستهای یوگسلاوی (۱۹۲۰–۱۹۸۰) حزب سوسیالدموکرات کرواسی و اسلاوونی (۱۹۱۰–۱۹۱۶) |
| همسر(ان) | فهرست
|
| شریک زندگی | فهرست
|
| روابط | فهرست
|
| فرزندان | |
| جایزهها | فهرست کامل |
| امضا |  |
| خدمات نظامی | |
| وفاداری | |
| خدمت/شاخه | ارتش اتریش-مجارستان ارتش سرخ ارتش خلق یوگسلاوی |
| سالهای خدمت | ۱۹۱۳–۱۹۱۵ ۱۹۱۸–۱۹۲۰ ۱۹۴۱–۱۹۸۰ |
| درجه | مارشال یوگسلاوی (۱۹۴۳–۱۹۸۰) |
| فرمانده | ارتش آزادیبخش ملی ارتش خلق یوگسلاوی (فرمانده عالی) |
| جنگها/عملیات | جنگ جهانی اول جنگ داخلی روسیه جنگ جهانی دوم |
یوسیپ بروز تیتو (Josip Broz Tito؛ ۷ مه ۱۸۹۲ – ۴ مه ۱۹۸۰) انقلابی کمونیست و سیاستمدار یوگسلاو بود که یوگسلاوی را به عنوان نخستوزیر از سال ۱۹۴۳ تا ۱۹۶۳ و به عنوان رئیسجمهور از سال ۱۹۵۳ تا مرگش در ۱۹۸۰ رهبری کرد. وی رهبر دیرپای اتحادیه کمونیستهای یوگسلاوی، فرمانده عالی پارتیزانهای یوگسلاوی در جنگ جهانی دوم و یکی از بنیانگذاران جنبش عدم تعهد بود. اندیشههای سیاسی و سیاستهای مرتبط با دوران حکومت وی به نام تیتوئیسم شناخته میشوند.
تیتو در کومروویچ در کرواسی کنونی، که در آن زمان بخشی از اتریش-مجارستان بود، متولد شد. پس از خدمت سربازی در ارتش اتریش-مجارستان، در جنگ جهانی اول زخمی شد و به اسارت روسها درآمد. در انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ و جنگ داخلی روسیه شرکت کرد و پس از بازگشت به بالکان در سال ۱۹۲۰ به پادشاهی یوگسلاوی پیوست و عضو حزب کمونیست یوگسلاوی شد. در جریان جنگ جهانی دوم، پس از تجاوز محور به یوگسلاوی، جنبش چریکی پارتیزانها (۱۹۴۱–۱۹۴۵) را رهبری کرد که اغلب مؤثرترین جنبش مقاومت در اروپای تحت اشغال آلمان نازی دانسته میشود.
پس از جنگ، تیتو یوگسلاوی را به دولت کمونیستی تبدیل کرد که سرانجام به نام جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی نامیده شد. علیرغم اینکه از بنیانگذاران کمینفرم بود، حزب وی نخستین حزب عضو و او تنها رهبری در دوران ژوزف استالین بود که در برابر هژمونی شوروی در بلوک شرق ایستادگی کرد و این رویارویی به جدایی تیتو–استالین در ۱۹۴۸ انجامید. تیتو از یک سو به عنوان نمادی وحدتبخش در داخل یوگسلاوی شناخته میشد و از سوی دیگر به عنوان یکی از بنیانگذاران جنبش عدم تعهد در سطح بینالمللی شهرت یافت و در مجموع ۹۸ نشان خارجی، از جمله لژیون دونور و نشان گرمابه، دریافت کرد.
زندگینامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]دوران کودکی و جوانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
یوسیپ بروز در ۷ مه ۱۸۹۲ در کومروویچ، روستایی در منطقه شمالی کرواسی به نام زاگوریه کرواسی، متولد شد. در آن زمان این منطقه بخشی از پادشاهی کرواسی-اسلوونی در درون اتریش-مجارستان بود.[۱] وی هفتمین یا هشتمین فرزند ماریا (نام دخترانه: یاورشک) و فرانیو بروز بود. پدرش کرواتی بود که خانوادهاش سه قرن در روستا زندگی کرده بود و مادرش اسلوونیایی از روستای پودسردا بود.[۲] بروز با آیین کاتولیک تعمید یافت و در همین آیین پرورش یافت. بخش قابل توجهی از دوران پیش از مدرسه را نزد پدر و مادر مادریاش در پودسردا گذراند و هنگامی که برای تحصیل به کومروویچ بازگشت، زبان اسلوونیایی را بهتر از زبان کرواتی صحبت میکرد.[۳]
در ژوئیه ۱۹۰۰، بروز وارد مدرسه ابتدایی کومروویچ شد و چهار سال تحصیل کرد و در سال ۱۹۰۵ فارغالتحصیل شد.[۴] در سال ۱۹۰۷ به سیساک رفت، جایی که پسرعموی او خدمت سربازی میکرد. در آنجا در کنار کار در رستوران، دوره کارآموزی سه ساله قفلسازی را نزد یک چکی به نام نیکولا کاراس گذراند.[۵] پس از پایان کارآموزی در سپتامبر ۱۹۱۰ به زاگرب رفت و در سن ۱۸ سالگی به اتحادیه کارگران فلزکار پیوست و در نخستین اعتراض کارگری خود شرکت کرد. همچنین به حزب سوسیالدموکرات کرواسی و اسلاوونی پیوست.[۶]
بروز در اوایل دهه ۱۹۱۰ در شهرهای مختلف از جمله لیوبلیانا، تریسته، کامنیک و تشنکوو در بوهم کار کرد و در چندین اعتصاب کارگری شرکت جست.[۷] سپس به پلزن رفت و مدتی در اشکودا ورکس کار کرد. پس از آن به مونیخ در پادشاهی بایرن سفر کرد، در کارخانه خودروسازی بنز در مانهایم کار کرد و از منطقه صنعتی رور دیدن نمود. در اکتبر ۱۹۱۲ به وین رسید و در کارخانه گریدل و سپس در وینر نویشتات برای آسترو-دایملر کار کرد.[۸] در طول این دوران، زبان آلمانی و مقداری چکی آموخت.[۹]
جنگ جهانی اول
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در مه ۱۹۱۳، بروز به سربازی اجباری در ارتش اتریش-مجارستان فراخوانده شد.[۱۰] درخواست کرد تا در هنگ گارد خانگی کرواتی شماره ۲۵ مستقر در زاگرب خدمت کند. پس از آموختن اسکی در زمستان ۱۹۱۳–۱۹۱۴، به مدرسه درجهداران در بوداپست فرستاده شد و به درجه استوار ارتقاء یافت.[۱۱] در سن ۲۲ سالگی جوانترین نفر با این درجه در هنگش بود. در مسابقات شمشیربازی بوداپست در مه ۱۹۱۴ مقام دوم را کسب کرد.[۱۲]
پس از آغاز جنگ جهانی اول در ۱۹۱۴، هنگ کرواتی به سمت مرز صربستان حرکت کرد. بروز به اتهام شورش بازداشت و در قلعه پتروواراپین در نووی ساد کنونی زندانی شد.[۱۳] در ژانویه ۱۹۱۵ هنگش به جبهه شرقی در گالیسیا اعزام شد. در آنجا زخمی شد و در آوریل ۱۹۱۵ در حملهای با نیزه به شدت مجروح گردید و به اسارت روسها درآمد.[۱۴]
اسارت و انقلاب روسیه
[ویرایش | اشتراکگذاری]بروز ۱۳ ماه را در بیمارستانی نزدیک قازان گذراند. پس از بهبودی به اردوگاه اسرای جنگی در اورال فرستاده شد.[۱۴] در آنجا با اندیشههای بلشویکی آشنا شد. پس از سقوط تزار، از اردوگاه گریخت و به پتروگراد رسید و در تظاهرات ژوئیه ۱۹۱۷ که بلشویکها علیه دولت موقت برگزار کردند، شرکت کرد. سرانجام به اومسک رسید و به گاردهای سرخ پیوست.[۱۵] در نوامبر ۱۹۱۹ با دختری اهل روسیه به نام پلاگیا بلوسووا ازدواج کرد. در بهار ۱۹۲۰ همراه همسر باردار خود از طریق پتروگراد، اشتتین، آلمان و اتریش راهی وطن شد و در سپتامبر ۱۹۲۰ به یوگسلاوی رسید.[۱۶]
