کمزاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کمزاری
Oman Musandam.png
سخن‌گویان عمان، شمال ، شمال غرب و شمال شرق : شامل مناطق کمزار ، جزیره های خصب ، لارک و مسندم هم چنین مناطقی از استان هرمزگان، کرانه جنوبی تنگه هرمز ، بندرعباس ، بندر لنگه[۱][۲]
منطقه غرب آسیا
کل سخن‌گو 5الی 10 هزار نفر[۳]
خانواده‌های زبانی هندواروپایی
رسم‌الخط الفبای فارسی در ایران و الفبای عربی در عمان
وضعیت رسمی
زبان رسمی در  عمان: زبان شناخته شده در کنار زبان عربی.
 ایران: زبان محلی شناخته شده بر طبق قانون اساسی
تنظیم کننده مقررات رسمی
کدهای زبان
ISO 639-1 zum
ISO 639-2
ISO 639-3

گویش کُمزاری یا لارکی یکی از گویش‌ها از زبان‌ لری[۴][۵][۶] از گروه جنوب غربی است که در ایران در جزیره لارک بدان سخن می‌رانند. کمزاری همچنین در روستای کمزار، شهر خصب و دبا در شبه جزیره مسندم (کرانه جنوبی تنگه هرمز - روبروی بندرعباس) درعمان نیز صحبت می‌شود.[۷] در لارک این زبان هنوز فرم اصلی خود حفظ نموده ولی در کمزار، خصب و دبا بعلت گستردگی استفاده از زبان عربی در اداره‌ها، مدرسه‌ها و رادیو تلویزیون، در کمزاری تعداد زیادی واژه عربی وارد شده‌است.

در مسندم گویشوران آن ایرانی‌تباران ساحل‌نشین طایفه لرزبان شحوح هستند.[۸]

مالچانووا زبان شناس معاصر بنیاد (موسسه) زبانشناسی فرهنگستان روسیه، عقیده دارد که کمزاری یکی از لهجه‌های اچمی است [۹]. با این حال کومزاری شباهت‌های زیادی نیز با گویش مینابی دارد. از دیگر ویژگی‌های کمزاری این است که برای سخنوران به گویش لری قابل فهم می‌باشد[۱۰].(شاید به همین دلیل باشد که در اتنولوگ کمزاری شاخه‌ای از لری دانسته شده.[۱۱]

در گستره پراکندگی کمزاری در عمان عربی زبان رسمی است. ارتباط مستمر لرهای کُمزاری با عرب‌ها در عمان پیدایش مجموعه‌ای (بیش از ۳۰ درصد) از واژه‌های عربی در واژگان کمزاری و نیز پدیده تداخل آوایی (بیشکار از واژه کهن‌تر «پیشکار»، حین از واژه کهن‌تر «آهن» و غیره) در آواهای آن را سبب شد. در نحو کمزاری همانندی‌هایی با زبان عربی دیده می‌شود که احتمالاً به سبب رشد همگرایی این زبان‌ها است. مانند ساختارهایی با معنی «داشتن» با حرف اضافه حالت بایی: وای مه («با من») «من دارم»، مقایسه با: عربی مَعَهُ «با او» و نیز در ترکیب صفت و موصوف که در زبان عربی، صفت از لحاظ شمار و معرفه یا نکره بودن با اسم مطابقت می‌کند.[۱۲]

از ویژگی‌های آوایی کمزاری وجود ح حلقی و دال و ر برگشته است، که متأثر از زبان‌های خارجی (عربی، اردو) است. پدیده خاص آوایی کمزاری «ر» شدگی است، مانند: دور برای «دود»، و کرام برای «کدام» در حوزه هم‌خوان‌ها این زبان ویژگی‌های تاریخی زبان‌های ایرانی جنوب غربی را نمایان می‌سازد هم‌چون «دانستن» و «پسر» و نه «زانستن» و «پور» که از واژه‌های شمال غربی است.[۱۳]

نمونه‌هایی از زبان کمزاری[ویرایش]

عناصر زبان فارسی در لارکی زیاد یافت می‌شوند ولی بعضی کمی تغییر شکل داده‌اند مانند: خانه = خانوغو، مرد = مردوکو

چند جمله کوتاه به زبان لارکی:

  • پ گییا تای ؟ = از کجا می‌آیید ؟
  • کییا تو خوری ؟ چه می‌خورید ؟
  • بپ تو گییا هه ؟ = پدرت کجاست ؟
  • مَ تو خاووم = من می‌خوابم.
  • مَ تو گوم = من می‌گویم.
  • مَ تو خوروم = من می‌خورم

دستور زبان[ویرایش]

کومزاری بسیاری از خواص زبان‌های کهن ایران را تاکنون محفوظ داشته، مانند صرف نام‌ها در حالت‌های هفت‌گانه و به کار بردن پیشوندهای متعدد برای فعل‌ها.

  • ضمیرها شخصی
مفرد جمع
اول شخص مَی‌اَم mæɪ æm ماهِم mɑ:hem
دوم شخص تُوی tovi: شومائه ʃumɑ: ə
سوم شخص ییهه ji:he یِهن jehen

در گفتگوهای روزمره معمولاً مَ mæɪ æm، تُو tovi: و یِ je برای من، تو، او بکار می‌رود.

منابع[ویرایش]

* زبان کومزاری در اتنولوگ

  1. http://www.iranicaonline.org/articles/lori-language-ii
  2. و.و موشکالو - آ.آ کریمووا - ای.ک مالچانووا: گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. مترجم: لیلا عسگری، در: «ویژه‌نامه نامه فرهنگستان»، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۲. (از صفحه ۹۶ تا ۱۰۶).
  3. http://www.ethnologue.com/14/show_family.asp?subid=1152 Ethnologue 14 report for Luri
  4. http://www.iranicaonline.org/articles/lori-language-ii-language-ii
  5. اتنولوگ
  6. http://www.ethnologue.com/14/show_family.asp?subid=1152 Ethnologue 14 report for Luri
  7. و.و موشکالو - آ.آ کریمووا - ای.ک مالچانووا: گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. مترجم: لیلا عسگری، در: «ویژه‌نامه نامه فرهنگستان»، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۲. (از صفحه ۹۶ تا ۱۰۶).
  8. و.و موشکالو - آ.آ کریمووا - ای.ک مالچانووا: گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. مترجم: لیلا عسگری، در: «ویژه‌نامه نامه فرهنگستان»، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۲. (از صفحه ۹۶ تا ۱۰۶).
  9. Molchanova, E.K., Kumzari yazyk/dialekt, in Yazyki mira: Iranskie yazyki. I. Yugo-Z apadnye Iranskie yazyki, Moskva: Indrik, ۱۹۹۷, pp. ۱۹۱-۱۹۳.
  10. و.و موشکالو، آ.آ کریمووا، ای.ک مالچانووا. گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. ترجمهٔ لیلا عسگری. ۱۳۸۳. 
  11. Ethnologue 14 report for Luri
  12. و.و موشکالو - آ.آ کریمووا - ای.ک مالچانووا: گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. مترجم: لیلا عسگری، در: «ویژه‌نامه نامه فرهنگستان»، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۲. (از صفحه ۹۶ تا ۱۰۶).
  13. و.و موشکالو - آ.آ کریمووا - ای.ک مالچانووا: گویش‌های بشکردی، کردشولی و کمزاری. مترجم: لیلا عسگری، در: «ویژه‌نامه نامه فرهنگستان»، اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۲. (از صفحه ۹۶ تا ۱۰۶).

پیوند به بیرون[ویرایش]