دستجرد (اصفهان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دستجرد
اطلاعات کلی
کشور ایران
استاناصفهان
شهرستاناصفهان
بخشجرقویه علیا
دهستانجرقویه علیا
نام محلیدستگرد
نام‌های قدیمیدستگرد
سال بنیادپیش از اسلام
مردم
جمعیت۱۶۷۲ نفر (سرشماری ۹۵)
رشد جمعیت۳٫۲+
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا۱۴۶۸ متر
اطلاعات روستایی
کد آماری۱۷۳۹۰۱
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۱۴۶۵۳
وبگاه رسمیhttp://dastjerdisf.ir

دستجرد یکی از روستاهای شهرستان اصفهان است. این روستا در بخش جرقویه علیا شهرستان اصفهان قرار دارد. فاصله این روستا تا شهرستان ورزنه ۳۰ کیلومتر می‌باشد.[۱][ویرایش]

سرچشمه دستجرد

موقعیت روستا[ویرایش]

این روستا در طول جغرافیایی ۳۲ درجه و ۱۶ دقیقه شمالی و عرض جغرافیایی ۵۲ درجه و ۶۲ دقیقه شرقی واقع شده‌است. از شمال به شهر ورزنه (بن رود) از جنوب و جنوب شرق به شهر حسن‌آباد از غرب به بخش جرقویه سفلی[۲] و از شرق به روستای کمال‌آباد محدود است. فاصله این روستا تا اصفهان تقریباً ۱۱۰ کیلومتر است.

نقاط زیارتی - سیاحتی[ویرایش]

  • امامزاده سلطان ابوسعید؛ در ورودی روستا گنبد این امامزاده قابل دیدن است.
  • چشمه، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اقدام به بهینه‌سازی این چشمه به عنوان یک نقطه گردشگری کرده‌است
  • آتشکده (مجاور چشمه)
  • قدمگاه رضا (امام هشتم شیعیان) (مجاور چشمه)
  • مسجد آدینه
  • قلعه حسن خان (بازسازی شده‌است)
  • تل ماسه‌ها (تپه‌های ماسه ای)؛ در فاصله ۳ کیلومتری دستجرد - ورزنه، اولین جاده ورودی به تل ماسه‌ها وجود دارد که ۷ کیلومتر مسیر خاکی دارد. جاده بعدی در فاصله ۱۳ کیلومتری قرار دارد که مسیر خاکی آن کمتر است.
  • معدن نمک
  • دیزی کوه
  • زمین‌های پاقصر
  • گنبد شیر
  • ارگ
  • اقامتگاه بومگردی خانه مروی در خیابان حایری محله افشار که توانسته در دوسال گذشته دستجرد را به تمام مردم ایران معرفی کند https://instagram.com/marevi_ecolodge?igshid=1h1gswpboehf5

مرکز بهداشتی[ویرایش]

این روستا دارای یک مرکز بهداشتی درمانی است که در سال ۱۳۴۸ به بهره‌برداری رسیده‌است. آزمایشگاه این مرکز نیز در سال ۱۳۷۲ ایجاد شد.

محصولات کشاورزی[ویرایش]

گندم مهم‌ترین محصول کشاورزی این روستا به‌شمار می‌رود. در چند سال اخیر گرایش مردم به کشت محصولات سازگار با اقلیم منطقه از قبیل زعفران و دانه‌های روغنی از قبیل کلزا و نیز زیتون افزوده شده‌است. کاشت درخت پسته نیز که در قدیم جزء محصولات خاص این روستا بوده و باغ‌های قدیمی پسته در روستا حاکی از این گفته‌است روبه افزایش است.

مراسم و آیین های قدیمی روستا[ویرایش]

میراث ناملموس[ویرایش]

آیین شب جیر جیرونی(شب مقدس)شب 27 ماه مبارک رمضاندر روستای  دستجرد و منطقه جرقویه علیا برگزار میشود

قدمت قدمت روستای دستگرد[ویرایش]

با توجه به بررسی صورت گرفته می توان قدمت روستای دستگرد به روزگار ساسانیان. یادگار یزدگرد اول ساسانی پدر بهرام گور دانست. اگر چه پدر و پسر پایتخشان در تیسفون قرار داشته است ولی از آنجا که پادشاهان ساسانی دارای کاخ های زمستانی و تابستانی فراوان در جنوب ایران بودند نمی توان گفت که در این منطقه کاخ های نداشته¬اند.

