خمام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خمام
خومام
میدان.jpg
کشور  ایران
استان گیلان
شهرستان رشت
بخش خمام
نام(های) دیگر شهر خوبان
نام(های) قدیمی خُمآب
سال شهرشدن ۱۳۲۹ شمسی
مردم
جمعیت ۱۷٬۱۰۶ نفر(۱۳۹۰)[۱]
تراکم جمعیت ۳۳۵ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۶۰ کیلومترمربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۷− متر
میانگین دمای سالانه ۱۵٫۸ درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه ۱۳۹۷ میلیمتر
اطلاعات شهری
شهردار علیرضا پورهادی
ره‌آورد

یخ در بهشت
برنج
رشته خشکار
نان کشتا

صنایع دستی:

انواع محصولات حصیری:
سفره،
زیرانداز، زنبیل،
زیر دیگی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳
وبگاه khomam-news.ir
شناسهٔ ملی خودرو ایرانایران ۴۶[۲]
به شهر شهیدپرور خمام خوش آمدید
خمام، شهر خوبان

خُمام (khomam)، شهری است در بخش خمام از بخش‌های تابع شهرستان رشت در استان گیلان ایران. شهر خمام بر سر راه ارتباطی دو شهر بزرگ و توریستی استان یعنی رشت و بندر انزلی واقع شده است و به دلیل عرضه یخ در بهشت میوه‌ای مخصوص به عنوان قطب جدید توریسم استان گیلان و حتی ایران معرفی شده است، از این‌رو می‌توان یخ‌دربهشت خمام را یکی از قطب‌های توریستی (و به نوعی اقتصادی) یاد کرد که حتی باعث حضور اشخاصی مانند “جواد خیابانی، مزدک میرزایی، حمید لولایی، حمیدرضا پگاه، جاسم ویشگاهی، ساعد هدایتی، سوشا مکانی و حسین بادامکی و …” و توریست از کشورهایی مانند “لیتوانی، سوئیس، ترکیه، سوئد، آرژانتین و …” شده باشد، و قطعاً ترافیک حاصل از توقف‌های موقت مسافرین در مرکز شهر (تا ساعات ابتدایی بامداد) گواه بر این ادعا می‌باشد..[۳]

فاصله شهر خمام تا شهر رشت ۷ کیلومتر و تا شهر انزلی ۱۵ کیلومتر می‌باشد. خمام در شمال از طریق ساحل زیبای جفرودبالا (به طول ۱/۵ کیلومتر) به دریای خزر متّصل است و شهری مرزنشین محسوب می شود، و در غرب از طریق روستاهای دهنه سرشیجان و فرشکی چوکام به ساحل شرقی تالاب انزلی متّصل می باشد. تعداد ۷ روستا از روستاهای حومه خمام جزیی از منطقه آزاد بشمار می روند.

جمعیت[ویرایش]

براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت شهر خمام ۱۷٬۱۰۶ نفر[۴] و جمعیت بخش خمام ۵۳٬۶۰۰ نفر می باشد.[۵] خمام در میان بخش‌های تابع شهرستان رشت بیشترین جمعیت شهرنشین را داراست، جمعیت شهرهای سایر بخش‌های شهرستان رشت از ۷٬۰۰۰ تا نهایت ۱۰٬۰۰۰ نفر است، در حالی که جمعیت شهر خمام بدون احتساب جمعیت بخش خمام، افزون بر ۱۷٬۰۰۰ نفر است. البته بر طبق پیش بینی های جمعیت شناسی، جمعیت شهری خمام برای سال ۱۳۹۴ بیش از۲۲٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.

علّت نامگذاری خمام[ویرایش]

از قدیم دلایل متعددی به این منظور صورت گرفته که عبارتند از:

۱-بعضی‌ها معتقد بودند که در قدیم در این منطقه در هر خانه‌ای برای نگهداری آب شرب مورد استفاده آن را داخل خُم‌هایی نگه می‌داشتند به طوری که در اکثر خانه‌ها این خم‌ها وجود داشتند، به دلیل وجود این خم‌ها این منطقه به خمآب و به مرور زمان به خمام تغییر نام پیدا کرد.

