زبان نورستانی
نورستانی یکی از زبانهای هندوایرانی است که در افغانستان و پاکستان صحبت میشود. تعداد گویشوران این زبان حدود سی هزار نفر برآورد میشود.
در مورد این که زبان نورستانی در شاخه زبانهای هندوآریایی یا ایرانی قرار میگیرد، اتفاق نظر وجود ندارد و بیشتر زبانشناسان نورستانی را زیرگروه مستقلی در زبانهای هندوایرانی به حساب میآورند.
[ویرایش] تاریخچه
ولایت نورستان در گذشته به کافرستان معروف بود، زبان آنها نیز کافری یا کافرستانی نامیده میشد که با اسلام آوردن مردم نورستانی در قرن نوزدهم نام زبان آنها نیز به نورستانی تغییر کرد.
نورستان در ارتفاعات سختگذر هندوکش (در شمال شرق افغانستان و بخشهایی از پاکستان) قرار گرفته و این زبان چندان برای زبانشناسان اروپایی شناخته شده نیست. این عوامل و مهمتر از همه تعداد محدود گویندگان زبان نورستانی باعث شده تا نورستانی از زبانهای در معرض خطر انقراض باشد.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| زبانهای هندوایرانی افغانستان | ||||
| زبان نیا-هندوایرانی | ||||
| ایرانی | ؟ | هندوآریایی | ||
| ایرانی باستان (تا سدۀ سوم ق.م.) |
هندی باستان | |||
| شرقی | جنوبغربی | |||
| اوستایی -zṛd-, zərəd* | پارسی باستان -dṛd* | ؟ | سانسکریت ودایی -hṝd-, hṝdaya | |
| ایرانی میانه (سدۀ دوم ق.م. - سدۀ هفتم م.) |
؟ | هندی میانه | ||
| شمالشرقی | شمالغربی | |||
| باختری سُغدی خُتَنی (یا سکا) خوارزمی |
پارتی zīrd | ؟ | گندهاری | پراکریت haḍa(k)a-, hiaa-, پالی -hitaa-, hadaya |
| جنوبغربی | ||||
| پارسی میانه dīl | ||||
| ایرانی نو (از سدۀ هشتم میلادی به بعد) |
نورستانی | داردی | هندی نو | |
| شمالشرقی | شمالغربی | |||
| پشتو zṛə زبانهای پامیری: -شُغنی zårδ -روشانی zårδ -اِشکاشِمی (ąvzók) -سَنگلیچی (åvzųy) -واخی (pozịv) -مُنجی (zil(ǧ |
بلوچی (del, dil) | کهته zirə̄ وایگَلی zȫ اَشکویی židī, žédī پارونی zir, zər |
پشهای h)ār گَوَر-باتی wụṛə تیرو hiṛạ |
پنجابی hiāű سِندی hio هِندکو hȁ |
| جنوبشرقی | جنوبغربی | |||
| پراچی zȫṛ, zóṛ اورمُری zle, zlī |
فارسی del | |||
[ویرایش] منابع
[ویرایش] پیوند به بیرون
- آکادمی علوم افغانستان. الفبای زبان نورستانی
