الفبای نبطی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
الفبای نبطی
نوع ابجد
زبان‌ها زبان نبطی
دورهٔ زمانی سده ۲ پیش از میلاد تا سده ۴ میلادی
سامانهٔ مادر
سامانهٔ فرزند الفبای عربی
ISO 15924 Nbat, 159
دامنه یونیکد

U+10880–U+108AF

Final Accepted Script Proposal

الفبای نبطی نوعی الفبای ابجد است که توسط مردم نبطی که به زبان نبطی سخن می‌گفتند در سده ۲ پیش از میلاد مورد استفاده بود. مهم‌ترین سنگ‌نبشتههایی که با الفبای نبطی نوشته شده‌بودند در شبه‌جزیره سینا (بخشی از مصر کنونی) و پترا (شهری باستانی در جنوب اردن کنونی) یافت شده‌اند.

خط نَبَطی، خطی است که از خط آرامی ایجاد شده. خط عربی به نحوی که در دوره اسلامی معمول بود در زمانی قریب به اسلام از دو قوم اخذ شد، نخست از قوم نبطی در جانب حوران و دوم از سریانیان از طریق حیره (نزدیک کوفه). این هر دو خط از خطوط اسلامی و برای عرب کاملاً قابل تقلید بود. خط نبطی منشأ خط نسخ و کوفی بود که هر دو بعد از غلبه اسلام میان مسلمین باقی ماند و ظاهراً این هر دو خط را با هم بکار می‌بردند. خط نسخ بیشتر برای کتابت مصاحف می‌آمد.

در کتاب «تاریخ قرآن» رامیار آمده‌است: «اما خط نبطی چنین شهرت دارد که بدست نویسندگان یهود و نصارا که بیشتر به انواع مختلف خطوط آرامی کتابت می‌کردند، رواج یافته‌است.»

جز مردم عربستان جنوبی، بقیه به علت آسانی به آن خط می‌نوشتند. هنگام فتح عراق بدست مسلمانان، مدارس زیادی برای تعلیم خواندن و نوشتن این خط به نوجوانان وجود داشت.

این خط به نحوی شایع بود که بازرگانان عرب چون قصد شام و عراق می‌کردند، ناگزیر از آموختن این خط بودند. حتی یهودیان سالیان درازی پیش از اسلام آن را فراگرفته بودند و کسانی از اوس و خزرج نیز این خط را از ایشان آموخته بودند. مستشرقان، این خط را به نام خط عربی شمالی می‌شناسند. قرآن مجید به آن تدوین شد و پس از اسلام خط رایج همه عربستان گشت.

حروف[ویرایش]

نبطی نام
01 aleph.svg اَلِف
02 bet.svg بِت
03 gimel.svg گیمِل
04 dal.svg دالِت
05 ha.svg هه
06 waw.svg واو
07 zayn.svg زَین
08 ha.svg حِث
09 taa.svg طِث
10 yaa.svg یُذ
11 kaf.svg کاف
12 lam.svg لَمِذ
13 meem.svg مِم
14 noon.svg نون
15 sin.svg سَمِخ
16 ein.svg عَین
17 fa.svg په
18 sad.svg صاد
19 qaf.svg قُف
20 ra.svg رِش
21 shin.svg شین
22 ta.svg تاو

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, Issue 1 (Jan. /Feb. 2000): 21.

لغت نامه دهخداو ویکی علوم انسانی