پرش به محتوا

داروی ضدویروس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از داروی ضد ویروس)
اسیکلوویر (Aciclovir) نمونه‌ای از داروهای ضدویروس برای عفونت ویروس هرپس

داروهای ضدویروس یک رده از داروها هستند که به‌طور خاص برای درمان عفونت‌های ویروسی استفاده می‌شوند.[۱] مانند آنتی‌بیوتیک‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های وسیع الطیف برای باکتری، ضدویروس وسیع الطیف در برابر طیف گسترده‌ای از ویروس‌ها مؤثر است.[۲] برخلاف بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدویروسی هدف خود را نابود نمی‌کند. بلکه رشد آن‌ها را مهار کند. داروهای ضدویروس عضوی از ضدمیکروب‌ها هستند. ضدمیکروب‌ها به شاخه‌های دیگری از جمله آنتی‌بیوتیک (یا ضدباکتری)، ضدقارچ و ضدانگل نیز تقسیم می‌شود.[۳] همچنین داروهای ضد ویروس بر اساس پادتن تک‌تیره نیز رده‌بندی می‌شوند.[۴] بیشتر داروهای ضدویروس برای بدن انسان بدون آسیب شناخته شده‌اند؛ بنابراین از آنان می‌توان در درمان استفاده کرد. داروهای ضدویروس را باید از ویروس‌کش‌هایی که برای غیرفعال کردن یا از بین بردن ذرات ویروسی در داخل یا خارج بدن استفاده می‌شوند، تمایز داد. ضدویروس‌های طبیعی توسط برخی گیاهان مانند اکالیپتوس‌ها ساخته می‌شوند.[۵]

استفاده پزشکی

[ویرایش]

بسیاری از داروهای ضدویروسی که حال حاضر در دسترس هستند برای کمک به مقابله با اچ‌آی‌وی، ویروس هرپس، هپاتیت B و ویروس هپاتیت C، آنفلوانزای A و ویروس آنفلوانزای B طراحی شده‌اند. پژوهشگران در حال کار برای گسترش طیف گسترده‌ای از ضدویروس‌ها به خانواده‌های دیگری از عوامل بیماری‌زا هستند.
طراحی داروهای ضدویروسی بی‌خطر و مؤثر دشوار است، چرا که ویروس‌ها با استفاده از سلول‌های میزبان تکثیر می‌شوند. این کار باعث دشوار شدن مسیر برای پیدا کردن هدف برای دارویی که بتواند در این ویروس بدون آسیب رساندن به سلول میزبان تداخل ایجاد کند، می‌شود. علاوه بر این، مشکل اصلی در تولید واکسن و داروهای ضدویروسی به دلیل تنوع ویروس‌ها است.
پیدایش ضدویروس‌ها محصول پیشرفت چشمگیر دانش‌های مولکولی و ژنتیک است که به پژوهشگران زیست‌پزشکی اجازه می‌دهد به درک بالایی از ساختار و عملکرد ویروس‌ها برسند.
اولین ضدویروس طبیعی در سال ۱۹۶۰ به وسیله روش‌های سنتی آزمون و خطای داروها و برای مقابله با ویروس هرپس ساخته شد. در این روش پژوهشگران ابتدا سلول‌هایی را پرورش می‌دادند. سپس آنان را با نوع خاصی از ویروس آلوده می‌ساختند. سپس مواد شیمیایی مختلفی را روی آن‌ها آزمایش می‌کردند و نتیجه را بررسی می‌کردند که آیا سلول‌ها بر اثر هر ماده شیمیایی چه تغییری (رشد یا زوال) داشته‌اند.
این روش تصادفی و زمان‌بر بود و معمولاً برای زمانی که دانش کافی از ویروس‌ها در دست نبود، کار می‌کرد. این روش برای کشف ضدویروس‌هایی که عوارض جانبی کمی دارند، مؤثر نبود تا اینکه در سال ۱۹۸۰ یعنی زمانی که مسئله توالی ژنتیکی پر از ویروس شروع به حل شدن کرد، پژوهشگران یادگیری شیوۀ جزئیات کار ویروس‌ها را آغاز کردند، و دریافتند که دقیقاً چه مواد شیمیایی برای خنثی کردن چرخه تولیدمثل ویروس مورد نیاز است.