فعالیتهای کارگری و حزبی (۱۹۲۰–۱۹۳۴)
[ویرایش | اشتراکگذاری]پس از بازگشت به یوگسلاوی، بروز در پاییز ۱۹۲۰ در زاگرب به حزب کمونیست یوگسلاوی پیوست و در تبلیغات انتخاباتی حزب شرکت جست. کمونیستها در آن انتخابات به حزب سوم کشور تبدیل شدند، اما رژیم پادشاهی از ترس کودتا، حزب را ممنوع کرد.[۱۷]
بروز در سال ۱۹۲۵ تصمیم گرفت «انقلابی حرفهای» شود. به کارخانههای کشتیسازی در کرالیویتسا رفت و به فعالیتهای اتحادیهای پرداخت. در تابستان ۱۹۲۶ رهبری اعتصاب کارخانه را به عهده گرفت. در اکتبر ۱۹۲۶ در کارخانهای در اسمدرووو مشغول به کار شد و دوباره نماینده کارگران انتخاب شد. در مارس ۱۹۲۷ دستگیر شد و به عنوان دبیر اتحادیه فلزکاران منطقه زاگرب تعیین شد. در ژوئیه همان سال بازداشت و در دادگاهی سری به چهار ماه حبس محکوم شد.[۱۸]
در سال ۱۹۲۸، پس از ترور سیاستمدار کرواتی استیپان رادیچ، بحران سیاسی عمیقتر شد. بروز در اوت ۱۹۲۸ دستگیر شد و در دادگاهی که «دادگاه بمب» نامیده شد، به پنج سال حبس محکوم گردید. دوران زندان را در لپوگلاوا، ماریبور و اوگولین گذراند. در این دوران با موشا پیژاده آشنا شد و گروههای حزبی درون زندان سازمان داد.[۱۹]
انقلابی حرفهای (۱۹۳۴–۱۹۴۱)
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ۱۶ مارس ۱۹۳۴، بروز از زندان اوگولین آزاد شد. با مدارک جعلی و هویت تغییریافته به فعالیت سیاسی بازگشت. در محافل حزبی از همان زمان با نام مستعار «تیتو» شناخته میشد.[۲۰] در ژوئیه ۱۹۳۴ به وین رفت و عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست شد.[۲۱]
در سال ۱۹۳۵ به مسکو سفر کرد و در کمینترن فعالیت کرد و به نام مستعار «والتر» شناخته میشد. در سال ۱۹۳۷ کنترل حزب کمونیست یوگسلاوی را به دست گرفت و در ۵ ژانویه ۱۹۳۹ به عنوان دبیرکل کمیته مرکزی منصوب شد.[۱] وی تا پایان عمر این مقام را در اختیار داشت.
جنگ جهانی دوم
[ویرایش | اشتراکگذاری]پس از تجاوز نیروهای محور به یوگسلاوی در آوریل ۱۹۴۱، تیتو رهبری جنبش پارتیزانی را به عهده گرفت. این جنبش به عنوان مؤثرترین جنبش مقاومت در اروپای تحت اشغال آلمان نازی شناخته شدهاست.[۲۲][۲۳] پارتیزانها با پشتیبانی متفقین، تا پایان سال ۱۹۴۳ قدرت را در یوگسلاوی به دست گرفتند.
در نوامبر ۱۹۴۳، شورای ضدفاشیستی آزادیبخش ملی یوگسلاوی (آونوی) تیتو را به عنوان نخستوزیر یوگسلاوی فدرال دموکراتیک برگزید و به وی درجه مارشالی اعطا کرد. تیتو در این دوران چندین بار از مرگ گریخت، از جمله در عملیات رسلشپرونگ در سال ۱۹۴۴ که در آن نیروهای آلمانی تلاش کردند وی را دستگیر کنند.[۲۴]
ریاستجمهوری یوگسلاوی (۱۹۴۵–۱۹۸۰)
[ویرایش | اشتراکگذاری]پس از پایان جنگ، تیتو نخستوزیر یوگسلاوی شد (۱۹۴۵–۱۹۶۳) و سپس رئیسجمهور (۱۹۵۳–۱۹۸۰؛ از ۱۹۷۴ رئیسجمهور مادامالعمر) و مارشال یوگسلاوی را در کنار اعمال قدرت داشت.[۱] در سال ۱۹۴۵ یوگسلاوی به دولت کمونیستی تبدیل شد و سرانجام جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی نام گرفت.
