جانباختگان اعتراضات به نتایج انتخابات دهم ریاست جمهوری ایران
در پی اعلام نتایج دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران و اعلام پیروزی دوبارهٔ محمود احمدینژاد، تظاهرات و راهپیماییهای بیسابقهای در خیابانها و میدانهای تهران و همچنین شهرهای دیگر ایران، توسط معترضان به نحوهٔ شمارش آرا و حامیان میرحسین موسوی، رقیب اصلی احمدینژاد در انتخابات، در ماههای خرداد و تیر ۱۳۸۸ به راه افتاد که بزرگترین راهپیماییهای اعتراضی در تاریخ ۳۰ سال جمهوری اسلامی ایران بود.
در جریان سرکوب معترضان توسط نیروهای پلیس و شبهنظامیان بسیج و سپاه پاسداران، به ویژه در روزهای ۲۵ و ۳۰ خرداد ۱۳۸۸، تعدادی از معترضین و عابرین کشته و مجروح شدند.
هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کشتهشدگان این حوادث از سوی دولت ایران منتشر نشدهاست. اما «کمیته پیگیری امور آسیبدیدگان حوادث پس از انتخابات» که توسط میرحسین موسوی و مهدی کروبی تشکیل شده در شهریور ماه ۱۳۸۸، فهرستی شامل نام ۷۲ تن از کسانی که در خشونتهای پس از انتخابات کشته شدند را به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. شمار زیادی از این افراد به وسیله گلوله کشته شده و شمار قابل توجهی نیز بر اثر ضرب و شتم و از جمله اصابت باتوم جان خود را از دست دادهاند و از این تعداد هفت نفر در حمله نیروهای امنیتی به کوی دانشگاه تهران از شامگاه روز ۲۴ خرداد تا بامداد ۲۵ خرداد جان باختند.[۱] مرگ عدهای نیز بر اثر ضرب و جرح، شکنجه شدید و بدرفتاری زندانبانان با آنان در بازداشتگاههایی از جمله بازداشتگاه کهریزک بودهاست.
روزنامه گاردین چهل روز پس از انتخابات از کشته شدن حداقل ۸۰ نفر از معترضان در جریان ناآرامیهای ایران خبر داد. هرچند نهادهای حقوق بشری و معترضان کشتهشدگان را بیش از این و بالغ بر صدها نفر میدانند.[۲] تعداد ۷۸ نفر از جانباختگان شناسایی شدهاند.[۳]
محتویات |
[ویرایش] آمار هواداران حاکمیت
در پی انتشار اخبار کشته شدن دهها نفر در جریان اعتراضات، هواداران دولت مدعی شدند بسیاری از این کشتهشدگان جزو نیروهای بسیج بودهاند. علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی در اولین نماز جمعه بعد از انتخابات مدعی شد نیروهای بسیج توسط معترضان ترور شدند. وی گفت:
«الان همین چند نفرى که در این قضایا کشته شدند؛ از مردم عادى، از بسیج، جواب اینها را کى بناست بدهد؟... [اینکه] در خیابان از شلوغى استفاده کنند، بسیج را ترور کنند، عضو نیروى انتظامى را ترور کنند.»
