پرش به محتوا

اسیکلوویر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اسیکلوویر
داده‌های بالینی
نام‌های تجاریزوویراکس
نام‌های دیگرacycloguanosine
AHFS/Drugs.commonograph
مدلاین پلاسa681045
داده‌ها
رده‌بندی داروهای
بارداری
  • AU: (به احتمال زیاد در شیر مادر ترشح می شود)-B3
  • B
روش مصرف داروانفوزیون تزریق وریدی، دهانی، موضعی
کد ATC
وضعیت قانونی
وضعیت قانونی
  • AU: فقط با نسخه پزشک یا دکتر داروساز
  • UK: فقط با نسخه پزشک
  • US: فقط با نسخه پزشک
  • دارای تمامی مجوزهای دارویی-پزشکی
داده‌های فارماکوکینتیک
زیست فراهمی۱۰–۲۰% (مصرف دهانی)
پیوند پروتئینی۹–۳۳٪
متابولیسمتیمیدین کیناز ویروسی
نیمه‌عمر حذف۲.۲–۲۰ ساعت
دفعگرده (کالبدشناسی)
شناسه‌ها
  • ۲-آمینو-۱.۹-دی‌هیدرو-۹-((2-هیدروکسی‌توکسی)متیل)-۶هیدروژن-پورین-۶-یک
شمارهٔ سی‌ای‌اس
پاب‌کم CID
دراگ‌بنک
کم‌اسپایدر
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.056.059 ویرایش در ویکی‌داده
داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیاییC۸H۱۱N۵O۳
جرم مولی۲۲۵.۲۱ g/mol g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول)
نقطه ذوب۲۵۶٫۵ درجه سلسیوس (۴۹۳٫۷ درجه فارنهایت)
  • O=C2/N=C(\Nc1n(cnc12)COCCO)N
  • InChI=1S/C8H11N5O3/c9-8-11-6-5(7(15)12-8)10-3-13(6)4-16-2-1-14/h3,14H,1-2,4H2,(H3,۹٬۱۱٬۱۲٬۱۵) ✔Y
  • Key:MKUXAQIIEYXACX-UHFFFAOYSA-N ✔Y
  (صحت‌سنجی)

اسیکلوویر (به انگلیسی: Aciclovir) یک داروی ضد ویروس است که به شکل قرص، پماد و آمپول در دسترس است.[۱]

موارد مصرف

[ویرایش]

اسیکلوویر دارویی ضد ویروس هرپس سیمپلکس و واریسلازوستر است. به عبارت دیگر از این دارو برای درمان تبخال و زونا استفاده می‌کنند. نام دیگر آن زوویراکس (به انگلیسی: Zovirax) است.

آسیکلویر یک داروی ضد ویروس مطرح است که برای درمان بیماری‌های ویروسی به خصوص هرپس ویریده (عامل ایجاد تبخال) به کار می‌رود. البته در سایر بیماری‌های ویروسی حتی ایدز هم ممکن است مفید باشد.

سازوکار

[ویرایش]

شیوه کار اسیکلوویر در بدن اختلال در همانند سازی دی‌ان‌ای ویروس است. این دارو پس از ورود به سلول توسط تیمیدین کیناز ویروس فعال می‌شود (اسیکلوویر تری فسفات) و موجب مهار عملکرد DNA پلی مراز ویروس می‌شود.

مقدار مصرف

[ویرایش]

خوراکی

[ویرایش]

بزرگسالان

[ویرایش]

در درمان تبخال تناسلی مقدار ۲۰۰ میلی‌گرم (در بیمارانی که دچار اختلال ایمنی شدید هستند یا جذب دارو در آن‌ها ناقص است تا ۴۰۰ میلی‌گرم) ۵ بار در روز و به مدت ۱۰–۵ روز مصرف می‌شود. برای درمان متناوب عفونت‌های عود کننده، همین مقدار به مدت ۵ روز مصرف می‌شود. برای درمان فرونشاننده طولانی مدت عفونت عود کننده، مقدار ۴۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز یا ۲۰۰ میلی‌گرم ۵–۳ بار در روز و به مدت حداکثر ۲ ماه مصرف می‌شود. در درمان زونا ۸۰۰ میلی‌گرم ۵ بار در روز به مدت ۱۰–۷ روز مصرف می‌شود. در درمان تبخال مخاطی – جلدی در بیماران مبتلا به ضعف سیستم ایمنی مقدار ۴۰۰–۲۰۰ میلی‌گرم ۵ بار در روز و به مدت ۱۰روز مصرف می‌شود. در پیشگیری از این نوع عفونت مقدار ۴۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت مصرف می‌شود. در درمان آبله مرغان، ۸۰۰ میلی‌گرم ۴ بار در روز و به مدت ۵ روز مصرف می‌شود. در صورت وجود اختلال در کار کلیه مقدار مصرف باید کاهش یابد.

