انفجار ۲۰۲۰ بیروت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: ۳۳°۵۴′۰۴″شمالی ۳۵°۳۱′۰۵″شرقی / ۳۳٫۹۰۱۰°شمالی ۳۵٫۵۱۸۱°شرقی / 33.9010; 35.5181

انفجار ۲۰۲۰ بیروت
Damages after 2020 Beirut explosions 1.jpg
Damages after 2020 Beirut explosion 4.jpg
Damages after 2020 Beirut explosions 2.jpg
Damages after 2020 Beirut explosions 3.jpg
Damages after 2020 Beirut explosions 5.jpg
خسارت‌های وارد شده پس از انفجار
زمان۱۸:۰۸:۱۸ EEST (15:08:18 UTC)
ساعت ۱۹ و ۳۸ دقیقه و ۱۸ ثانیه به وقت تهران
تاریخ۴ اوت ۲۰۲۰ (۲۰۲۰-08-۰۴)
۱۴ مرداد ۱۳۹۹
موقعیتبندر بیروت، لبنان
علتآتش‌سوزی در یک انبار بندری حاوی مواد شیمیایی و محترقه
کشته(ها)+۲۲۰ نفر
زخمی(ها)+۷۰۰۰ نفر
گم‌شده(گان)+۸۰ نفر (وزارت بهداشت لبنان)
آسیب مالی۱۰–۱۵ میلیارد دلار[۱]

انفجار بندر بیروت عصر روز ۴ اوت ۲۰۲۰ (۱۴ مرداد ۱۳۹۹) در بندر بیروت واقع در بیروت، پایتخت لبنان رخ داد و ساختمان‌های زیادی در منطقهٔ اشرفیه را تخریب کرد. موج ناشی از انفجار باعث وارد شدن خسارات گسترده به ساختمان‌های اطراف محل انفجار شد.[۲][۳] این انفجار بسیار قدرتمند باعث کشته شدن ۲۲۰ نفر و زخمی شدن حدود ۷۰۰۰ نفر و مفقود شدن بیش از ۱۱۰ نفر شد و همچنین بر اساس اعلام فرمانداری بیروت، بیش از ۳۰۰ هزار نفر بر اثر این حادثه بی‌خانمان شده‌اند. شدت انفجار (معادل ۱٫۲ کیلوتن تی‌ان‌تی) به حدی بود که به عنوان یکی از قوی‌ترین انفجارهای غیرهسته‌ای تاریخ محسوب می‌شود[۴] به گزارش سازمان زمین‌شناسی آمریکا، شدت انفجار، معادل زمین لرزه‌ای به قدرت ۳٫۳ ریشتر بوده‌است که در ترکیه، سوریه، اسرائیل، بخش‌هایی از اروپا احساس شد و صدای آن در جزیره قبرس در فاصله ۲۵۰ کیلومتری شنیده شد.[۵]

علت انفجار ذخیره ۲۷۵۰ تن آمونیوم نیترات بود که به مدت شش سال در گمرک بندر بیروت بدون ایمنی کافی نگهداری شده بود. در پی انفجار دولت لبنان به مدت دو هفته وضعیت اضطراری اعلام کرد. متعاقباً، اعتراضات گسترده مردمی در خصوص بی کفایتی دولت در جلوگیری از این حادثه بروز کرد و در نتیجه این فشار، در ۱۰ اوت دولت لبنان استعفا کرد و کمی پس از آن نخست‌وزیر، حسان دیاب، نیز استعفا داد.

موقعیت و مشخصات[ویرایش]

موقعیت[ویرایش]

این انفجار در کنار سیلوهای شهر بیروت و بندر بیروت اتفاق افتاد. روزنامهٔ مشرق موقعیت دقیق محل بروز انفجار در بندر بیروت را روی تصویر ماهواره‌ای نشان داده‌است.[۶][۷]

زمین‌لرزه[ویرایش]

بر اساس گزارش نشریه فوربز انفجار بیروت موج لرزه‌ای برابر با زمین‌لرزه ۳/۳ ریشتر را ایجاد کرد[۵] که در مرکز لرزه‌نگاری سازمان زمین‌شناسی آمریکا ثبت شده‌است.[۸] این انفجار در ترکیه، سوریه و اسرائیل و بخش‌هایی از اروپا و همچنین در قبرس که بیش از ۲۵۰ کیلومتر با محل انفجار فاصله دارد، احساس شد.[۹] دیده‌بان زمین‌لرزه اردن اعلام کرد که نیروی انفجار بیروت برابر با نیروی زمین‌لرزه‌ای با قدرت ۴٫۵ ریشتر بوده‌است.[۱۰]

تلفات و خسارات[ویرایش]

خسارت‌های وارد شده پس از انفجار

کشته و مجروح[ویرایش]

پس از وقوع انفجارها مرگ حداقل ۲۲۰ نفر و زخمی شدن ۷۰۰۰ نفر تأیید شد.[۱۱][۱۲] مروان عبود، فرماندار بیروت، پس از وقوع حادثه گفت که به دنبال آتش‌نشانانی که پیش از وقوع انفجار دوم برای کنترل آتش در محوطه بوده‌است، خود را به آنجا رسانده. او در حالی که گریه می‌کرد، این اتفاق را «فاجعه‌ای ملی» خواند. این انفجارها باعث شدند حداقل ۳۰۰٬۰۰۰ نفر بی‌خانمان شوند.[۱۳] این انفجارها باعث مرگ نازار ناجاریان دبیرکل حزب کتائب لبنان و همچنین ژان بولفیس طراح فرانسوی گردید.