مجتبی ذوالنور، جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران، علت اعلام نشدن نام این افراد را محافظت از جان خانوادههای آنان دانست.[۴]
وبگاه پرچم از رسانههای هوادار دولت احمدینژاد تعداد کشتهشدگان را ۳۶ نفر اعلام کرده که بیش از ۷۰ درصد آنها و خانوادهشان از موافقان نظام و نیروهای بسیج و یا مردم عادی و رهگذر بوده و بقیه در هنگام تهاجم و اغتشاش آفرینی کشته شدهاند. این سایت اسامی ۳۳ نفر را اعلام کرده و سه نفر دیگر را مجهول الهویه دانسته. سه نفر نیز در بازداشتگاه کهریزک کشته شدهاند: محسن روح الامینی، امیر جوادیفر و محمد کامرانی.[۵]
سرتیپ عبدالله عراقی، فرمانده سپاه تهران بزرگ تعداد کشتگان را ۲۴ نفر اعلام کرده که ۱۲ نفر آنان بسیجی بودهاند.[۶]
حسین صفار هرندی وزیر ارشاد دولت نهم تعداد کشته شدگان را نزدیک به ۴۰ نفر اعلام میکند که ۱۰ نفر بسیجی بودند و ۲۰ نفر دیگر مردم مظلومی که گرفتار حادثهسازی فتنهانگیزان شدند و ۱۰ نفر باقیمانده نیز معلوم نشده به دست چه کسانی کشته شدهاند.[۷] ولی تاکنون این مسولین افرادی را که بنا بر اظهاراتشان از بسیج کشته شدهاند را معرفی نکردند.[۸] این در حالی است که رسانههای نزدیک به دولت اسامی چند نفر از کشتهشدگان این حوادث را به عنوان بسیجی معرفی نمود. اما رسانههای اصلاحطلب انتساب این افراد به بسیج را تکذیب نمودند. [۹]
یک سال پس از حوادث بعد از انتخابات هوادارن دولت، تجمعی در مهدیه تهران به مناسبت «بزرگداشت شهدای فتنه» برگزار کردند که کاظم صدیقی در آن «شهدای پس از انتخابات» را «مظلومترین شهدای دوران انقلاب تاکنون» دانست.[۴]
[ویرایش] نام و شرح کشتهشدگان
- دست کم ۸ نفر در اثر تیراندازی نیروهای مسلح بسیج (لباس شخصیها) پس از راهپیمایی ۲۵ خرداد کشته شدند.[۱۰]
- در اثر یورش نیروهای انصار حزب الله و بسیج به دانشگاه شیراز دو تن کشته شدند.[۱۱]
- گزارش پرسنل سه بیمارستان شهر تهران از حداقل ۳۴ کشته در راهپیمایی روز سیام خرداد در تهران حکایت دارد. ۱۹ جسد در بیمارستان امام خمینی، ۸ جسد در بیمارستان رسول اکرم و۷ جسد در بیمارستان لقمان حکیم در همان شب تحویل سردخانههای این بیمارستانهاشدهاست. چندین بیمارستان اصلی دیگر هم در مسیر راهپیمایی آن روز قرار دارد که مطمئنا مجروحان و کشته شدههای دیگری نیز به این بیمارستانها منتقل شدهاند.[۱۲]
- ندا آقاسلطان در محلهٔ امیر آباد تهران در روز ۳۰ خرداد به ضرب گلوله کشته شد. آرش حجازی پزشک و نویسندهای که شاهد ماجرا بوده و تلاش ناموفقی برای جلوگیری از خون ریزی و مرگ او انجام داده بود، عامل قتل او را یکی از موتورسواران شبه نظامی بسیج دانست. انتشار فیلم کوتاهی از لحظات جان سپردن وی که با تلفن همراه گرفته شد، بازتابهای فراوانی در رسانههای جهان بهدنبال داشت. «ندا» در خارج از ایران و در ایران، بعنوان سمبل ندای اعتراض ایرانیان و ندای آزادی خواهی ایرانیان و سمبل صدای اعتراض دموکراسی خواهان در این اعتراضات شناخته شد.
- کمیته پیگیری حقوق بازداشتشدگان و آسیبدیدگان حوادث بعد از انتخابات که از جانب میرحسین موسوی و مهدی کروبی تشکیل شده از مراجعه خانوادههای ۴۶ نفر از مفقودان رویدادهای اخیر که هیچ آگاهی از آنان در دست نیست به این کمیته خبر دادهاست.
به گفته ارون رودز، سخنگوی کمپین بینالمللی حقوق بشر در ایران: اینگونه بهنظر میرسد که تعداد زیادی از کسانی که تصور میشود در مکانهای نامعلومی در بازداشت هستند یا در بازداشتهای بیارتباط با دنیای خارج نگهداشته شدهاند، احتمالا میتوانند جزو کشته شدگان باشند... اگر این مورد صحت داشته باشد، تاریخ در مورد این حوادث نه تنها بعنوان حادثهای که در آن خشونت بسیار زیاد استفاده شده بلکه بعنوان یک کشتار دستهجمعی یاد خواهد کرد.[۱۳] - کمیته بینالمللی مبارزه با اعدام فهرستی از نام و مشخصات ۶۶ نفر را که در ناآرامیهای اخیر کشته شدهاند منتشر کردهاست.[۱۴]
- خانواده سهراب اعرابی که در ناآرامیهای تهران کشتهاست، گفتهاند که آلبومی حاوی تصاویر ۵۰ تا ۶۰ نفر از کشته شدگان حوادث اخیر به آنها نشان داده شده بود.
