بخش قطرویه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

بخش قطرویه از توابع شهرستان نی‌ریز از استان فارس است. نام این محل را قطره و قطع رود و کدرو و قطرو و قطرویه نامیده‌اند. اهمیت قطرویه بیشتر به خاطر خط مواصلاتی بین استان فارس و استان کرمان می‌باشد.

نام بخشدار :مهندس عیسی برومند

نقشه[ویرایش]

نقشه قطرویه

شهر قطرویه هیئت وزیران با پیشنهاد وزارت کشور با ۳ تغییر و اصلاح در تقسیمات کشوری استان‌های فارس و کرمان موافقت کرد که بر اساس آن شهر قطرویه در استان فارس و شهر انار در استان کرمان به نقشه تقسیمات کشوری افزوده شد. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت با پیشنهاد وزارت کشور برای تبدیل روستای قطرویه مرکز بخش قطرویه از توابع شهرستان نیریز در استان فارس به شهر موافقت شد. همچنین تصویب شد دهستان شش پیر، از بخش همایجان شهرستان سپیدان انتزاع و به بخش مرکزی همین شهرستان الحاق شود. بر اساس این مصوبه، هیئت وزیران همچنین با ایجاد شهرستان انار به مرکزیت شهر انار از ترکیب بخش انار در استان کرمان مشتمل بر دهستان‌های بیاض و حسین‌آباد موافقت کرد. این مصوبه از سوی پرویز داودی، معاون اول رئیس‌جمهور، به دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط ابلاغ شده‌است.[۱]

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش قطرویه شهرستان نیریز در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۵۶۴۲ نفر بوده‌است.[۲] جمعیت شهر قطرویه ۲۸۹۵ نفر است .[۲] دهستان ریزاب :درضلع شرقی بخش قطرویه با ۱۵۰۰ کیلومترمربع وسعت قرار دارد که ۱۱۵۶۶ نفر در این دهستان ساکنند.


پرجمعیت ترین نقطه مسکونی بخش یعنی شهرک امام با ۳۸۴۰ نفر طبق آمار سال ۹۵ در دهستان ریزاب است که حتی از جمعیت شهر قطرویه نیز بیشتر است. [۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۹۱ خط مرزی بین استانهای فارس و کرمان تغییراتی کرد و مزرعه چاه عمیق عشایری از دهستان ریزآب بخش قطروئیه شهرستان نیریز استان فارس منتزع و به دهستان گلستان بخش گلستان شهرستان سیرجان استان کرمان الحاق شد.[۳]

پیشینه[ویرایش]

در برخی از روایات پیشینه آن را به پیش از اسلام و به دوره سلطنت بهرام پنجم مشهور به بهرام گور ۳۸۸ ق م رسانده‌اند که البته هیچ مدرک و مآخذ علمی و قابل استفاده در این باره در دست نیست. در مسالک الممالک اصطخری از مکانی به عنوان قطره یاد شده که احتمالاً همان قطرویه است. مقدسی آن را کدرو خوانده و در یک منزلی نی‌ریز دانسته است.

ابن بلخی و به تبع آن حمدالله مستوفی تحت عنوان قطره یاد کرده‌است. به گفته ابن بلخی شهرکی است با آب روان و هوای معتدل و غله و میوه فراوان.

هسته اولیه قطرویه و ساکنان اصلی آن[ویرایش]

هسته اولیه قطرویه در قسمت جنوب شرقی می‌باشد که احتمالاً دسته‌ای از آریایی‌های ساکنان زاگرس به خاطر توان‌های محیطی این روستا در قسمت جنوب شرقی که با کویر قطرویه همجوار است سکونت گزیدند؛ و به دلیل اینکه رودهای زیادی در کنار این ناحیه جریان داشته‌اند و به کویر قطرویه سرازیر می‌شدند زمینه را برای کشاورزی فراهم آورده بود و همچنین وجود حیوانات متعدد برای شکار باعث شد که در این میان عده‌ای هم به شکار بپردازند. گفتنی است که در حاشیهٔ جنوب شرقی و کویر قطرویه نخلستانی وجود داشته‌است که آثار و بقایای نخلستان در حدود دویست سال پیش موجود بوده‌است اما هم‌اکنون این آثار و بقایا به کلی از بین رفته‌است. شهر قطرویه با گذشت زمان و کم‌کم به سمت غرب گسترش یافته‌است اما از بقایای سکونتگاها هیچ اثری نیست که احتمالاً بر اثر زمین‌لرزه‌های متعدد با خاک یکسان شده‌است. گفتنی است یکی از بزرگان قطرویه به نام میرزا هدایت خان بر روی پوست آهو نوشته بوده‌است که:

ششصد و پنجاه سال قبل قطرویه شهر بوده‌است با قابلت تجارت و سیاحت. در گذشته قطرویه را رودها محاصره کرده بودند که بر اثر طغیان آن‌ها در فصل زمستان و اوایل بهار تمام زمین‌ها کشاورزی و همچنین خانه‌های مسکونی که در حاشیه این رود بودند به زیر آب می‌رفتند به همین دلیل قطرویه در قسمت‌های جنوبی، خاوری و شمالی از نظر ساخت و ساز خانه‌های مسکونی پیشرفت نکرده‌است. از آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت که این شهر دارای قدمت زیادی می‌باشد. از جمله آثار دیگری که دارای قدمت می‌باشد قلعه بهرام گور است که به عنوان هسته مرکزی و اصلی گسترش روستا محسوب می‌گرددکه به صورت مخروبه درآمده‌است. اما از نظر ساخت و سازها و گسترش شهری سازمان میراث فرهنگی در این شهر ممنوعیتی قائل نشده و قطرویه تحت پوشش آن قرار ندارد.

