میزان (موسیقی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

میزان یا ترازه یا ترازک در موسیقی، نشانه‌هایی است که برای مشخص کردن دوره‌ها و تعداد ضرب در هر دوره، و تشخیص همهٔ نکته‌های وابسته وضع شده‌است. هر دوره به‌وسیلهٔ خطی عمودی، که حامل را قطع می‌کند، از دوره‌های پس و پیشِ خود جدا می‌شود. محتوای میان هر دو خط عمودی را میزان و خط‌های عمودی را خط میزان می‌نامند.[۱]

Bar-mizan.jpg

هر میزان ممکن است از دو یا سه یا چهار قسمت مساوی تشکیل شود که آن قسمت‌ها را «ضرب» می‌گویند. معمول‌ترین میزان‌ها عبارت‌اند از: میزان‌های دوضربی، سه‌ضربی و چهارضربی[۲]

انواع میزان[ویرایش]

میزان ساده[ویرایش]

میزان دوتایی[ویرایش]

اگر هر ضرب میزان به‌طور طبیعی قابل تقسیم به ۲ و ۴ و ۸ قسمت مساوی (دارای تقسیمات دوتایی) باشد، آن را میزان ساده می‌گویند. میزان‌ها را با عدد کسری به نام کسر میزان مشخص می‌کنند. در میزان‌های ساده، صورتِ کسر معرفِ تعداد ضرب است و مخرج کسر شکل ضرب را مشخص می‌کند. (مثلاً: 2
4
- 4
4
- 2
2
و…)

میزان سه‌تایی[ویرایش]

هر دورهٔ آن متشکل از سه ضربه است. در هر میزان سه‌تایی، ۳ سفید، ۳ سیاه، ۳ چنگ و… جای می‌گیرد. (مثلاً: 3
4
- 6
4
- 3
2
و…)[۳]

میزان ترکیبی[ویرایش]

اگر هر ضرب میزان قابل تقسیم به ۳ و ۶ و ۱۲ قسمت مساوی (دارای تقسیمات سه‌تایی) باشد، آن میزان را ترکیبی گویند.[۲]

میزان لنگ (مختلط)[ویرایش]

هر دوره‌ی این میزان آمیزه‌ای است از مضرب‌ها و مجموع‌های اعداد ۲ و ۳. به عبارت دیگر هر ضرب آن را نه می‌توان به مضرب‌های ۲ و نه می‌توان به مضرب‌های ۳ تقسیم کرد. مانند میزان ۴/۵(پنج چهار) که ممکن است از یک میزان ۴/۳ (سه چهار) و یک میزان ۴/۲ (دو چهار) یا به عکس تشکیل شده باشد.

برای مشخص نمودن موقعیت میزان‌های لنگ اغلب به وسیله خط قائم نقطه چین یا کسرمیزان تجزیه شده، آن‌ها را از هم تفکیک می‌کنند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. منصوری، تئوری بنیادی موسیقی، ۶۱.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ تئوری موسیقی، نوشتهٔ مصطفی کمال پورتراب، تهران: نشر چشمه، ۱۳۷۴
  3. منصوری، تئوری بنیادی موسیقی، ۶۲.

منابع[ویرایش]

  • منصوری، پرویز (۱۳۷۶). تئوری بنیادی موسیقی. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۲.