کرندوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کرندوم
Several corundum crystals.jpg
اطلاعات کلی
رده‌بندیOxide mineral – گروه هماتیت
فرمول شیمیایی
(بخش تکراری)
Al
2
O
3
دسته‌بندی شرونتس-نیکل4.CB.۰۵
دسته‌بندی دانا۴٫۳٫۱٫۱
دستگاه بلوریدستگاه بلوری شش‌گوشه
رده بلوریHexagonal scalenohedral (۳m)
نماد هرمان-موگن: (۳ 2/m)
گروه فضاییR۳c (No. 167)
ساختار بلوریa = ۴٫۷۵ Å, c = ۱۲٫۹۸۲ Å; Z = ۶
ویژگی‌ها
رنگبی‌رنگ، خاکستری، طلایی-قهوه ای، قهوه‌ای؛ بنفش، صورتی تا قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، بنفش؛ ممکن است دارای ناحیه رنگی، ستاره‌دار عمدتاً خاکستری و قهوه‌ای باشد
رفتار بلوریبلورهای شیب‌دار دو هرمی، جدولی، منشوری، لوزی شکل، توده‌ای یا دانه‌ای
دوقلوییPolysynthetic twinning common
رَخNone – parting in 3 directions
شکستگیConchoidal to uneven
TenacityBrittle
سختی موس9 (defining mineral)[۱]
جلاAdamantine to vitreous
رنگ خاکهبی‌رنگ
شفافیتشفاف، شفاف تا کدر
وزن مخصوص۳٫۹۵–۴٫۱۰
ویژگی‌های ظاهریUniaxial (−)
ضریب شکستnω = ۱٫۷۶۷–۱٫۷۷۲
nε = ۱٫۷۵۹–۱٫۷۶۳
چندرنگ‌نماییNone
نقطه ذوب۲٬۰۴۴ درجه سلسیوس (۳٬۷۱۱ درجه فارنهایت)
FusibilityInfusible
انحلال‌پذیریInsoluble
دگرگون بهمکن است روی سطوح به میکا تغییر کند و باعث کاهش سختی شود.
دیگر ویژگی‌هاممکن است زیر نور UV فلورسانس یا فسفری شود.
منابع[۲][۳][۴][۵]
متغیرهای اصلی
یاقوت کبودهر رنگی به‌جز سرخ
یاقوتسرخ
Emeryکرندوم گرانول سیاه کاملاً با مگنتیت، هماتیت، یا hercynite مخلوط شده‌است.

کرندوم (به انگلیسی: Corundum)، یاقوت، یاکَند، شکل بلورین اکسید آلومینیوم (Al2O۳) است که معمولاً دارای ناخالصی‌هایی از آهن، تیتانیوم، وانادیوم و کروم می‌باشد. سختی آن ۹ در مقیاس موس می‌باشد.

از مجموعه کانی‌ها بوده و انواع شفاف و رنگین آن جزء سنگ‌های قیمتی می‌باشد. رنگ قرمز آن یاقوت سرخ و رنگ کبود آن یاقوت کبود نامیده می‌شود. همچنین رنگ‌های زرد، سبز، صورتی، آبی و نارنجی و حتی بی‌رنگ و شفاف نیز دارد.

در نوعی از کرندوم به دلیل وجود ناخالصی دی‌اکسید تیتانیوم (TiO2) یا روتیل، در حالت تراش خورده و صیقلی و زیر نور، ستاره‌ای شش پر مشاهده شده که به آن ستاره پران گویند.

نام کرندوم احتمالاً از هندی قدیمی Kauruntaka گرفته شده‌است. منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی و ناحیه‌ای است. امروزه در آزمایشگاه و صنعت به صورت مصنوعی ساخته شده و کاربردهای فراوانی دارد. این ماده در برابر محدوده نور از فرابنفش تا فروسرخ شفاف است.

کاربرد: به دلیل سختی زیاد در ابزار برش و صیقل، کاغذ سمباده، حفاری و تراش سنگ‌های ظریف کاربرد دارد. در مواردی که ابزار مقاوم به خش نیاز باشد، مانند قطعات اپتیکی، عدسی، منشور، شیشه‌های ضد خش (شیشه ساعت) در ماهواره‌ها، فضاپیما و قطعات لیزر از این ماده استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Mohs' scale of hardness". Collector's corner. Mineralogical Society of America. Retrieved 10 January 2014.
  2. Anthony, John W.; Bideaux, Richard A.; Bladh, Kenneth W.; Nichols, Monte C., eds. (1997). "Corundum". Handbook of Mineralogy (PDF). Vol. III Halides, Hydroxides, Oxides. Chantilly, VA, US: Mineralogical Society of America. ISBN 0-9622097-2-4.
  3. "Corundum". Mindat.org.
  4. "Corundum". Webmineral.com. Archived from the original on 25 November 2006.
  5. Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis (1985). Manual of Mineralogy (20th ed.). Wiley. pp. 300–302. ISBN 0-471-80580-7.
  6. Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291–320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43. S2CID 235729616.