پرش به محتوا

حزب کارگران کردستان

صفحه نیمه‌حفاظت‌شده
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

حزب کارگران کردستان
(پ‌ک‌ک)
Partiya Karkerên Kurdistanê  (کردی)
رهبر
رهبران اصلی:
تاریخ فعالیت۲۷ نوامبر ۱۹۷۸ (۱۹۷۸-۱۱-۲۷)–۲۰۲۵
منحل شدنتعیین خواهد شد[n ۱]
وفاداری
گروه(ها)
مقرکوهستان قندیل، اقلیم کردستان عراق
ایدئولوژی
پیشین:
جایگاه سیاسیجناح چپ
اندازه۵٬۰۰۰ (تخمین)[note ۱]
متحدان
 
مخالفان
 
درگیری‌ها و جنگ‌ها

حزب کارگران کردستان[الف] یا به اختصار پ‌ک‌ک[ب] با نام جدید گروه صلح و جامعه دموکراتیک سازمان مسلح و سیاسی چپ‌گرا در کردستان ترکیه است که در سال ۱۹۷۸ تأسیس شد. به نیروهای مسلح این سازمان گریلا گفته می‌شود. این سازمان سیاسی از سال ۱۹۸۴ برای کسب خودمختاری در منطقهٔ کردستان ترکیه دست به مبارزهٔ مسلحانه علیه حکومت مرکزی ترکیه زده است.[۱۸] حزب کارگران کردستان توسط ایران، آمریکا، بریتانیا، کانادا، اتحادیه اروپا و چندین کشور دیگر در فهرست گروه‌های تروریستی قرار دارد.[۱۹][۲۰][۲۱] در سال ۲۰۱۸ دولت آمریکا برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری سه رهبر پ‌ک‌ک شود مبلغ ۱۲ میلیون دلار جایزه تعیین کرد.[۲۲]

پ‌ک‌ک پیشتر به دنبال ایجاد یک دولت مستقل کُردی در جنوب و جنوب شرقی ترکیه بود. اما هم‌اکنون ادعا می‌کند که به دنبال حقوق فرهنگی و زبانی کردها و ایجاد نوعی از خودگردانی در چهارچوب مرزهای ترکیه است. در سال ۲۰۱۲ پس از سی سال درگیری از اواخر سال ۲۰۱۲ بین دولت ترکیه و عبدالله اوجالان رهبر پ‌ک‌ک، گفتگوهای صلح آغاز شد.

این حزب در دههٔ ۱۹۷۰ به عنوان یک سازمان ظهور کرد. در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ و دههٔ ۱۹۹۰ بخش بزرگی از جنوب شرقی ترکیه صحنهٔ درگیری نظامی میان این گروه و نیروهای مسلح ترکیه بود. بنیان‌گذار و رهبر این حزب عبدالله اوجالان است که هم‌اکنون در زندانی در جزیره امرالی در نزدیکی استانبول به سر می‌برد. پس از غیاب اوجالان و انتقال به زندان، پ‌ک‌ک عملاً توسط مراد کارایلان و یک تیم از فرماندهان قدیمی هدایت می‌شد.[۲۳]

در نهمین نشست عمومی کنگره خلق (۲۰۱۳) یا شورای رهبری پ‌ک‌ک که در چند سال اخیر از آن به عنوان کنفدرالیسم جوامع کردستان نام برده شده است، جمیل بایک و بسه هوزات (از زنان علوی) به‌طور مشترک روسای شورای رهبری پ‌ک‌ک شدند.

گفته شده، نیروی انسانی این گروه ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ نفرند، که حدود ۳٬۰۰۰ تا ۳٬۵۰۰ نفر آنها اکنون در کردستان عراق هستند.[۲۴] ولی پ‌ک‌ک ادعا می‌کند ۲۰٬۰۰۰ مبارز مسلح دارد.[۲۴]

به گفته مسئولان پ‌ک‌ک، تأمین مالی این گروه بر پایه فعالیت‌های فرهنگی و همچنین کمک‌های بین‌المللی است.[۲۵] به گفته یوروپل، این گروه با استفاده از عناوینی مانند «کمک مالی» و «هزینه عضویت» هم از اعضای خود پول جمع‌آوری می‌کند. همچنین نشانه‌هایی وجود دارد که این سازمان به‌طور فعال در پولشویی، قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان و همچنین مهاجرت غیرقانونی در داخل و خارج از اتحادیه اروپا برای تأمین مالی و اجرای فعالیت‌های خود مشارکت دارد.[۲۶] به همین علت در ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد که بنیانگذاران پ‌ک‌ک و سایر اعضای بلندپایه را به عنوان قاچاقچیان ویژه مواد مخدر بر اساس قانون تعیین مواد مخدر خارجی (Kingpin) معرفی کرده و هر گونه دارایی این افراد در آمریکا را مسدود و هر گونه انجام معاملات مالی یا تجاری با این افراد را منع کرد.[۲۷]

