پادتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هر آنتی بادی به یک آنتی ژن مخصوص متصل می‌شود مثل اثر متقابل قفل و کلید

پادتَن یا آنتی‌بادی (به انگلیسی: antibody) نوعی پروتئین که در دستگاه ایمنی، در پاسخ به حضور پادگن(آنتی‌ژن) خاصی، تولید می‌شود و در خون به گردش درمی‌آید یا در محل تولید تا به پادگن(آنتی‌ژن) (معمولاً اجسام بیگانه همچون باکتری و ویروس ولی گاه حتی بافت طبیعی بدن یا یک ماده غذایی) حمله‌ور شود و آن‌را بی‌زیان سازد . هر پادتن(آنتی‌بادی) یک پادگن (آنتی‌ژن) ویژه را هدف خود تشخیص می‌دهد.

پیشگفتار[ویرایش]

ایمنی نوع ویژه‌ای از مقاومت است که:

  1. در طول زندگی فرد بر اثر تماس با مواد خارجی مشخصی ایجاد می‌شود.
  2. اغلب تنها در برابر یک نوع میکروب بیماری‌زا یا سم که محرک تولید آن بوده‌است، نقش حفاظتی دارد.
  3. موجب حفاظت در برابر عامل محرک ایمنی برای مدت طولانی است.

هر ماده‌ای بطور اختصاصی واکنش ایمنی ویژه‌ای را پس از ورود به بدن موجب گردد، پادگن(آنتی ژن) نامیده می‌شود. با ورود یک پادگن(آنتی‌ژن) به بدن پادتن(آنتی‌بادی) تولید می‌گردد که قادر به ایجاد پیوند اختصاصی با پادگن(آنتی‌ژن) محرک تولید آن است. پادتن‌ها تحت نام کلی ایمنوگلوبولین نیز شناخته می‌شوند، زیرا عضو گروهی از پروتئین‌ها بنام گلوبولینها هستند. به هنگام جداسازی پروتئین‌های سرم خون به روش الکتروفورز، چهار بخش عمده در آنها قابل تشخیص است که عبارت‌اند از: آلبومین و گلوبولین‌های آلفا، بتا و گاما. پادتن‌ها بیشتر از گاماگلوبولین‌ها هستند (با علامت اختصار Ig) که ایمنوگلوبولین نیز نامیده می‌شوند.

ساختار ایمنوگلوبولین‌ها[ویرایش]

ایمنوگلوبولین‌ها با وجود تنوع ساختاری اغلب از چهار دسته پروتئینی تشکیل شده‌اند که به شکل ساختار "Y" به یکدیگر پیوند یافته‌اند. دو رشته کوتاهتر را رشته‌ها یا زنجیره‌های سبک (L) می‌نامند که با پیوند کووالانسی به انشعابات رشته‌ها یا زنجیره‌های درازتر سنگین (H) متصل می‌شوند. اختصاصی بودن نقاط اتصال به‌وسیله ترتیب قرار گرفتن آمینواسیدها در بخش متغیر هر دو رشته H و L تعیین می‌شود.

تعداد نقاط اتصال بر روی پادتن، تعیین کننده ظرفیت آن است و هر قدر ظرفیت پادتن بیشتر باشد، تعداد بیشتری مولکول پادگن(آنتی‌ژن) می‌توانند به آن متصل شوند. ایمنوگلوبین G یاIgG که رایج‌ترین گروه پادتن‌هاست و ۸۰٪ ایمونوگلوبولین موجود در خون را تشکیل می‌دهد، دو ظرفیتی بوده و قادر به عبور از جفت و انتقال به جنین است. این پادتن‌ها به محافظت از جنین کمک می‌کنند. ایمنوگلوبین G منحصراً در خون یافت می‌شود، ولی ایمنوگلوبین A یا IgA در تمام مایعات بدن از جمله آب دهان، اشک، شیر، شیره معده و ترشحات مخاطی دستگاه تنفسی و تناسلی وارد می‌شود. این مولکول در خون نیز وجود دارد، ولی ساختار آن در خون اندکی با ساختارش در مایعات بدن متفاوت است.

تقسیم بندی[ویرایش]

پادتنها بر اساس خواص فیزیکی ، شیمیایی و ایمونولوژیکی تقسیم بندی میشوند:

1. پادتن A

2. پادتن D

3. پادتن E

4. پادتن M

5. پادتن G

Antibody isotypes of mammals
Name Types Description Antibody Complexes
IgA 2 Found in mucosal areas, such as the gut, respiratory tract and urogenital tract, and prevents colonization by pathogens.[۱] Also found in saliva, tears, and breast milk. Some antibodies form complexes that bind to multiple antigen molecules.
IgD 1 Functions mainly as an antigen receptor on B cells that have not been exposed to antigens.[۲] It has been shown to activate basophils and mast cells to produce antimicrobial factors.[۳]
IgE 1 Binds to allergens and triggers histamine release from mast cells and basophils, and is involved in allergy. Also protects against parasitic worms.[۴]
IgG 4 In its four forms, provides the majority of antibody-based immunity against invading pathogens.[۴] The only antibody capable of crossing the placenta to give passive immunity to the fetus.
IgM 1 Expressed on the surface of B cells (monomer) and in a secreted form (pentamer) with very high avidity. Eliminates pathogens in the early stages of B cell-mediated (humoral) immunity before there is sufficient IgG.[۴][۲]

سازوکار پادتن‌ها[ویرایش]

پادتن در اثر ترکیب با پادگن(آنتی‌ژن) میکروبی، آن را غیرفعال کرده و یا از انتشار آن در بدن جلوگیری می‌کند. پادتن‌ها دارای مکانیسم‌های متفاوتی هستند.