شواهد آتشکده بزرگ. دژ کوه

انواع میراث[ویرایش]

میراث ملموس[ویرایش]

آثار باستانی، جاذبه های گردشگری

میراث ناملموس[ویرایش]

آداب و رسوم ،فرهنگ، گویش، بازی و ورزش های محلی، اشعار و رقص های محلی...

آیین سنتی شب جیرجیرونی،شب یلدا،عروسی ها و رباعی خوانی، عزاداری ها،چش چین

آیین سنتی شب جیرجیرونی در شب  27 ماه مبارک رمضان[ویرایش]

ماه مبارک رمضان ماه بندگی و وماه طراوت و سرسبزی و ایمان در نزد مردم منطقه جرقویه علیا و روستای دستجرد است که ریشه در اعتقدات مذهبی آنان دارد

اعتقادات مردم  روستا  بر این بوده  و است که شیاطین  و اجنه در اول ماه مبارک به بند اسارت کشیده میشوند و در این شب با پایان یافتن ماه آزاد میشوند و در صدد آزار و اذیت هستندمردم و اهالی روستا  با کارهای پسندیده و نیک به مقابله با آنها میپردازندزنان داخل خانه قبل از غروب آفتاب با تبرک خود و اعضای خانواده و چیزهای با ارزش خود به نام خداوند .در گویش بسم لا پیریز من اومدم تو بگریز.

مردها به ویژه پسر بچه ها و جوانان بعد از غروب خورشید و بعد از نماز مغرب و عشا به در خانه های که فرزند پسر مجرد دارند میروند و با خواندن اشعاری آرزوی داماد شدن آن فرد میکنند و صاحب خانه به نشانه تشکر از آنها پذیرای میکند .

شیوه چگونگی تشکیل گروها[ویرایش]

به دسته های 5 تا 10 تایی تقسیم شده با یک نفر که به آن میان دار که آواز خوانی میکند و بقیه در جواب آن میگویند "هویا"

یک نفر انبار دار که تمام پذیرایی را جمع میکند و در آخر مراسم بین همه اعضای گروه به طور مساوی تقسیم میشود.

کارهای پسندیده[ویرایش]

- انفاق همسو با رفتار امام حسن(ع) و امام علی(ع) جمع آوری خیرات و نذورات و تقسیم بین فقیران و مستمندان روستا

- آرزوی خوش بختی برای جوانان

(اسلاید)تاریخچه مراسم

مراسم هوم بابا در کاشان 15 ماه مبارک رمضان

در گویش طی تبدیل فرایند آوایی جار تبدیل به جیر شده است در واقع جیر جیرونی همان جار جار بوده است

با توجه به  اینکه این آیین برگرفته از مذهب و اعتقادات مذهبی است و با توجه به  قدمت روستا و منطقه که به دوران ساسانی برمیگردد   قدمت آیین شب جیرجیرونی  به بعد از ورود اسلام برمیگردد البته با بن های که از قبل اسلام گرفته شده است

تهدیدات[ویرایش]

ورود فرهنگ غربی و انتشار سریع آن

ناچیز و بی اهمیت دانستن آیین ها و آداب و رسوم  و همینطور تمسخر و به دنبال آن خجالت کشیدن افراد از صحبت کردن با گویش و لهجه های محلی و به فراموشی سپردن این میراث ناملموس

سخن آخر[ویرایش]

حفظ و پاسداشت میراث فرهنگی (ملموس و ناملموس)امری بسیار بزرگ و با ارزش است که امروزه با توجه به ورود فرهنگ غربی باید بهتر و سریع تر انجام گیرد

امید است که بتوانیم در گرامیداشت  و پاسداشت آداب و رسوم، فرهنگ و آیین های سنتی محلی در تمام جای جای کشور عزیزمان ایران زیبا کوشا باشیم

شعر شب جیرجیرونی[ویرایش]

مراسم شب جیرجیرونی یا قاشق زنی درشب 27ماه مبارک رمضان برگزار می¬شود. مردم روستا و روستاهای همجوار به ویژه مردان بعد از غروب آفتاب یا بعد از اذان مغرب به دسته¬های 5 تا 10 تایی تقسیم شده و توسط سرگروهی که به آن انباردار گفته می¬شود رهبری می¬شوند به در خانه¬هایی که فرزند پسر مجرد داشته باشند می¬روند و با خواندن اشعاری برای فرزند پسر مجرد آرزوی ازدواج کرده و زن زیبارویی را برای وی آرزو می¬کنند.