از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ این سازمان شروع به استفاده از بمب‌گذاران انتحاری، خودروهای انفجاری و حملات کمین علیه پایگاه‌های نظامی و پلیس کرد. از بمب‌گذاران انتحاری، به‌ویژه بمب‌گذاران زن، با دادن جایگاه «الهه آزادی» به آنها اسطوره‌سازی شده و به‌عنوان الگو برای زنان دیگر پس از مرگش آنها نشان لیاقت داده می‌شد. در ۳۰ ژوئیه ۱۹۹۶ زینپ کیناچی یکی از مبارزان زن پ‌ک‌ک، نخستین حمله انتحاری این سازمان را انجام داد که در آن ۸ سرباز کشته و ۲۹ نفر دیگر زخمی شدند. هر ساله یاد او به عنوان یکی از زنان تأثیرگذار در این سازمان توسط اعضا زنده نگه داشته می‌شود. استفاده از عملیات انتحاری به ویژه توسط زنان تا به امروز توسط پ‌ک‌ک پیگیری شده است.[۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]

تاریخچه

در زمان جنگ استقلال ترکیه، آتاترک توانست حمایت کردها را در برابر متحدانی که ترکیه را اشغال کرده بودند، بدست آورد. پس از آن وی اقدام به ادغام فرهنگی کردها در جمعیت ترک کرد و کردها را «ترک‌های کوهی» می‌نامید. شورش‌های کردها سرکوب شدند و هزاران تن از کردها به سوریه مهاجرت کردند. روشنفکران کرد در سوریه گروهی به نام خویبون را تأسیس کردند تا برای آزادی کردهای ترکیه مبارزه کنند.[۳۵]

در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ بخش اصلی سازمان پ‌ک‌ک که بیشتر اعضای آن دانش‌آموزان بودند و به رهبری عبدالله اوجالان در آنکارا تأسیس شد. این گروه اندکی بعد به مناطق کردنشین در جنوب شرقی ترکیه نقل مکان کرد. سپس در ۲۷ نوامبر ۱۹۷۸ نام حزب کارگران کردستان برای آن به تصویب رسید. این گروه در درگیری‌های خشونت‌آمیز با جناح راست ترکیه، حمایت خود را از ایدئولوژی‌های رادیکال چپ و مارکسیستی اعلام نمود. در سال ۱۹۷۹ به عنوان یک عمل تبلیغاتی، گروه اقدام به ترور رهبر قبیله‌ای کردستان محمد جلال بوچاک کرد که به گفته این گروه، بوچاک دهقانان را مورد سوءاستفاده قرار داده و با ترکیه همکاری می‌کرد. از سال ۱۹۸۰ در پی کودتا در ترکیه، پ‌ک‌ک تحت فشار قرار گرفت تا اعضای این سازمان یا به زندان بیفتند و به مجازات اعدام محکوم شوند یا به کردستان سوریه بگریزند.[۳۶]

در سال ۱۹۸۴ سازمان خود را تبدیل به یک گروه شبه‌نظامی نمود و با استفاده از اردوگاه‌های آموزشی در فرانسه حملات و بمب‌گذاری‌هایی علیه تأسیسات دولتی، نظامی و نهادهای مختلف دولت (که برخی از آن‌ها در جنوب شرقی آناتولی بودند) راه‌اندازی نمود که بیشتر در اروپا به خصوص آلمان و فرانسه و کشورهای خاورمیانه به وقوع می‌پیوست. همچنین پ‌ک‌ک به اهداف نظامی و غیرنظامی در کشورهای مختلف از جمله ترکیه، فرانسه، بلژیک و عراق حمله می‌کرد.[۳۷][۳۸][۳۹] در این هنگام حافظ اسد، رئیس‌جمهور وقت سوریه از اوجالان به عنوان اهرمی در مناقشه سوریه و ترکیه بر سر آب فرات استفاده کرد. در اوج فعالیت‌های نظامی حزب کارگران کردستان در دهه ۱۹۹۰ حدود یک‌سوم نیروهای آن را کردهای سوریه تشکیل می‌دادند.[۳۵]

تظاهرات هواداران حزب پ‌ک‌ک در لندن

در میانه دههٔ ۱۹۹۰ میلادی این سازمان عملیات خود را به صورت یک سری حملات انتحاری و بمب‌گذاری ادامه داد. ۱۵ حمله بدین شکل انجام شد که ۱۱ نفر از آن‌ها توسط زنان انجام شد. ترکیه در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ فشارهای خود را افزایش داد و در جنگی اعلام نشده بین ترکیه و سوریه حمایت‌های علنی سوریه به پایان رسید.[۴۰]

