الفبای عربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حروف عربی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
الفبای عربی
Arabic Language.svg
نوع ابجد
زبان‌ها زبان عربی
دورهٔ زمانی ۳۵۶ میلادی تا اکنون
سامانهٔ مادر
ISO 15924 Arab, 160
جهت Right-to-left
مخفف یونیکد Arabic
دامنه یونیکد

الفبای عربی (عربی:الْحُرُوف الْعَرَبِيَّة؛ آوانگاری:æl-hoɾufo l-ʕæɾæbijjæt) یا ابجدی عربی (عربی: الْأَبْجَدِيَّة الْعَرَبِيَّة‎؛ آوانگاری:æl-ʔæbdʒædijjæto l-ʕæɾæbijjæt) حروف نوشتاری خط و زبان عربی است.

الفبای عربی دارای حروف بیست و هشت گانه می‌باشد. و الفبای فارسی از آن گرفته شده است[نیازمند منبع] و چهار حرف (واج) از آن بیشتر دارد و در بعضی اشکال دو حرف ک (ك= عربی) و ی (ي= عربی) با آن متفاوت است. الفبای عربی دارای دو ترتیب الفبایی و ابجدی می‌باشد. ترتیب الفبایی آن مانند فارسی است با این تفاوت که حرف (ه) قبل از حرف (و) قرار دارد.

ترتیب الفبایی و نام حروف[ویرایش]

نام حروف[ویرایش]

ا (الف)، ب (با)، ت (تا)، ث (ثا)، ج (جیم)، ح (حا)، خ (خا)، د (دال)، ذ (ذال)، ر (را)، ز (زا)، س (سین)، ش (شین)، ص (صاد)، ض (ضاد)، ط (طا)، ظ (ظا)، ع (عین)، غ (غین)، ف (فا)، ق (قاف)، ک (کاف)، ل (لام)، م (میم)، ن (نون)، ه (ها)، و (واو)، ی (یا).

ترتیب ابجدی[ویرایش]

ترتیب ابجدی آن بر پایه حساب عددی (جمل) می‌باشد.

الفبای ابجدی عربی
الفبا: ا ب ج د | ه و ز | ح ط ی| ک ل م ن | س ع ف ص | ق ر ش ت | ث خ ذ | ض ظ غ
جُستارهای وابسته: خط عربی | الفبا | ابجد | خط


ترتیب الفبایی[ویرایش]

الفبای عربی
ألِف باء تاء ثاء جيم حاء خاء دال ذال راء زاي سين شين صاد ضاد طاء ظاء عين غين فاء قاف كاف لام ميم نون هاء واو ياء

تاریخچه[ویرایش]

پیش از اسلام[ویرایش]

کتیبه‌ای به خط المسند، الفبای باستانی پادشاهی عربی سباء

تا پیش از اسلام مدرکی دال بر خط و سواد داشتن عرب‌های حجاز نیست، ولی از عرب‌های شمالی عربستان ۵ مدرک که کهنه‌ترین آن‌ها مربوط به ۵۱۲ میلادی است، بدست آمده. از عرب‌های جنوبی (مردم یمنی) نیز آثاری بدست آمده‌است که با حروف خط و الفبای مسند می‌نوشتند. مردم حجاز که بر اثر صحرانشینی از نوشتن خط بی‌بهره ماندند. اما اندکی از آن‌ها که کمی پیش از اسلام به عراق و شام می‌رفتند نوشتن را از آن‌ها آموختند و عربی خود را با حروف نبطی یا سریانی و عبرانی می‌نوشتند. برای نمونه سفیان‌بن امیه که از بازرگانان آن دوره بود از کسانی بود که خط سریانی (سطرنجیلی) را به حجاز آورد.

Aram nabat arab syriac.png

پس از اسلام[ویرایش]

برگی از قرآن بخط کوفی قرن ۱۰-۹ میلادی، دوران خلفای عباسی؛ آیاتی از سوره حج
برگی از قرآن بخط کوفی قرن ۱۱ میلادی؛ آیات اولیه سوره لیل

در آغاز دوران اسلامی مسلمانان تلاش کردند قرآن را به نگارش در آورند؛ و عدهٔ کمی از آن‌ها که نوشتن می‌توانستند شامل «علی‌بن ابی طالب»، «عمربن خطاب» و «طلحه بن عبیدالله» قرآن را به نگارش درآوردند. در این نگارش از حروف نبطی یا سریانی (سطرنجیلی) استفاده شد. خط‌های نبطی و سریانی هر دو از خط آرامی منشا گرفته بودند. در این خط ابهامات زیادی بود و حروف بدون نقطه نوشته می‌شدند و مصوت‌های کوتاه و برخی مصوت‌های بلند مانند «ا» در میان واژه‌ها نوشته نمی‌شد.


برای نمونه در این خط ب، ن، ت، ث و ی همانند هم نوشته می‌شدند و یا ح، خ، ج و یا س و ش همانند بودند.

پس از آنکه عرب‌ها ایران را تسخیر کردند، چون بیشتر عرب‌ها خواندن و نوشتن نمی‌دانستند، ایرانیان را برای کارهای دیوانی استخدام کردند. ایرانیان دیوان سالار نیز که پی به مشکلات خط عربی برده بودند تلاش کردند شیوه نوشتار را بهبود بخشند. ایرانیان با ذوق و سلیقه خود و با نیم نگاهی به خط پهلوی، خط نوشتاری را تکامل بخشیدند. در واقع خط عربی و فارسی کنونی، خطی است که ایرانیان در شکل‌گیری و تکامل آن سهم عمده‌ای داشته‌اند.[نیازمند منبع]

اعراب خط نداشته‌اند و خطی که از «‍حمیر» و «انبار» (استان انبار) به عربستان رفته و در زمان ظهور اسلام نشر یافته‌است، خط عربی نیست [نیازمند منبع]بلکه زبان عربی به این خط نوشته می‌شده‌است؛ و چون آثار مخطوط در قرون اولیه اسلامی و پس از آن، به زبان عربی نوشته می‌شد، خطی که با آن، زبان عربی ثبت می‌گردید، به نام خط عربی مشهور گردید.[نیازمند منبع]

خط عربی[ویرایش]

خط عربی یا شیوه‌های زیباشناسانه و هنری متعدد الفبای زبان عربی شامل: ثلث، نسخ، محقق، ریحانی، توقیع و رقاع است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]