۲-این منطقه در قدیم به شهر خوبان معروف بود ولی به مرور زمان خوبان به خمام تغییر نام داد.

۳- بعضی بر این اعتقاد هستند که خمام در ابتدا «خو مام» بوده‌است که در زبان گیلکی به معنی سرزمین من می‌باشد.[۶]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

بخش خمام: این بخش دارای ۱ شهر و ۳ دهستان است.

تنها شهر بخش خمام عبارتست از: خمام

دهستانهای آن عبارتند از:

۱– دهستان چاپارخانه

۲– دهستان چوکام

۳– دهستان کته سرخمام

که مجموعاً دارای ۴۴ روستا هستند.


روستاهای خمام:

(الف).دهستان چاپارخانه:این دهستان دارای ۱۷ روستا به شرح زیر است و مرکز آن روستای چاپارخانه می باشد.

پُشتسان، تازه آباد صدر، توکسرشیجان، جفرود بالا، چاپارخانه، احمد ویرسر، دهنه سرشیجان، راسته کنار، زرنگ محله، زیرده، شیجان، غلامرضاباغ، فتاتو، فشتکه، گورابجیر، میان محله، خیرآباد.

(ب).دهستان چوکام:این دهستان دارای ۱۴ روستا به شرح زیر است و مرکز آن روستای بالا محله چوکام است.

اشکیک، بالا محله چوکام، بلسکله، بیج، بیجرودکل، تازه آباد خاچکین، جیرسرباقرخاله، جیرسرچوکام، خاچکین، مرزدشت، فرشکی چوکام، لله کا، مصردشت، میانکل،

(ج).دهستان کته سر:این دهستان دارای ۱۳ روستا به شرح زیر است و مرکز آن روستای کته سر می باشد.

اسماعیل آباد، اشمنانطالم،‌ برمچه بالامحل، برمچه پائین محله، تیسیه، دافچاه، کته سر، کلاچاه، کویشاد، لات، مشکاپشت، معاف محله، کتکول دافچاه.

تاریخ خمام[ویرایش]

خمام بر سر راه رشت به انزلی در شمال خاوری رشت و جنوب باختری انزلی قرار دارد. تا پیش از آنکه رشت در قسمتهایی از حومه‌های پیرامون خود گسترش پیدا کند فاصله اش از این شهر ۱۳ کیلومتر و از بندرانزلی ۲۰ کیلومتر محاسبه می‌گردید. خمام از آبادی‌هایی است که در نوشته‌های گذشتگان از آن با نام هُمام یاد گردیده است. رودخانهٔ خمام که سابقاً پرآب‌تر و وسیع‌تر بوده، با اتصال به راههای آبیِ رودخانه‌ای به گسکر راه داشته و محل لنگرگاه بزرگ کشتی‌های بادبانی بوده است. از تاریخ ۴ ذیقعده ۱۲۷۱ خورشیدی در سالهای پایانی حکومت ناصرالدین شاه که قرارداد شرکتی ایرانی و روسی برای دایر کردن راه ارّابه رو از انزلی به رشت بسته شد، رفت و آمد مأموران روس در این منطقه روز به روز افزایش یافت و به سبب موقعیت خمام بود که در اینجا راهدارخانه‌ای که روس ها به آن زاستاو می‌گفتند برپا گردید.

در تاریخ خمام، رفت و آمدهایی که در آن صورت می‌گرفت عامل بزرگ راه یافتن فرهنگ به این دیار بود بدین صورت که ابتدا با ایجاد مکتب خانه‌ها در خمام و روستاهای پیرامون آن مانند دافچاه که شاید تا هفتاد و چند سال پیش مکتب خانه ای در آن دایر بوده و سپس تبدیل به مدرسه شده است.

