تریستان تزارا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تریستان تزارا
Tzara by Tihanyi.jpg
پرتره تسارا اثر لاژوس تیهانی
نام اصلی Samuel یا Samy Rosenstock
زادروز ۱۶ آوریل ۱۸۹۶(۱۸۹۶-04-۱۶)
موینشت، رومانی
مرگ ۲۵ دسامبر ۱۹۶۳ میلادی (۶۷ سال)
پاریس، فرانسه
ملیت رومانیایی-فرانسوی
پیشه نمایش‌نامه‌نویس، شاعر، مقاله‌نویس آهنگساز کارگردان فیلم، سیاستمدار، دیپلمات، روزنامه‌نگار و هنرمند
سال‌های نویسندگی ۱۹۱۲–۱۹۶۳
سبک نوشتاری سمبولیسم، آوانگارد، دادائیسم، سوررئالیسم
آرامگاه تریستان تسارا

تریستان تزارا (به فرانسوی: Tristan Tzara) (زادهٔ ۱۶ آوریل ۱۸۹۶ - درگذشته ۲۵ دسامبر ۱۹۶۳)نمایش‌نامه‌نویس، شاعر، مقاله‌نویس آهنگساز کارگردان فیلم، سیاستمدار، دیپلمات، روزنامه‌نگار و هنرمند قرن بیستم فرانسوی زبان رومانیایی‌تبار است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

تریستان تزارا با نام حقیقی ساموئل رزنستاک در ۱۶ آوریل ۱۸۹۶ در موینشت رومانی به دنیا آمد. تزارا بیشتر شهرتش را مدیون حضورش در میان جمع بنیان‌گذاران داداییسم است. یک جنبش انقلابی پوچ‌گرایانه در هنر که هدفی نداشت جز ویرانی تمام ارزش‌های تمدن مدرن. فعالیت خود به عنوان یک دادائیست را طی جنگ جهانی اول و در کنار هنرمندانی چون مارسل دوشان، فرانسیس پیکابیا و ژان آرپ در زوریخ آغاز نمود.. تزارا نخستین متون داداییستی خود – نخستین ماجرای آسمانی آقای آنتی پیرین[۱] (۱۹۱۶) و "۲۵ شعر"[۲] (۱۹۱۸) را نوشت و بعد در ۱۹۲۴ "هفت بیانیه دادا[۳]" را به رشته تحریر درآورد. در پاریس فعالیت‌های جنجالی خود را با همکاری آندره برتون، فیلیپ سوپا و لویی آراگون آغاز کرد تا با متلاشی کردن ساختار زبان به عموم مردم شوکی وارد کند. در حدود ۱۹۳۰ شالوده‌شکنی و پوچ‌گرایی افول کرد و او به فعالیت‌های محافظه‌کارانه‌تری پیوست که عده‌ای از دوستان سوررئالیستش دنبال می‌کردند. او بیشتر وقت خود را صرف آشتی‌دادن سوررئالیسم و مارکسیسم می‌کرد و به همین دلیل در سال ۱۹۳۶ و در حین جنگ جهانی دوم به عضویت حزب کمونیست و جنبش مقاومت فرانسه پیوست. این گروه‌های سیاسی او را به هم‌فکرانش نزدیک‌تر ساخت و تزارا تدریجاً به ساحت شعر غنایی روی آورد. شعرهای او بازتاب‌دهنده دلهره و آشفتگی روحی او هستند.

تزارا طی دوران شاعری خود مسیری پرتحول را پیمود. برهم زدن افراط خواهانهٔ هنجارها و ساختارهای زبانی، آغازهٔ راه وی به عنوان شاعری دادائیستی بود. او در رسالهٔ "هفت بیانیهٔ دادا" برخی از بنمایه‌های رادیکالیستی هنر مدرن را بر می‌شمارد. در واقع سویهٔ منفی تمدن غرب در قاعده گریزی مورد تأیید وی نقش می‌بندد. در همین بیانیه است که وی آزادی و وارستن از هنجارهای قوام یافتهٔ هنر را مورد تأکید دوچندان قرار می‌دهد و امر هنری – بخصوص شعر – را همچون رسالتی تصویر می‌کند که فطرتاً به رهایی می‌انجامد.

با این همه طی دهه‌های سی و چهل میلادی وی به همراه دوستانی چون لوئی آراگون و آندره برتون به حزب کمونیست فرانسه پیوست و از گرایش نیست انگارانهٔ[۴] دادا فاصله گرفت. در این دوره وی مشخصاً به شعر سورئالیستی گرایید و تلاش نمود تا میان مارکسیسم و سورئالیسم پیوندی ایجاد نماید.

دورهٔ اخیر با گرایش وی به اشعار تغزلی برآمده از دست آموختگی هنرمندانه مشخص می‌شود. در این سروده‌ها، تراژدی زندگی روزمرهٔ انسان مدرن تصویر شده است. از کارهای این دورهٔ تزارا: "مرد تقریبی"[۵] (۱۹۳۱)، "تنها گقتن"[۶] (۱۹۵۰) و "چهرهٔ درون"[۷] (۱۹۵۳) هستند. در این دوره و در کمینهٔ همین سروده هاست که وی از زبان هنجارستیز و سامان باختهٔ دادائیستی فاصله می‌گیرد و به زبانی دشوارفهم ولی انسان انگشاته روی می‌آورد.

وی در ۲۵ دسامبر ۱۹۶۳ در پاریس چشم از جهان فروبست.

آثار[ویرایش]

  • عواید نیمروز (۱۹۳۹)
  • نشان زندگی (۱۹۴۶)
  • از خاطرات انسان (۱۹۵۰)
  • چهره درونی (۱۹۵۳)
  • شعله برافروخته (۱۹۵۵)
  • نخستین ماجرای آسمانی آقای آنتی پیرین (۱۹۱۶)
  • ۲۵ شعر (۱۹۱۸)
  • هفت بیانیه دادا (۱۹۲۴)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. La Première Aventure céleste de Monsieur Antipyrine
  2. Vingtcinq poèmes
  3. Sept Manifestes Dada
  4. nihilistic
  5. L’Homme approximatif
  6. Parler seul
  7. The Inner Face


منابع[ویرایش]