Kurdistan Workers' Party

انتقال به قندیل

به گفتهٔ محمد حاجی محمود دبیرکل حزب سوسیالیست دموکرات کردستان انتقال نیروهای حزب کارگران کردستان در سال ۱۹۹۲ به کوهستان قندیل به دنبال توافقی انجام شدکه میان این حزب و حزب دموکرات کردستان عراق و اتحادیه میهنی کردستان صورت گرفت. به گفتهٔ محمد حاجی محمود این توافق در خانه شخصی به نام کریم‌خان برادوستی حاصل شد که در منطقهٔ سیدکان در استان اربیل قرار داشت. طی آن توافق فؤاد معصوم نخست‌وزیر وقت منطقهٔ تحت کنترل اتحادیهٔ میهنی و روژ نوری شاویس نخست‌وزیر وقت منطقهٔ تحت کنترل حزب دمکرات کردستان با عثمان اوجالان به نمایندگی از پ‌ک‌ک توافق کردند که نیروهای پ‌ک‌ک در کوهستان قندیل مستقر شوند. به گفتهٔ او در پی این توافق نیروهای حزب کارگران کردستان با خودروهای دولتی متعلق به حزب دموکرات و اتحادیهٔ میهنی به منطقهٔ زلی در قندیل منتقل شده و دفاتر و پایگاه‌هایی که پیشتر محل فعالیت جلال طالبانی و نیروهای اتحادیه میهنی بود به آنان تحویل داده شد. مناطق بیدلان، رزگه، ماردوو، قلاتوکان، سوردی، قرنافه و پشت‌آشان تا گویزه و دولکوکه از جملهٔ مناطقی بوده‌اند که بر اساس این توافق به نیروهای پ‌ک‌ک تحویل داده شده‌اند.[۴۱]

دستگیری عبدالله اوجالان

در سال ۱۹۹۹ اوجالان دستگیر و در محاکمه به اعدام محکوم شد. اما پس از آن به علت درخواست عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا این حکم به حبس ابد کاهش یافت.[۴۲] در ۲ آوریل ۲۰۰۴ شورای اتحادیه اروپا این سازمان را به فهرست سازمان‌های تروریستی اضافه کرد. در همان سال، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده دارایی‌های شاخه‌های این سازمان را مسدود نمود. پ‌ک‌ک نیز یک سری تغییرات انجام داد و زمانی که اوجالان دستگیر شد، آتش‌بس یک جانبه اعلام نمود که در سال ۲۰۰۳ آن را به پایان رساند.[۴۳]

دولت ترکیه از سال ۲۰۰۵ میلادی تاکنون چندین‌بار سعی کرده تا با پ‌ک‌ک مخفیانه یا علنی مذاکره کند. در این میان، مشهورترین مذاکره انجام شده «مذاکره اسلو» بود.[۴۴] در ژوئیه ۲۰۱۰ پیشنهاد پ‌ک‌ک مبنی برپذیرفتن آتش‌بس یا قرارداد صلح در صورتی که دولت حقوق مدنی و فرهنگی کردها را افزایش دهد، صریحاً از سوی دولت رد شد.[۴۵]

در ۱۳۸۸[۴۶] دولت ترکیه سیاست تعامل با پ‌ک‌ک را در پیش گرفت. پس از آن با اعلام آتش‌بس از سوی پ‌ک‌ک، افق برقراری صلح بین ترکیه و پ‌ک‌ک پس از سی سال مناقشه به نظر روشن می‌رسید. پیکارجویانی که می‌خواستند سلاح‌های خود را به زمین بگذارند، در بازگشت به خانه‌هایشان همانند قهرمانان ملی مورد استقبال کردها قرار گرفتند. این موضوع احساسات ملی‌گرایانه ترک‌ها را برانگیخت و به دستگیری بسیاری از اعضاء و هوادارن این حزب انجامید.[۴۷] از آن زمان روابط پ‌ک‌ک با دولت ترکیه دوباره رو به وخامت گذاشت. پیکارجویان پ‌ک‌ک حملات خود را افزایش دادند و در روز ۲۳ ژوئیه با تصرف مناطقی در شهر شمدینلی واقع در جنوب شرق ترکیه، مرحله تازه‌ای از مبارزه خود را آغاز کردند.[۴۷]