نخستین مدرسه‌ای که در خمام تأسیس شد مدرسهٔ اتفاق بود که در سال ۱۳۱۲ دایر گردید. این مدرسه در یک کلاس و در خانهٔ شادروان حاجی محمد تقی جنت مکان تشکیل شد و با مدیریت شادروان آقای مهدی ایرانپور اصلی و دو معلم که هر یک عهده دار تدریس در دو کلاس بودند به صورت ۴ کلاسه کار می‌کرد. ورود دختران به مدرسه به سبب برخورداری مردم منطقه از بینش درست با هیچ نوع مخالفتی روبرو نشد و بدین ترتیب بعد از ۲ یا ۳ سال دختران هم در همان مدرسه به تحصیل پرداختند و تعداد دانش آموزان در این موقع به ۱۰۰ نفر رسیده بود. بارها مکان مدرسه در خیابانهای بوعلی و فرهنگ جابجا گردید و زمانی هم آن را به زاستاو یا راهدارخانه‌ای که در محلی به «ساختمان» معروف شده بود انتقال دادند.

در سال ۱۳۲۳ مدرسهٔ اتفاق به نام دبستان مولوی در دو نوبت صبح و عصر برای پسران به کار ادامه داد و بصورت مدرسه‌ای ۶ کلاسه درآمد. دبستان دخترانه‌ای هم به نام مهستی در زمانی که آقای فریدون فرحبد ریاست فرهنگ خمام را داشت تأسیس شده بود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۸ نام آن به «شهید صادقی» برگردانده شد که امروزه در ۲ نوبت با حدود ۴۰۰ دانش آموز فعالیت آن ادامه دارد. سال ۱۳۳۱ این منطقه شاهد باز شدن کلاس اول دبیرستان بود که امروزه نیز با کاملتر شدن دبیرستان مورد استفاده دانش آموزان قرار دارد.[۷]

مسکن مهر خمام[ویرایش]

خمام، به دلیل آماده شدن سریع مسکن مهر، دارای رتبه نخست در کشور است که باعث قدردانی وزیر کشور از استاندار وقت (مهندس قهرمانی چابک) شد، همچنین خمام تنها شهر استان گیلان است که در آن دو فاز جداگانه مسکن مهر وجود دارد. لازم به ذکر است که فاز دوّم مسکن مهر خمام با حضور رئیس جمهوری وقت یعنی دکتر محمود احمدی نژاد و با سخنرانی ایشان در محوطه ورودی مسکن مهر افتتاح شد. به یادبود حضور رییس جمهور در مسکن مهر خمام، سنگ نوشته ای با ذکر تاریخ و توضیحات بر روی یک سکّو در فضای سبز ورودی شهرک، جانمایی گردید.[۷]

مفاخر خمام[ویرایش]

دکتر امین چمساز (پزشک خیّر و اسطوره شهر)

آیت اللّه حاج ملّامحمّد خمامی (مرجع تقلید مردم گیلان در عصر مشروطه)

پروفسور رضا نصیری (مشاور ارشد سازمان بهداشت جهانی)

دکتر محمدتقی غیاثی (دکترای ادبیات فرانسه - استاد دانشگاه تهران)

دکتر جمالعلی اُلفتی (عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان)

رضا پورربّانی (مخترع دستگاه پیش بینی زلزله)

دکتر سیّد امیر سیدموسوی (استاد دانشگاه اراسموس شهر روتردام هلند)

مهدی نصیری (عضو انجمن بین المللی شعبده بازان) [۷]

ورزش خمام[ویرایش]

خمام در عرصه ورزش استان و کشور همواره فعال بوده و قهرمانان و ملی پوشان زیادی را چه در گروه مردان و چه در گروه بانوان تحویل تیم های ملّی کشور داده است، فوتبال، فوتسال، والیبال، بسکتبال، کاراته، تکواندو، کونگ فو، کشتی، کیک بوکسینگ، جودو، بوکس و شطرنج از ورزشهای فعال همیشگی در شهر خمام بوده و در پنج سال اخیر ورزش های قایقرانی، شنا، هندبال و سپاک تاکرا نیز در خمام شروع به آموزش آکادمیک ورزشکاران این رشته ها نمودند.