کودکان

[ویرایش]

در درمان و پیشگیری از تبخال برای کودکان زیر ۲ سال نصف مقدار مصرف بزرگسالان و برای کودکان با سن بیشتر از ۲ سال مقدار مصرف مانند بزرگسالان است. در کودکان۱۲–۲ سال در آبله مرغان mg/kg 20 تا حداکثر ۸۰۰ میلی‌گرم در هر بار مصرف ۴ بار در روز به مدت ۵ روز مصرف می‌شود.

تزریقی:

[ویرایش]

این دارو باید به صورت انفوزیون وریدی طی یک ساعت تزریق شود. همچنین مقدار مصرفی تزریقی در بیماران چاق باید بر اساس وزن ایده‌آل بدن محاسبه شود٫

بزرگسالان

[ویرایش]

در درمان تبخال تناسلی اولیه شدید، به صورت محلول رقیق شده مقدار mg/kg5 سه بار در روز بمدت ۷–۵ روز انفوزیون وریدی می‌شود. در عفونت تبخال مخاطی–جلدی در بیماران مبتلا به ضعف سیستم ایمنی، مقدار mg/kg 10-5 سه بار در روز و به مدت ۱۰–۷ روز انفوزیون وریدی می‌شود. در درمان آنسفالیت ناشی از ویروس هرپس ،mg/kg 10 سه بار در روز به مدت ۱۰ روز و در درمان زونا در بیماران مبتلا به ضعف سیستم ایمنی، همین مقدار به مدت ۷ روز انفوزیون وریدی می‌گردد. مقدار مصرف در بیماران مبتلا به عیب کار کلیه باید تعدیل گردد. حداکثر مقدار مصرف در بزرگسالان mg/kg30 یا g/m2 5/1 است.

کودکان

[ویرایش]

مقدار مصرف در درمان تبخال تناسلی اولیه شدید در کودکان تا ۱۲ سال، mg/m2250 سه بار در روز به مدت ۵ روز به صورت انفوزین وریدی می‌باشد. در درمان تبخال جلدی–مخاطی در کودکان مبتلا به ضعف سیستم ایمنی، همین مقدار به مدت ۷ روز انفوزین وریدی می‌شود. در درمان آنسفالیت ناشی از ویروس هرپس mg/m2500 هر ۸ ساعت به مدت ۱۰ روز انفوزین می‌شود. در درمان زونا در بیماران مبتلا به ضعف سیستم ایمنی mg/m2500 سه بار در روز و به مدت ۷ روز و در عفونت تبخال منتشر در نوزادان mg/kg10 سه بار در روز و به مدت ۱۴–۱۰ روز انفوزیون وریدی می‌شود.

مقدار مصرف در کودکان بالای ۱۲ سال مانند بزرگسالان است.

نکات قابل توصیه

[ویرایش]
  1. تبخال تناسلی از راه مقاربت قابل انتقال است و مصرف آسیکلوویر مانع از انتقال نمی‌شود. از این رو حتی اگر بیمار علائمی نداشته باشد باید از مقاربت خودداری گردد.
  2. مصرف آسیکلوویر در عفونت ساده آبله مرغان در کودکان دارای سیستم ایمنی سالم توصیه نمی‌شود.
  3. درمان با آسیکلوویر باید بلافاصله پس از مشاهده اولین علائم عفونت تبخالی آغاز شود.
  4. شکل تزریقی دارو باید به صورت انفوزیون وریدی مصرف شود. دارو حداقل باید طی یک ساعت انفوزیون شود.
  5. از تزریق عضلانی و زیرجلدی شکل تزریقی باید خودداری شود.
  6. هنگام مصرف دارو، جهت جلوگیری از بروز عوارض کلیوی، باید به مقدار کافی مایعات مصرف شود.

عوارض جانبی

[ویرایش]

اختلالات گوارشی، هپاتیت و زردی، سردرد و سرگیجه، واکنش‌های حساسیت مفرط و آنافیلاکسی، توهم، لرز، تشنج، جنون و کما از عوارض گزارش شده این دارو هستند. فلبیت یا التهاب در محل تزریق از عوارض جانبی مهم و نسبتاً شایع آسیکلوویر تزریقی است. امکان بروز عوارض کلیوی بخصوص بعد از تزریق سریع دارو وجود دارد.

منابع

[ویرایش]

کاتزونگ فارماکولوژی پزشکی. تهران

  1. «آسیکلوویر چیست؟ این دارو چه کاربرد و عوارضی دارد؟». وانا. دریافت‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۲۳.