مذاکرات صلح با حکومت ترکیه

روند مذاکرات میان سیاست‌مداران کرد با حکومت ترکیه از سال ۲۰۰۹ میلادی آغاز شد.[۴۸] آغاز رسمی مذاکرات از اکتبر ۲۰۱۲ بود که در مارس ۲۰۱۳ به آتش‌بس میان حزب کارگران کردستان و حکومت ترکیه منجر شد.[۴۹] پس از آتش‌بس نیز مذاکرات تداوم یافت. عبدالله اوجالان در این مذاکرات طرف گفتگوی حکومت ترکیه و نیز حزب دموکراتیک خلق‌ها قرار گرفت.[۴۸] اگرچه درنهایت مذاکرات صلح بی‌نتیجه ماند و آتش‌بس میان نیروهای پ‌ک‌ک و حکومت ترکیه شکسته شد، اما عبدالله اوجالان در روند استقرار صلح بین حکومت مرکزی و کردها نقش به سزایی داشت.[۵۰]

اوجالان بار دیگر در فوریه ۲۰۲۵ در بیانیه‌ای از پ‌ک‌ک خواست سلاح‌های خود را کنار گذاشته و این گروه نظامی را منحل کنند. او تنها راه تغییر را دموکراسی و صلح دانست و مسئولیت این تصمیم را برعهده گرفت.[۵۱] در پاسخ به درخواست اوجلان، حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما، به‌عنوان پ‌ک‌ک، کاملاً با محتوای این درخواست موافق هستیم و تأکید می‌کنیم که از جانب ما، الزامات این درخواست را رعایت کرده و آن را اجرا خواهیم کرد.» در این بیانیه تأکید شده که «مسائلی مانند اجرای عملی خلع سلاح تنها تحت رهبری عملیاتی سَروک آپو (عبدالله اوجالان) امکان‌پذیر است.» این گروه همچنین اعلام کرد که درگیری‌ها را فوراً متوقف خواهد کرد، مگر اینکه مورد حمله قرار گیرد.[۵۲]

در فوریه ۲۰۲۵ حزب برابری و دمکراسی خلق‌ها از دولت ترکیه خواست تا اقداماتی در جهت دموکراتیزاسیون انجام دهد و تأکید کرد که واکنش دولت در این زمینه بسیار مهم خواهد بود. در مقابل، دولت ترکیه اعلام کرد که هیچ مذاکره‌ای با پ‌ک‌ک انجام نخواهد داد و تأکید کرده که همه گروه‌های شبه‌نظامی کُرد، از جمله در عراق و سوریه باید سلاح‌های خود را زمین بگذارند. نیروهای دموکراتیک سوریه که مورد حمایت آمریکا هستند و آنکارا آن‌ها را شاخه‌ای از پ‌ک‌ک می‌داند، نیز از درخواست عبدالله اوجالان به‌عنوان گامی مثبت استقبال کردند، اما تأکید کردند که این درخواست شامل آن‌ها نمی‌شود.[۵۲]

واکنش‌ها

اوزگور اوزل، رهبر حزب جمهوری‌خواه خلق حزب اصلی اپوزیسیون ترکیه گفت: «ما همچنان بر موضع خود تأکید داریم که مسئله کُردها باید به‌طور شفاف و با دربرگیری همه اقشار جامعه، زیر سقف مجلس ملی ترکیه حل‌وفصل شود… درخواست برای خلع سلاح و انحلال این سازمان تروریستی مهم است و امیدواریم که این گروه بر اساس این درخواست عمل کند.»[۵۳]

موساوات درویش‌اوغلو، رهبر حزب خوب در ترکیه گفت: «فرقی نمی‌کند این روند چه نامی داشته باشد یا چه توجیهی برای آن مطرح شود، این چیزی جز معامله‌ای برای ایجاد یک ریاست‌جمهوری مادام‌العمر نیست. این روند هیچ هدف دیگری ندارد. مطمئن باشید که صاحبان قدرت برای تحقق این هدف از هیچ اقدامی دریغ نخواهند کرد.»[۵۳]

اولاف شولتس، صدراعظم آلمان نیز از درخواست اوجالان برای زمین گذاشتن سلاح و انحلال پ‌ک‌ک استقبال کرد. سخنگوی دولت آلمان خاطرنشان کرد: «این درخواست، فرصتی برای پایان دادن به این درگیری خشونت‌آمیز و دستیابی به راه‌حلی پایدار در مسئله کُردها فراهم می‌کند.»[۵۳]

سخنگوی وزارت خارجه آلمان تأکید کرد: «پایان خشونت، گام نخست است. اما برای رسیدن به یک راه‌حل پایدار در ترکیه باید حقوق فرهنگی و دموکراتیک کُردها تضمین و به آن احترام گذاشته شود.»[۵۳]