خسارات[ویرایش]

داخل آپارتمان خبرنگار صدای آمریکا پس از انفجار

به نقل از شبکهٔ ماهواره‌ای العربیه، قاضی مروان عبود، استاندار بیروت با اشاره به اینکه نیمی از شهر در اثر انفجار آسیب دیده یا ویران شده، گفت: انفجار بیروت شبیه به انفجار هیروشیما و ناکازاکی بود.[۱۴]

شماری از کارکنان سفارت آلمان در بیروت مجروح شدند. هلند نیز اعلام کرد که پنج کارمند سفارت هلند مجروح شدند. سفارت مصر گزارش داد یک کارمند این سفارتخانه در حادثهٔ انفجار کشته شده و همچنین یک نفر دیگر ناپدید شده‌است. سازمان ملل از مجروح شدن شماری از نیروهای حافظ صلح در بیروت خبر داد. گفته می‌شود یکی از شهروندان مراکش نیز در انفجار مهیب زخمی شده‌است. شورای عالی دفاع لبنان، بیروت را شهر فاجعه‌زده اعلام کرد.[۱۵][۱۶][۱۷]

بر اساس بیانیهٔ دولت لبنان که روز چهارشنبه، ۵ اوت ۲۰۲۰ منتشر شد، صدها نفر در محدودهٔ انفجار مفقودالاثر هستند و حدود ۳۰۰ هزار نفر بی‌خانمان شده‌اند. به گفتهٔ مروان عبود، فرماندار بیروت، تخمین‌های اولیهٔ مقامات این کشور، حکایت از خسارت ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلاری به شهر دارد.[۱۸]

علت انفجار[ویرایش]

علت حادثه بلافاصله پس از رویداد آن مشخص نبود. رسانهٔ دولتی لبنان در ابتدا خبر از انفجار در انبار وسایل آتش‌بازی داد و دیگر گزارش‌ها آن را انفجاری در یک پایانهٔ نگهداری مواد نفتی یا شیمیایی گزارش کردند.[نیازمند منبع] انبارهایی در این بندر وجود داشت که در آن‌ها مواد شیمیایی شامل آمونیوم نیترات نگهداری می‌شد. مدیر مسئول امنیت عمومی لبنان اعلام کرد، انفجار به دلیل وجود مواد شدیداً قابل اشتعال که سال‌ها در آن محل نگهداری می‌شدند، روی داده‌است.[۱۹] این مواد متعلق به کشتی «MVRhosus» با پرچم مولداوی بوده که در سال ۲۰۱۴ به دلیل مشکلات فنی موتور در بیروت پهلو گرفته بود.[۲۰] کشتی حامل محموله حدود ۲٬۷۵۰ تنی آمونیوم نیترات از مبدأ باتومی، گرجستان به مقصد بیرا، موزامبیک بوده، که پس از مشکل به وجود آمده برای آن و نداشتن صرفهٔ اقتصادی برای انتقال مجدد، توسط مالکش رها شده بود.[۲۱] این محموله توسط دولت توقیف شده و حدود ۶ سال در این مکان بدون رعایت مسائل ایمنی نگهداری می‌شده‌است.[۲۲] به گزارش رویترز، مقامات امنیتی لبنان ماه گذشته به نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور این کشور هشدار داده بودند که ۲۷۵۰ تن نیترات آمونیوم ذخیره شده در بندر بیروت خطر امنیتی به همراه داشته و در صورت انفجار می‌تواند پایتخت را نابود کند.[۲۳] یک مقام امنیتی اعلام کرد که انفجار به دلیل جوشکاری در یکی از انبارها رخ داده‌است.[۲۴]

گمانه‌زنی‌ها[ویرایش]

  • فاکس نیوز در گزارشی به نقل از برخی منابع نوشت، بیشتر تحرکات و اقدامات اجرایی در بندر بیروت زیر نظر و کنترل «غیررسمی» حزب‌الله قرار داشته‌است و احتمالاً از این بندر برای واردات اسلحه نیز استفاده شده‌است. دادگاهی بین‌المللی در هلند قرار بود چند روز پس از این حادثه حکم چهار مظنون قتل رفیق حریری که مرتبط با حزب‌الله لبنان بودند را صادر کند.[۲۵] حسن نصرالله رهبر حزب‌الله لبنان در سخنرانی پیشین‌اش گفته بود که ما می‌توانیم انباری از مواد منفجرهٔ «آمونیاک» که در بندر حیفا (EN) در اسرائیل ذخیره شده‌است را با موشک‌هایمان هدف قرار دهیم و آن چنان انفجاری به وجود بیاید که اندازهٔ یک بمب اتمی قدرت تخریبی دارد.[۲۶]
  • بلومبرگ در گزارشی با اشاره به حزب‌الله نوشت، نیترات آمونیوم در ۲۰۱۳ که از گرجستان به موزامبیک می‌رفت توسط کسی که هنوز معلوم نیست کیست به بیروت منتقل شد. عمده بندرهای بیروت در کنترل حزب‌الله است و عمده لبنانی‌ها معتقدند که نیترات آمونیوم در اختیار این شبه‌نظامیان بود. این انفجار درست پیش از محکمهٔ سازمان ملل برای صدور حکم علیه ۴ عضو فراری حزب‌الله رخ داد.[۲۷]
  • روز جمعه ۷ اوت، بهاءالدین حریری، برادر سعد حریری گفت که حزب‌الله لبنان از بندر بیروت برای انبار کردن اسلحه استفاده کرده‌است. وی تأکید کرد همه در بیروت می‌دانند که بندر این شهر در کنترل حزب‌الله لبنان است. او گفت که حزب‌الله مسئول انباری بوده که در آن نیترات آمونیوم نگهداری شده بود.[۲۸] در مقابل سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله، با تکذیب این ادعا، اعلام کرد که این حزب نه بندر بیروت را اداره می‌کند و نه چیزی در آن داشته‌است.[۲۹] اما منتقدان این حزب قبول ندارند و حزب‌الله را به چیره شدن بر برخی از مراکز مهم در لبنان، ازجمله فرودگاه بین‌المللی بندر بیروت، متهم می‌کنند.[۳۰] میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان طی مصاحبه‌ای در ۲۸ مرداد ۱۳۹۹ (برابر با ۱۸ اوت ۲۰۲۰) گفت، محال است انفجار بندر بیروت از انفجار انبار مهمات حزب‌الله نشأت گرفته باشد. او تأکید کرد که حزب‌الله در بندر بیروت هیچ تسلیحاتی انبار نکرده بود.[۳۱]
  • نشریه آلمانی دی ولت روز پنجشنبه ۲۰ اوت ۲۰۲۰ خبر داد که براساس سندهای مشاهده شده، در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ سه محموله نیترات آمونیوم توسط حزب‌الله لبنان سفارش داده شده و توسط سپاه قدس و زیر نظارت قاسم سلیمانی به آنها تحویل داده شده‌است. مقامات لبنان نیز گفته‌اند نیترات آمونیوم موجود در بندر بیروت که منفجر شد نیز به سالهای ۲۰۱۳و ۲۰۱۴ بر می‌گردد.[۳۲]
  • این انفجار در میانهٔ آشفتگی سیاسی و ناآرامی در لبنان، و نیز حدود یک هفته پس از تنش در مرز لبنان با اسرائیل، پس از حملهٔ اسرائیل به مواضع حزب‌الله در سوریه به وقوع پیوست. نتانیاهو به حزب‌الله هشدار داده بود که در صورت نیاز، از حملهٔ دوباره ممانعت نخواهد کرد. موشه فیگلین، عضو پیشین کنست، روز پس از حادثه که مصادف با جشن یهودی تو بآو بود این حادثه را هدیه‌ای از جانب خدا دانست و گفت در صورتی که این انفجار کار اسرائیل بوده باشد، باید به آن افتخار کرد.[۳۳]