اشعاری که در شب مقدس جیرجیرونی خوانده می¬شود.

آوا نویسی به گویش:

alâ alâ ramezõ šaxo šeyf abâs xazân

ramezõ rafte dar šâxe gazi

hey o hu mikard halva be pazi

ramezõ rafte dar kuhe mamât

xarki dârimo xarvâr nabât

ramezõ rafte dar šâxe anâr

hey hu mikard halvâru biyâr

ramezõ rafte dar kuhe ohod

xarki dârimo xarvâre noxod

ramezõ rafte dar kuhe tabas

xarki dârimo xarvâre adas

ramezõ raft o degar bâz âmad

bi namâzân râ degar yâd âmad

ramezõ har roz yâri mikonad

šekamâye sir xâli mikond

dar in xâne kešo veš miyâd

sedâye noxoči o kešmeš miyâd

dar in xâne ke howzi por gelow

mâ tamah dârimo bošqâbi polow

in xâne ke kaxgel mâlas

sahaboš zende o dolat dâras

kal hasan dolat be sarat

sad o si sale bovad se pesarat

se pesar dâri o zang heydari

dorehâ bar guš mânande pari

jir jironi    hoyâ

halvâ keroni hoyâ

yuz gerdu  hoyâ

vâhom nokči dâru  hoyâ

gandom kopči dâru  hoyâ

ver deli moni hoyâ

age naxeroni   hoyâ

gušâm bevoni  hoyâ

در این جا فرد مورد نظر مثلاً حمید بر تخت دامادی نشانده می¬شود.

âqa hamidmõ tax nâš

yek ârus juvõ juvnmõ veroš nâš

ye karki dârim dombili

yek čuyi dârim sadmani

harči mizanim râ nemire

čizeš bede tâ râ bere

oštor qetâr

čiz biyâr

اَلا اَلا رمضون شخ وشیف عباس خزان

رمضون رفته در شاخه گزی(درخت گز)

هی و هو می¬کرد حلوا بپزی

رمضون رفته در کوه ممات

خرکی داریم و خروار نبات

رمضون رفته در شاخه انار

هی و هو می¬کرد حلوارو بیار

رمضون رفته در کوه احد

خرکی داریم و خروار نخود

رمضون رفته در کوه طبس

خرکی داریم وخروار عدس

رمضون رفت و دگر باز آمد

بی نمازان را دگر یاد آمد

رمضون هر روز یاری می¬کند

شکمای سیر خالی می¬کند

درین خانه کش و وش میاد

صدای نخوچی و کشمش میاد

درین خانه که حوضی پُر گِلو(پر گلاب)

ما طمح داریم و بشقابی پلو(طمع)

درین خانه که کخ گل مال اس(کاه گل)

صاحبُش زنده و دولت دار اس

کل حسن دولت بسرت

صد و سی ساله بود سه پسرت

سه پسر داری و زنگ حیدری

دُوره ها برگوش مانند پری

جیرجیرونی (دیگران در جواب می¬گویند ) هویا

حَلوا کرونی (حلوا درست می¬کنم) هویا

یوز گِردو (گردو گرداست) هویا

واهوم نوکچی دارو(بادام نوک تیز دارد) هویا

گندوم کوپچی دارو(از گندم نان درست می¬شود) هویا

وِر دلی مون نی(روی سینه من بگذارید) هویا

اَگه نَخرونی(اگر نخورم) هویا

گوشام بِوونی(گوش¬هایم را ببرید) هویا

در اینجا فرد مورد نظر مثلاً(حمید) بر تخت دامادی نشانده می¬شود

آقا حمید مون تخت ناش(آقا حمید را برتخت دامادی نشاندیم) هویا

یک عاروس جون جون مون وِروش ناش (یک عروس زیبارو را پیشش نشاندیم) هویا

یک کرکی داریم دُمبیلی (یک مرغ دُم بریده داریم) هویا

یک چوی داریم صد مَنی (یک چوب صد منی داریم) هویا

هرچی می¬زنیم را نمی¬ره (هرچی می¬زنمیش راه نمی¬ره) هویا

چیزش بده تا را بره (چیزی بده تا را بره) هویا

اُشتر قطار(شتر)

پانویس[ویرایش]

  1. البته چند روستای دیگر نیز به نام دستجرد در استان اصفهان وجود دارد
  2. به مرکزیت نیک آباد

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]