دستگرد (برخوار)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دستگرد
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان اصفهان
شهرستان برخوار
بخش بخش مرکزی شهرستان برخوار
سال بنیاد پیش از اسلام
مردم
جمعیت ۱۸۰۰۰ در سال ۱۳۸۹
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه گرما: ۴۲. سرما: ۱۲/۲
بارش سالانه ۱۲۱/۶ میلیمتر
از اماکن دوره ساسانیان یا پیش از آن

دَستگِرد یکی از شهرهای استان اصفهان در مرکز ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان برخوار قرار دارد.[۱] در سرشماری ۱۳۷۵ش، جمعیت شهر۱۴۰۲۱ تن ضبط شده است[۲] . اهالی آن شیعهٔ دوازده امامی‌اند و به فارسی سخن می‌گویند.

موقعیت و مشاغل[ویرایش]

پیش از سال ۱۳۲۹ خورشیدی، آبادی دستگرد، مرکز دهستان برخوار بود و برخوار بخش حومهٔ شهرستان اصفهان و تابع استان دهم (اصفهان) بود. در این سال، آبادی دستگرد شهر شد و با تشکیل شهرستان برخوار و میمه در تیر ۱۳۶۸ و بخش برخوار در فروردین ۱۳۷۹، تابع شهرستان و بخش مذکور گردید[۳]. این شهر در مشرق شهرستان برخوار، در ارتفاع حدود ۵۷۱٬۱ متری و در حدود پانزده کیلومتری شمال شهر اصفهان، در کنار راه اصلی اصفهان ـ دولت‌آباد (مرکز شهرستان برخوار)، و در دشت بلندی قرار دارد.

دستگرد از طریق دو راهی حبیب‌آباد، به اردستان و نائین مرتبط می‌شود. بزرگراه اصفهان به شاهین‌شهر و تهران از کنار آن می‌گذرد. فرش‌بافی با طرحهای اصفهانی و نائینی در آن رواج دارد. شهر دارای زیارتگاهی به نام امامزاده ادهم است.

با وسیع شدن شهر اصفهان اینک در ۱۳ کیلومتری شمال شهر اصفهان قرار دارد. موقعیت دستگرد از نظر آب و هوا خشک و بیابانی است در این شهر آثار تاریخی خاصی وجود ندارد. امامزاده ادهم این شهر و مسجد جامع قدیمی از نقاط زیارتی آن هستند. مردان آن بیشتر شغل کشاورزی دارند البته در چند سال اخیر این آمار رو به کاهش است. بیشتر تخصص آنها در امر کشاورزی در کشت صیفی جاتی مانند هندوانه و خربزه می‌باشد. هنرهای صنایع دستی این شهر عبارتند از: مینا کاری، گلیم بافی، منبت چوب، مینیاتور، معرق چوب، قلمزنی و گیوه دوزی.

تاریخچه[ویرایش]

نام آن به صورتهای دَسْتْجِرْد و دستگردبرخوار هم ضبط شده است. آبادیها و شهرهای بسیاری در استان اصفهان و نیز در استانهای دیگر، از جمله خراسان، به این نام خوانده شده‌اند. جزء گرد/ کرد/ جرد در این اسامی، از «کرت » فارسی باستان، به معنای ساخته و پرداخته، گرفته شده است و دستگرد یعنی شهر ساخته دست. از جمله شهرهای قدیمی با این نام، دستکره‌الملک است [۴]. دستگرد در دورهٔ ناصری از روستاهای بزرگ و معروف بلوک برخوار محسوب می‌شد. جابری انصاری (متوفی ۱۳۳۵ش) آن را قریه‌ای با چهار هزار سکنه ذکر کرده است. در حدود ۱۳۳۰ خورشیدی، دستگرد ۱۱۹٬۵ تن جمعیت داشت، از تولیداتش غلات و پنبه و پشم و روناس بود و بافت قالی و کیش (نوعی پارچه کتانی) در آن رواج داشت.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
  2. رجوع کنید به مرکز آمار ایران، ص هفتاد و چهار
  3. رجوع کنید به رزم‌آرا، ج ۱۰، ص ۸۸؛ ایران. وزارت کشور، ۱۳۸۲ش، ذیل «استان اصفهان»
  4. (رجوع کنید به مهریار، ص ۳۸۵–۳۸۶؛ نیز برای اطلاع بیشتر از معانی این واژه رجوع کنید به جعفری زند، ص ۹۳–۹۶)
  5. شهرداری دستگرد برخوار

پیوند به بیرون[ویرایش]