خانواده یکی از مفقودین به خبرنگار نوروز سایت جبهه مشارکت گفته «وی را به سردخانهای در جنوب غربی تهران که مخصوص نگهداری میوه و محصولات لبنی بودهاست بردهاند و آلبومی دراختیارش گذاشتهاند که تصویر صدها کشته در آن بودهاست تا جنازه فرزندش را از بین آنها پیدا کند. به گفته وی دیدن تصاویر کشته شدهها نزدیک به نیم ساعت به طول انجامیدهاست. وی افزود در زمان خروج از این سردخانه پیکر صدها شهید را دیدهاست که در آنجا روی هم گذاشته شده بودند.»
- علی فضلی، فرمانده سپاه سیدالشهدای استان تهران، در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت در جریان «خنثی کردن تلاش عقبهٔ فتنهای که در خانههای تیمی کشف شد»، ۸ تن از بسیچیان کشته و حدود ۳۰۰ نفر نیز مجروح شدهاند.[۱۵][۱۶]
- روزنامه لوفیگارو با برخی پزشکان ایرانی که به تازگی ایران را ترک کرده و شاهد کشتارها بودهاند مصاحبه کرد. این افراد تعداد کشته شدگان را بیش از ۹۰ تن براورد کردند.همچنین گفتند که مجروحان توسط بسیج و نیروهای امنیتی دستگیر و به بیمارستانهای نظامی منتقل میشدند.همچنین پزشکان گفتند که قسمتی از اجساد کشته شدگان را جدا میکردند. پزشکان احتمال میدهند این اقدام برای از بین بردن شواهد تیر اندازی به مردم انجام شده باشد.[۱۷]
سهراب اعرابی یک جوان ۱۹ ساله معترض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم که در جریان اعتراضات و راهپیماییها در روز ۲۵ خرداد، در جریان تیراندازی یک عضو بسیج از پشتبام پایگاه ۱۱۷ عاشورا (در تقاطع خیابان آزادی و خیابان جناح) به ضرب گلوله آن بسیجی جان باخت. برخی رسانهها پس از تحویل جسد وی به خانواده اش اعلام کرده بودند که این جوان پس از دستگیر شدن توسط نیروهای امنیتی، زیر «شکنجهها» در زندان اوین جان باختهاست اما یکی از بستگان نزدیک او معتقد است که وی بر اثر اصابت دو گلوله به زیر قلب و سر، جان باختهاست و به علت نداشتن مدرک شناسایی در این مدت هویت وی مشخص نشده بود.[۱۸]
[ویرایش] فهرست جانباختگان
[ویرایش] در بازداشتگاه کهریزک
- محسن روحالامینی ۱۸ تیر بازداشت شد و در بازداشتگاه کهریزک بر اثر شکنجه کشته شد.
- محمد کامرانی ۱۸ تیر بازداشت شد و در بازداشتگاه کهریزک در روز ۲۵ تیر ماه درگذشت.
- امیر جوادیفر ۱۸ تیر بازداشت شد و در بازداشتگاه کهریزک بر اثر شکنجه کشته شد.
- رامین قهرمانی در بازداشتگاه کهریزک بر اثر شکنجه کشته شد.
- احمد نجاتی کارگر از بازداشت شدگان بازداشتگاه کهریزک که به دلیل ضرب و شتم در بازداشتگاه بعد از آزادی به دلیل از دست دادن هر دو کلیه کشته شد.[۱۹]
[ویرایش] در روز ۲۵ خرداد ۱۳۸۸
- احمد نعیم آبادی بر اثر شلیک گلوله در حاشیه میدان آزادی کشته شد. [۲۰]
- محرم چگینی در مقابل پایگاه بسیج مقداد به ضرب گلوله کشته شد.