نچیروان ادریس بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق خاطرنشان کرد: «ما در اقلیم کردستان به‌طور کامل از روند صلح حمایت می‌کنیم و آماده‌ایم تا در این مسیر نقش تسهیل‌کننده ایفا کنیم و هرگونه کمکی که لازم باشد ارائه دهیم.»[۵۳]

مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه با استقبال از این درخواست تاریخی عبدالله اوجالان گفت که این اقدام می‌تواند تأثیرات مثبتی در منطقه داشته باشد. اما وی تأکید کرد که بیانیه‌ای که اوجالان روز پنج‌شنبه منتشر کرد، تنها به پ‌ک‌ک مربوط است و «هیچ ارتباطی با ما در سوریه ندارد.» با اینکه گروه‌های اصلی کُرد در نیروهای دموکراتیک سوریه، از جمله یگان‌های مدافع خلق به پ‌ک‌ک وابسته هستند، اما اظهارات عبدی نشان می‌دهد که این درخواست بر این آنها تأثیری نخواهد داشت. همچنین در ادامه عبدی گفت: «اگر در ترکیه صلح برقرار شود دیگر بهانه‌ای برای ادامه حملات علیه ما در سوریه وجود نخواهد داشت.»[۵۳]

گروه تروریستی

پ‌ک‌ک توسط اتحادیه اروپا، ناتو[۵۴] و همچنین توسط کشورهای زیر به عنوان یک سازمان تروریستی ذکر شده است:[۵۵][۵۶]

در سال ۲۰۱۸ ایالات‌متحده برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری سه رهبر پ‌ک‌ک شود مبلغ ۱۲ میلیون دلار جایزه تعیین کرد.[۶۹]

بازنگری پس از اعلام انحلال

وزارت کشور آلمان در ۲ مارس ۲۰۲۵ اعلام کرد که با وجود اعلام عدم استفاده از خشونت از سوی حزب کارگران کردستان، همچنان این گروه را به عنوان یک سازمان تروریستی طبقه‌بندی می‌کند. سخنگوی این وزارتخانه تأکید کرد: «از دیدگاه دولت فدرال، در حال حاضر هیچ دلیلی برای بازنگری در وضعیت پ‌ک‌ک وجود ندارد.» او همچنین اشاره کرد که تحولات آینده پ‌ک‌ک و تأثیر آن بر سیاست آلمان هنوز مشخص نیست. به گفته این مقام دولتی، پ‌ک‌ک با داشتن حدود ۱۴هزار و ۵۰۰ عضو در آلمان، بزرگ‌ترین گروه تروریستی فعال در این کشور محسوب می‌شود. وی افزود: «اعلام عدم استفاده از خشونت در آلمان نباید باعث شود که واقعیت تهدیدآمیز این سازمان نادیده گرفته شود.» همچنین، فعالیت‌های پ‌ک‌ک در زمینه پشتیبانی آمادی و مالی از کل سازمان و همچنین جذب جوانان آلمانی برای پیوستن به مبارزات مسلحانه در خارج از کشور، همچنان نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است. فعالیت پ‌ک‌ک در آلمان از اواخر نوامبر ۱۹۹۳ ممنوع اعلام شد. در سال ۲۰۰۲ نیز اتحادیه اروپا این گروه را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد.[۷۰]

سیر تاریخی

ک‌ک‌ککنگره کردستانکادکپ‌ک‌کعبدالله اوجالان

پرچم

  • از سال ۲۰۰۵ تاکنون
    از سال ۲۰۰۵ تاکنون
  • از سال ۲۰۰۳-۲۰۰۵
    از سال ۲۰۰۳-۲۰۰۵
  • سال‌های ۲۰۰۲-۲۰۰۴
    سال‌های ۲۰۰۲-۲۰۰۴
  • بین سال‌های ۱۹۹۵-۲۰۰۰
    بین سال‌های ۱۹۹۵-۲۰۰۰
  • در سال ۱۹۸۴
    در سال ۱۹۸۴

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ کردی: پارتیی کرێکارانی کوردستان‎، ت. «Partiya Karkerên Kurdistanê» [pɑ:ɾti:jɑ: kɑ:ɾkɛre:n kʊrdɪstɑ:n] ⓘ
  2. ↑ PKK

Notes

  1. ↑ Estimates range from 4,000 to 7,000 members.[۱۰][۱۱][۱۲]
  1. ↑ علی‌رغم اینکه کنگره دوازدهم پ‌ک‌ک، طرح‌هایی را برای انحلال کامل سازمانی اعلام کرد، پ‌ک‌ک هنوز به صورت دفاکتو یا دوژور، منحل نشده است.