جدایی از استالین
[ویرایش | اشتراکگذاری]علیرغم اینکه تیتو از بنیانگذاران کمینفرم بود، حزبش نخستین عضوی بود که در برابر سلطه شوروی ایستادگی کرد و تیتو تنها رهبری بود که در دوران زندگی ژوزف استالین چنین رویارویی را انجام داد. این مقاومت به جدایی تیتو–استالین در سال ۱۹۴۸ و اخراج یوگسلاوی از کمینفرم انجامید.[۲۳] تیتو در پاسخ به فشارهای استالین گفته میشود نامهای به وی نوشت با این مضمون که اگر یک بار دیگر قاتلی به یوگسلاوی بفرستد، دیگر نیازی نیست که دومی بفرستد.
خودگردانی سوسیالیستی و سیاست داخلی
[ویرایش | اشتراکگذاری]تیتو به همراه نظریهپردازانی چون ادوارد کاردلج و میلوان جیلاس، الگوی بدیع خودگردانی سوسیالیستی را پایهگذاری کرد.[۱] وی میان تمرکزگرایی و فدرالیسم غیرمتمرکز در نوسان بود و سرانجام به گزینه دوم برای مهار تنشهای قومی گرایش یافت. قانون اساسی اختیارات گستردهای به هر یک از جمهوریها داد.
یک کیش شخصیت نیرومند پیرامون تیتو شکل گرفت که برای چند سال پس از مرگ وی نیز ادامه یافت.[۲۵] تیتو هم در داخل یوگسلاوی و هم در خارج از آن محبوبیت داشت.[۲۶]
جنبش عدم تعهد
[ویرایش | اشتراکگذاری]تیتو یکی از بنیانگذاران جنبش عدم تعهد بود و به عنوان نخستین دبیرکل آن از ۱ سپتامبر ۱۹۶۱ تا ۵ اکتبر ۱۹۶۴ خدمت کرد.[۲۷] وی در کنار جمال عبدالناصر، جواهر لعل نهرو و سوکارنو از پیشگامان اصلی این جنبش در دوران جنگ سرد بود.
مرگ و پیامدها
[ویرایش | اشتراکگذاری]تیتو در ۴ مه ۱۹۸۰ (۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۹) در لیوبلیانا درگذشت، سه روز پیش از رسیدن به ۸۸ سالگی. پیکرش در خانه گلها در بلگراد به خاک سپرده شد. پس از مرگ او، رهبری یوگسلاوی به شکل ریاستجمهوری چرخشی سالانه درآمد تا همه ملیتها نمایندگی داشته باشند و از شکلگیری رهبری اقتدارگرا جلوگیری شود.[۱]
دوازده سال پس از مرگ تیتو، با فروپاشی کمونیسم در اروپای شرقی و تشدید تنشهای قومی، یوگسلاوی به چند کشور مستقل تجزیه شد و در یک دهه جنگهای قومی فرورفت که تا رویارویی نظامی در اوکراین، مرگبارترین درگیری در تاریخ پساجنگ اروپا بود.[۲۳]
ارزیابی تاریخی
[ویرایش | اشتراکگذاری]مورخان منتقد تیتو، ریاستجمهوری وی را اقتدارگرا میدانند،[۲۸] در حالی که برخی دیگر او را «دیکتاتوری خیرخواه» توصیف میکنند.[۲۹] تیتو به عنوان نمادی وحدتبخش شناخته میشد و سیاستهای داخلی وی همزیستی مسالمتآمیز اقوام گوناگون فدراسیون یوگسلاوی را ممکن ساخت.[۳۰] وی در کشورهای جانشین یوگسلاوی همچنان محبوبیت دارد.[۳۱]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 5 «Josip Broz Tito». Encyclopædia Britannica Online. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۳۰ آوریل ۲۰۱۵. دریافتشده در ۲۷ آوریل ۲۰۱۰.
{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Ridley 1994, p. 44.
- ↑ Vinterhalter 1972, p. 49.
- ↑ Swain 2010, p. 5.
- ↑ Swain 2010, pp. 5–6.
- ↑ Dedijer 1952, p. 25.
- ↑ Ridley 1994, p. 55.
- ↑ Ridley 1994, pp. 55–56.
- ↑ West 1995, p. 33.
- ↑ Vinterhalter 1972, p. 58.
- ↑ Swain 2010, p. 7.
- ↑ Ridley 1994, p. 59.
- ↑ Ridley 1994, p. 62.