- کیانوش آسا در میدان آزادی به دلیل اصابت دو گلوله به سینهاش کشته شد.
- حسین اخترزند در اصفهان توسط نیروهای بسیج از طبقه سوم به پایین پرتاب شده و جان باخت.
- علیرضا افتخاری به علت ضربه باتوم نیروهای امنیتی به سرش دچار ضربه مغزی شد و درگذشت.
- ناصر امیرنژاد در خیابان محمدعلی جناح در تیراندازی از ساختمان بسیج کشته شد.
- محمود رئیسینجفی در میدان آزادی تهران با گلوله و ضرب و شتم نیروهای امنیتی مجروح و پس از ۱۳ روز در منزل درگذشت.
- فهیمه سلحشور به دلیل اصابت باتوم به سر توسط نیروهای بسیجی در میدان ولی عصر تهران کشته شد.
- داوود صدری با شلیک از بام پایگاه بسیج مقداد جان باخت.
- حسین طهماسبی در کرمانشاه به دلیل اصابت ضربات باتوم پلیس به سرش کشته شد.
- مهدی کرمی در محله جنت آباد تهران به قتل رسید.
- حسام حنیفه در برابر پایگاه بسیج مقداد، بر اثر اصابت گلوله کشتهشد. [۲۱]
- علی حسنپور در خیابان آزادی بر اثر اصابت گلوله به سر جان باخت. [۲۲] [۲۳]
- فاطمه رجبپور در میدان آزادی بر اثر اصابت گلوله کشته شد.[۲۴]
- سرور برومند در میدان آزادی بر اثر اصابت گلوله کشته شد.[۲۵]
- علیرضا صبوری میاندهی بر اثر عفونت ناشی از ترکش های گلوله شلیک شده به سرش، جان خود را از دست داد.[۲۶][۲۷]
- رامین رمضانی در میدان آزادی به ضرب گلوله کشته شد. [۲۸]
- مهدی ستارنسب در تظاهرات این روز مفقود شد و به دلیل نامعلومی کشته شد. [۲۹]
- امیرحسین طوفانپور به دلیل اصابت گلوله و ضربات دیگر کشته شد. [۳۰]
[ویرایش] در روز ۳۰ خرداد ۱۳۸۸
- ندا آقاسلطان در خیابان کارگر شمالی به علت اصابت گلوله به سینه کشته شد.
- حمید حسینبیگ عراقی در نزدیکی میدان آزادی به علت اصابت گلوله به سینه به قتل رسید.
- ابوالفضل عبدالهی در مقابل دانشگاه صنعتی شریف به دلیل اصابت گلوله به پشت سر جان باخت.
- محسن حدادی در خیابان نصرت به دلیل اصابت گلوله به پیشانی جان باخت
- فاطمه سمسارپور به ضرب گلوله جان باخت.
- اشکان سهرابی بر اثر اصابت سه گلوله به سینهاش در گذشت.
- رضا طباطبایی در خیابان آذربایجان به دلیل برخورد گلوله به سرش کشته شد.
- سالار طهماسبی در خیابان جمهوری به دلیل اصابت گلوله به پیشانی جان باخت.
- بهزاد مهاجر در نزدیک میدان آزادی با شلیک گلوله نیروهای نظامی به قتل رسید.
- مسعود هاشمزاده به ضرب گلوله جان باخت.
- ایمان هاشمی در خیابان آزادی به دلیل اصابت گلوله به چشم جان باخت.
- میلاد یزدانپناه بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی جان باخت.
- کاوه سبزعلیپور در اثر اصابت گلوله شلیک شده از بام مسجد لولاگر کشته شد. [۳۱]
- سعید عباسی فر گلچی در خیابان رودکی به دلیل اصابت گلوله به قتل رسید.
- محمدحسین فیض در نزدیکی پایگاه بسیج مقداد به علت اصابت گلوله به پشت سرش به قتل رسید.
