زبان پنجابی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Punjabi example.svg

زبان پنجابی (به الفبای گورمکهی:ਪੰਜਾਬੀ) یک زبان هندوآریایی است که مردم پنجابی در هند، پاکستان و بیشتر سیک‌های پراکنده در دنیا به آن سخن می‌گویند. این زبان متعلق به زیرگروه هند و ایرانی از خانواده زبان‌های هند و اروپایی است که پیوند نزدیکی با زبان‌های پوتوری و رومنی دارد. پنجابی زبانی نواخت‌بر است که این ویژگی برای یک زبان هند و اروپایی غیرعادی است.

Dialects Of Punjabi.jpg
Countries where Punjabi is spoken.png

ویژگی‌ها[ویرایش]

پنجابی بسیار نزدیک به زبان هندی و در نتیجه به زبان اردو است. زبان پنجابی با آنکه نوشتاری نیست اما مهمترین زبان پاکستان به شمار می‌رود. زبان نوشتاری در این کشور، اردو است[۱]. پنجابی را به دو زبان «پنجابی شرقی»، که به طور مختصر پنجابی نامیده می‌شود، و پنجابی غربی تقسیم می‌کنند.

دبیره[ویرایش]

در هند این زبان با الفبای ویژه‌ای مشتق از خط دوانگاری به نام گورمکهی (به معنی دهان گورو یا دهان مرشد) نوشته می‌شود. پنجابی زبان سیک‌ها نیز می‌باشد[۲]. در استان پنجاب پاکستان برای نگارش این زبان از خط شاه‌مکهی (به معنی از دهان شاهان) استفاده می‌شود که نسخه‌ای تغییر یافته از خط ایرانی نستعلیق است.

لهجه‌ها و توزیع جغرافیایی[ویرایش]

پنجابی که یکی از زبان‌های پرگویشور جهان به شمار می‌آید، زبان رسمی ایالت هندی پنجاب و از زبان‌های رایج چندیگر مرکز این ایالت است. پنجابی همچنین دومین زبان رسمی دهلی و هریانا است. این زبان در نواحی مجاور از قبیل کشمیر (معروف به دوگری) و هیماچال پرادش نیز گویشور دارد. پنجابی به عنوان یک زبان اصلی در استان پنجاب پاکستان (و در بسیاری از جاهای پاکستان) صحبت می‌شود با این وجود، پنجابی در این استان، زبانی رسمی نیست و نخبگان زبان‌های اردو و انگلیسی را ترجیح می‌دهند.

گویشوران[ویرایش]

گویشوران زبان پنجابی بیشتر در کشورهای پاکستان (۸۰ میلیون نفر)، هند (۳۰ میلیون نفر)، بریتانیا، ایالات متحده، کانادا، برمه، فیلیپین و شهر دوبی زندگی می‌کنند.

در پاکستان[ویرایش]

گزارش آماری از گویشوران پنجابی در پاکستان
سال جمعیت پاکستان درصد از کل جمعیت گویشوران پنجابی
۱۹۵۱ ۳۳٬۷۴۰٬۱۶۷ ۵۷٫۰۸٪ ۲۲٬۶۳۲٬۹۰۵
۱۹۶۱ ۴۲٬۸۸۰٬۳۷۸ ۵۶٫۳۹٪ ۲۸٬۴۶۸٬۲۸۲
۱۹۷۲ ۶۵٬۳۰۹٬۳۴۰ ۵۶٫۱۱٪ ۴۳٬۱۷۶٬۰۰۴
۱۹۸۱ ۸۴٬۲۵۳٬۶۴۴ ۴۸٫۱۷٪ ۴۰٬۵۸۴٬۹۸۰
۱۹۹۸ ۱۳۲٬۳۵۲٬۲۷۹ ۴۴٫۱۵٪ ۵۸٬۴۳۳٬۴۳۱

در هندوستان و سایر نقاط جهان[ویرایش]

گزارش آماری جمعیت گویشوران بومی پنجابی در هندوستان
سال جمعیت هند گویشوران پنجابی هند درصد جمعیتی
۱۹۷۱ ۵۴۸٬۱۵۹٬۶۵۲ ۱۴٬۱۰۸٬۴۴۳ ۲٫۵۷٪
۱۹۸۱ ۶۶۵٬۲۸۷٬۸۴۹ ۱۹٬۶۱۱٬۱۹۹ ۲٫۹۵٪
۱۹۹۱ ۸۳۸٬۵۸۳٬۹۸۸ ۲۳٬۳۷۸٬۷۴۴ ۲٫۷۹٪
۲۰۰۱ ۱٬۰۲۸٬۶۱۰٬۳۲۸ ۲۹٬۱۰۲٬۴۷۷ ۲٫۸۳٪
رده کشور گویشور زبان‌اصلی
۱ Flag of Pakistan.svg پاکستان ۷۶٬۳۳۵٬۳۰۰[۳]
۲ Flag of India.svg هند ۲۹٬۱۰۹٬۶۷۲[۴]
۳ Flag of the United Kingdom.svg بریتانیا ۵۰۰٬۰۰۰
۴ Flag of Canada.svg کانادا ۳۰۰٬۰۰۰
۵ Flag of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی ۲۰۰٬۰۰۰
۶ Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا ۲۰۰٬۰۰۰
۷ Flag of Saudi Arabia.svg عربستان سعودی ۱۰۰٬۰۰۰
۸ Flag of Hong Kong.svg هنگ کنگ ۱۰۰٬۰۰۰
۹ ساراواک ۱۸۵٬۰۰۰
۱۰ Flag of South Africa.svg آفریقای جنوبی ۳۰٬۰۰۰
۱۱ Flag of Myanmar.svg میانمار ۱۲۰٬۰۰۰
۱۲ Flag of France.svg فرانسه ۹۰٬۰۰۰
۱۳ Flag of Greece.svg یونان ۸۰٬۰۰۰
۱۴ Flag of Thailand.svg تایلند ۷۵٬۰۰۰
۱۵ Flag of Japan.svg ژاپن ۷۵٬۰۰۰
۱۶ Flag of Mauritius.svg موریس ۷۰٬۰۰۰
۱۷ Flag of Singapore.svg سنگاپور ۷۰٬۰۰۰
۱۸ Flag of Oman.svg عمان ۶۸٬۰۰۰
۱۹ Flag of Libya.svg لیبی ۶۵٬۰۰۰
۲۰ Flag of Bahrain.svg بحرین ۶۰٬۰۰۰
۲۱ Flag of Kenya.svg کنیا ۵۵٬۰۰۰
۲۲ Flag of Australia.svg استرالیا ۵۰٬۰۰۰
۲۳ Flag of Tanzania.svg تانزانیا ۴۵٬۰۰۰
۲۴ Flag of Kuwait.svg کویت ۴۰٬۰۰۰
۲۵ Flag of Germany.svg آلمان ۳۵٬۰۰۰

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مالرب، ۱۳۸۲، ص ۲۳۳
  2. مالرب، ۱۳۸۲، ص ۲۳۳
  3. Pakistan 1998 census – Population by mother tongue
  4. Indian Census

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Punjabi language»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۱ ژوئیهٔ ۲۰۰۸).