دستگیری‌ها[ویرایش]

مقامات لبنان، مسئولان انبار و حراست بندر بیروت را تا زمان مشخص شدن نتیجهٔ تحقیقات دربارهٔ منشأ و علت انفجارها، تحت نظارت ارتش لبنان در بازداشت خانگی قرار دادند.[۳۴]

تحقیقات[ویرایش]

  • یک مقام ارشد امنیتی لبنان که نخواست نامش فاش شود به رویترز گفت، تحقیقات قضایی حول انبار نیترات آمونیوم از ماه ژانویه آغاز شده بود و در پایان تحقیقات دادستان کل غسان اویدات گزارش نهایی تنظیم کرده و به مقامات ارسال کرده بود. طی نامه‌ای در ۲۰ ژوئیه به رئیس‌جمهور میشل عون و نخست‌وزیر حسن دیاب گزارش شده‌بود که این مواد شیمیایی باید سریعاً ایمن‌سازی شود. این مقام امنیتی گفت من هشدار دادم که اگر منفجر شود می‌تواند بیروت را نابود کند.[۳۵]
  • میشل عون و حسن نصرالله در رابطه با تحقیقات حول انفجار، از تحقیقات داخلی حمایت می‌کنند در حالیکه نیروهای مخالف خواهان تحقیقات بین‌المللی هستند.[۳۶]
  • بیش از ۵۰ نیروی متخصص پلیس فرانسه برای کمک به انجام تحقیقاتی دربارهٔ حادثه انفجار بیروت در لبنان مستقر شده‌اند.[نیازمند منبع]
  • هایکو ماس وزیر خارجه آلمان طی دیداری از بیروت خواستار اجرای تحقیقات مستدل و مستقل در مورد بروز انفجار در بندر بیروت و عوامل انبار کردن ۲۷۵۰ تن نیترات آمونیوم به مدت ۶ سال شد.[نیازمند منبع]
  • دیوید هیل، معاون امور سیاسی وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد که پلیس فدرال این کشور موسوم به «اف.بی. آی» در جریان تحقیقات دربارهٔ انفجار بیروت شرکت خواهد کرد.[۳۷][۳۸] وی در بازدید از محل انفجار بر ضرورت انجام تحقیقات شفاف تأکید کرد.[۳۹] دفتر مرکزی اف‌بی‌آی نیز در بیانیه‌ای به رویترز گفت، «بنا به درخواست دولت لبنان، اف‌بی‌آی به همکاران لبنانی، برای تحقیقاتشان در مورد انفجارهای ۴ اوت بندر بیروت کمک ارائه می‌دهد.»[۴۰]

عملیات امداد[ویرایش]

  • Flag of Lebanon.svg لبنان: ۱۰ نفر از نیروهای آتش‌نشانی که به محل حادثه اعزام شده بودند، پس از انفجار دوم ناپدید شدند و هیچ اطلاعی از آن‌ها در دست نیست. جمعیت هلال احمر لبنان نیز اعلام کرد که بیش از ۳۰ تیم پزشکی به بندر بیروت منتقل شده‌است.[۴۱]
  • Flag of France.svg فرانسه: دو هواپیما به همراه کارمندان شرایط اضطراری، یک واحد پزشکی سیار و ۱۵ تن کمک ارسال کرده‌است. دفتر رئیس‌جمهور مکرون گفته‌است این کمک‌ها برای مراقبت از ۵۰۰ بیمار کافی خواهدبود. به علاوه حافظان صلح فرانسه در لبنان در صحنه حضور دارند.[۴۲]
  •  اردن یک بیمارستان صحرایی با پرسنل لازم اعزام کرده‌است.[۴۲]
  • Flag of Russia.svg روسیه: دولت روسیه در یک بیانیهٔ رسمی با اعلام کمک‌های این کشور تصریح کرد: هواپیماهای متعلق به وزارت وضعیت اضطراری روسیه شامل یک بیمارستان سیار به همراه گروهی از پزشکان و نیروهای وضعیت اضطراری است.[۴۲]
  • پرچم ارمنستان ارمنستان: ظهراب مناتساکانیان وزیر امور خارجه ارمنستان در صفحه تویتر خود اعلام کرده‌است که اولین محموله کمک‌های بشردوستانه ارمنستان شامل دارو و تجهیزات پزشکی به لبنان ارسال شده‌است و محموله‌های دوم و سوم نیز ظرف روزهای آتی به لبنان ارسال خواهد شد.[۴۳]
  •  جمهوری آرتساخ: در راستای حمایت از مردم مصیبت دیده لبنان، مردم جمهوری آرتساخ نیز کمک‌های خود را توسط یک فروند هواپیما به بیروت ارسال کردند.[۴۴]
  • Flag of the Czech Republic.svg جمهوری چک گفته‌است که لبنان با اعزام ۳۷ نیروی امداد و نجات و سگ‌های زنده‌یاب به بیروت موافقت کرده‌است.[۴۲]
  • Flag of Denmark.svg دانمارک: آمادهٔ ارسال کمک‌های انسانی شده‌است. نخست‌وزیر لبنان در سخنانی تلویزیونی از تمامی کشورها و دوستان لبنان درخواست کمک کرد و گفت: ما شاهد یک فاجعهٔ تمام عیار هستیم.[۴۲]
  • پرچم ایران ایران: محموله کمک‌های بشر دوستانه جمعیت هلال احمر با همکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران[۴۵] شامل ۴۵ تن دارو و وسایل بهداشتی، با هواپیمای بویینگ ۷۴۷ نیروی هوایی ارتش ایران به بیروت، پایتخت کشور لبنان ارسال شد.[۴۶]

