پرش به محتوا

آندالوزیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آندالوزیت
اطلاعات کلی
رده‌بندیسیلیکات
فرمول شیمیایی
(بخش تکراری)		Al[16]Al[5][O-SiO4]
ویژگی‌ها
رنگخاکستری - خاکستری تیره - قهوه‌ای - قرمز - صورتی
سختی موس۷٫۵
جلاشیشه‌ای - چرب - مات
رنگ خاکهسیاه
شفافیتشفاف - نیمه شفاف- غیر شفاف
وزن مخصوص۳٫۱-۳٫۲
ویژگی‌های ظاهریبلوری - آگرگات دانه‌ای - فشرده - رشته‌ای - شعاعی فراوان است و بیشتر در یافت شده درگنایس‌ها، کانی میکاشیست‌ها و پگماتیت‌ها در آلمان غربی، اطریش، اسپانیا، چک اسلواکی، آمریکا، روسیه و استرالیا
کنارزاییواکنش‌های شیمیایی - اشعه Xتورمالین- روتیل- کوارتز- تورمالین- گارنت
توضیح بیشتربه سختی در اسیدها حل می‌شود Al2O۳:۶۲٫۹۳٪ SiO۲:۳۷٫۰۷٪ وادخال هایMn (مشابه ویریدین)
دلیل‌نام‌گذاریتابناکی قرمز و قرمز جواهری دارد. در منطقه اندلس اسپانیا کشف شده.
خاستگاهدگرگونی - پگماتیتی

آندالوزیت (به انگلیسی: Andalusite) یا سنگ اندلس، با فرمول شیمیایی فرمول شیمیایی Al2SiO5، کانی‌ای از گروه سیلیکات‌هاست. این کانی گاه در برابر تابش فرابنفش، تابناکی قرمز یا قرمز جواهری نشان می‌دهد. نام آن از ناحیهٔ اندلس در اسپانیا گرفته شده است.

آندالوزیت یک کانی نسوسیلیکاتِ آلومینیم با فرمول شیمیایی Al2SiO5 است. ژان-کلود دولامتری این کانی را «آندالوزیت» نامید،[۱] زیرا تصور می‌کرد از اندلس در اسپانیا به دست آمده است. اندکی بعد مشخص شد که در تعیین محل یافتن آن اشتباهی رخ داده و نمونه‌های بررسی‌شده در واقع از ال کاردوسو د لا سیرا، در استان گوادالاخارای اسپانیا، و نه از اندلس، آمده بودند.[۲]

آندالوزیت به‌سختی در اسیدها حل می‌شود. ترکیب شیمیایی نظری آن شامل ۶۲٫۹۳ درصد اکسید آلومینیوم و ۳۷٫۰۷ درصد دی‌اکسید سیلیسیم است. در برخی نمونه‌ها، منگنز به‌صورت ناخالصی حضور دارد و می‌تواند رنگ سبز ایجاد کند؛ گونهٔ سبزرنگ و غنی از منگنز آن «ویریدین» نامیده می‌شود.

بلورهای آندالوزیت از نظر شکل بلوری معمولاً منشوری‌اند. رنگ آن ممکن است خاکستری، خاکستری تیره، قهوه‌ای، سرخ، صورتی یا سبز باشد. از نظر شفافیت، از شفاف و نیمه‌شفاف تا کدر متغیر است و جلای آن می‌تواند شیشه‌ای، چرب یا مات باشد.

آندالوزیت در دستگاه بلوری راست‌لوزی متبلور می‌شود، خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن عمدتاً دگرگونی و گاه پگماتیتی است. این کانی به‌ویژه در سنگ‌های دگرگونی حاصل از دگرگونی مجاورتی و فشار کم تشکیل می‌شود.

کانی‌های همراه آن شامل تورمالین، روتیل، کوارتز، گارنت، میکا و کانی‌های دگرگونی مشابه است. شناسایی آن بر پایهٔ ویژگی‌های بلورشناختی، واکنش‌های شیمیایی و بررسی پراش پرتو ایکس انجام می‌شود.

