زبان پنجابی (به الفبای گورمکهی:ਪੰਜਾਬੀ) یک زبان هندوآریایی است که مردم پنجابی در هند، پاکستان و بیشتر سیکهای پراکنده در دنیا به آن سخن میگویند. این زبان متعلق به زیرگروه هند و ایرانی از خانواده زبانهای هند و اروپایی است که پیوند نزدیکی با زبانهای پوتوری و رومنی دارد. پنجابی زبانی نواختبر است که این ویژگی برای یک زبان هند و اروپایی غیرعادی است.
پنجابی بسیار نزدیک به زبان هندی و در نتیجه به زبان اردو است. زبان پنجابی با آنکه نوشتاری نیست اما مهمترین زبان پاکستان به شمار میرود. زبان نوشتاری در این کشور، اردو است[۱]. پنجابی را به دو زبان «پنجابی شرقی»، که به طور مختصر پنجابی نامیده میشود، و پنجابی غربی تقسیم میکنند.
در هند این زبان با الفبای ویژهای مشتق از خط دوانگاری به نام گورمکهی (به معنی دهان گورو یا دهان مرشد) نوشته میشود. پنجابی زبان سیکها نیز میباشد[۲]. در استان پنجاب پاکستان برای نگارش این زبان از خط شاهمکهی (به معنی از دهان شاهان) استفاده میشود که نسخهای تغییر یافته از خط ایرانی نستعلیق است.
لهجهها و توزیع جغرافیایی[ویرایش]
پنجابی که یکی از زبانهای پرگویشور جهان به شمار میآید، زبان رسمی ایالت هندی پنجاب و از زبانهای رایج چندیگر مرکز این ایالت است. پنجابی همچنین دومین زبان رسمی دهلی و هریانا است. این زبان در نواحی مجاور از قبیل کشمیر (معروف به دوگری) و هیماچال پرادش نیز گویشور دارد. پنجابی به عنوان یک زبان اصلی در استان پنجاب پاکستان (و در بسیاری از جاهای پاکستان) صحبت میشود با این وجود، پنجابی در این استان، زبانی رسمی نیست و نخبگان زبانهای اردو و انگلیسی را ترجیح میدهند.
گویشوران زبان پنجابی بیشتر در کشورهای پاکستان (۸۰ میلیون نفر)، هند (۳۰ میلیون نفر)، بریتانیا، ایالات متحده، کانادا، برمه، فیلیپین و شهر دوبی زندگی میکنند.
گزارش آماری از گویشوران پنجابی در پاکستان
| سال |
جمعیت پاکستان |
درصد از کل جمعیت |
گویشوران پنجابی |
| ۱۹۵۱ |
۳۳٬۷۴۰٬۱۶۷ |
۵۷٫۰۸٪ |
۲۲٬۶۳۲٬۹۰۵ |
| ۱۹۶۱ |
۴۲٬۸۸۰٬۳۷۸ |
۵۶٫۳۹٪ |
۲۸٬۴۶۸٬۲۸۲ |
| ۱۹۷۲ |
۶۵٬۳۰۹٬۳۴۰ |
۵۶٫۱۱٪ |
۴۳٬۱۷۶٬۰۰۴ |
| ۱۹۸۱ |
۸۴٬۲۵۳٬۶۴۴ |
۴۸٫۱۷٪ |
۴۰٬۵۸۴٬۹۸۰ |
| ۱۹۹۸ |
۱۳۲٬۳۵۲٬۲۷۹ |
۴۴٫۱۵٪ |
۵۸٬۴۳۳٬۴۳۱ |
در هندوستان و سایر نقاط جهان[ویرایش]
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Punjabi language»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۱ ژوئیهٔ ۲۰۰۸).
|
|
|
| ۲٬۰۰۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۱٬۰۰۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۵۰۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۲۰۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۱۰۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۵۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۲۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۱۰٬۰۰۰+ |
|
|
| ۵٬۰۰۰+ |
|
|
| ۱٬۰۰۰+ |
|
|
| ۱٬۰۰۰- |
- تاهیتیایی (ty)
- (کاباردینی) (kbd)
- لائوسی (lo)
- (آبخازی) (ab)
- (میراندسی) (mwl)
- (لاتگالی) (ltg)
- ایگبویی (ig)
- نائورویی (na)
- کنگویی (kg)
- تتومی (tet)
- چوانگی (za)
- (قرهقالپاقی) (kaa)
- سوتویی شمالی (nso)
- (زولویی) (zu)
- (رومانی) (rmy)
- اسلاوی کلیسایی (cu)
- تسوانایی (tn)
- چروکیایی (chr)
- ساموآیی (sm)
- (بیسلاما) (bi)
- (مولداویایی) (mo)
- بامبارایی (bm)
- (اینوکتیتوت) (iu)
- شایانی (chy)
- اینوپیک (ik)
- نورفولکی (pih)
- سوازیایی (ss)
- (گوتی) (got)
- سندی (sd)
- پنیکی (pnt)
- مینیدانگ (cdo)
- اوهای (ee)
- هوسیایی (ha)
- (تیگرینیایی) (ti)
- اورومویی (om)
- (کشمیری) (ks)
- تسونگایی (ts)
- وندایی (ve)
- سانگویی (sg)
- روندایی (rn)
- کیکویویی (ki)
- (جونخایی) (dz)
- کربایی (cr)
- گاندایی (lg)
- آکان (ak)
- تومبوکایی (tum)
- فیجیایی (fj)
- فولایی (ff)
- سوتویی جنوبی (st)
- توییایی (tw)
- (خوسایی) (xh)
- چامورویی (ch)
- نیانجایی (ny)
اندوگایی (ng)
- یی سیچوان (ii)
- چوکتویی (cho)
- مارشالی (mh)
آفار (aa)
- کوانیاما (kj)
- موتویی هیری (ho)
- کریکی (mus)
- (کانوریایی) (kr)
- مسکوکی (mus)
(هریرویی) (hz)
|
|
کد زبانهای معرفیشده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بینالمللی آنها حرف P است |
|
|
|
|
پاکستان
هند
بریتانیا
کانادا
امارات متحده عربی
ایالات متحده آمریکا
عربستان سعودی
هنگ کنگ
آفریقای جنوبی
میانمار
فرانسه
یونان
تایلند
ژاپن
موریس
سنگاپور
عمان
لیبی
بحرین
کنیا
استرالیا
تانزانیا
کویت
آلمان
_138.jpg)