وقایع بعد از انفجار[ویرایش]

بازدید مکرون از بیروت[ویرایش]

امانوئل مکرون در ۶ اوت ۲۰۲۰ از بیروت بازدید کرد. ساکنان بیروت در دیدار با وی عصبانیت خود را نسبت به رهبران لبنان ابراز داشتند. جمعیتی که اطراف مکرون جمع شده‌بودند با عصبانیت فریاد زدند: «انقلاب!» و «مردم می‌خواهند رژیم را سرنگون کنند!».[۴۷] بسیاری از لبنانی‌ها می‌گویند انفجار بندر بیروت حاکی از غفلت و فساد در نظام سیاسی لبنان است. مکرون به جمعیت خشمگین وعده داد که کمک‌ها به «دستان فاسد» نخواهد رسید.[۴۸] مکرون پس از دیدار با میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان، در فرودگاه گفت «اگر اصلاحات انجام نشود لبنان همچنان غرق خواهد شد». «آنچه در این‌جا نیاز است یک تغییر سیاسی است. این انفجار باید که آغاز عصری نو باشد».[۴۹]

اعتراضات[ویرایش]

  • روز شنبه ۸ اوت ۲۰۲۰، صدها نفر در لبنان، چهار روز بعد از انفجار بندر بیروت، به خیابان‌ها ریختند و علیه دولت و سیاستمداران کشور شعار دادند. اعتراضات در لبنان علیه دولت جدید نیز ادامه یافت. اگرچه شیوع کرونا در کشور برای چند ماه از شدت اعتراضات کاسته بود، اما خرداد ۱۳۹۹ دوباره تجمعات اعتراضی در کشور برگزار شد؛ و اکنون هم انفجار در بندر بیروت به خشم معترضان دامن زده و آنها را بار دیگر راهی خیابان‌ها کرده‌است.[۵۰][۵۱]
  • شامگاه پنج‌شنبه ۶ اوت ۲۰۲۰ معترضان خشمگین در بیروت در اعتراض به انفجار بندر بیروت با پلیس لبنان درگیر شدند. بسیاری از لبنانی‌ها رهبران سیاسی آن کشور را مقصر این انفجار می‌دانند و آنها را به فساد و سوء مدیریت متهم می‌کنند. مردم بیروت طی بازدید امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، خشم خود را علیه دولت به نمایش گذاشتند. بعضی از مردم هنگام عبور رئیس‌جمهوری فرانسه از میان خرابه‌های به جا مانده از انفجار، شعارهای «انقلاب» و «مرگ بر رژیم» سر دادند.[۵۲]
  • روز یکشنبه ۹ اوت ده‌ها هزار لبنانی در مرکز شهر بیروت، در اعتراض به مشکلات اقتصادی دست به تظاهرات زدند. معترضین همچنین خواهان استعفای دولت و خلع سلاح شبه‌نظامیان حزب‌الله شده و سطل‌های زباله را آتش زدند.[۵۳][۵۴] به گزارش شبکه‌های اجتماعی، در فضای مجازی لبنان هشتگ #خلع_سلاح_حزب‌الله (#نزع_سلاح_حزب‌الله) مورد توجه قرار گرفته و ترند شد.[۵۵] به گزارش وال استریت ژورنال برخی از معترضین حزب‌الله را رد کردند و از ایران – که از این گروه پشتیبانی می‌کند- خواستند لبنان را ترک کند.[۵۶]

استعفای دولت[ویرایش]

بعد از انفجار بیروت منال عبدالصمد وزیر اطلاع‌رسانی لبنان روز یکشنبه ۱۹ مرداد (۹ اوت) از سمتش استعفا کرد.[۵۷] سرانجام حسان دیاب در پی این اعتراضات و استعفای تعداد زیادی از وزیران کابینه اش و همین‌طور استعفای برخی از نمایندگان پارلمان لبنان در ۲۰ مرداد ۱۳۹۹ از سمت خود استعفا داد.[۵۸] وی سیاستمداران فاسد را مقصر اصلی انفجار بیروت و وضعیت کنونی و عدم همکاری برای اصلاحات در کشور دانست.[۵۹] میشل عون استعفای وی را پذیرفته و از دولت دیاب خواست تا زمانی که کابینه جدید تشکیل شود، به‌عنوان سرپرست امور دولت باقی بماند.[۶۰]

واکنش‌ها[ویرایش]

داخلی[ویرایش]