چرخۀ زندگی ویروس

[ویرایش]

ویروس‌ها از یک ژنوم و گاهی چندین آنزیم ذخیره‌شده در یک کپسول از جنس پروتئین (به نام کپسید)، و گاهی با یک لایه چربی به عنوان پوشش ساخته شده‌اند. ویروس‌ها نمی‌توانند خود به خود تکثیر شوند، و به جای آن توسط اتصال و نفوذ به یک سلول میزبان و تولید نسخه‌هایی از خود در سلول میزبان به تکثیر می‌پردازند. در نتیجه نسل بعدی خود را تولید می‌کنند.
پژوهشگران تلاش می‌کنند تا ضدویروس‌هایی را گسترش دهند که بتواند در هر مرحله از چرخۀ زندگی ویروس‌ها به آنان حمله کند. برخی گونه‌های قارچ یافت شده‌اند که دارای چندین مادۀ شیمیایی با اثرات هم افزایی (سینرژیک) مشابه هم‌اند.[۶] چرخه زندگی ویروسی در گونه‌های مختلف ویروس متفاوت است، اما همه آن‌ها الگوی کلی زیر را دارا می‌باشند:

  • وابستگی به سلول میزبان
  • انتشار ژن‌های ویروسی و احتمالاً آنزیم به سلول میزبان.
  • تکثیر اجزای ویروسی با استفاده از دستگاه‌های سلول میزبان.
  • سرهم نمودن قطعات ویروسی به ذرات کامل ویروسی.
  • انتشار ذرات ویروسی و آلوده کردن سلول میزبان جدید.

محدودیت واکسن

[ویرایش]

واکسن موجب تقویت سیستم ایمنی بدن برای حملات مؤثر تر به عوامل بیماری‌زا در مرحله‌ای که عوامل بیماری‌زا ذرات کاملی در خارج از سلول‌های میزبان هستند، می‌شود. واکسن‌ها به‌طور سنتی از عامل بیماری‌زای ضعیف‌شده (زندهٔ ضعیف) با غیرفعال‌شده (کشته‌شده) ساخته شده‌اند. این واکسن‌ها در موارد نادری، سهواً موجب بیماری فرد دریافت‌کننده می‌شدند. به تازگی واکسن‌هایی با استفاده از مهندسی ژنتیک ساخته شده‌اند که شامل پروتئین‌های آنتی‌ژن ویروس بیماری‌زا هستند و بدون آسیب رساندن به میزبان موجب تحریک سیستم ایمنی فرد می‌شوند. در هر صورت واکسن موجب می‌شود که در صورت ورود دوباره عامل بیماری‌زا به بدن، سیستم ایمنی با سرعت و شدت بیشتری به مقابله با آن بپردازد.
واکسن برای تحریک سیستم ایمنی بسیار سودمند هستند اما کار آنان محدود به یک نوع ویروس خاص است. واکسن‌ها همچنین به سختی در برابر ویروس‌هایی که همواره با جهش‌های ژنتیکی تغییر می‌کنند، مانند آنفلوانزا (که واکسنش هر سال به روز می‌شود) و اچ‌آی‌وی مؤثر هستند. داروهای ضد ویروس در این گونه موارد سودمندتر هستند.

تأثیر بر چرخه زندگی ویروس

[ویرایش]

پیش از ورود به سلول

[ویرایش]

مهارکنندهٔ ورود به سلول

[ویرایش]

مهارکنندهٔ پوشش برداری

[ویرایش]

مهارکننده پوشش‌برداری نیز مطالعه شده است.[۷][۸]
آمانتیدین و ریمانتادین برای مبارزه با آنفلوانزا معرفی شده‌اند و بر نفوذ و پوشش تأثیر دارند.[۹]

در طول سنتز ویروس

[ویرایش]

این گونه داروها فرایندهایی را که منجر به تولید اجزای ویروس در سلول آلوده می‌شوند را هدف قرار می‌دهند.

رونویسی وارونه

[ویرایش]

اینتگراز

[ویرایش]

یکی دیگر از اهداف ضدویروس‌ها، اینتگرازها هستند که قطعهٔ DNA سنتز شدهٔ ویروس هستند که به باکتری متصل‌اند.

