سمفونی شماره ۹ (بتهوون)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برگه‌ای از سمفونی شماره ۹ به دست‌خط بتهوون

سمفونی شماره ۹ در رِ مینور اپوس ۱۲۵ آخرین سمفونی تکمیل‌شدهٔ بتهوون است، اما تِم‌ها و نغمه‌های موسیقایی آن سال‌ها قبل از تصنیف این اثر در ذهن آهنگ‌ساز شکل گرفته بود. این سمفونی گاهی بهترین اثر بتهوون و یکی از بهترین‌های موسیقی کلاسیک شناخته می‌شود.
حتی برخی این سمفونی را عظیم‌ترین و بهترین قطعهٔ موسیقی در دنیای غرب می‌دانند.[۱] این سمفونی از اولین سمفونی‌هایی است که در آن از صدای انسان استفاده شده‌است. اشعار استفاده‌شده در موومان آخر این سمفونی (به نام «کُرال») توسط چهار تک‌خوان (سولوییست) و گروه کر خوانده می‌شود. اشعار این سمفونی از شعر سرود شادی (چکامهٔ شادی) فریدریش شیلر (۱۷۵۹–۱۸۰۵)، شاعر، نمایش‌نامه‌نویس و فیلسوف بزرگ آلمانی، اقتباس شده‌است.

تاریخچه[ویرایش]

تصنیف[ویرایش]

سفارش ساخت این سمفونی از سوی ارکستر فیلارمونیک لندن در سال ۱۸۱۷ صورت گرفت.[۲] تصنیف این اثر بین سال‌های ۱۸۲۲ و ۱۸۲۴ پایان یافت.[۳]

اولین اجرا[ویرایش]

با آنکه بتهوون اغلب کارهای بزرگ خود را در وین اجرا می‌کرد، اما بلافاصله بعد از اتمام این سمفونی تصمیم به اجرای آن در برلین گرفت. اما دوستان و اطرافیان بتهوون با این امر مخالفت کردند[۴] و بتهوون، برخلاف میل باطنی‌اش، این سمفونی را در ۷ مهٔ ۱۷۲۴ در سالن تئاترِ کِرْنْتْنِرتور (Theater am Kärntnertor) وین برای اولین بار به اجرا درآورد.
این اولین حضور بتهوون در سالن اجرای موسیقی خود او در ۱۲ سال گذشته بود که در آن شخصیت‌ها و موسیقی‌دانان برجستهٔ وین نیز گرد هم آمده بودند.[۵] از لحاظ بزرگی ارکستر، این سمفونی در میان آثار بتهوون به بیشترین تعداد نوازندگان نیاز داشت.[۶] با آنکه فهرست جامعی از تعداد نوازندگان این سمفونی در دست نیست، اما اکثر نوازندگان به نام وین در اجرای این سمفونی مشارکت کردند.[۷]
قسمت سوپرانو و آلتو به دست دو خوانندهٔ مشهور جوان خوانده شد: هنریِت زونتاگ (Henriette Sontag) و کارولینه اونگر (Caroline Unger) (۱۸۷۷–۱۸۰۳). هنریت زونتاگ، سوپرانو آلمانی (۱۸۰۶–۱۸۵۴)، هجده‌ساله بود که پیشنهاد مشارکت در اولین اجرای سمفونی نهم را ارائه کرد.[۸][۹]

سازها[ویرایش]

حداکثر سازهای لازم برای اجرای این سمفونی عبارتند از:

سازهای بادی چوبی:
پیکولو (فقط در مووومان چهارم)
۲ فلوت
۲ اُبوا
۲ کلارینت
۲ قره‌نی بم (باسون)
باسون بزرگ (فقط در موومان چهارم)
سازهای بادی برنجی:
۲ شیپور
۲ ترومپت
۲ ترومبون
سازهای کوبه‌ای:
کوس (مجموعه‌ای شامل طبل)
باس درام (موومان چهارم)
مثلث (موومان چهارم)
سنج (موومان چهارم)
سازهای زهی
ویولون (یک و دو)
ویولا
ویولنسل (چِلو)
کنترباس
صداها (موومان چهارم)
سوپرانو
آلتو
تِنور
باریتون
گروه کر[۱۰]

رابطهٔ سمفونی نهم بتهوون با سیاست[ویرایش]