پانویس

  1. ↑ "Kurdistan Workers' Party". Encyclopaedia Britannica. Retrieved 7 September 2020. Kurdistan Workers' Party (PKK) … militant Kurdish nationalist organization ...
  2. ↑ "Handbuch Extremismusprävention". Federal Criminal Police Office (Germany) (به آلمانی). 10 July 2020. p. 159. Archived from the original on 3 October 2020. Retrieved 7 September 2020. ... der inzwischen stärker durch kurdischen Nationalismus geprägten PKK. [... the PKK, which is now more strongly influenced by Kurdish nationalism.]
  3. ↑ "Kurdistan Workers' Party (PKK)". Counter Extremism Project (به انگلیسی). Retrieved 2021-05-15. In 2003, Öcalan reformulated the ideological basis of the PKK. Inspired by eco-anarchists Murray Bookchin and Janet Beihl, he advocated for a new anti-nationalist approach he referred to as 'democratic confederalism.'
  4. ↑ O'Connor, Francis (1 Jan 2017). "The Kurdish Movement in Turkey: Between Political Differentiation and Violent Confrontation". Peace Research Institute Frankfurt: 16–17. Archived from the original on 9 January 2023. Retrieved 7 August 2021. The PKK has explicitly renounced its demand for an independent state... [Öcalan] describes [his theory] as 'an anti-Nationalist movement [...]'
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ de Jong, Alex (18 Mar 2016). "The New-Old PKK". Jacobin Magazine. Retrieved 6 February 2019.
  6. ↑ "Mad Dreams of Independence". 15 July 1994.
  7. ↑ Novellis, Andrea (2018). "The Rise of Feminism in the PKK: Ideology or Strategy?". Zanj: The Journal of Critical Global South Studies. 2 (1): 115–133. doi:10.13169/zanjglobsoutstud.2.1.0115. hdl:2434/817740. JSTOR 10.13169/zanjglobsoutstud.2.1.0115.
  8. ↑ Dirlik, Arif (2014). "Mao Zedong Thought and the Third World/Global South". International Journal of Postcolonial Studies. 16 (3): 247. doi:10.1080/1369801X.2013.798124. ISSN 1469-929X.
  9. ↑ Glioti, Andrea (6 August 2016). "Rojava: A libertarian myth under scrutiny". Al Jazeera. Archived from the original on 19 August 2016.
  10. ↑ Wali, Zhelwan Z. "Kurd vs Kurd: Fears of full-scale war rise in northern Iraq". Al Jazeera Arabic (به انگلیسی). Retrieved 2021-04-19. The PKK has an estimated 5,000 fighters stationed largely in Iraqi Kurdish region's rugged mountainous areas
  11. ↑ "Country Reports on Terrorism 2019". United States Department of State (به انگلیسی). Retrieved 2021-04-19. The PKK is estimated to consist of 4,000 to 5,000 members
  12. ↑ "Terrorism Profile – Kurdistan Workers Party (PKK)". Mackenzie Institute (به انگلیسی). Retrieved 2021-04-19. The exact number of fighters in the PKK is unknown, however, it is widely believed to be approximately 7000
  13. ↑ Gencer Özcan (March 2019). "If the Crisis Is What We Make of It: Turkey and the Uprisings in Syria". Turkish Policy Quarterly. Retrieved 2025-07-30.
  14. ↑ "Assyrian Nationalists Cooperate with Kurdish PKK Insurgents". Jamestown Foundation. Retrieved 3 October 2021.
  15. ↑ "MLKP salutes the PKK on the anniversary of 15 August". Firat News Agency. Retrieved 28 October 2021.
  16. ↑ "Verfassungsschutzbericht 2007" (PDF). Federal Office for the Protection of the Constitution. 2007. ISSN 0177-0357. Archived from the original (PDF) on 20 September 2008. Retrieved 26 August 2024.
  17. ↑ Genc, Elif (Summer 2020). "The Kurdish Movement's Relationship with the Palestinian Struggle". Middle East Research and Information Project. No. 295.
  18. ↑ Tahiri, Hussein. The Structure of Kurdish Society and the Struggle for a Kurdish State. Costa Mesa, California: Mazda Publications 2007. pp 232 ff
  19. ↑ https://www.state.gov/j/ct/rls/other/des/123085.htm
  20. ↑ https://www.consilium.europa.eu/en/policies/fight-against-terrorism/terrorist-list/