- علی فتحعلیان بر اثر شلیک مستقیم گلوله از بام مسجد لولاگر کشته شد. [۳۲]
- مسعود خسروی به دلیل اصابت گلوله به قتل رسید. [۳۳]
- عباس دیسناد به دلیل اصابت ضربات باتوم به سر کشته شد. [۳۴]
- عالم تبعه افغانی در خیابان خوش جنوبی به دلیل اصابت گلوله جان باخت. [۳۵]
[ویرایش] در روز عاشورا
- شهرام فرجزاده، ۳۰ ساله، علت مرگ: زیر گرفته شدن توسط خودروی نیروی انتظامی[۳۶]
- سید علی موسوی حبیبی، ۴۲ ساله، علت مرگ اصابت گلوله[۳۷] [۳۸]
- شبنم سهرابی، توسط ماشین نیروی انتظامی زیر گرفته شد.[۳۹]
- شاهرخ رحمانی در چهار راه ولی عصر در تظاهرات آن روز توسط خودروی نیروی انتظامی زیر گرفته شد.[۴۰]
- مهدی فرهادی راد بر اثر اصابت دو گلوله به سر و سینه کشته شد. [۴۱]
- مصطفی کریم بیگی، در خیابان نوفل لوشاتو بر اثر اصابت گلوله به پیشانی کشته شد. [۴۲] [۴۳]
- محمد علی راسخی نیا، ۴۰ ساله، علت مرگ اصابت ساچمه شکاری[۴۴]
- جهانبخت پازوکی، ۵۰ ساله[۴۵]
- امیر ارشد تاجمیر، ۲۵ ساله، علت مرگ زیر گرفته شدن توسط خودروی نیروی انتظامی [۴۶]
[ویرایش] در روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹
- صانع ژاله بر اثر برخورد گلوله کشته شد.[۴۷] [۴۸]
- محمد مختاری بر اثر برخورد گلوله به کتف و خونریزی کشته شد.[۴۹] [۵۰]
- امیرحسین تهرانچی بر اثر برخورد گلوله کشته شد. [۵۱]
[ویرایش] در روز ۱ اسفند ۱۳۸۹
- حامد نورمحمدی از روی پل روگذر حد فاصل میدان دانشجو و میدان نمازی در شیراز توسط ماموران امنیتی به پایین پرت شده و کشته شد.[۵۲] [۵۳]
[ویرایش] در روز چهارشنبهسوری ۱۳۸۹
- بهنود رمضانی در میدان ۲۲ نارمک تهران به دلیل اصابت ضربات باتوم کشته شد. [۵۴]
[ویرایش] دیگر جانباختگان
- میثم عبادی در ۲۳ خرداد در میدان تجریش تهران کشته شد.[۵۵] [۵۶] [۵۷]
- سهراب اعرابی در ۲۵ خرداد مفقود و در تاریخ نامعلومی کشته شد.[۵۸]
- لطفعلی یوسفیان در ۲۵ خرداد بر اثر استنشاق گاز اشکآور شیمیایی مسموم شده و در تیر ماه در بیمارستان ابن سینا درگذشت. [۵۹]
- شلیر خضری در ۲۶ خرداد.[۶۰]
- مصطفی غنیان در ۲۶ خرداد در محله سعادت آباد به دلیل اصابت گلوله به پیشانی کشته شد.[۶۱] [۶۲]
- محمد نیکزادی در ۲۶ خرداد در میدان ونک به دلیل اصابت گلوله به سینه به قتل رسید.[۶۰]
- محمدحسین برزگر در ۲۷ خرداد بر اثر اصابت گلوله بر سرش کشته شد.[۶۰]
- پریسا کلی در ۳۱ خرداد در بلوار کشاورز تهران کشته شد.[۶۳] [۶۰]
- علی شاهدی در ۳۱ خرداد پس از دستگیری در کلانتری تهرانپارس به دلیل نامعلومی کشته شد.[۶۰]
- وحیدرضا طباطبایی ۳ تیر در بهارستان به دلیل اصابت گلوله به سر جان باخت.[۶۰]
- یعقوب بروایه در ۴ تیر از بالای مسجد لولاگر مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.[۶۰]
- جعفر بروایه در ۷ تیر ۱۳۸۸ در میدان بهارستان بر اثر اصابت گلوله به سرش کشته شد.[۶۰]
- حسین اکبری پس از بازداشت شدن توسط نیروهای امنیتی، کشته شده است.[۶۴]
- محمدجواد پرنداخ در اصفهان پس از بازداشت توسط وزارت اطلاعات به طرز مشکوکی جان باخت.[۶۵]