  • حسان دیاب، نخست‌وزیر لبنان، اعلام کرد که روز پس از انفجارها، روز عزای ملی خواهد بود.[۶۱]
  • میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان، گفت که دولت از آسیب‌دیدگان حمایت کرده و وزارت بهداشت هزینهٔ درمان مجروحان را تأمین می‌کند.[۶۲] فرماندار بیروت، مروان عبود، در تلویزیون با گریه این حادثه را «فاجعهٔ ملی» خواند.[۶۳] میشل عون، در مصاحبه با روزنامه ایتالیایی «کوریره دلا سرا»، تأکید کرد که حزب‌الله در بندر بیروت تسلیحاتی انبار نکرده بود و سید حسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان خود به آن اشاره کرده‌است.[۶۴]
  • صبحی طفیلی نخستین دبیرکل حزب‌الله لبنان با انتشار ویدئو، حسن نصرالله و ایران را عامل نابودی لبنان و سوریه خواند، وی افزود دبیرکل حزب‌الله مافوق رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و رئیس مجلس بوده و مهره کلیدی در فجایع لبنان است، طفیلی همچنین به تندی از علی خامنه‌ای که حامی اصلی نصرالله است، انتقاد کرد.[۶۵]

موضع حزب‌الله لبنان[ویرایش]

سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، قاطعانه اتهاماتی که علیه این حزب وجود دارد را رد کرد و گفت: «ممکن است ما از آنچه در بندر حیفا وجود دارد اطلاع داشته باشیم اما در بندر بیروت نه.»[۶۶] وی روز ۱۴ اوت ۲۰۲۰ اظهار داشت دو فرضیه در ورای این انفجار قرار دارد؛ یا یک حادثه بوده یا اقدامی خرابکارانه بوده‌است، ما منتظر نتایج تحقیقات هستیم. اگر تصادفی بودن انفجار ثابت شود باید تمام مسببان این فاجعه مجازات شوند. اگر ثابت شود که انفجار یک اقدام خرابکارانه بوده باید مقصران بازخواست شوند اما باید در خصوص جهاتی که پشت آن بوده‌اند، تحقیق شود.[۶۷] او همچنین اظهار داشت که اگر اسرائیل مسئول این انفجار باشد و اف.بی. آی آمریکا وارد تحقیقات در این حادثه شود، این تحقیقات به جایی نخواهد رسید.[۶۸]

جهانی[ویرایش]

  • پرچم ایالات متحده آمریکا ایالات متحدهٔ آمریکا: دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری ایالت متحدهٔ آمریکا گفت ابراز همدردی مردم آمریکا را با مردم لبنان که شاهد یک انفجار بزرگ در بیروت بودند، اعلام می‌کنم. گزارش‌ها حاکی از شمار بسیاری کشته و زخمی است. ما با لبنان رابطهٔ خوبی داریم و آمادهٔ کمک به آن‌ها در مورد این حادثه هستیم.[۶۹] همچنین ایالات متحده که به همراه فرانسه و سایر کشورها قول داده بودند پس از انفجار مرگبار بیروت، به بازسازی پایتخت لبنان کمک کنند، گفتند که به منظور انتقام از رهبری سیاسی لبنان، مستقیماً به خود مردم کمک می‌کنند.[۷۰]
  • Flag of France.svg فرانسه: ژان-ایو لو دریان، وزیر امور خارجه فرانسه گفت که فرانسه «آمادهٔ یاری‌رساندن به لبنان است».[۷۱] روز چهارشنبه ۱۲ اوت ۲۰۲۰ امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در مکالمه تلفنی با حسن روحانی نسبت به هرگونه مداخله در امور لبنان پس از انفجار بیروت، هشدار داد.[۷۲]
  • پرچم ارمنستان ارمنستان: نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در تماس تلفنی با میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان، ضمن ابراز تسلیت به مردم این کشور، آمادگی ارمنستان برای ارسال کمک‌های پزشکی و انسانی به بیروت را اعلام کرده‌است.[۷۳]
  • Flag of Israel.svg اسرائیل: اسرائیل هرگونه ادعای دخالتی در این رخداد را رد کرد. حزب‌الله نیز ادعای منفجر شدن انبار مهمات خود در اثر حملهٔ اسرائیل را نادرست خواند.[۷۴][۷۵]
  • پرچم ایران ایران: سید عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ ایران، انفجار در بندر بیروت و کشته و زخمی‌شدن افراد در این حادثه را تاسف‌آور و نگران‌کننده دانست و گفت: با اندوه بسیار این حادثه و اخبار آن را دنبال می‌کنیم.[۷۶] او بر آمادگی ایران برای کمک به مردم لبنان تأکید کرد.[۷۷] محمد جواد ظریف وزیر امور خارجهٔ ایران پس از گفتگوی تلفنی با همتای لبنانی در توئیتی نوشت «در تماس با آقای شربل وهبه وزیر امور خارجهٔ لبنان، همبستگی قاطع و راسخ ایران با لبنان را تکرار کردم. ایران در حال ارسال بیمارستان صحرایی و دارو برای کمک به امدادرسانی در برابر این فاجعه است. ایران در کنار لبنان می‌ایستد.»
  • Flag of Iraq.svg عراق: مقتدی صدر رهبر جریان صدر عراق ضمن اعلام همدردی با مردم لبنان گفت خداوند بیروت را از هر بلایی حفظ کند. سید عمار حکیم رهبر جریان حکمت ملی عراق نیز ضمن تسلیت به دولت و ملت لبنان پس از انفجار بیروت گفت: «از جامعهٔ جهانی می‌خواهیم در این درد و رنج در کنار لبنانی‌ها باشند.»
  • Flag of Turkey.svg ترکیه: سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه هم اعلام کرد که آنکارا آمادگی دارد هر نوع کمکی را به لبنان ارائه دهد.[۷۸][۷۹]
  • Flag of the United Kingdom.svg بریتانیا: دومینیک راب وزیر خارجهٔ انگلیس ضمن اعلام همدردی با ملت لبنان، از آمادگی کشورش برای ارائه کمک و پشتیبانی خبر داد.[۷۹][۷۸]
  • امارات متحدهٔ عربی: محمد بن راشد آل مکتوم حاکم دبی در پیامی جداگانه وقوع این حادثه را به ملت لبنان تسلیت گفت.[۷۸][۷۹]
  • اردن: وزیر خارجهٔ اردن نیز از آمادگی کشورش برای ارائهٔ کمک به لبنان پس از حادثهٔ انفجار در بندر بیروت خبر داد.[۷۸][۷۹]
  • Flag of Austria.svg اتریش: الکساندر فان دِربِلِن رئیس‌جمهور اتریش در صفحهٔ توئیتر شخصی‌اش نوشت: «به یاد زخمی‌ها و خانواده‌های قربانیان «انفجار بیروت» با مردم لبنان ابراز همدردی می‌کنیم».[۷۸][۷۹]
  • Flag of Cyprus.svg قبرس: رئیس‌جمهوری قبرس نیز در پیامی ضمن تسلیت به ملت و دولت لبنان، پیشنهاد ارائهٔ کمک داد.[۷۸][۷۹]
  • پرچم قطر قطر: تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر با میشل عون رئیس‌جمهوری لبنان تماس تلفنی گرفت و دستور ارسال بیمارستان‌های سیار به بیروت را صادر کرد.[۷۸][۷۹]
  • Flag of Egypt.svg مصر: عبدالفتاح السیسی رئیس‌جمهوری مصر وقوع «حادثهٔ دردناک انفجار در بیروت را به دولت و ملت لبنان تسلیت گفت و برای مجروحان شفای عاجل و برای خانواده‌های آنان از خداوند متعال طلب صبر» کرد.[۷۸][۷۹]

