حساب جمل
حروفِ جُمَّل یا حسابِ جُمَّل یا حسابِ اَبجَد به معنی ارزش عددی حروف الفبا و واژگان است.
حساب ابجد یا حساب جمّل، به چند نوع، تقسیم شده است که هر یک، موارد خاصی برای استفاده و اِعمال دارند. ابجد کبیر، ابجد اکبر، ابجد کبائر، ابجد اکبر کبائر و همچنین ابجد وسیط، ابجد صغیر، ابجد اصغر، ابجد صغایر و ابجد اصغر صغایر از انواع ابجد بشمار میروند.[۱]
یونانیها به این نوع محاسبه، ایزوپسفی گفتهاند و یهودیان آن را به نام «گماتریا یا جماتریا» میشناسند. یهودیان با این روش، واژگان را با معیار و بینش دینی، تفسیر نموده و اصطلاحاً با آن، فال میگیرند. به باور آنها آینده را نیز میتوان با همین فرضیه، پیشبینی کرد. این روش، بیشتر در روایات توراتی (تلمود)، به کار رفته است.[۲][۳]
حروف جُمَل، دارای هشت صورت (ترکیب) است که ابجد، نام نخستین صورت از صور هشتگانه آن میباشد: اَبجَد- هَوَّز- حُطّی- کَلَمَن- سَعفَص- قَرَشَت- ثَخِذ- ضَظِغ؛ و در حساب جُمَّل، الف تا ط به ترتیب، نماینده یک تا نُه و ی تا ص به ترتیب، نماینده دَه تا نود و ق تا غ به ترتیب، نماینده صد تا هزار است.[۴]
| الف | ب | ج | د | ه | و | ز | ح | ط | ی | ک | ل | م | ن | س | ع | ف | ص | ق | ر | ش | ت | ث | خ | ذ | ض | ظ | غ |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۲۰ | ۳۰ | ۴۰ | ۵۰ | ۶۰ | ۷۰ | ۸۰ | ۹۰ | ۱۰۰ | ۲۰۰ | ۳۰۰ | ۴۰۰ | ۵۰۰ | ۶۰۰ | ۷۰۰ | ۸۰۰ | ۹۰۰ | ۱۰۰۰ |
- گویند میرزا مهدی خان منشی، سَجعی مُطَنطَن برای مُهر نادرشاه ساخته و از نظر گذرانید. شاه برآشفت و نوشته را بهدور افکند و با اینکه عامی بود و نوشتن و خواندن نمیدانست، گفت:
- خاتم مرا بکنند «الخیر فی ما وقع». الخیر فی ما وقع به حساب جُمَّل، ۱۱۴۸ و مطابق است با سال بهتختنشینی نادرشاه.
ارزش حروف
[ویرایش | اشتراکگذاری]
|
|
|
ترتیب حروف در ابجدها به نسبت زبان تفاوت دارند به عنوان مثال در زبان فارسی (گ=ک=۲۰)، (چ=ج=۳)، (پ=ب=۲) و (ژ=ز=۷) است.[نیازمند منبع]
کاربرد سیاسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]حساب جمل توسط حروفیه در مبارزات سیاسی و دینی نیز به کار گرفتهشد. این گروه که در زمان تیمور و پسران او میزیستند علیه تیموریان و خانها مبارزه میکردند و از سوی آنها نیز مورد تعقیب قرار گرفته و کشته میشدند. فضلالله نعیمی و دیگر رهبران این گروه تفاسیر خود از قرآن و گاه انجیل را با یاری علم الحروف منتشر میکردند. حروفیه به تیمور لقب «شیطان لنگ ملعون» دادهبودند که با حساب ابجد با عدد ۶۶۶ برابر است.[۵]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ Stephen Chrisomalis (2010). Numerical Notation: A Comparative History. Cambridge University Press. p. 162. ISBN 978-0-521-87818-0. Retrieved 2019-04-05.
- ↑ "ترتیب المداخل والبطاقات فی القوائم والفهارس الموضوعیة". Alyaseer.net (in Arabic). Retrieved Oct 6, 2009.
- ↑ Beers، Theo. «محاسبهگر حروف ابجد». abjadify.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۵-۳۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Numerical Value of an Arabic Text as per "Abjad" Calculation - www.alavibohra.org
- ↑ شهریاری، پرویز؛ عالیجناب چکمه: گوشهای از تاریخ ریاضیات، تهران: پژوهنده، چاپ دوم: ۱۳۸۴؛ صص ۲۵–۲۶.
- فرهنگ معین
- لغتنامه دهخدا
- Lauter spitze Zungen - Christopher GutKnecht
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]