جوزدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جوزدان (شهر))
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جوزدان
کشور  ایران
استان اصفهان
شهرستان نجف آباد
بخش جوزدان
سال شهرشدن ۱۳۷۰
مردم
جمعیت ۱۰۰۰۰
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۳۵
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۱۴۲۲۸
وبگاه www.juzdan.ir

شهر جوزدان (Juzdan)با قدمت بیش از۱۰۰۰ سال یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان اصفهان می‌باشد. شهر جوزدان در ۸کیلومتری جنوب شرقی نجف آباد واقع شده و از جنوب شرق به شهر جدید فولاد شهر و از غرب به زمین‌های کشاورزی و شهرک صنعتی جوزدان (نجف اباد ۲) و جنوب به تپه‌ها و کوهای امتداد یافته رشته کوه‌های زاگرس موسوم به کوه پنجی مشرف می‌شود.

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت جوزدان در سال ۱۳۹۰ برابر با ۶۷۴۹ نفر بوده‌است که از این میان ۳۴۲۹ نفر مرد و ۳۳۲۰ زن بوده‌اند. این شهر ۱۸۴۹ خانوار دارد.

موقعیت جغرافیایی شهر جوزدان[ویرایش]

شهر جوزدان بر روی دشت بنا شده‌است و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۳۵ متر می‌باشد. کوه‌های جنوبی شهر موسوم به کوه فشارچه می‌باشد و مرتفع‌ترین آن‌ها کوه پنجی می‌باشد که از شمال غربی نجف آباد به جنوب شرقی ان کشیده شده‌است. اقتصاد شهر بر پایه کشاورزی و دامداری بنا شده‌است، کشاورزی مهم‌ترین و اساسی‌ترین قطب اقتصادی این منطقه می‌باشد آب کشاورزی این شهر از چاه‌های حفر شده توسط اهالی و سه رشته قنات کهن که حدوداً هرکدام ۱۰ کیلومتر طول دارند تأمین می‌شود که به راستی حکایت از همت بلند مردم دارد؛ همچنین کانال آب‌رسانی جوزدان که منشعب شده از رودخانه زاینده رود است؛ و قلب حیاتی کشاورزی جوزدان است. این کانال از زاینده رود سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از شهرها وروستاهای مختلف و سیراب کردن اراضی منطقه وارد جوزدان می‌شود و زمین‌های زراعی را پوشش می‌دهد و سپس به راه خود ادامه داده و در سر راه خود زمین‌های کشاورزی شرق کانال را نسبتاً مشروب می‌کند سپس دو شاخه می‌گردد (یکی به طرف خمینی شهر و دیگری به طرف قهدریجان) و مجدداً به زاینده رود می‌ریزد.

تاریخ[ویرایش]

شهر جوزدان با قدمت ۱۰۰۰ ساله یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان اصفهان می‌باشد؛ که بهترین دلیل[تحقیق دست‌اول؟] بر این مدعا سنگ‌های قدیمیِ موجود در ساختمان مسجد جامع (بقعه شیخ محمد) است که قدمت این مسجد را به دوران مغولیتیموری می‌رسانَد و قنوات کهن و گنبدهای خشتی و همچنین آستان متبرکهٔ امامزاده ساره مریم جوزدان که براساس شواهد ذکرشده این بنا متعلق به خواهر ناتنی علی بن موسی رضا است. هسته اولیه شهر را اهالی گرگ آباد (منطقه‌ای در مسیر کوه فشارچه کنونی) تشکیل داده‌اند که به دلیل وجود گرگ‌های وافر در این منطقه به این نام شهرت یافته‌است به علل نامشخص گرگ آباد منطقهٔ مناسبی برای زندگی نبوده و ساکنانش این محل را ترک گفته (وجود خرابه‌هایی از حمام عمومی و چند دیوار گلی در صدهً قبل شاهد براین مدعا می‌باشد. بسیاری از آن‌ها به حوالی تهران مهاجرت می‌کنند و هنوز مهاجران گرگ آبادی در تهران پسوند فامیلی جوزدانی را همراه فامیل خود دارند و بقیه ساکنان زندگی را در کنار گرگ آباد (جوزدان فعلی) ادامه می‌دهند که جوزدان کنونی را به وجود می‌آورند.