کمک‌ها و ابراز همدردی سایر کشورها[ویرایش]

بسیاری از کشورهای جهان با انعکاس پرچم لبنان به همراه پیام‌های تسلیت بر روی بناهای مشهور خود، همدردی و همبستگی خود با مردم لبنان را ابراز کردند. برج خلیفه در دبی،[۸۰] برج میلاد و برج آزادی در تهران،[۸۱] تالار شهر در تل‌آویو،[۸۲] اهرام جیزه واقع در جنوب قاهره و برج ساعت در خیابان حبیب شهر تونس[۸۳] از جمله بناهایی بودند که در ۵ اوت ۲۰۲۰ تصویر پرچم لبنان بر روی آن‌ها به نمایش درآمد. چراغ‌های برج ایفل در پاریس نیز جهت همبستگی با مردم لبنان در ۵ اوت خاموش شد.[۸۴]

کشورهایی از جمله اردن، ایران، عراق، قطر، فرانسه و ایالات متحدهٔ آمریکا اعلام کرده‌اند که کمک‌هایی شامل بیمارستان‌های صحرایی، تجهیزات پزشکی و امدادی، محموله‌های سوخت و مواد غذایی را به این کشور ارسال خواهند کرد. برخی از این محموله‌های امدادی تاکنون به لبنان تحویل داده شده‌اند.[۸۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Beirut: At least 50 killed and thousands injured after huge explosion in Lebanese capital". Sky News. Retrieved 2020-08-04.
  2. "Large explosion rocks port area in Beirut, cause unclear". nbcnews. Retrieved 4 August 2020.
  3. "Massive explosion rips through Lebanon capital Beirut". aljazeera. Retrieved 4 August 2020.
  4. «expert reaction to Beirut explosion». Science Media Centre (به انگلیسی). ۲۰۲۰-۰۸-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۲.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Bressan, David (Aug 6, 2020). "Beirut Explosion Generates Seismic Waves Equivalent Of A Magnitude 3.3 Earthquake". Forbes. Retrieved 2020-08-12.
  6. «موقعیت دقیق محل بروز انفجار در بندر بیروت». روزنامه مشرق. ۱۴ مرداد ۱۳۹۹.
  7. رُحیِم، رامی؛ آدامز، پل (۲۰۲۰-۰۸-۱۲). «انفجار بیروت؛ از ورود کشتی اسرارآمیز تا روزی که بندر به دوزخ تبدیل شد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۲.
  8. "M 3.3 Explosion - 1 km ENE of Beirut, Lebanon". earthquake.usgs.gov. 2020-08-04. Retrieved 2020-08-12.
  9. «بیروت به شهر فاجعه‌زده تبدیل شده‌است/ سنسورهای لرزه‌نگاری، زلزله ۳٫۳ ریشتری ثبت کردند/ فاجعهٔ انفجار مهیب ناشی از ۲ هزار و ۷۵۰ تن نیترات آمونیوم». شبکه خبری العالم. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  10. «همه چیز دربارهٔ انفجار آخرالزمانی بندر بیروت لبنان عروس آتش». shahraranews.ir. ۱۶ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  11. «Lebanon's government 'to resign over blast'» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۲۰-۰۸-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۲.
  12. Rowell, Alex (August 11, 2020). "Opinion | The youngest victims of the Beirut blasts face incalculable suffering ahead". Washington Post. Retrieved 2020-08-12.
  13. Regencia, Ted; Alsaafin, Linah (5 August 2020). "Up to 300,000 left homeless by Beirut explosion: Live updates". Al Jazeera. Retrieved 5 August 2020.
  14. «استاندار بیروت: نیمی از شهر در اثر انفجار آسیب دیده‌است». ایسنا. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  15. «کارکنان کدام سفارتخانه‌ها در انفجار بیروت کشته یا زخمی شدند؟». خبرگزاری تسنیم. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۲.
  16. «کشته و مجروح شدن کارمندان چند سفارت‌خانه در بیروت». خبرگزاری دانشجو. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۲.
  17. رحیمی، نظام. «شورای عالی دفاع لبنان، بیروت را شهر فاجعه‌زده اعلام کرد». خبرگزاری بین‌المللی شفقنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  18. «انفجار مهیب پایتخت لبنان؛ مکرون وارد بیروت شد، افزایش قربانیان به ۱۳۷ نفر». رادیو فردا. ۱۳۹۹-۰۵-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  19. Gadzo, Mersiha (4 August 2020). "Explosion 'caused by highly explosive material stored in warehouse': Official". Al Jazeera. Retrieved 4 August 2020.
  20. Jørgensen, Lars Bach (5 August 2020). "Ekspert forklarer, hvad der sandsynligvis skete i Beirut" [Expert explains what probably happened in Beirut]. TV 2 (به دانمارکی). Retrieved 5 August 2020. The large amount of potentially dangerous fertilizer has been there since 2014, when the Moldavian ship Rhosus had to port due to engine problems.