رونویسی

[ویرایش]

هنگامی که ژنوم یک ویروس در سلول میزبان عملیاتی می‌شود، عوامل رونویسی از ژنوم ویروس تکثیر می‌کنند. چندین ضدویروس در حال حاضر برای جلوگیری از پیوستن عوامل رونویسی به DNA ویروسی ایجاد شده‌اند.

سرهم کردن آن

[ویرایش]

ریفامپین منجر به جلوگیری از سرهم شدن اجزای ویروسی می‌شود.[۱۰]

مرحلهٔ آزاد شدن

[ویرایش]

مرحله آخر در چرخه زندگی از یک ویروس انتشار ویروس‌ها از سلول میزبان است، این مرحله نیز توسط توسعه‌دهندگان داروی ضدویروسی هدف قرار گرفته است. دو دارو به نام‌های زانامیویر (رلنزا) و اوسلتامیویر (تامی فلو) که به‌تازگی معرفی شده‌اند، برای درمان آنفلوانزا و جلوگیری از انتشار ذرات ویروسی استفاده می‌شوند. شیوهٔ کار آنان با مسدود کردن یک مولکول به نام نورآمینیداز که بر روی سطح ویروس‌های آنفلوانزا پیدا قرار دارد است و همچنین به نظر می‌رسد بر گونه‌های مختلفی از آنفلوانزا تأثیر ثابتی دارد.

تحریک سیستم ایمنی بدن

[ویرایش]

دومین دسته از تاکتیک برای مبارزه با ویروس‌ها تشویق سیستم ایمنی بدن به آن‌ها حمله، به جای حملهٔ خود دارو به ویروس به‌طور مستقیم است. برخی ضدویروس‌ها به جای اینکه به حمله به یک نوع ویروس تمرکز کنند، سیستم ایمنی را علیه طیفی از ویروس‌ها تحریک می‌کنند. یکی از بهترین و شناخته‌شده‌ترین گروه از این داروها، اینترفرون‌ها هستند که سنتز ویروس در سلول‌های آلوده را مهار می‌کنند.[۱۱] یکی از اینترفرون‌های انسانی به نام اینترفرون آلفا به خوبی برای درمان هپاتیت‌ها بی و سی استفاده می‌شود.[۱۲] و اینترفرون‌های دیگری نیز برای درمان بیماری‌های مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرند.
یک رویکرد ویژه، ساخت آنتی‌بادی اسنت. آنتی‌بادی‌ها مولکول‌های پروتئینی هستند که می‌توانند به یک عامل بیماری‌زا متصل شوند و آن را برای حمله یاخته‌های دفاعی بدن نشانه‌گذاری کنند. پژوهشگران می‌توانند آنتی‌بادی‌ها را بسازند و برای درمان بیماری‌ها استفاده کنند. امروزه برای درمان ویروس سین‌سیشیال تنفسی در نوزادان از این نوع داروها استفاده می‌شود.[۱۳] و آنتی‌بادی‌های تخلیص‌شده از افراد آلوده نیز به عنوان یک درمان برای هپاتیت B استفاده می‌شوند.[۱۴]

مقاومت اکتسابی

[ویرایش]

تقریباً همهٔ ضدمیکروب‌ها از جمله ضدویروس‌ها در معرض مقاومت آنتی‌بیوتیکی حاصل از جهش ژنتیکی عوامل بیماری‌زا در طول زمان قرار دارند که منجر به کاهش احتمال درمان بیماری می‌شود.