ریشه نام شهر جوزدان[ویرایش]

جوزدان متشکل از دوکلمهٔ جوز به اضافه دان می‌باشد کلمه جوز در لغت عرب به معنی گردو می‌باشد و این شهر بعلت دارا بودن از درختان گردو فراوان، جوزدان نام گرفته که دان آن پسوند دارا بودن می‌باشد. جوزدان ترکیب یافته از نام‌های مختلف است که به ترتیب عبارتنداز جوزجان – جوزان (به نقل از کتاب مرده کشان جوزان نوشته ابوالقاسم پاینده[۱]) - جوزدان می‌باشد البته بعضی‌ها نیز این چنین استنباط می‌کنند بعلت گرمای زیاد و خشک بودن هوای این شهر به جزدان معروف بوده‌است و کم‌کم به جوزدان تغیر نام داده است[نیازمند منبع] ولی این برداشت ریشه و سند معتبر ندارد.

اسامی محله ها[ویرایش]

اولیاء

پشت مسجد

سیلاب

شهید منتظری

شهرک قائم

امامزاده

مکان‌های زیارتی[ویرایش]

امامزاده ساره مریم[۲]
بقعه شیخ محمد
آقا شاهزاده

شغل ساکنین منطقه[ویرایش]

کشاورزی: زمین‌های کشاورزی جوزدان به کاشت انواع گونه‌های گیاهی جواب می‌دهد از جمله غلات، صیفی جات و انواع درختان میوه در قدیم مردم جوزدان به کاشت خشخاش اشتغال داشته‌اند و محور اقتصادی زندگی آن‌ها بر این گونهٔ گیاه می‌چرخیده است که این گیاه برای پذیرایی از درباریان استفاده می‌شده‌است البته در آن زمان گشت تریاک مرسوم بوده و هنوز هم از تریاک جوزدان به بهترین نوع آن یاد می‌شود در زمان محمد رضا شاه با توجه به این که تریاک زیاد کشت می‌شده و برای اهالی منطقه خطرافرین بوده جنبه اقتصادی آن نادیده گرفته شده و کشت آن ممنوع گشت؛ و تمام تریاک‌های موجود درخانه‌های اهالی توسط امنیه‌های دولتی کشف و ضبط گردید که البته کاشت این گیاهان مذکور منسوخ شده و مردم شهر بیشتر به کشت غلات مهمی که برای آن‌ها صرفهٔ اقتصادی دارد همت گماشته‌اند از جمله غلاتی چون گندم، جو به ویژه برنج لازم است ذکر شود که برنج جوزدان از مرغوبیت و معروفیت خاصی برخوردار است و در بازار به برنج لنجان معروف است و نه تنها در کشور ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد بلکه به خارج از ایران نیز صادر می‌شود.

دامداری: از دیر باز در جوزدان دامداری رواج داشته‌است و تاکنون ادامه دارد کشاورزان در کنار کشاورزی از حرفه دامداری نیز بهره می‌برده‌اند و برخی فقط به صورت حرفه‌ای کار دامداری را ادامه می‌دهند تااکنون که در اطراف جوزدان دامداری‌های صنعتی رواج پیدا کرده‌است.

آثار تاریخی[ویرایش]

۱- امامزاده ساره مریم که در قسمت شمال غربی ورودی شهر می‌باشد از دیر باز مورد توجه اهالی مردم کل منطقه بوده‌است که در کنار آن مزارع شهدا واقع شده و قبرستان شهر در جوار این امام زاده شریف می‌باشد و تا این زمان مردم برای زیارت و ادای نذورات خود به این محل میایند. درزمانهای گذشته بازارهای مرسوم در جوار امام زاده روزهای پنج شنبه برپا بوده‌است این بازارها معروف به «درپنج شنبه» بوده مردم هم برای زیارت و هم برای خرید مایحتاج درروز پنجشنبه به این مکان می‌آمدند کم‌کم با شکل‌گیری انقلاب اسلامی این پنجشنبه بازار هم برچیده شد.