از نظر ژیزمان، آندالوزیت به‌شکل بلورهای منفرد و توده‌های دانه‌ای، فشرده، رشته‌ای یا شعاعی یافت می‌شود. این کانی نسبتاً فراوان است و بیشتر در گنیس‌ها، میکاشیست‌ها و پگماتیت‌ها دیده می‌شود. ذخایر و نمونه‌های آن در آلمان، اتریش، اسپانیا، جمهوری چک، اسلواکی، ایالات متحده آمریکا، روسیه و استرالیا گزارش شده‌اند.

آندالوزیت همراه با کیانیت و سیلیمانیت دارای سه‌ریختی است و چندریختِ فشار پایین و دمای متوسط به‌شمار می‌رود. آندالوزیت ممکن است در دما و فشار بالاتر به سیلیمانیت تبدیل شود. ازاین‌رو، آندالوزیت نیز مانند دیگر چندریخت‌های خود، یک کانی شاخصِ آلومینوسیلیکات است که اطلاعاتی دربارهٔ عمق و فشارهای مؤثر در تشکیل سنگ میزبان ارائه می‌دهد.[۳]

آندالوزیت تراش‌خوردهٔ گرد

گونه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گونهٔ کیاستولیت معمولاً دارای میان‌بارهای تیرهٔ کربن یا رس است که در برش عرضی الگویی چلیپایی پدید می‌آورند. این سنگ دست‌کم از سدهٔ شانزدهم میلادی شناخته شده بود و زائرانی که از سانتیاگو د کمپوستلا بازمی‌گشتند، آن را به‌عنوان یادگاری به بسیاری از کشورهای اروپایی می‌بردند.[۴]

ویریدین گونه‌ای سبز از آندالوزیت است که در آن منگنز سه‌ظرفیتی جانشین آلومینیم می‌شود؛ همین جانشینی عامل ایجاد رنگ آن نیز هست.[۵][۶] کانونایت کانی سبزِ مایل به سیاهی است که با آندالوزیت ارتباط دارد و ترکیب تقریبی آن (Mn
0.76Al
0.23Fe
0.02)AlSiO
5 است.[۷]

گونه‌ای شفاف از آندالوزیت که در برزیل و سری‌لانکا یافت می‌شود، قابلیت تراش به‌عنوان گوهرسنگ را دارد.[۸] سنگ‌های آندالوزیتِ تراش‌خورده، بازی رنگی از سرخ، سبز و زرد نشان می‌دهند که به نوعی رنگین‌تابی کم‌فروغ شباهت دارد؛ بااین‌حال، این رنگ‌ها در واقع حاصل چندرنگی بسیار قوی این کانی هستند.[۹]

پیدایش

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

آندالوزیت یک کانی دگرگونی رایج است که در فشار پایین و گستره‌ای از دماهای پایین تا بالا تشکیل می‌شود. کانی‌های کیانیت و سیلیمانیت چندریخت‌های آندالوزیت‌اند که هرکدام در شرایط دما و فشار متفاوتی پدید می‌آیند و ازاین‌رو به‌ندرت در یک سنگ واحد در کنار یکدیگر یافت می‌شوند. به همین سبب، این سه کانی ابزار سودمندی برای شناسایی مسیرهای دما–فشار سنگ میزبان خود به‌شمار می‌روند. آندالوزیت به‌ویژه با سنگ‌های دگرگونی پلیتی، مانند میکاشیست، همراه است.[۱۰]

بالاترین تمرکز آندالوزیت در جهان در معدن آندالوزیت گلومل در کوت-دارمورِ فرانسه یافت می‌شود؛ معدنی که ۲۵ درصد از تولید جهانی این کانی را به خود اختصاص می‌دهد.[۱۱] آفریقای جنوبی دارای بزرگ‌ترین سهم از ذخایر شناخته‌شدهٔ آندالوزیت در جهان است.[۱۲]