  21. ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Currently listed entities, Public Safety Canada
  22. ↑ "U.S. offers reward for information on senior PKK figures" (به انگلیسی). 2018-11-06. Retrieved 2023-01-13.
  23. ↑ شرق%20ترکیه%20را%20در%20سال%202013%20ناامن%20می%20کنیم
  24. ↑ ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Kurdistan Workers' Party (PKK)
  25. ↑ "Kurdistan Worker's Party (PKK)". Counter-Terrorism Studies. International Institute for Counter-Terrorism (ICT). Archived from the original on 6 February 2016. Retrieved 1 September 2007.
  26. ↑ "EU Terrorism Situation and Trend Report" (PDF). Europol.europa.eu. Retrieved 28 December 2018.
  27. ↑ "Treasury Designates Five Leaders of the Kongra-Gel as Specially Designated Narcotics Traffickers". United States Department of the Treasury. 20 April 2011. Retrieved 23 April 2011.
  28. ↑ Siddiqui, Umut Uras,Usaid. "Turkey suicide bombing updates: PKK claims responsibility, says report". www.aljazeera.com (به انگلیسی). Retrieved 2023-10-02.
  29. ↑ medya، eylul (۲۰۲۳-۰۶-۲۷). «London hosts Zilan Festival, highlighting Kurdish women's struggle for freedom». Medya News (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۰-۰۲.
  30. ↑ "Rights Group Decries Missed Opportunity to Prosecute PKK Leader". Human Rights Watch. 20 January 1999. Retrieved 27 December 2018.
  31. ↑ Pape, Robert (2005). Dying to Win: The Strategic Logic of Suicide Terrorism. Random House. ISBN 1-58836-460-7.
  32. ↑ Alakoc, Burcu (2007). The Motivations of Female Suicide Bombers from a Communication Perspective. p. 4. ISBN 978-0-549-42253-2.[پیوند مرده]
  33. ↑ Gunes, Cengiz; Zeydanlioglu, Welat (2013). The Kurdish Question in Turkey: New Perspectives on Violence, Representation and Reconciliation. Routledge. ISBN 978-1-135-14071-7. Retrieved 27 December 2018 – via Google Books.
  34. ↑ «'The Terrorists with Highlights': Kurdish Female Suicide Bombers in Mainstream Turkish Media».
  35. ↑ ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ امبرین زمان (۱۱ بهمن ۱۳۹۶). «فقط دو مرد می‌توانند جنگ میان کُرد و ترک را متوقف کنند». کردپرس. نیویورک تایمز، ترجمه کردپرس. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۸.
  36. ↑ MIPT Terrorism Knowledge Base. "Incident Profile: Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia (ASALA) and Kurdistan Workers' Party (PKK) attacked Diplomatic target (November 10, 1980, France)". Archived from the original on 8 August 2009. Retrieved 2007-04-17.
  37. ↑ Shaikh, Thair (۲۰۰۷-۰۵-۲۳). "PKK suicide bomb attack in Ankara". The Independent. London. Retrieved 17 July 2011.
  38. ↑ "Paris'te Sabah'a PKK Saldırısı". Sabah. Retrieved 17 July 2011.
  39. ↑ "PKK'lılardan Türk Dönercisine Saldırı". Sabah. Archived from the original on 7 April 2011. Retrieved 17 July 2011.
  40. ↑ Suri, Sanjay (۲۰۰۵-۰۵-۱۱). "Torture and Oppression of Kurds in Syria". antiwar.com.
  41. ↑ «حزب دمکرات و اتحادیه میهنی در سال 1992 با عثمان اوجالان بر سر استقرار پ.ک.ک در قندیل توافق کردند». کردپرس. ۱۷ خرداد ۱۴۰۰.
  42. ↑ UNESCO. 2002. "Death penalty abolished in Turkey بایگانی‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine". The new Courier n°1.
  43. ↑ "Kurdish rebels abandon truce". BBC. ۲۰۰۳-۰۹-۰۲. Retrieved 2007-09-01.
  44. ↑ فرزاد رمضانی بونش، اردوغان و فشارها برای مذاکره با پ‌ک‌ک بایگانی‌شده در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine کُردپرس، ۱۰ مهر ۱۳۹۱
  45. ↑ «نمایه سیاسی ترکیه». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۷ بهمن ۱۳۹۰.
  46. ↑ «460 هزار هکتار اراضی کشاورزی کردستان رفع تداخل شده است». کردپرس. ۳۰ مهر ۱۴۰۱.
  47. ↑ ۴۷٫۰ ۴۷٫۱ گونی یلدیز (بخش ترکی بی‌بی‌سی) (۱ مهر ۱۳۹۱). «‭BBC ‮فارسی‬ - ‮جهان‬ - ‮اوج درگیری های خونین بین ارتش ترکیه و پ ک ک ‬». بی‌بی‌سی فارسی.