- 1 2 Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Boy into man». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۳۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Evolution of a revolutionary». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۵۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Evolution of a revolutionary». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۵۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Evolution of a revolutionary». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۵۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Evolution of a revolutionary». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۵۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Political prisoner». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۶۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Phyllis، Auty (۱۹۷۰). «Illegal communist at large». TITO A biography (به angličtina). McGraw-Hill Book Company. ص. ۷۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ Ridley 1994, p. 94.
- ↑ Jeffreys-Jones، Rhodri (۲۰۱۳). In Spies We Trust: The Story of Western Intelligence. OUP Oxford. ص. ۸۷. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۹۵۸۰۹۷-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 Bremmer، Ian (۲۰۰۷). The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall. Simon & Schuster. ص. ۱۷۵. شابک ۹۷۸-۰-۷۴۳۲-۷۴۷۲-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Vinterhalter 1972, p. 43.
- ↑ Palmberger، Monika (۲۰۱۶). How generations remember: Conflicting histories and shared memories in post-war Bosnia and Herzegovina. Global Diversities. Basingstoke: Palgrave Macmillan. ص. ۵۶. doi:10.1057/978-1-137-45063-0. شابک ۹۷۸-۱-۱۳۷-۴۵۰۶۲-۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Bokovoy، Melissa Katherine؛ Irvine، Jill A.؛ Lilly، Carol S. (۱۹۹۷). State-society Relations in Yugoslavia, ۱۹۴۵–۱۹۹۲. Palgrave Macmillan. ص. ۳۶. شابک ۰-۳۱۲-۱۲۶۹۰-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Willetts، Peter (۱۹۷۸). The Non-aligned Movement: The Origins of a Third World Alliance. ص. xiv.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Andjelic، Neven (۲۰۰۳). Bosnia-Herzegovina: The End of a Legacy. Frank Cass. ص. ۳۶. شابک ۹۷۸-۰-۷۱۴۶-۵۴۸۵-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shapiro، Susan G.؛ Shapiro، Ronald (۲۰۰۴). The Curtain Rises: Oral Histories of the Fall of Communism in Eastern Europe. McFarland. ص. ۱۸۰. شابک ۹۷۸-۰-۷۸۶۴-۱۶۷۲-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Cottam، Martha L.؛ Dietz-Uhler، Beth؛ Mastors، Elena؛ Preston، Thomas (۲۰۰۹). Introduction to political psychology. Psychology Press. ص. ۲۴۳. شابک ۹۷۸-۱-۸۴۸۷۲-۸۸۱-۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Pantovic، Milivoje (۱۶ نوامبر ۲۰۱۶). «Vucic Rivals Tito as Serbia's Best Leader, Poll Shows». BalkanInsight. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۳. دریافتشده در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Josip Broz Tito». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۰ مه ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Josip Broz Tito». در دانشنامهٔ ویکیپدیای لهستانی ، بازبینیشده در ۱۰ مه ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Josip Broz Tito». در دانشنامهٔ ویکیپدیای چک ، بازبینیشده در ۱۰ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]- درگذشتگان ۱۹۸۰ (میلادی)
- زادگان ۱۸۹۲ (میلادی)
- چپهای ضداستالینیسم
- سیاستمداران اهل کرواسی
- افراد جنگ جهانی دوم اهل کرواسی
- کمونیستهای اهل کرواسی
- افراد کروات اسلوونیاییتبار
- درگذشتگان به علت قانقاریا
- افراد دچار قطع عضو اهل کرواسی
- فیلد مارشالها
- شوالیههای افتخاری صلیب بزرگ نشان حمام
- یوسیپ بروز تیتو
- قهرمانان ملی کره شمالی
- دریافتکنندگان نشان پیروزی
- افراد تکفیرشده توسط کلیسای کاتولیک رومی
- دریافتکنندگان نشان لنین
- رئیسجمهورهای مادامالعمر
- دریافتکنندگان نشان سوورف درجه یک
- افراد جنگ سرد
- کمونیستهای اهل یوگسلاوی
- اعضای پارتیزانهای یوگسلاو
- دبیرکلهای جنبش عدم تعهد
- دریافتکنندگان نشان قهرمان ملت
- دریافتکنندگان نشان انقلاب اکتبر
- سیاستمداران اهل یوگسلاوی
- افراد جنگ جهانی دوم اهل یوگسلاوی
- نشان صلیب بزرگ شوالیهگری و گردنبند افتخار از نشانهای شایستگی جمهوری ایتالیا