میدان‌های نفتی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نقشه میادین نفتی و گازی ایران

میدان‌های نفتی ایران، مشتمل بر مخازن، حوضه‌ها و میدان‌های نفتی واقع در قلمرو خاکی و آبی کشور ایران است. برخی از این میادین در حال حاضر فعال و تعدادی نیز غیرفعال و یا در حال توسعه می‌باشند.

بر اساس آمار رسمی منتشر شده وزارت نفت ایران مجموع ذخایر استحصال شدنی نفت خام و میعانات گازی ایران بیش از ۱۵۴٫۸ میلیارد بشکه برآورد می‌شود.[۱] که این میزان ۱۰ درصد میزان نفت موجود در جهان محسوب می‌شود.[۲]

تعداد[ویرایش]

بر اساس آخرین اخبار نفت و گاز، در حال حاضر تعداد ۱۵۴ میدان هیدروکربنی و ۲۹۷ مخزن نفتی و گازی در ایران کشف شده است. تعداد ۱۰۲ از این میادین نفتی و ۴۳ عدد دیگر میادین گازی می‌باشند. از تعداد کل مخازن، ۲۰۵ مخزن نفتی و ۹۲ مخزن گاز طبیعی می‌باشند. تعداد ۷۸از این میادین فعال می‌باشند که ۶۲ عدد از آنها در خشکی و ۱۶ عدد باقیمانده در دریا قرار دارند.

بنابراین ۶۷ میدان باقی مانده نیز در حال حاضر غیر فعال می‌باشند. در حال حاضر سازند آسماری با سن الیگو میوسن بهترین تولیدکننده نفت می‌باشد و سازند سروک با سن کرتاسه میانی، از نظر حجم دارای نفت قابل بازیافت مهمی می‌باشد.[۳]

موقعیت جغرافیایی میدان‌ها[ویرایش]

از این میزان ذخیره نفت ایران، ۱۰۶ میلیارد بشکه در خشکی و ۳۱٫۶ میلیارد بشکه در دریا واقع شده‌است.[۴] بیشتر میادین کشف شده (۱۴۰ میدان) در حوضه زاگرس و خلیج فارس (جنوب غربی ایران) می‌باشد. همچنین میدان‌هایی در حوضه شمال ایران مرکزی، خزر جنوبی و کپه داغ اکتشاف یافته و یا در حال اکتشاف می‌باشند.[۳]

مالکیت[ویرایش]

از تعداد میادین اکتشافی، تعداد ۲۸ میدان هیدروکربنی به صورت مشترک در مرز ایران و کشورهای مجاور (کویت، قطر، آذربایجان، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق و ترکمنستان) قرار گرفته است.[۳]

میدان‌های مشترک[ویرایش]

نوشتار اصلی: میدان‌های مشترک نفتی ایران

کشور ایران با برخی کشورهای همسایه خود، دارای میادین نفتی مشترک است. این کشورها عبارتند از:

در حال حاضر حداقل ۱۵ مخزن نفتی مشترک بین ایران و این کشورها وجود دارد.

در این بین مخازن مشترک واقع در خشکی در همجواری کشور عراق قرار دارد و سایر مخازن در خلیج فارس و دریای عمان واقع‌اند :[۵]

عراق[ویرایش]

در طول مرز مشترک ایران و عراق ۵ میدان نفتی قرار دارد، که عبارتند از: میدان نفت‌شهر(سابقاً نفت شاه)، میدان دهلران، میدان پایدار غرب، میدان نفتی آذر، میدان نفتی آزادگان و میدان نفتی یادآوران (سابقاً حسینیه-کوشک).

عربستان سعودی[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و عربستان سعودی، ۴ میدان نفتی اسفندیار، فروزان، فرزاد A (فارس ۱) و فرزاد B (فارس ۲) قرار دارند.

قطر[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و قطر، میدان نفتی رشادت قرار دارد.

کویت[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و کویت، میدان نفتی و گازی آرش قرار دارد.

امارات عربی متحده[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و امارات عربی متحده؛ میدان نفتی فرزام، میدان نفتی نصرت، میدان نفتی مبارک و میدان نفتی سلمان در مجاورت مخازن اماراتی قرار دارند.

عمان[ویرایش]

تنها میدان مشترک نفتی ایران با عمان، میدان نفتی بوخای غربی است.

بزرگترین میدان‌های نفتی[ویرایش]

بزرگترین میدان نفتی ایران، میدان آزادگان است. این میدان، دارای ذخیره درجایی معادل ۳۲٫۲ میلیارد بشکه و نفت قابل برداشت آن نیز؛ ۵٫۲ میلیارد بشکه، برآورد شده است. آزادگان، هفتمین میدان بزرگ جهان می‌باشد. این میدان حدود ۱۰٪ درصد ذخیره کل قابل استحصال ایران را در خود جای داده است. آزادگان در لایه اصلی خود یعنی سروک، با میدان مجنون عراق مشترک است.

میدان نفتی گچساران در زاگرس مرکزی، نیز یکی از بزرگترین میدان‌های نفتی ایران بوده که دارای سه زون قابل برداشت است. این میدان دارای ۷/۶۶ میلیارد بشکه ذخیره درجا و ۷/۲۳ میلیار بشکه نفت قابل بازیافت می‌باشد.[۳]

بهره‌برداری[ویرایش]

ظرفیت حوضه‌های نفتی ایران بنابر آمار سال ۲۰۱۰ هر ساله به میزان ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه در روز کاهش می‌یابد. این به معنی دوره پیری مخازن پربازده و کم‌هزینه ایران است. غالب منابع نفتی دست‌نخورده جزء مخازن کم‌بازده و پرهزینه ایران دسته‌بندی می‌شوند.[۶]

فهرست میدان‌های نفتی ایران[ویرایش]

حوضه‌های نفتی مرکزی و زاگرس[ویرایش]

حوضه‌های نفتی شمال و دریای خزر[ویرایش]

حوضه‌های نفتی خلیج فارس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. کامران مصلح، فرید دهقانی، محمدرضا الزامی، رضا میرزا ابراهیمی. «ذخایر نفتی جهان». در استفاده بهینه از منابع گازی در ایران. موسسه مدیریت انرژی افق. ویرایش فیپا. چاپ اول. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۷. ۱۰. ISBN 978-964-8427-48-6. 
  2. Jim Saxton. «IRANS OIL & GAZ WEALTH»(انگلیسی)‎. کمیته مشترک اقتصادی کنگره ایالات متحده آمریکا، مارس ۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ Behrooz Esrafili-Dizaji & Farkhondeh Kiani. «Persia Land of Black Gold». Geo Expro Magazine، Volume 9, 2011. بازبینی‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۲. 
  4. [محمود واعظی]. «دیپلماسی انرژی ایران و قدرت‌های بزرگ در خلیج فارس». کتاب نفت و سیاست خارجی. مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، آذر ۱۳۸۹. ۱۴۸. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 
  5. زیبا اسماعیلی. «میادین مشترک خط مقدم صنعت نفت». روزنامه جام جم، ۱ دی ۱۳۸۸. اقتصادی. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  6. الهام فرهادی. «ایران و امنیت انرژی». مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، مهر ۱۳۸۹. ۱۱. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]