سپتامبر سیاه در اردن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سپتامبر سیاه اردن
زمان سپتامبر ۱۹۷۰ تا ژوئیه ۱۹۷۱
مکان اردن
نتیجه پیروزی نظامی اردن
اخراج سازمان آزادیبخش فلسطین از اردن
جنگندگان
Flag of Jordan.svg اردن
Flag of Palestine.svg سازمان آزادیبخش فلسطین
Flag of Syria.svg سوریه
فرماندهان
اردن ملک حسین
فلسطین یاسر عرفات
نیروها
۷۴۰۰۰نفر ۴۰۰۰۰نفر
تلفات
۸۳نفر ۴۰۰۰نفر
خودرو گشت جبهه مردمی آزادی فلسطین در امان، ۱۲ ژوئن ۱۹۷۰
برای سازمان تروریستی فلسطینی با همین نام سپتامبر سیاه (سازمان) را ببینید.

عبارت سپتامبر سیاه (به عربی: أیلول الأسود) به جنگ داخلی اردن در خلال سپتامبر ۱۹۷۰ تا ژوئیه ۱۹۷۱ گفته می‌شود. درگیری بین دو گروه عمده جمعیت اردن یعنی فلسطینیان تحت عنوان سازمان آزادیبخش فلسطین، (به رهبری یاسر عرفات) و نیروهای مسلح اردن (به رهبری ملک حسین) صورت پذیرفت.[۱] دلیل اصلی جنگ تلاش برای به دست گرفتن رهبری اردن بود. نبرد سپتامبر ۱۹۷۰ از سرفصل‌های مهم در تاریخ حیات این جنبش است. فتح پس از موفقیت نبرد کرامه (که نبردی با نیروهای اسرائیلی بود) قدرت بسیاری یافته‌بود و نظامیان پرشمار گروه‌های مقاومت فلسطینی مناطق حساس کشور اردن را به کنترل خود درآورده بودند، آشکارا پلیس را تحقیر می‌کردند، خیابان‌ها را می‌بستند، از مردم باج می‌گرفتند و به زنان تعرض می‌کردند؛ و یاسر عرفات نیز شکایت از این رفتارها را یا رد می‌کرد یا اعضای خاطی را می‌بخشید. این وضعیت که به پیدایش یک «دولت در دولت» انجامیده بود، نهایتاً به واکنش شدید دولت اردن انجامید. دولت اردن در ۲۴ سپتامبر نیروهای خود را در مواضع حساس کشور مستقر کرد، پست‌های کلیدی را به تصرف خود دراورد و فردای آن روز به فرمان ملک حسین حکومت نظامی برقرار شد. جنگ چریک‌های فلسطینی و نظامیان اردنی پس از ۲ روز با توافق ملک حسین و عرفات بر سر آتش‌بس پایان یافت. تا ژوئیه ۱۹۷۱ که پادشاه اردن دستور اخراج تمام اعضای فتح و سازمان آزادی‌بخش فلسطین از کشور اردن صادر کرد و ارتش اردن آن‌ها را به زور به داخل خاک سوریه روانه ساخت، تلفات و خسارات عظیمی بر فلسطینیان وارد آمد. فقط حدود ۳۵۰۰ فلسطینی که بسیاری غیرنظامی بودند، کشته شدند و این واقعه در بین آنان به سپتامبر سیاه معروف شد.[۲] این جنگ به کشته شدن هزاران نفر انجامید که بخش عمده آن فلسطینیان بودند (۳۴۰۰–۲۰۰۰۰ نفر).[۳] نبرد مسلحانه در ژوئیه ۱۹۷۱ که رهبری سازمان آزادیبخش فلسطین و بخش عمده نیروهای شبه‌نظامی آن به لبنان نقل مکان کردند، پایان یافت.

پیامدها[ویرایش]

احتمالاً آنچه به ضعف فلسطینی‌ها انجامید، نیروی نظامی اردن نبود، بلکه حوادثی در خارج از اردن باعث کاهش حمایت سیاسی از آنها شد. در ۲۸ سپتامبر رئیس‌جمهور مصر، جمال عبدالناصر در یک حمله قلبی ناگهانی درگذشت و در ۱۳ نوامبر با یک کودتا، حافظ اسد وزیر دفاع سوریه نخست‌وزیر شد.

از ۳۱ اکتبر عرفات به امضای یک توافق‌نامه جدید مجبور شد که در آن فلسطینی‌ها متعهد شدند در اردن سلاح حمل نکنند و به حاکمیت مقامات اردن احترام بگذارند. نبرد در یک سطح پایین بین گروه‌های فلسطینی و ارتش اردن در طول سال ۱۹۷۱ ادامه یافت. گروه‌های فلسطینی در دراز مدت مجبور به ترک اردن شدند و به جای آن خود در لبنان مستقر شدند. استقرار فلسطینی‌ها در لبنان، نقش مهمی در جنگ داخلی لبنان داشت.

در ۲۸ نوامبر ۱۹۷۱ نخست‌وزیر اردن وصفی التل توسط یک گروه فلسطینی به نام سازمان سپتامبر سیاه ترور شد. در ۱۹۷۲ این گروه به یک حمله تروریستی در بازی‌های المپیک در مونیخ دست زد.

پانویس[ویرایش]

  1. "Jordan: A Country Study" published by the Library of Congress
  2. Shlaim, Avi (2007). Lion of Jordan; The Life of King Hussein in War and Peace. London: Allen Lane. pp. 301–302. ISBN: 978-0-7139-9777-4.
  3. Massad, Joseph Andoni (2001). Colonial Effects: The Making of National Identity in Jordan. New York: Columbia University Press. p. 342. ISBN: 0-231-12323-X.