  21. Voytenko, Mikhail (23 July 2014). "Crew kept hostages on a floating bomb — m/v Rhosus, Beirut". fleetmon.; "Rhosus". Fleetmon [vessel tracker database]. Retrieved 4 August 2020.; Dagher, Charbel; Maksoud, Christine (October 2015). "m/v Rhosus — Arrest and Personal Freedom of the Crew" (PDF). The Arrest News (11). Retrieved 5 August 2020.
  22. "Powerful Explosion in Beirut Kills at Least 78, Injures Thousands: Live Updates". NYTimes. 4 August 2020. Retrieved 4 August 2020.
  23. «Exclusive: Lebanon's leaders warned in July about explosives at port - documents». رویترز. ۱۱ آگوست ۲۰۲۰.
  24. Nakhoul, Samia; Francis, Ellen (5 August 2020). "Toll expected to rise in blast that shook Beirut, killing 78 and injuring thousands". Reuters. Retrieved 5 August 2020.
  25. «Beirut blasts likely accidental – but Hezbollah activities at the port under scrutiny». FOX NEWS. ۴ اوت ۲۰۲۰.
  26. «ویدیوی تهدیدآمیز جنجالی نصرالله؛ می‌توانیم بندر حیفا را با خاک یکسان کنیم». الشرق الاوسط. ۵ اوت ۲۰۲۰.
  27. «Hezbollah Will Not Escape Blame for Beirut». Bloomberg. اوت ۵, ۲۰۲۰.
  28. «برادر سعد حریری: همه می‌دانند بندر بیروت زیر کنترل حزب‌الله است». alarabiya.net. ۷ اوت ۲۰۲۰.
  29. سید حسن نصرالله: نه اسکله بیروت را اداره می‌کنیم و نه در آن چیزی داشته‌ایم/ مقاومت بزرگتر از آن است که کذّابان خدشه‌ای به آن وارد کنند
  30. «چرا در موضوع نیترات آمونیوم پای حزب‌الله لبنان در میان است؟». رادیو فردا. ۱۸ مرداد ۱۳۹۹.
  31. «لبنان| میشل‌عون: حزب‌الله هیچ انبار تسلیحاتی در بندر بیروت ندارد/ ایستادگی مقابل تجاوزات اسرائیل وظیفه هر لبنانی است». خبرگزاری تسنیم. ۲۸ مرداد ۱۳۹۹.
  32. «رد پای احتمالی حزب‌الله لبنان در انبارکردن نیترات در بندر بیروت». دویچه وله فارسی. ۲۰ اوت ۲۰۲۰.
  33. «'Gift From God': Former Israeli Parliament Member Celebrates Beirut Explosion». NewsWeek. ۶ اوت ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۰.
  34. "As it happened: State of emergency declared in Beirut after explosion". BBC News. Retrieved 2020-08-06.
  35. «Exclusive: Lebanon's leaders were warned in July about explosives at port - documents». REUTERS. ۱۰ اوت ۲۰۲۰.
  36. «Investigators Find Labyrinth of Underground Rooms at Epicenter of Beirut Explosions, Report Claims». sputniknews. ۹ اوت ۲۰۲۰.
  37. «آمریکا: «اف‌بی‌آی» در تحقیقات انفجار بندر بیروت مشارکت می‌کند». آناتولی. ۱۳ اوت ۲۰۲۰.
  38. «اف‌بی‌آی به روند تحقیقات دربارهٔ انفجار بیروت می‌پیوندد». euronews. ۱۳ اوت ۲۰۲۰.
  39. «هیل از بیروت: خواهان انجام تحقیقات شفاف و مستند دربارهٔ انفجار بندر هستیم». الشرق الاوسط. ۱۵ اوت ۲۰۲۰.
  40. «U.S. Federal Bureau of Investigation to help Lebanon probe Beirut explosion». REUTERS. ۱۴ اوت ۲۰۲۰.
  41. «جزییات انفجار مهیب بیروت به روایت مقامات و رسانه‌ها». irna. دریافت‌شده در ۴ اوت ۲۰۲۰.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ ۴۲٫۲ ۴۲٫۳ ۴۲٫۴ استقرار-بیمارستان-سیار-در-بیروت «روسیه | اعزام ۵ هواپیما به لبنان و استقرار بیمارستان سیار در بیروت» مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). پایگاه خبری و تحلیلی 55 آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  43. «ارسال کمک‌های دارویی ارمنستان به لبنان». رادیوی دولتی ارمنستان.
  44. «کمک جمهوری آرتساخ به لبنان+ تصاویر». رادیوی دولتی ارمنستان. دریافت‌شده در ۱۹ اوت ۲۰۲۰.
  45. «گزارشی از کمک‌های ارسالی ایران به لبنان برای آسیب‌دیدگان انفجار بیروت». euronews. ۲۰۲۰-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  46. «۴۵ میلیون تن محموله کمک‌های بشردوستانه به لبنان ارسال شد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۰-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  47. «Macron promises help, Beirut residents vent fury at leaders». AP NEWS. ۶ اوت ۲۰۲۰.
  48. «Macron promises angry Beirut crowds aid won't go to "corrupt hands"». REUTERS. ۶ اوت ۲۰۲۰.
  49. «Macron says aid to blast-stricken Lebanon will not go to 'corrupt hands'». REUTERS. ۶ اوت ۲۰۲۰.
  50. رادیو فردا (۱۸ مرداد ۱۳۹۹). «از سرگیری اعتراضات مردمی در پی انفجار مهیب در لبنان».
  51. بی‌بی‌سی فارسی (۱۸ مرداد ۱۳۹۹). «انفجار بیروت؛ هزاران لبنانی خشمگین علیه دولت و حزب‌الله شعار دادند».
  52. «لبنانی‌های خشمگین رهبران سیاسی‌شان را مقصر انفجار اخیر بیروت می‌دانند | صدای آمریکا فارسی». ir.voanews.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
