گویش ایرونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ایرونی یا ایرون(آسی: Иронау تلفظ: ایروناو) نام یکی از دو گویش اصلی زبان آسی در قفقاز است. زبان آسی یک زبان ایرانی است. بیش‌تر آلان‌ها این گویش را به کار می‌برند، به ویژه در شرق جنوب و مرکز اوستیای شمالی-آلانیا. در صورتی که در غرب این جمهوری گویش دیگوری (دیغوری) بیش‌تر رواج دارد.

ایرونی‌ها جمهوری استی به خود ایر و به سرزمینشان ایریستان می‌گویند که به باور بیشتر ایران‌شناسان این نام از ریشه آریا و هم‌ریشه با نام ایران است.[۱]

گویشوران ایرونی از دیگر گویش‌های آسی بیش‌تر است و شمار ایرونی‌گویان ۴۰۰ هزار نفر و شمار گویشوران دیگوری ۱۰۰ هزار نفر ذکر شده‌است.[۲] سیطرهٔ گویش ایرونی می‌تواند ناشی از این حقیقت باشد که زبان نوشتاری آسی به شدت مبتنی بر این گویش است.

گویش ایرونی خود مجموعه‌ای از گونه‌های گویشی ایرونی، توآلی، جاوی و کِسانی است.[۳] زبان آسی و در پی آن گویش ایرونی برای نخستین بار در سال ۱۷۹۸ با خطی که گای تاکاشویلی برپایه خط اسلاوی کلیسایی درست کرده‌بود نوشته شد.[۴]

تنها تفاوتی که گویش‌وران ایرونی اوستیای شمالی و جنوبی دارند تلفظ انسدادی سایشی‌های پیش‌کامی c و ɜ صفیری‌های پیش‌کامی s و z است.[۵]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Iron (dialect)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed April 26, 2009).

  1. مصطفوی گرو، حسین: آشنایی با دستور گویش ایرونی، فصلنامه زبان و ادب پارسی، شماره ۳۹. بهار ۱۳۸۸.
  2. همان.
  3. مصطفوی گرو، حسین: آشنایی با دستور گویش ایرونی، فصلنامه زبان و ادب پارسی، شماره ۳۹. بهار ۱۳۸۸.
  4. مصطفوی گرو، حسین.
  5. همان.

پیوند به بیرون[ویرایش]