کاربردها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

آندالوزیت به‌عنوان ماده‌ای دیرگداز در کوره‌ها، کوره‌های صنعتی و دیگر فرایندهای صنعتی به‌کار می‌رود.[۱۳]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Delamétherie, Jean Claude (1798). "Sur une pierre de l'Andalousie". Journal de Physique, de Chimie d'Histoire Naturelle et des Arts. 46: 386–387.
  2. ↑ Calvo, Miguel (2018). Minerales y Minas de España. Vol. IX. Silicatos. Madrid, Spain: Escuela Técnica Superior de Ingenieros de Minas de Madrid. Fundación Gómez Pardo. pp. 91–94. ISBN 978-84-8321-883-9.
  3. ↑ Whitney, D.L. (2002). "Coexisting andalusite, kyanite, and sillimanite: Sequential formation of three Al2SiO5 polymorphs during progressive metamorphism near the triple point, Sivrihisar, Turkey". American Mineralogist. 87 (4): 405–416. Bibcode:2002AmMin..87..405W. doi:10.2138/am-2002-0404. S2CID 131616262.
  4. ↑ Calvo, Miguel (2016). "El "lapis crucifer", "piedra de cruz de Compostela": un elemento importante de los patrimonios geológico y cultural del NW de España". De Re Metallica. 6: 67–79. doi:10.5281/zenodo.20410231.
  5. ↑ Abs-Wurmbach, I.; Langer, K.; Seifert, F.; Tillmanns, Ε. (1 October 1981). "The crystal chemistry of (Mn 3+ , Fe 3+ )-substituted andalusites (viridines and kanonaite), (Al 1-x-y Mn x 3+ Fe 3+ y ) 2 (O|SiO 4 ): crystal structure refinements, Mössbauer, and polarized optical absorption spectra". Zeitschrift für Kristallographie - Crystalline Materials. 155 (1–4): 81–114. doi:10.1524/zkri.1981.155.14.81. S2CID 201671728.
  6. ↑ "Minerals Colored by Metal Ions". minerals.gps.caltech.edu. Retrieved 2023-03-01.
  7. ↑ Vrána, S.; Rieder, M.; Podlaha, J. (1978). "Kanonaite, (Mn 0.76 3+ Al0.23Fe 0.02 3+ )[6]Al[5][O|SiO4], a new mineral isotypic with andalusite". Contributions to Mineralogy and Petrology. 66 (3): 325–332. doi:10.1007/BF00373417. S2CID 95925117.
  8. ↑ "International Colored Gem Association: Anadalusite". Archived from the original on 2006-07-17. Retrieved 2006-07-13.
  9. ↑ Fernandes, Shyamala; Choudhary, Gagan (Summer 2009). "Gem-quality andalusite from Brazil" (PDF). Gems & Gemology. 45 (2): 120–129. doi:10.5741/GEMS.45.2.120. Retrieved 30 October 2021.
  10. ↑ Nesse, William D. (2000). Introduction to mineralogy. New York: Oxford University Press. pp. 314–318. ISBN 9780195106916.
  11. ↑ "Glomel : la mine d'andalousite ouvre ses portes au public ce samedi". Le Télégramme (in French). 2022-09-16. Retrieved 2024-11-21.
  12. ↑ Overbeek, P. W. (1 June 1989). "Andalusite in South Africa". Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy. 89 (6): 157–171. hdl:10520/AJA0038223X_1910. Retrieved 25 October 2021.
  13. ↑ Dubreuil, P.; Sobolev, V. M.; Filari, E. (1999). "Use Of Andalusite Refractories In Ferrous Metallurgy". Refractories and Industrial Ceramics. 40 (5–6): 252–259. doi:10.1007/BF02762295. S2CID 136482381. Retrieved 25 October 2021.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=آندالوزیت&oldid=44088932»