تولید مثل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
به وجود آمدن افراد تازه از راه زادآوری غیرجنسی در کنارهٔ یک برگ گیاه Kalanchoë pinnata. گیاه کوچک جلویی حدود یک سانتیمتر است. مفهوم «منفرد» در تصویر این زادآوری غیرجنسی به خوبی مشخص می‌شود.

تولید مثل یا زادآوری[۱] فرایندی زیست‌شناختی است که در آن ارگانیسم‌های تازه و منفردی به وجود می‌آیند. زادآوری از خصوصیّت‌های بنیادین تمام انواع حیات است؛ هر ارگانیسمی که وجود دارد نتیجهٔ یک زادآوری است. روش‌های شناخته شدهٔ زادآوری را در دو گروه عمده طبقه‌بندی می‌کنند: تولید مثل جنسی و تولید مثل غیرجنسی[۲].


تولید مثل جنسی[ویرایش]

در تولید مثل جنسی به دو جنس نر و ماده نیاز است. تولید گامت نر (اسپرم) و گامت ماده (تخمک) اساس تولید مثل جنسی در همه جانداران است.
ترکیب شدن اسپرم و تخمک باعث ایجاد سلول تخم می شود و به عمل ترکیب شدن آن لقاح می گویند. در برخی جانداران لقاح به صورت داخلی و برخی دیگر به صورت خارجی است.

لقاح خارجی[ویرایش]

در این نوع لقاح , جانوران گامت هایشان را از بدن خارج می کنند و گامت ها در بیرون از بدن والد خود لقاح می کنند.
این نوع لقاح در ماهی ها و دوزیستان است و فقط در آب امکان پذیر است. تعداد گامت هایی که در لقاح خارجی تولید می شود بسیار زیاد است چون احتمال به هم رسیدن گامت ها در آب کم است برای همین والد ماده تخمک های بیشتری تولید می کند تا احتمال لقاح بیشتر شود.

  • نکته: در برخی جانوران آبزی و پستاندار مثل وال و دلفین لقاح داخلی است.

لقاح داخلی[ویرایش]

در این نوع لقاح اسپرم وارد بدن والد ماده می شود و در بدن والد ماده لقاح انجام می شود. در خزندگان , پرندگان و پستانداران لقاح از نوع داخلی است.
احتمال زنده ماندن نوزادان در لقاح داخلی بیشتر است چون درون بدن والد خود رشد می کنند و محافظت و تغذیه می شوند.
سلول تخم در رحم شروع به رشد می کند. رحم در بیشتر پستانداران وجود دارد. در رحم خون جنین به واسطه بندناف با خون مادر مواد غذایی , اکسیژن و مواد دفعی را تبادل می کند.


تولید مثل غیرجنسی[ویرایش]

تولید مثل غیر جنسی در جانداران تک سلولی و جانداران پرسلولی دیده می شود.

دونیم شدن[ویرایش]

این نوع تقسیم در باکتری ها دیده می شود. یک باکتری از وسط دو نیم می شود و همه ی مواد داخل سلول به طور مساوی بین دو سلول به وجود آمده تقسیم می شود و هر نیمه رشد می کند و یک باکتری جدید را می سازد.
اگر مواد مغذی کافی و دمای محیط مناسب باشد , باکتری ها به سرعت رشد کرده و در هر 20 دقیقه تقسیم می شوند.

جوانه زدن[ویرایش]

این نوع تولید مثل در مخمر ها است. در سلول مخمر یک برآمدگی کوچک در گوشه ی سلول ایجاد می شود و شروع می کند به بزرگ شدن بعد هسته ی سلول تقسیم شده و یک هسته به جوانه ی در حال رشد اضافه می شود.
هر جوانه یک سلول مخمر جدید است که می تواند به سلول مادر متصل بماند یا از آن جدا شود.

هاگ زایی[ویرایش]

کپک ها سلول هایی به نام هاگ تولید می کنند که این هاگ ها در محیط پخش می شود و در صورت مناسب بودن شرایط رشد کرده و جانداری مانند والد خود ایجاد میکنند.

قطعه قطعه شدن[ویرایش]

این روش تولید مثل جنسی در گیاهان دیده می شود. در این روش یک قطعه از گیاه جدا می شود و به طور مستقل رشد کرده و گیاهی جداگانه می سازد.


پانویس[ویرایش]

  1. «تولیدمثل کردن، زادآوری کردن، زاد آوردن» [زیست‏‌شناسی] هم‌ارزِ واژهٔ اصلی؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر حسن حبیبی، «فارسی»، در دفتر سوم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۶۴-۷۵۳۱-۵۰-۸ (ذیل سرواژهٔ تولیدمثل کردن) 
  2. ویکی‌پدیای انگلیسی

منابع[ویرایش]

http://www.intechopen.com/books/dna-repair/meiosis-as-an-evolutionary-adaptation-for-dna-repair ویکی پدیای انگلیسی