پانویس

[ویرایش]
  1. ↑ "Medmicro Chapter 52". Archived from the original on 18 August 2000. Retrieved 21 February 2009.
  2. ↑ Rossignol JF (2014). "Nitazoxanide: a first-in-class broad-spectrum antiviral agent". Antiviral Res. 110: 94–103. doi:10.1016/j.antiviral.2014.07.014. PMID 25108173. Originally developed and commercialized as an antiprotozoal agent, nitazoxanide was later identified as a first-in-class broad-spectrum antiviral drug and has been repurposed for the treatment of influenza.  ... From a chemical perspective, nitazoxanide is the scaffold for a new class of drugs called thiazolides. These small-molecule drugs target host-regulated processes involved in viral replication.  ... A new dosage formulation of nitazoxanide is presently undergoing global Phase 3 clinical development for the treatment of influenza. Nitazoxanide inhibits a broad range of influenza A and B viruses including influenza A(pH1N1) and the avian A(H7N9) as well as viruses that are resistant to neuraminidase inhibitors.  ... Nitazoxanide also inhibits the replication of a broad range of other RNA and DNA viruses including respiratory syncytial virus, parainfluenza, coronavirus, rotavirus, norovirus, hepatitis B, hepatitis C, dengue, yellow fever, Japanese encephalitis virus and human immunodeficiency virus in cell culture assays. Clinical trials have indicated a potential role for thiazolides in treating rotavirus and norovirus gastroenteritis and chronic hepatitis B and chronic hepatitis C. Ongoing and future clinical development is focused on viral respiratory infections, viral gastroenteritis and emerging infections such as dengue fever.
  3. ↑ Rick Daniels; Leslie H. Nicoll (2012). "Pharmacology - Nursing Management". Contemporary Medical-Surgical Nursing. Cengage Learning, 2011. p. 397.
  4. ↑ Kisung Ko, Yoram Tekoah, Pauline M. Rudd, David J. Harvey, Raymond A. Dwek, Sergei Spitsin, Cathleen A. Hanlon, Charles Rupprecht, Bernhard Dietzschold, Maxim Golovkin, and Hilary Koprowski (2003). "Function and glycosylation of plant-derived antiviral monoclonal antibody". PNAS. doi:10.1073/pnas.0832472100.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link)
  5. ↑ Schnitzler, P; Schön, K; Reichling, J (2001). "Antiviral activity of Australian tea tree oil and eucalyptus oil against herpes simplex virus in cell culture". Die Pharmazie. 56 (4): 343–7. PMID 11338678.
  6. ↑ Lindequist, Ulrike; Niedermeyer, Timo H. J.; Jülich, Wolf-Dieter (2005). "The Pharmacological Potential of Mushrooms". Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2 (3): 285–99. doi:10.1093/ecam/neh107. PMC 1193547. PMID 16136207.
  7. ↑ Bishop NE (1998). "Examination of potential inhibitors of hepatitis A virus uncoating". Intervirology. 41 (6): 261–71. doi:10.1159/000024948. PMID 10325536.
  8. ↑ Almela MJ, González ME, Carrasco L (May 1991). "Inhibitors of poliovirus uncoating efficiently block the early membrane permeabilization induced by virus particles". J. Virol. 65 (5): 2572–7. PMC 240614. PMID 1850030.
  9. ↑ Beringer, Paul; Troy, David A.; Remington, Joseph P. (2006). Remington, the science and practice of pharmacy. Hagerstwon, MD: Lippincott Williams & Wilkins. p. 1419. ISBN 0-7817-4673-6.
  10. ↑ Sodeik B, Griffiths G, Ericsson M, Moss B, Doms RW (1994). "Assembly of vaccinia virus: effects of rifampin on the intracellular distribution of viral protein p65". J. Virol. 68 (2): 1103–14. PMC 236549. PMID 8289340.
  11. ↑ Samuel CE (October 2001). "Antiviral Actions of Interferons". Clin. Microbiol. Rev. 14 (4): 778–809. doi:10.1128/CMR.14.4.778-809.2001. PMC 89003. PMID 11585785.
  12. ↑ Burra P (2009). "Hepatitis C". Semin. Liver Dis. 29 (1): 53–65. doi:10.1055/s-0029-1192055. PMID 19235659.
  13. ↑ Nokes JD, Cane PA (December 2008). "New strategies for control of respiratory syncytial virus infection". Curr. Opin. Infect. Dis. 21 (6): 639–43. doi:10.1097/QCO.0b013e3283184245. PMID 18978532.
  14. ↑ Akay S, Karasu Z (November 2008). "Hepatitis B immune globulin and HBV-related liver transplantation". Expert Opin Biol Ther. 8 (11): 1815–22. doi:10.1517/14712598.8.11.1815. PMID 18847315.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=داروی_ضدویروس&oldid=43198789»