مهندسی سامانه‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
.

مهندسی سامانه‌ها یا مهندسی سیستم‌ها (به انگلیسی: Systems engineering) یکی از شاخه‌های مهندسی صنایع است که بر این نکته تمرکز دارد که پروژه‌های پیچیده مهندسی در طول چرخه زندگی خود چگونه باید طراحی و مدیریت شوند. مسائلی از جمله تدارکات، هماهنگی تیم‌های مختلف و کنترل اتوماتیک ماشین آلات در هنگام برخورد با پروژه‌های پیچیده و بزرگ، سخت‌تر می‌شوند. مهندسی سیستم عبارت از روش شناسی تخصصی مبتنی بر رویکرد سیستمی بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است که به یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک مجموعه کامل و ایجاد یک محصول مشخص با قابلیت‌ها و کارامدی‌های تعیین شده می‌پردازد. مهندسی سیستم دانش و روش شناسی چند رشته ای و چند تخصصی طراحی و یکپارچه سازی و خلق سیستم‌های فنی مهندسی پیچیده (محصولات پیچیده مانند یک فضا پیما) می‌باشد. مهندسی سیستم به عنوان سیستم مهندسی نوآوری محصولات پیچیده از زیر نظام‌های نظام مدیریت نوآوری جامع و نظام مدیریت جامع خلق ارزش در سازمان‌های دانش بنیان و نوآور و مبتنی برانواع فناوری‌های پیشرفته و محصولات پیچیده محسوب می‌گردد (.

مهندسی سیستم در یک تعریف کلی عبارت از روش شناسی تخصصی انسجام بخشی و یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک سیستم کامل با ویژگی‌ها و قابلیت‌های کارکردی مشخص می‌باشد. به بیان دیگر مهندسی سیستم دانش و روش شناسی در کنار هم قرار دادن اصولی کلیه اجزا و عناصر زیر مجموعه یک سیستم (محصول) و برقراری روابط تعاملی هدفمند و هم افزاینده میان آنها به بهترین شیوه ممکن است که در نهایت منجر به ایجاد یک مجموعه یا سیستم کلان (محصول) با قابلیت و توانمندی مشخص به منظور پاسخگویی به نیازهایی خاص می‌باشد. مهندسی سیستم بر اساس رویکرد سیستمی استوار بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است و بیشترین کاربرد را در ایجاد سیستم‌های پیچیده و دارای تنوعی از انواع فناوری‌ها دارد. مهندسی سیستم به معانی مهندسی طراحی سیستم‌های پیچیده، مهندسی نوآوری محصولات پیچیده، سیستم مدیریت مهندسی نوآوری محصول پیچیده و به عبارتی سیستم ایجاد سیستم‌های پیچیده می‌باشد.

برای مهندسی سیستم تعاریف متعدد و متنوعی ارائه شده است که البته اکثر آنها اشتراک مفهومی بالایی دارند. انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم(INCOSE)مهندسی سیستم را چنین تعریف نموده است: مهندسی سیستم یک رویکرد میان رشته ای برای تحقق بخشیدن به سیستم‌های موفق(Successful Systems) می‌باشد. در این راستا بر فرایندهای تعریف نیازهای مشتری و تعریف قابلیت‌های اولیه مورد نیاز در چرخهٔ توسعه، الزامات مستندسازی، طراحی و اعتبارسنجی سیستم معطوف است. هدف مهندسی سیستم برآورده شدن حداکثری نیازهای مشتریان و ذینفعان سازمان باحداکثر کیفیت و اعتمادپذیری و حداقل هزینه هاو طبق برنامه از پیش تعیین شده می‌باشد.[۱]

واژهٔ سیستم (System) از واژه لاتین سیستما به معانی کل، ترکیب یا مجموعه حاصل از ترکیب چند جزء می‌باشد. در زبان فارسی واژهٔ سیستم به دلیل کثرت استفاده متداول شده است. واژه‌های سامانه و نظام برابرهای فارسی متداول برای واژهٔ سیستم می‌باشند.

سیستم مجموعه ای هماهنگ از عناصر و اجزاء مختلف است که در طی رابطه‌های تعاملی هدفمند با یکدیگر نتایج مشخصی را محقق می‌نمایند. این نتایج توسط هریک از عناصر به تنهایی قابل تحقق نمی‌باشد (حمیدی زاده، 1379).[۲]

هر سیستم عناصر زیر را شامل می‌گردد:ورودی‌ها یا منابع، خروجی‌ها یا نتایج، عملیات یا پردازش‌ها، بازخورد، ارتباطات ، کنترل، محیط سیستم و مرزهای سیستم (به نقل از INCOS).

راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم (SEBok)توسط انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم (INCOSE)ارائه گردیده است.[۱][۳]

تاریخچه[ویرایش]

اصطلاح مهندسی سیستم‌ها می‌تواند به سال ۱۹۴۰ و به آزمایشگاه‌های تلفن بل برگردد.

مفهوم[ویرایش]

مهندسی سیستم‌ها هم بر روشها و هم اخیراً بر نظم و انضباط دلالت دارد. هدف از مهندسی سیستم ساده‌سازی روش و انجام کار می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

سه منبع مرتبط با این رشته کتاب قدیمی‌تر نوشته blanchard و کتابهای جدیدتر نوشته buede و وسان اشاره می‌باشند.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم(SEBOK). 
  2. دکتر محمدرضا حمیدی زاده. پویایی‌های سیستم. 
  3. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. راهنمای مهندسی سیستم(INCOSE).