بناهای تاریخی[ویرایش]

  • ۱- قلعه بهرام گور معروف به نارنج قلعه که دارای یازده برج بوده‌است و بهرام برای تفریح به این قلعه می‌آمده‌است. دور تا دور آن قلعه خندقی وجود داشته که عرض آن ده متر و ارتفاع آن هفت متر بوده‌است. امروزه این قلعه خراب شده و تعدادی از مردم خانه‌هایی بر روی این قلعه بنا کرده‌اند.[۴]
  • ۲- قلعه فاتح: قدمت این قلعه به حدود سیصد سال می‌رسد این قلعه در ابتدا به امیر حسین فاتح تعلق داشته‌است. اما پس از مرگ وی قسمتهایی از این قلعه که به دلیل گذر زمان آسیب دیده بود به دست فرزندش مرحوم هوشنگ خان فاتح تعمیر شد. بلندی دیوار این قلعه حدود سی متر است و دارای دو درب ورودی یکی به نام خلوت و دیگری به نام اندرون بوده‌است. وقتی به در ورودی که خلوت است وارد می‌شویم دارای ۵ اتاق است که این ۵ اتاق متعلق به انبار گندم بوده‌است. اما هنگامی از طریق درب ورودی دیگر که اندرون نام دارد عبور می‌کنیم وارد محوطه قلعه می‌شویم. در وسط حیاط حوض دایره‌ای شکل را مشاهده می‌کنیم که با سنگ‌های مکعب شکل تزیین شده‌است و اتاق‌ها به صورت دو طبقه بر روی هم قرار گرفته اندو در قسمتی که خان در آنجا استراحت می‌کرده بادگیری و جود داشته که امروزه قسمتهایی از این بادگیر خراب شده‌است.[۴]
  • ۳- تکیه: یک بنای تاریخی دیگر که به نام تکیه معروف است که در آن زمان میرزا یوسف خزایی وعبدا… خزایی کلانتر و دهخدای این ده بوده‌اند که با همکاری یکدیگر این بنا را ساخته‌اند و جلوی در ب آن درخت توتی می‌باشد که درب آن به طرف مشرق باز می‌شود وقتی وارد می‌شویم سمت راست سه اتاق و در سمت چپ یک اتاق و یک راهرو وجود دارد. در ماه محرم در تکیه مراسم سینه زنی و روضه خوانی برگزار می‌شده‌است یک منبر وجود داشته که بالای آن نوشته شده بود:
بلند مرتبه شاهی ز صدر زین افتاداگر غلط نکنم عرش بر زمین افتاد

گفتنی است که قدمت آن به حدود چهار صد سال قبل می‌رسد.

  • ۴- برج نو: در زمان‌های قدیم به علت نا امنی فراوانی که وجود داشت این قلعه در میان چهار قنات خرم‌آباد ء صادق آبادءمحمد آباد ءحسن آبادساخته شده بود که مردم مواد غذایی خود را در آنجا انبار می‌کردند که افراد مسلح از آن نگبانی می‌دادند که قدمت آن به پانصد سال می‌رسد.[۴]
  • ۵- قلعه بالا: این بدست افراد مهاجری که به این روستا آمده بودند ساخته شده‌است که بلندی دیوارهای آن حدود چهل متر می‌باشد که درب ورودی آن به طرف مشرق باز می‌شود و در وسط حیات این قلعه دو سنگ بزرگ وجود داشته که بوسیله آن روغن کنجد و ذرت می‌گرفتند و در اطراف اتاقهای کوچک زیبائی ساخته شده‌است که معماری اسلامی اثر چشم‌گیری در معماری این قلعه داشته‌است و در کنار این قلعه آب قنات خرم‌آباد در جریان داشته‌است که این قلعه به قلعهٔ علی بگی شهرت دارد.[۴]
  • ۶- عمارت آقا رضا خان: حدود چهل متر بلندی دیوارهای آن می‌باشد و دور تا دور آن هر طرف دویست متر که در سمت راست یک برج و درسمت چپ برج دیگری می‌باشد وداری دو درب است که به طرف جنوب باز می‌شود ابتدا وقتی که وارد عمارت شویم سمت چپ قلعه روی هم رفته ده اتاق وجود دارد که به صورت دو طبقه روی هم قرار گرفته‌اند اگر کمی به پیش برویم وارد محوطه‌ای می‌شویم که اطراف آن اتاقهایی قرار گرفته‌است بین بیست وپنج تا سی می‌رسد که بیشتر اتاق‌ها برای انبار استفاده می‌کردند وهنگامی که وارد سمت راست قلعه می‌شویم حدود هشتاد الی نود اتاق وجود دارد اما به خاطر اینکه در آن زمان دیگر آقا رضا خان توان درست کردن آن را نداشته و به همین حالت باقی مانده‌است و به گفتی: یکی از اهالی این قلعه بیست وپنج سال زیر ساخت بوده‌است که قدمت آن به حدود نهصد سال پیش است.[۵]
  • ۷- حمام: در قسمت جنوب خاوری قلعه بهرام گور حمامی وجود دارد که قدمت آن حدود نهصد سال می‌رسد که معماری آن کاملاً معماری اسلامی است و درب ورودی آن به طرف شمال خاوری است وقتی که وارد آن می‌شویم دالان آن دایره‌ای شکل است که وسط آن یک حوض وجود دارد که اطراف آن اتاق‌های کوچکی قرار گرفته‌است که در زمان قدیم قهوه‌چی‌ها وآرایشگران در آنجا مشغول به کار بودند که این دالان از طریق یک راهرو با صحن حمام متصل می‌شود که در قسمتی از صحن حمام اتاق‌هایی برای دوش گرفتن وجود دارد و کوره حمام که در کنار حمام قرار گرفته‌است و از طریق یک راهرو به حمام متصل است که آب گرم از این کوره به تمام دوش‌های حمام در تماس است وسقف آن گنبدی شکل و سطح آن سنگ‌فرش بوده‌است که امروزه به علت تخریب قسمت‌های از آن را بازسازی کرده‌اند.