- حمید مداح شورچه در مشهد پس از بازداشت بر اثر شکنجه کشته شد. [۶۰]
- آرمان استخریپور: به گزارش سایت اینترنتی «موج سبز آزادی» آرمان استخریپور در جریان اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم توسط نیروهای امنیتی کشته شد.[۶۶]
- رامین پوراندرجانی: پزشک وظیفه بازداشتگاه کهریزک که۴ ماه بعد از انتخابات بطرز مشکوکی کشته شد.[۶۷]
- مبینا احترامی دانشجوی بهبهانی[۶۸] دانشگاه تهران بود که در حمله انصار حزب الله و گارد ویژه به کوی دانشگاه تهران[۶۹] در جریان اعتراضات به نتایج انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری ایران، در اثر اصابت گلوله نیروهای مسلح کشته شد.[۷۰][۷۱] سپس پیکر وی بدون اطلاع خانوادهاش به صورت مخفیانه به خاک سپرده شد.[۷۲]
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- ↑ [http://www.radiofarda.com/content/F8_LIST_KILLED_PEOPLE_POST_ELECTION_NOROUZ/1814704.html «ایران / سیاسی انتشار فهرست ۷۲ نفره کشتهشدگان حوادث انتخاباتی»] (فارسی). رادیو فردا. بازبینیشده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸.
- ↑ «Iran election protests: the dead, jailed and missing» (English). Guardian.
- ↑ لیست جان باختگان شناسایی شده به ۷۸ نفر رسید
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ «دلیل اعلام نشدن اسامی ‘بسیجیان’ کشته شده پس از انتخابات» (فارسی). بیبیسی فارسی، ۷ آذر ۱۳۸۹.
- ↑ اسامی و آمار دقیق کشته شدگان حوادث اخیر پرچم
- ↑ عامل قتل مردم کنار مسجدلولاگر و پایگاه بسیج آیندهنیوز، ۱۲ مهر ۱۳۸۸
- ↑ شهدای گمنام بسیجی در میان این ۳۳ نفر هستند؟ آیندهنیوز، ۲۸ مهر ۱۳۸۸
- ↑ سردبیر خبرگزاری حکومتی فارس خطاب به فرشته قاضی: همه شما وطن فروش و عامل صهیونیسم اید-۲۷ تیرماه ۱۳۸۹
- ↑ «دلیل اعلام نشدن اسامی ‘بسیجیان’ کشته شده پس از انتخابات» (فارسی). بیبیسی فارسی. بازبینیشده در ۸ آذر ۱۳۸۹.
- ↑ «'هشت نفر' در تهران کشته شده اند» (فارسی). وبگاه رسمی.
- ↑ «دانشجویان کشته شده مخفیانه به خاک سپرده شدند» (فارسی). وبگاه رسمی.
- ↑ آمار کشته شدگان حوادث اخیر بسیار بیش از آن چیزی است که دولت ایران اعلام کردهاست
- ↑ آمار کشته شدگان حوادث اخیر بسیار بیش از آن چیزی است که دولت ایران اعلام کردهاست
- ↑ اسامی جانباختگان روزهای اخیر هرانا
- ↑ . بازیابیشده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
- ↑ ISNA - ۰۶-۲۶-۲۰۰۹ - ۸۸/۴/۵ - سرویس: / سیاسی / شماره خبر: ۱۳۶۱۴۵۱
- ↑ «Iran: des médecins dénoncent la terreur dans les hôpitaux». فیگارو.
- ↑ سهراب اعرابی در زندان اوین جان باخت
- ↑ «کشته شدگان يک انتخابات؛ مرگی که هنوز انکار می شود» (فارسی). بیبیسی فارسی. بازبینیشده در ۱۹ تیر ۱۳۸۹.
- ↑ "مادر احمد نعیم آبادی در گفتگو با روز: بچه ها را کشتند و گفتند خس و خاشاک اند". http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article////107/copy-1-10.html. Retrieved 2010-06-05.