  48. ↑ ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ «غرب مسئله کردهای ترکیه را با محوریت پ.ک.ک در دایره تروریسم قرار می دهد». خبرگزاری کردپرس - فارسی. ۱۶ دی ۱۴۰۳.
  49. ↑ «افزایش قدرت و توانایی پ ک ک در ترکیه - گفتگو با دکتر حسن لاسجردی». مرکز بین المللی مطالعات صلح (IPSC). ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۵.
  50. ↑ «fars | مسیر پیش روی ترکیه، پ.ک.ک و آینده مبهم مذاکرات صلح». خبرگزاری فارس. ۲۰ مرداد ۱۳۹۴.
  51. ↑ «پیام رهبر حزب کارگران کردستان منتشر شد؛ اوجالان: PKK باید سلاح‌ها را زمین گذاشته و منحل شود». ۹ اسفند ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۷ فوریه ۲۰۲۵.
  52. ↑ ۵۲٫۰ ۵۲٫۱ «موافقت پ‌ک‌ک با آتش‌بس «فوری» با ترکیه؛ آیا اوجالان شخصاً رهبری خلع سلاح را برعهده می‌گیرد؟». بخش فارسی یورونیوز. ۱۰ اسفند ۱۴۰۳.
  53. ↑ ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ ۵۳٫۲ ۵۳٫۳ ۵۳٫۴ ۵۳٫۵ «فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه: فراخوان عبدالله اوجالان برای خلع سلاح پ‌کاکا شامل ما نمی‌شود». بخش فارسی یورونیوز. ۱۰ اسفند ۱۴۰۳.
  54. ↑ "Council Decision 2011/70/CFSP of 31 January 2011 updating the list of persons, groups and entities subject to Articles 2, 3 and 4 of Common Position 2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism - Official Journal L 028 , 02/02/2011 P. 0057 - 0059". Official Journal of the EU. Retrieved 10 December 2012.
  55. ↑ "NATO chief declares PKK terrorist group". Xinhua. 20 December 2005.
  56. ↑ "EUR-Lex - - EN". eur-lex.europa.eu (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-05.
  57. ↑ ۵۷٫۰ ۵۷٫۱ http://www.state.gov/s/ct/rls/45394.htm
  58. ↑ ۵۸٫۰ ۵۸٫۱ ۵۸٫۲ ۵۸٫۳ "Terör örgütlerini yasaklayan ülke ve birlikler". Turkish Police Department. 23 August 2011. Archived from the original on 9 July 2012. Retrieved yes. {{cite news}}: Check date values in: |accessdate= (help)
  59. ↑ "Australia declares PKK terrorist organization". People Daily. 16 December 2005. Retrieved 10 December 2012.
  60. ↑ "Kurdistan Workers Party". Australian National Security. Australian Government. Archived from the original on 31 August 2007. Retrieved 1 September 2007. listed in Australia (as a terrorist organization) on 17 December 2005
  61. ↑ Walter, Christian. Terrorism as a challenge for national and international law. ISBN 3-540-21225-6. Retrieved 14 November 2011.
  62. ↑ Patterns of Global Terrorism 1993. DIANE Publishing Company. Retrieved 14 November 2011.
  63. ↑ "ARBEITERPARTEI KURDISTANS (PKK), VOLKSKONGRESS KURDISTANS (KONGRA GEL), STRUKTUREN, ZIELE, AKTIVITÄTEN" (PDF) (به آلمانی). Archived from the original (PDF) on 22 December 2011. Retrieved yes. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)
  64. ↑ Friedman, J. "DUTCH COUNTERTERRORISM EFFORTS". STATE FOR S/CT, TTIC EUR, EUR/UBI, INL JUSTICE FOR OIA. Archived from the original on 6 May 2012. Retrieved 14 November 2011.
  65. ↑ "Minutes of the Agreement" (PDF). Syrian Truth. Archived from the original (PDF) on 15 November 2012. Retrieved 8 March 2013.
  66. ↑ "Proscribed terrorist groups". The Home Office of UK. Retrieved 12 November 2011.
  67. ↑ Overview of State-Sponsored Terrorism (Syria-PKK), US Department of State
  68. ↑ Foreign Terrorist Organizations, US Department of State, 2002.
  69. ↑ "Turkey hails US stance on PKK leaders, seeks same in Syria". Stars and Stripes. Archived from the original on 8 November 2018. Retrieved 8 November 2018.
  70. ↑ «آلمان پ.ک. ک را از لیست گروه‌های تروریستی خارج نمی‌کند». کردپرس. ۱۲ اسفند ۱۴۰۳.

منابع

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ حزب کارگران کردستان موجود است.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=حزب_کارگران_کردستان&oldid=42988687»