این سمفونی یکی از آثاری است که در تاریخ سیاست از آن استفاده شده است و در میان هر دسته و هر ایدئولوژی‌ای طرفداران بسیاری دارد. انگلس می‌گوید: "روزی که بشر سمفونی نهم را آیین رفتاریِ خود قرار دهد آن روز بتهوون جایگاه حقیقی خود را یافته‌است." و بیسمارک اعتقاد داشت که: "اگر من سمفونی نهم را بیشتر گوش کرده بودم امروز بسیار شجاع‌تر بودم." به گفتهٔ هیندنبورگ: "امروز اشک‌های زیادی در خانواده‌های آلمانی می‌ریزد، ولی بتهوون به ما می‌آموزد که اگر کسی خود را در اختیار موسیقی او بگذارد نمی‌تواند نگون‌بخت بشود. او تسکین دهندهٔ رنج‌های ماست." در زمان جنگ دوم جهانی آلمانی‌ها هر جا را اشغال می‌کردند، این سمفونی را می‌نواختند.[نیازمند منبع] این سمفونی برای تولد هیتلر نیز نواخته شد. نخست‌وزیر زیمبابوه آن را به عنوان سرود ملی کشورش انتخاب کرد. واتیکان از این سمفونی دفاع کرد، و بالاخره "سرود شادی (Ode to Joy)"، موومان چهارم این سمفونی، به عنوان سرود رسمی اتحادیهٔ اروپا انتخاب شد. بتهوون در این سمفونیِ باکلام از اشعار جاودانه و بشر دوستانهٔ یوهان فریدریش فون شیلر استفاده کرده است، که این اشعار به نوعی بازگویی مضمون شعر بلند سعدی، "بنی‌آدم اعضای یک پیکرند" است. برخی این سمفونی را زیباترین قطعه کلاسیک می‌دانند.

چکامهٔ شادی:

یاران من! این‌سان ــ غمین ــ نسرایید!
بگذارید تا نغمه‌ای دیگر ساز کنیم
نغمه‌ای شادی‌افزاتر

شادی... شادی

شادی‌ای زیبا اخگران خدایان
ای دختِ حریم قدسیان
مدهوش از آذر تو ره می‌یابیم
به بارگاه اهوراییِ تو ای بارقهٔ افلاکی
جادوی تو پیوند می‌دهد
آنچه را که روزگار از هم گسیخته‌است
آدمیان به برادری خواهند رسید
آنجا که شهپر لطیفت سایه می‌گسترانَد

آن‌که را به او موهبتی پیشکش شد
تا به یاری دستِ یاری دهد
یا دُختی از حریم عفاف را دلدار گشت
اوست شوریدهٔ ذوق و واصل به دیار شوق
نیز هرکس که خود را زنده‌جانی
در دایرهٔ گیتی می‌نامد
آن‌کس که این کمترین را نیارد
گریان گلیم خویش از این حلقه برکند

شادی را تمامی ساکنان مُلکِ وجود
از پستان طبیعت می‌نوشند
همگان، چه پاکان و چه ناپاکان
ردپای گل سرخ را می‌پوید
شادی به ما و دخترِ رَز بوسه‌ها فشاند
دوستی که تا پرتگاه مرگ نیز آزموده شده
هم اوست که شوق وصال از این سوی در حشره آفرید
و کرّوبیان را از آن سوی بر آستان پروردگار به‌پا داشت

سرخوش آن‌گونه که خورشیدها
در پهنهٔ شکوهمند آسمان شناورند
شما نیز، ای برادران، در مدار خویش ره پویید
شادان، آن‌سان که شاهد فتح در آغوش پیروزی می‌جهد

اینک ای آدمیان، گرد هم آیید
به خود و به اهل جهان کمال خویش را بوسه دهید
هان ای برادران، بر بام خیمهٔ اختران
پدری مهربان مأوی گزیده‌است

ای آدمیان، به سجده درمی‌آیید؟
ای جهانیان، آیا از پروردگار خود آگاهی ندارید؟
او را برفراز خیمهٔ ستارگان بجویید
که او بر بام اختران منزل گرفته‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Beethoven: Symphony No. 9 (Cambridge Music Handbooks), Nicholas Cook, Cambridge University Press (24 June 1993), product description (blurb). ISBN 9780521399241. "Beethoven's Ninth Symphony is acknowledged as one of the supreme masterpieces of the Western tradition. More than any other musical work it has become an international symbol of unity and affirmation."
  2. Solomon, Maynard. Beethoven. New York: Schirmer Books, 1997, p. 251.
  3. Breitkopf Urtext, Beethoven: Symphonie Nr. 9 d-moll, op. 125, pbl. : Hauschild, Peter, p. VIII
  4. Sachs, Harvey (2010), The Ninth: Beethoven and the World in 1824, Faber
  5. Levy, David Benjamin. Beethoven: The Ninth Symphony. Yale University Press 2003
  6. Levy, David Benjamin. Beethoven: The Ninth Symphony. Yale University Press 2003.
  7. Kelly, Thomas Forrest (2000). First Nights: Five Musical Premiers (Chapter 3). Yale University Press, 2001.
  8. Elson, Louis, Chief Editor. University Musical Encyclopedia of Vocal Music. University Society, New York, 1912
  9. Life of Henriette Sontag, Countess de Rossi. (Various Authors) Stringer & Townsend, publishers. New York, 1852.
  10. Life of Henriette Sontag, Countess de Rossi. (Various Authors) Stringer & Townsend, publishers. New York, 1852

۱۰ مجلهٔ اینترنتیِ سورهٔ مِهر (انتشار تحت گنو)

سمفونی شماره ۹ بتهوون در ویکی‌پدیای انگلیسی