  53. «ادامه اعتراضات در بیروت؛ پلیس به گاز اشک‌آور متوسل شد». رادیو فردا. ۱۹ مرداد ۱۳۹۹.
  54. «تظاهرات در بیروت؛ معترضان خواهان رفع مشکلات اقتصادی و خلع سلاح حزب‌الله شدند». دویچه وله فارسی. ۹ اوت ۲۰۲۰.
  55. «هشتگ ترند شده «خلع سلاح حزب‌الله» پس از انفجار مهیب بندر بیروت». العربیه. ۸ اوت ۲۰۲۰.
  56. «As Beirut Reels From Explosion and Protests, Countries Pledge Help». THE WALL STREET JOURNAL. ۹ اوت ۲۰۲۰.
  57. «وزیر اطلاع‌رسانی لبنان استعفا کرد». دویچه وله فارسی. ۹ اوت ۲۰۲۰.
  58. «انفجار بیروت؛ دولت لبنان استعفا داد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰ مرداد ۱۳۹۹.
  59. «انفجار بندر بیروت؛ نخست‌وزیر لبنان استعفا کرد». رادیو فردا. ۲۰ مرداد ۱۳۹۹.
  60. «Lebanese government quits amid fury over Beirut blast». REUTERS. ۱۰ اوت ۲۰۲۰.
  61. "Lebanon's Prime Minister Hassan Diab declares national day of mourning Wednesday, after Beirut blast". The Daily Star. 4 August 2020. Retrieved 4 August 2020.
  62. Cheeseman, Abbie; Suliman, Adela; Mulligan, Matthew (4 August 2020). "Massive explosion rocks Beirut, causing injuries and widespread damage". NBC News. Retrieved 4 August 2020.
  63. Hubbard, Ben (4 August 2020). "Explosions Rock East Beirut". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 4 August 2020.
  64. «لبنان| میشل‌عون: حزب‌الله هیچ انبار تسلیحاتی در بندر بیروت ندارد/ ایستادگی مقابل تجاوزات اسرائیل وظیفه هر لبنانی است». خبرگزاری تسنیم. ۲۸ مرداد ۱۳۹۹.
  65. «نخستین دبیرکل حزب‌الله لبنان: نصرالله و خامنه‌ای باید محاکمه شوند». independentpersian. ۲۰ مرداد ۱۳۹۹.
  66. «اطلاعات دقیق سید حسن نصرالله ازبندر حیفا/وحشت تل آویو را دربرگرفت». خبرگزاری مهر. ۱۹ مرداد ۱۳۹۹.
  67. «اگر اسرائیل در انفجار بیروت دست داشته باشد تاوان خواهد داد». خبرگزاری مهر. ۲۴ مرداد ۱۳۹۹.
  68. «اگر اسرائیل در انفجار بیروت دست داشته باشد تاوان خواهد داد». خبرگزاری مهر. ۲۴ مرداد ۱۳۹۹.
  69. «واکنش پرزیدنت ترامپ به انفجار بیروت: آماده کمک به لبنان هستیم». رادیو صدای آمریکا. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹.
  70. «As Beirut Reels From Explosion and Protests, Countries Pledge Help». THE WALL STREET JOURNAL. ۹ اوت ۲۰۲۰.
  71. "Jean-Yves Le Drian on Twitter". Twitter (به فرانسوی). 4 August 2020. Retrieved 4 August 2020.
  72. «Macron Warns Iran Against 'Interference' In Lebanon». AFP. ۱۲ اوت ۲۰۲۰.
  73. "تعداد قربانیان ارمنی در انفجار لبنان به ۱۱ نفر رسید". رادیو عمومی ارمنستان.
  74. "Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta patlama" (به ترکی استانبولی). Anadolu Agency. 4 August 2020. Retrieved 4 August 2020.
  75. "Israel not behind Beirut blast, sources on both sides say; at least 10 killed". 4 August 2020. Retrieved 4 August 2020.
  76. «واکنش ایران به انفجار مهیب در بیروت». خبرگزاری برنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  77. «واکنش ایران به انفجار شدید بیروت». ایسنا. ۲۰۲۰-۰۸-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  78. ۷۸٫۰ ۷۸٫۱ ۷۸٫۲ ۷۸٫۳ ۷۸٫۴ ۷۸٫۵ ۷۸٫۶ ۷۸٫۷ «سران کشورهای مختلف به انفجار بیروت واکنش نشان دادند». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  79. ۷۹٫۰ ۷۹٫۱ ۷۹٫۲ ۷۹٫۳ ۷۹٫۴ ۷۹٫۵ ۷۹٫۶ ۷۹٫۷ «واکنش سران کشورهای مختلف به انفجار مهیب بندر بیروت». فرهیختگان آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۵.
  80. Report, Web. "Beirut blast: Dubai's Burj Khalifa lights up in solidarity with Lebanon". Khaleej Times. Retrieved 2020-08-05.
  81. «برج میلاد و آزادی به رنگ پرچم لبنان درآمدند». www.yjc.ir. باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۵ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۲۰.
  82. CNN, Allen Kim, Andrew Carey and Amir Tal. "Tel Aviv lights up its city hall with the Lebanese flag in a sign of solidarity". CNN. Retrieved 2020-08-06.
  83. "Egypt's pyramids light up with Lebanon flag in solidarity with blast victims". Middle East Monitor. 2020-08-05. Retrieved 2020-08-06.
  84. "Eiffel Tower lights go off in tribute to Beirut blast victims | Ruptly Live". Ruptly. Retrieved 2020-08-05.
  85. "Lebanon receives 4 field hospitals following Beirut explosion". Middle East Monitor. 2020-08-06. Retrieved 2020-08-06.

پیوند به بیرون[ویرایش]