زنده یاد علی بحری ملّی پوش بوکس ایران و قهرمان آسیا یکی از اسطوره های ورزش خمام در سالهای پیش از انقلاب بود، در سالهای اول انقلاب، استادیوم ورزشی و زمین فوتبال خمام به نام این قهرمان خمامی نامگذاری شد.


فوتبال خمام از سالیان دور بازیکنان مطرح زیادی را به باشگاههای فوتبال رشت و انزلی معرفی کرده است، <<حسن پوربهلول>> و <<سیّد رضی مؤدّب پور>> پیشگامان فوتبال خمام، سالها عمر فوتبالی خود را در باشگاه سپیدرود رشت سپری کردند. زنده یاد <<فرهاد نجاتی>> نیز یکی از بزرگان فوتبال خمام بود که با پایان دوران بازیگری به جرگه مربیان پیوست و در سنین میانسالی به دیار باقی شتافت.


فوتبالیستهای خمام در لیگ برتر فوتبال:

سیامک عاشوری (ملوان - استقلال رشت - سپاهان - پیکان)

مرتضی ابراهیمی (استقلال رشت - پگاه گیلان - استقلال تهران - مس کرمان - سایپا - داماش گیلان)

رسول میرطرقی (ملوان - پگاه - مس کرمان - استقلال اهواز - نفت آبادان - شهرداری اراک)

علی عشوری زاد (ملوان - پگاه - سایپا - استیل آذین - داماش)

هادی سهرابی (پگاه - داماش - مس کرمان)

محسن فروزان (پگاه - ملوان - گسترش فولاد تبریز - تراکتورسازی - گسترش فولاد تبریز - استقلال تهران - سیاه جامگان مشهد)

مهدی رحیم زاده (ملوان - گسترش فولاد - داماش)

احسان عبدی (ملوان - نساجی مازندران - آلومینیوم هرمزگان - نفت مسجدسلیمان - مس کرمان)

محمدهادی یعقوبی<<حسام>> (ملوان - گهردورود - ملوان)

محمد دادرسی (داماش گیلان - سپیدرود رشت)

همچنین در لیگ یک فوتبال ایران و نیز در لیگ برتر رده سنی امیدها، بازیکنانی از این شهر بازیکن ساز در مسابقات شرکت داشتند که اسامی آنها بشرح زیر می باشد:

مجید فارسی خمامی (نساجی قائمشهر)

زنده یاد وحید رفاهتی (ملوان بندرانزلی)

سامان حقگو (پگاه گیلان - سپاهان اصفهان - شهرداری هشتگرد - ملوان بندرکیاشهر)


بانوان خمامی عضو تیمهای ملی:

سارا قمی بانوی فوتبالیست ملّی پوش خمامی که در تیم بانوان ملوان بندرانزلی دو دوره به عنوان بهترین گلزن لیگ برتر بانوان کشور دست یافت.

سوگند حق پرست بانوی والیبالیست خمامی عضو تیم ملی والیبال بانوان ایران.

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. شماره پلاک خودروهای شهرهای مختلف - Incars.ir
  3. [khomam-news.ir/1717/خمام/یخ دربهشت-خمام،-از-عوامل-جذب-مسافر-و-توریست «گزارش»]. خمام نیوز، ۲خرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوییه ۲۰۱۵. 
  4. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  5. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  6. [khomam-news.ir/wiki/2-خمام-درباره «مصاحبه ها»]. خمام نیوز، ۱۲ مرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۴ ژوییه ۲۰۱۵. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ [khomam-news.ir/wiki/تاریخچه ی-خمام/درباره-خمام-2 «مصاحبه ها»]. خمام نیوز، ۱۲ مرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۴ ژوییه ۲۰۱۵.