پادتن‌های خنثی کننده[ویرایش]

این گروه با ویروسها یا توکسین‌های میکروبی واکنش نشان می‌دهند و آثار زیانبخش آنها را خنثی می‌کنند. آنتی توکسینهایی که در برابر عامل بیماریهای کزاز، بوتولیسم، دیفتری و یا گزیدگی مارهای سمی تولید می‌شوند، سموم مربوطه را در خون خنثی می‌کنند. پادتنهای خنثی کننده ویروسی، با اشغال نقاط اتصال بر سطح ویروس، مانع بیماری ویروسی می‌شوند.

اگلوتینین‌ها[ویرایش]

این گروه شامل پادتن‌هایی است که با پادگن‌های(آنتی‌ژن) ذره‌ای (مانند تمامی یاخته باکتری) واکنش نشان می‌دهند و موجب به هم چسبیدن و تجمع آنها می‌شوند. آگلوتینه شدنAgglutination مانع پراکندگی عوامل بیماری‌زا است و هر یاخته بیگانه‌خوار(ماکروفاژ) می‌تواند تعداد زیادی از باکتریهای اگلوتینه شده را یک جا ببلعد.

پرسی‌پپتین‌ها[ویرایش]

این گروه شامل ایمونوگلوبولین‌هایی است که با پادگن‌های(آنتی‌ژن) محلول واکنش نشان می‌دهند و آنها را به رسوبات جامد تبدیل می‌کنند. بسیاری از این مولکولهای محلول که از عوامل بیماری‌زا هستند، به هنگام رسوب کردن غیر فعال می‌شوند.

اوپسونین‌ها[ویرایش]

این گروه شامل پادتنهایی است که با اجزا سطحی ساخته‌های میکروبی و غیرمیکروبی ترکیب می‌شوند و محرک بلعیده شدن آنتی ژن‌های مربوطه به وسیله یاخته‌های بیگانه‌خوار هستند. این گروه از پادتنها مثلاً می‌توانند خاصیت بیگانه خواری کپسول استرپتوکوک عامل بیماری ذات‌الریه را خنثی کنند، تا این میکروب‌ها به سادگی به‌وسیله درشت‌خوارها بلعیده شوند.

پادتنهای تثبیت کننده مکمل[ویرایش]

این گروه از پادتنها یاخته‌های میکروبی (بویژه باکتریهای گرم‌منفی) را در حضور یک سری از پروتئین‌های خون به نام مکمل متلاشی می‌کنند. پادتنهای تثبیت کننده مکمل، قبل از اینکه اجزا غیر فعال مکمل به گونه‌ای بر روی هم سوار شوند تا در مجموعه پادگن _ پادتن (Ay-Ab) اشکال فعال را بوجود آورند، به یاخته‌های پادگنی(آنتی‌ژن) متصل می‌شوند. بدین ترتیب پروتئین‌های مکمل، با تغییر ساختار غشای یاخته‌ای، موجب خروج سیتوپلاسم از یاخته و متلاشی شدن آن می‌گردند.

مکملها به همراه پادتنها در سه نوع عمل حفاظتی دخالت دارند: متلاشی شدن، جذب شیمیایی (شیمیوتاکسی) و اپسونیزاسیونopsonization کل این فرایند را تثبیت مکمل نامند، زیرا مولکول مکمل به صورت برگشت ناپذیری بر روی مجموعه پادگن _ پادتن تثبیت شده و در نتیجه از سرم خون جدا می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Underdown B, Schiff J (1986). "Immunoglobulin A: strategic defense initiative at the mucosal surface". Annu Rev Immunol 4 (1): 389–417. DOI:10.1146/annurev.iy.04.040186.002133. PMID 3518747. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Geisberger R, Lamers M, Achatz G (2006). "The riddle of the dual expression of IgM and IgD". Immunology 118 (4): 889–898. DOI:10.1111/j.1365-2567.2006.02386.x. PMC 1782314. PMID 16895553. 
  3. Chen K, Xu W, Wilson M, He B, Miller NW, Bengtén E, Edholm ES, Santini PA, Rath P, Chiu A, Cattalini M, Litzman J, B Bussel J, Huang B, Meini A, Riesbeck K, Cunningham-Rundles C, Plebani A, Cerutti A (2009). "Immunoglobulin D enhances immune surveillance by activating antimicrobial, proinflammatory and B cell-stimulating programs in basophils". Nature Immunology 10 (8): 889–898. DOI:10.1038/ni.1748. PMC 2785232. PMID 19561614. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Pier GB, Lyczak JB, Wetzler LM (2004). Immunology, Infection, and Immunity. ASM Press. ISBN 1-55581-246-5. 

دانشنامه رشد.

  • واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان وادب فارسی
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پادتن موجود است.