- ↑ [http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/2010/june/24//-e1b3d259f4.html «مادر حسام حنیفه در گفتگو با روز: دردهایم را با خدا تقسیم می کنم»] (فارسی). روز، ۳ تیر ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۳ تیر ۱۳۸۹.
- ↑ «علی حسن پور چگونه کشته شد» (فارسی). روزآنلاین. بازبینیشده در ۳۱ مرداد ۱۳۸۹.
- ↑ «همسر شهید حسن پور: برای شناسایی یکی از کشته شدگان ۲۵ خرداد کمک کنید» (فارسی). جرس، ۲۱ خرداد ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۲۲ خرداد ۱۳۸۹.
- ↑ جنبش راه سبز - برگزاری مراسم گرامیداشت تعدادی از شهدای ٢۵ خرداد ٨٨
- ↑ جنبش راه سبز - برگزاری مراسم گرامیداشت تعدادی از شهدای ٢۵ خرداد ٨٨
- ↑ جنبش راه سبز - ترکشهای گلوله باقیمانده در سر علیرضا صبوری، جان او را گرفت
- ↑ جنبش راه سبز - خواهر علیرضا صبوری: می ترسیدیم حرف بزنیم
- ↑ «اولین سالگرد شهید رامین رمضانی ۲۵ خرداد در بهشت زهرا برگزار می شود» (فارسی). کلمه. بازبینیشده در ۸ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ «جسد شهید مهدی ستار نسب قابل شناسایی نبود» (فارسی). ندای سبز آزادی. بازبینیشده در ۲۳ آبان ۱۳۸۹.
- ↑ «به ياد شهيد جنبش سبز اميرحسین طوفان پور» (فارسی). خبرنگاران سبز. بازبینیشده در ۳۰ آبان ۱۳۸۹.
- ↑ «سبزهای گمنام/کاوه سبزعلی پور می خواست بداند رای اش کجاست» (فارسی). کلمه. بازبینیشده در ۹ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ «پدرعلی فتحعلیان هم سکوتش را شکست: حاصلِ همه عمرم بر باد رفت». جرس. بازبینیشده در ۸ خرداد ۱۳۹۰.
- ↑ «همسرشهید خسروی: چگونه ممکن است رهبری از این همه درد بی خبر باشد؟» (فارسی). ندای سبز ایران. بازبینیشده در ۲۴ تیر ۱۳۸۹.
- ↑ «پرونده قتل های بعد از انتخابات را مسکوت گذاشته اند» (فارسی). روزآنلاین. بازبینیشده در ۸ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ «تحویل جسد عالم در مرز افغانستان» (فارسی). روزآنلاین. بازبینیشده در ۲۰ آبان ۱۳۸۹.
- ↑ «خانواده فرج زاده در گفتگو با روز: مارا با شهرام له کردند» (فارسی). روز، ۴ ژوئن ۲۰۱۰. بازبینیشده در ۴ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ خواهرزاده مهندس موسوی به شهادت رسید
- ↑ نحوه به شهادت رسيدن سيدعلی موسوی حبيبی، خواهرزاده ميرحسين موسوی، خبری از محسن مخملباف (همراه با عکس)
- ↑ «شبنم سهرابی را اتومبیل نیروی انتظامی زیر گرفت» (فارسی). رای من کجاست؟.
- ↑ اختصاصی جرس / هویت یکی دیگر از شهدای عاشورای تهران مشخص شد
- ↑ «هویت یکی دیگر از شهدای عاشورای خونین تهران مشخص شد» (فارسی). جرس. بازبینیشده در ۴ شهریور ۱۳۸۹.