پارک ملی قطرویه و منطقهٔ حفاظت شدهٔ بهرام گور[ویرایش]

به تازگی قسمتی از «منطقه حفاظت شده بهرام گور» به «پارک ملی قطرویه» ارتقاء یافته‌است. این منطقه دارای گونه های نایاب جانوری و گیاهی می باشد [۶][۷]

قابلیت‌های گردشگری منطقه[ویرایش]

چون بهرام گور بین سه استان فارس، کرمان و یزد واقع شده و از سویی جاده شیراز، بندرعباس و کرمان از کنار این منطقه عبور می‌نماید از موقعیت بسیار مطلوبی برای جذب گردشگر برخودار است. وسعت زیاد منطقه و تنوع زیستی آن و آب و هوای نسبتاً خوب و دیدن گونه‌های گیاهی به ویژه در فصل بهار که سراسر محدوده را گل و سبزه فرا می‌گیرد و حیوانات وحشی متنوع منطقه خصوصاً جمعیت بسیار زیاد کبک که همگی انگیزه‌های مهم فراخوان توریست می‌باشد.

اقلیم[ویرایش]

متوسط سالیانه درجه حرارت در قطرویه بالغ بر هفده درجه سانتیگراد است. حداقل درجه حرارت منفی نه درجه و حداکثر مطلق آن چهل ویک درجه سانتیگراد است. میزان کل بارندگی از سال هزار و سیصد و شصت وچهار تا پایان سال هزاروسیصد و هشتاد ویک یعنی طی هفده سال سه هزار و دویست و پنجاه و پنج میلی‌متر بوده‌است. گرمترین ماه سال مرداد ماه و مرطوب‌ترین ماه اسفند ماه می‌باشد. جهت وزش بادها در تابستان از شرق به غرب و در زمستان از شمال به جنوب می‌باشد.

کشاورزی قطرویه[ویرایش]

مهمترین منبع درآمد در روستای قطرویه کشاورزی می‌باشد؛ که به صورت آبی است. این کشاورزی به صورت سنتی ولی آمیخته به تجاری است. محصولات آن گندم، جو، انار، بادام، پسته، پنبه، گنجد، گوجه، بادمجان، خیار و هندوانه است. کل مساحت زیر کشت محصولات مختلف سه هزار و نود و دو هکتار است و دو هزار و دویست و سی هکتار زمین آیش وجود دارد؛ و چهارصد هکتار بادام باغی بارور و هزار و دویست هکتار پسته بارور و پانصد هکتار انار بارور و چهار هکتار زیتون بارور در قطرویه وجود دارد.

کارخانه فولاد نی ریز[ویرایش]

کارخانه تولید فولاد نی ریز به لحاظ میزان تولید به عنوان عامل مهمی در تحرک اقتصادی و توسعه‌ای منطقه به‌شمار می‌رود.[۸]

منابع[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۱۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
  3. خبرگزاری مهر: چهار شهر جدید به نقشه تقسیمات کشوری اضافه شد[پیوند مرده]. ۹ بهمن ۱۳۹۱.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «منبع قلعه‌ها». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸.
  5. «منبع عمارت آقا رضا خانی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸.
  6. http://www.wikimapia.org/#lat=29.1864865&lon=54.6789551&z=13&l=0&m=a&v=2
  7. http://www2.irna.ir/index2.php?option=com_news&task=popup&code=8703044564172316&pindex=&pfrom=0&no_html=1&lang=en[پیوند مرده]
  8. آرشیو پروژه‌ها[پیوند مرده]

جستارهای وابسته[ویرایش]