جنگ داخلی لبنان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جنگ داخلی لبنان
Martyrs Square 1982.jpg
میدان شهدای بیروت (۱۹۸۲)
زمان ۱۳ آوریل ۱۹۷۵ تا ۱۳ اکتبر ۱۹۹۰
مکان لبنان
نتیجه اخراج سازمان آزادیبخش فلسطین از لبنان
جنگندگان
Logo of Kataeb Party.svg حزب فالانژ
Logo of Kataeb Party.svg جنبش وطنی آزاد[۱]
Flag of Israel.svg ارتش اسرائیل

Flag of Palestine.svg ساف
Flag of Lebanon.svg حزب‌الله لبنان
Flag of the Amal Movement.svg جنبش امل
فرماندهان
لبنان بشیر جمیل
لبنان امین جمیل
لبنان ساعد حداد
لبنان میشل عون[۲]
اسرائیل آریل شارون
اسرائیل مناخم بگین
فلسطین یاسر عرفات
لبنان نبیه بری
لبنان سید عباس موسوی
سوریه حافظ اسد
۱۲۰۰۰۰تا ۱۵۰۰۰۰نفر کشته شده

جنگ داخلی لبنان (در عربی: حرب أهلیة لبنانیة) نام مجموعه جنگ‌های داخلی و دخالت‌های نیروهای خارجی است که از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ میلادی، در لبنان جریان داشت.

جنگ داخلی لبنان سرانجام با اخراج سازمان آزادی‌بخش فلسطین از لبنان متوقف شد.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

پیر جمیل، بنیان‌گذار حزب فالانژ لبنان در سالروز تأسیس حزب در سال ۱۹۷۱ میلادی در بیروت.

امام موسی صدر با توضیح اینکه سه عامل داخلی، عربی، و جهانی در بروز جنگ داخلی در لبنان نقش داشت، نخستین جرقه مهمی را که به آغاز نخستین جنگ در سال ۱۹۷۵ منجر شد و ۱۹ ماه طول کشید چنین بازگو می‌کند:

«معروف سعد که یکی از رهبران مسلمان جنوب لبنان بود، در پیشاپیش تظاهراتی به نفع ماهیگیران محروم که اعتراض به تشکیل یک شرکت احتکار ماهیگیری داشتند، هدف گلوله (ارتش) قرار گرفت و کشته شد. بدین ترتیب، بحران شروع گردید. چند روز بعد اتوبوسی که 37 نفر لبنانی و فلسطینی در آن بودند از منطقه عین‌الرمانه در حال عبور بود که اتومبیل منفجر شد و مردانی که داخل آن بودند یک به یک بیرون آورده شده و با گلوله مارونی‌ها کشته شدند و از این پس جنگ داخلی آغاز شد.»[۴]

نظامیان عضو سازمان آزادی‌بخش فلسطین در یک راهپیمایی در بیروت، ۱ ژانویه ۱۹۷۹ میلادی.

در ۱۳ آوریل ۱۹۷۵، رویداد دیگری اتفاق افتاد که آغاز جنگ داخلی لبنان را در پی داشت. در این رویداد، وقتی پی‌یر جمیل مؤسس و رهبر حزب کتائب (حزب فالانژ لبنان) در حال بازدید از مراحل ساخت کلیسایی در عین‌ الرُمّانة بود هدف حمله سرنشینان مسلحِ خودرویی ناشناس قرار گرفت. درگیری ایجاد شده در این حمله به قتل چهار نفر از جمله یکی از محافظان پییر جُمَیِّل انجامید. جمیل از سوءقصد جان سالم به در برد، ولی این کار باعث مجموعه‌ای از اقدامات متقابل شد که در نهایت به جنگ داخلی ۱۵ ساله در لبنان منجر شد.[۵]

از وقایع مهم در جنگ داخلی لبنان می‌توان به کشتار اهالی دو اردوگاه پناهندگان فلسطینی در لبنان موسوم به «صبرا و شتیلا» اشاره کرد که در تاریخ ۱۶ سپتامبر تا ۱۸ سپتامبر ۱۹۸۲ میلادی، به وسیلهٔ شبه‌نظامیان فالانژ لبنانی و به انتقام ترور بشیر جمیل، رئیس‌جمهور لبنان و رهبر حزب فالانژ از فلسطینیان به وقوع پیوست. در این ماجرا مسیحیان مارونی عضو حزب فالانژ، بین ۷۰۰ تا ۳۵۰۰ نفر از فلسطینیان را به انتقام قتل بشیر جمیل کشتند.[۶]

دخالت‌های خارجی[ویرایش]

حکومت سوریه به رهبری حافظ اسد، یکی از عوامل مؤثر در ۱۵ سال جنگ داخلی لبنان به‌شمار می‌رفت.[۷]

با صدور قطعنامه ۴۲۵ شورای امنیت و ورود نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد، واحدهای ارتش اسرائیل در سال ۱۹۷۸ میلادی، از جنوب لبنان خارج شدند، اما گروه مسلح تشکیل‌شده‌ای از «مسیحی‌ها، دروزی‌ها و شیعه‌ها»[۸] به نام «ارتش جنوب لبنان» را بر جای خود گذاشتند و پول و اسلحه در اختیارشان قرار دادند تا منطقه‌ای که قبلاً تحت اشغال اسرائیل بود را، هم‌چنان در کنترل خود نگه دارند و نگهبان خاک اسرائیل در مقابل حملات فلسطینی‌ها بشوند.[۸] میلیشیای مسلح موسوم به «دولت آزاد لبنان» در آوریل سال ۱۹۷۹ میلادی، اعلام موجودیت کرد و تا مرز رودخانه لیتانی، یک محدوده هشتصد کیلومتر مربعی را تحت کنترل داشت.[۹]

در زمان جنگ داخلی لبنان، حزب‌الله لبنان به کمک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، تعلیم نظامی داده شده و تحت حمایت مالی و سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت.[۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

جنگ ۱۹۸۲ لبنان

پانویس[ویرایش]

  1. میشل عون؛ دشمن دیرین سوریه، رفیق امروز حزب‌الله، بی‌بی‌سی فارسی
  2. مواضع دیروز و امروز ایران و متحدانش در قبال میشل عون، بی‌بی‌سی فارسی
  3. «بازخوانی کشتار صبرا و شتیلا / نخستین زن ژورنالیست ایرانی». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. بازبینی‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۵. 
  4. حجتی کرمانی، علی. لبنان به روایت امام موسی صدر و شهید مصطفی چمران. تهران: موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، ۱۳۸۸. ۶۸. شابک ‎۹۷۸-۹۰۰۶۸-۵-۴. 
  5. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/01/25/710322/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%82%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF.+«دوره سیاه تاریخ لبنان چگونه رقم خورد». خبرگزاری تسنیم. 25 فروردین 1394. 
  6. میراث سیاسی خاندان جمیل در لبنان، بی‌بی‌سی فارسی
  7. سوریه در راه بی بازگشت، شرط‌بندی جمهوری اسلامی بر اسب مرده، رادیو فردا
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ دروازه‌ای که اسرائیل به روی لبنان گشود، بی‌بی‌سی فارسی
  9. چرا اسرائیل دست از سر لبنان برنمی‌دارد، لوموند دیپلماتیک
  10. Adam Shatz. In Search of Hezbollah. . The New York Review of Books, April 29, 2004.