- ↑ «پدر مصطفی کریم بیگی از شهدا عاشورای ۱۳۸۸: نگذارید خون فرزندم پایمال شود» (فارسی). امروز. بازبینیشده در ۸ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ «گزارشی درباره شهید مصطفی کریم بیگی از شهدای روز عاشورا و فشارهای وارده بر خانواده ایشان» (فارسی). گویا. بازبینیشده در ۸ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ جنبش راه سبز - دومین ساگرد عاشورای خونین؛ قاتلان آزاد و خانواده ها در عذاب
- ↑ جنبش راه سبز - دومین ساگرد عاشورای خونین؛ قاتلان آزاد و خانواده ها در عذاب
- ↑ مجری با سابقه رادیو: فرزندم همراه مردم بود و با شرافت جان داد | ندای سبز آزادی
- ↑ مراسم تشییع جنازه صانع ژاله به خشونت کشیدهشد
- ↑ پدر شهید صانع ژاله رشوه ۷۵ میلیون تومانی را نپذیرفت
- ↑ اعلام هویت دومین شهید ۲۵ بهمن: محمد مختاری
- ↑ پدر شهید محمد مختاری: پسرم را با گلوله کشتند، باید قاتلش را معرفی کنند
- ↑ «شهادت امیرحسین تهرانچی در وقایع ۲۵ بهمن مورد تایید قرار گرفت/ تهدید خانواده تهرانچی به کشتن برادر امیرحسین» (فارسی). جرس.
- ↑ ناآرامی در دانشگاه شیراز
- ↑ تجمع اعتراضی دانشجویان شیراز به مناسبت شهادت حامد نورمحمدی به خشونت کشیده شد
- ↑ خبر کشته شدن بهنود رمضانی دانشجوی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
- ↑ می خواهیم بدانیم چه کسی فرزندم راکشته
- ↑ قاضی پرونده شهید میثم عبادی: من نمیتوانم این بسیجیها را دستگیر کنم
- ↑ دیدار زهرا رهنورد با خانواده شهید میثم عبادی، از شهدای جنبش سبز
- ↑ سهراب اعرابی یکی دیگر از کشته شدگان ناآرامی ها در ایران
- ↑ «سکوتِ خانواده یوسفیان شکست: مرگ یک شهروند ایرانی بر اثر استنشاقِ گاز اشک آور». جرس. بازبینیشده در ۵ خرداد ۱۳۹۰.
- ↑ ۶۰٫۰ ۶۰٫۱ ۶۰٫۲ ۶۰٫۳ ۶۰٫۴ ۶۰٫۵ ۶۰٫۶ ۶۰٫۷ ۶۰٫۸ اسامی و مشخصات دقیق 72 شهید جنبش سبز
- ↑ برگزاری مراسم گرامیداشت مصطفی غنیان، شهید الله اکبر، تحت تدابیر شدید امنیتی
- ↑ جزئيات جانباختن مصطفي غنيان، دانشجوي 26 ساله ( 1 عکس + 16)
- ↑ شهیدان راه سبز
- ↑ یک سرگذشت
- ↑ جزئیات تازه از قتل جان باخته ی آزادی محمدجواد پرنداخ
- ↑ «موج سبز آزادی» همگان را به کمک در جمعآوری اطلاعات دعوت میکند: اطلاعاتی دربارهٔ سه شهید دیگر جنبش سبز
- ↑ گزارش ویژه: مرگ دکتر رامین پوراندرجانی؛ ایست قلبی، خودکشی یا ...؟
- ↑ «لیست جان باختگان شناسایی شده به ۷۸ نفر رسید» (فارسی). هرنا(خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران)، ۶ مرداد ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸.
- ↑ «دو ماه اعتراض و سرکوب / گزارش تفصیلی نقض حقوق بشر پس از انتخابات در ایران» (فارسی). هرنا(خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران)، ۱۱ شهریور ۱۳۸۸.
- ↑ Death in the dorms: Iranian students recall horror of police invasion | World news | The Guardian
- ↑ International Campaign for Human Rights in Iran – End Violence against Peaceful Protests
- ↑ «نوروز اسامی شهیدان احراز هویت شده تا به امروز را منتشر میکند: اسامی و مشخصات دقیق ۷۲ شهید جنبش سبز» (فارسی). نوروز، ۱۳ شهریور ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸.
[ویرایش] پیوند به بیرون
- «نوروز اسامی شهیدان احراز هویت شده تا به امروز را منتشر میکند: اسامی و مشخصات دقیق ۷۲ شهید جنبش سبز» (فارسی). نوروز، ۱۳ شهریور ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸.
- «Iran's dead and detained UPDATED» (English). Guardian، ۲۸ January ۲۰۱۰. بازبینیشده در May ۲۸, ۲۰۱۰.