۲-آغا شاهزاده: در کنار این امامزاده بقعه‌ای وجود دارد معروف به بقعه آغا شاهزاده (آغا بیگم) که در حال حاضر متروکه شده‌است.

۳- برج کبوترخانه:در قسمت شمال شرقی شهر برج کبوتر خانه می‌باشد که مدتی به جهت دیده بانی شکارگاه منطقه‌ای و بعداً جهت برداشت فضولات پرندگان استفاده می‌شده ظل السلطان حاکم اصفهان که شکارچی ماهری بوده‌است وباخوانین زمان خود در این منطقه شکار می‌کرده‌است در مورد جوزدان گفته است که جوزدان ده بسیار بزرگ وشکارگاه‌های مناسبی دارد و مانند قمشلو شکارش تعریف دارد. برج کبوترخانه به دلیل بی‌توجهی اهالی ومسئولین روبه تخریب نهاده بود که در سال ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ با همت امور میراث فرهنگی ترمیم و بازسازی گردید.

۴- مسجد جامع: مهم‌ترین واصلی‌ترین مکان تاریخی جوزدان که گویای هویت و قدمت شهر می‌باشد، تقریباً در مرکز شهر قرار دارد و به مرور زمان در اطراف آن ساخت وسازهایی صورت گرفت از وجود سنگ قبرهای موجود در این مسجد می‌توان به قدمت دیرین آن پی برد. در ضلع جنوب غربی این مسجد بقعه‌ای وجوددارد به نام بقعه شیخ محمد. در کنار وی تنی چند از علمای آن زمان نیز مدفون می‌باشند، از جمله شیخ صفی الدین شیخ ملکشاه.

۵- باغ شاهزاده: در زبان عامه از آن به باغ شازده تعبیر می‌شود که درقدیم مقر حکومتی بوده؛ که شخصی به نام سارم الدوله آن را بنا نموده پس از آن باغ به پسرش اصغر میرزا به ارث می‌رسد. در وسط باغ امارت زیبایی و در پشت آن حمام و اتاق‌های خدمه می‌باشد که این اتاق‌ها و حمام تخریب شده (نمونهٔ ساخت بنا و حمام آن مشابه به حمام ساخته شده در کاشان می‌باشد). هنوز کاج‌های کشت شده در زمان پهلوی پابرجا هستند و امارت وسط باغ هم بازسازی شده و در کنارآن استخر بزرگی بوده که هم‌اکنون هم وجود دارد و بقیه زمین برای امور تفریحی استفاده می‌شود که پس از انقلاب اسلامی قسمتی از آن توسط سپاه پاسداران و قسمتی دیگر از آن توسط آموزش و پرورش مورد استفاده واقع شد.

پرایت

آرت

گاب

فتحه:

فِرار

کسره:

اَمروز

حَیف

شوما

کوجا

چادور

حسن

مثال:

هستن.

بِچا

گُربا

مثال:

بِردِ

بِشِد

مثال:

بیتَرِ

مثال:

یَایم

مثال:

خَی

خَین

میگوی

بیگیر

بیشین

بیریز

بوبون

مثال:

خبَره

مثال:

پَ؟

کوجای؟

مثال:

گنبِز

هست

محله

زِمونه

دِ

دِ

دِ

جوزونی:

اِسِّدند

مثال:

بوگو

بوگَم

مثال:

ماساج

ر بعضی مواقع صورت کلی کلمه و حروف دگرگون می‌شود. مثال جوجه ---

غِلاغ

روسی--->کفش

->بطری

صابون

چینه--->دیوار

جَده--->جاده

چلالی--->سبد

  1. مرده کشان جوزان نوشته ابوالقاسم پاینده
  2. آثار ملی ایران