جیرنده

مختصات: ۳۶°۴۱′۴۲″شمالی ۴۹°۴۸′۰۴″شرقی / ۳۶٫۶۹۵°شمالی ۴۹٫۸۰۱°شرقی / 36.695; 49.801
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جیرنده
جیریندیه
Jirandeh.jpg
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانرودبار
بخشبخش عمارلو
مردم
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۸۰۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۳۴۶۱
جیرنده بر ایران واقع شده‌است
جیرنده
روی نقشه ایران
۳۶°۴۱′۴۲″شمالی ۴۹°۴۸′۰۴″شرقی / ۳۶٫۶۹۵°شمالی ۴۹٫۸۰۱°شرقی / 36.695; 49.801

جیرنده شهری دربخش عمارلوشهرستان رودبار، استان گیلان است و در ۳۵ کیلومتری لوشان قرار دارد و آب و هوای آن سرد و کوهستانی است.علیرضا جهانبخش بازیکن تیم ملی فوتبال ایران نیز در جیرنده متولد شده است.

نام جیرنده

نام بومی این شهر در تاتی، جیرین دیه می باشد؛ و ده زیرین معنی می شود: جیرین = زیرین + دیه = ده

جغرافیای طبیعی

این منطقه دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. در ارتفاع بیش از ۱٬۳۷۷ متری از سطح آب‌های آزاد واقع است. از شمال به جنگل‌های راش و از غرب به جنگل‌های کاج (به تاتی: اروس) و از جنوب به باغستان‌ها مشرف می‌شود.

جغرافیای انسانی

محله قدیمی جیرنده

مردم جیرنده به گویش رودباری[۱] سخن می گویند. مردم جیرنده به زبان تاتی گپ می‌زنند.[۲]

آمیزش قومی این شهر از سه تبار است:

  • خانان : ایشان خان‌های کُردکُرمانج منطقه عمارلو و فرزند ولی خان عمارلو می‌باشند. با سکونت ولی خان و فرزندانش، جیرین دیه مرکز اداری کردهای کرمانج ایل عمارلو و منطقه عمارلو شناخته شد.
  • جلالیان
  • شیخان: افراد معتمد و مومنی بودند که امور آموزشی و دبیری عمارلو بر عهده ایشان بود.

جمعیت جیرنده براساس سرشماری اولیه ۱۳۹۰، ۲٬۵۸۴ نفر اعلام شده‌است.[۳]

محله‌ها

رودخان

محله‌های قدیمی جیرنده عبارت‌اند از:

  • خیاطیه محله
  • نوروزخانیه محله
  • محمدخانیه محله
  • حیدرخانیه محله
  • رضاکیه محله
  • غلامعلیه محله
  • میانه کوشک
  • میشینان
  • تَکیَّه
  • سیاه چاله
  • داماشیه محله
  • گر محله

بعد از زلزله رودبار، جیرنده به سه فاز تقسیم شد.

امامزاده محمد جیرنده

اماکن تاریخی

  • کوله سر ها: تا مدت‌ها پس از ورود اسلام به ایران به دلیل کوهستانی بودن همچونان کیش باستانی خود، مهرپرستی را پاس می‌داشتند. آتش نزد ایشان از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده‌است و برای پاسداری از آتش جایگاه‌های آتشی با نام کوله سر در چند نقطه شهر برپا بوده‌است که امروزه آثاری از آن برپاست. کوله سرها تا پیش از برپایی سلسله پهلوی کاربری پخش آتش برای منطقه عمارلو بر عهده داشته‌است.
  • حمام قدیمی جیرنده

منابع

  1. sabzalipour, jahandoost (2009). "Tāti Dialect of Roodbar". academia.edu: 90–109.
  2. جیرنده رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، جلد ۲، ص ۷۴.
  3. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.


استخر طبیعی،چشمه ی قُل قُله و زمین های خولشکوه،روستای خرمکوه،بخش عمارلو واقع است ییلاق های بخش عمارلو گل سوسن چلچراغ بومی دهکده توریستی داماش از ییلاق های بخش عمارلو استان گیلان است
داماش | دوسلان | دوسالدیه | خلشکوه | گلچالکی | گیاش | سنگه دیل | لاباربن | ویستان | شینه چاک | پوسرا | پلنگ‌کوه | یالس تپه | بیلیش | بربن | نفته‌چال | چنگش | چیچال | مقشر | استلی‌سرا | اربوناو | میانه‌سو |