ستار بهشتی

ستار بهشتی در کنار مادرش قبل از بازداشت

ستّار بهشتی (۱۳۵۶-۱۳۹۱) کارگر و وبلاگ‌نویس ایرانی بود که در تاریخ ۹ آبان ماه ۱۳۹۱ توسط پلیس فتا دستگیر شد. او به اتّهام "اقدام علیه امنیت ملی از طریق فعالیت در شبکهٔ اجتماعی و فیس بوک" بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده بود. در مدّت بازجویی به شدت از سوی پلیس فتا شکنجه شد و در همین جریان درگذشت و در گورستان رباط کریم (محل زندگی‌اش) به خاک سپرده شد. بر اساس گزارش ثبت شده در روابط عمومی بهشت زهرای تهران، بهشتی در ۱۳ آبان ماه فوت کرده‌است. عموی ستار بهشتی در گفتگو با سایت سحام نیوز گفته‌است زمانی که از مسئولان، علّت مرگ را جویا شدند به آن‌ها گفته شد: «خفه شوید و به شما ربطی ندارد.»

پس از انتشاز خبر مرگ بهشتی، ۴۱ نفر از زندانیان سیاسی در نامه‌ای که در سایت کلمه منتشر شد اعلام کردند که «ستار بهشتی روزهای ۱۰ و ۱۱ آبان ۱۳۹۱ در بند ۳۵۰ اوین بوده و آثار شکنجه در تمام قسمت‌های مختلف بدنش مشهود بوده‌است». در این نامه گفته شده که بهشتی در بازداشتگاه پلیس ایران مورد ضرب و شتم قرار گرفته، از سقف آویزان شده، دست‌هایش را به صورت قپانی بسته‌اند و با لگد به سر و گردنش ضربه زده‌اند. کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران در گزارشی که که در ۱۹ آبان ۱۳۹۱ منتشر کرد به نقل از یکی از بستگان بهشتی که جنازهٔ او را دیده بود نوشت: «روی سرش فرورفتگی بزرگی بوده و روی سرش گچ کشیده بودند. صورتش باد کرده بوده‌است. به محض این که بند کفن را باز کردند از کنار زانوی راستش به کفن خون زده و کفن کاملاً خونی شده‌است. علائمی از کالبد شکافی هم روی بدنش بوده‌است.»

مادر ستار بهشتی نیز در مصاحبه با سحام‌نیوز از خونی بودن کفن وی در هنگام دفن کردن سخن گفته‌است.

ویکتوریا نولاند سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، روز جمعه (۹ نوامبر) ضمن اشاره به این‌که «این وبلاگ‌نویس ۳۵ ساله، گناهی جز بیان عقیدهٔ سیاسی خود، مرتکب نشده بود» از مسئولان جمهوری اسلامی خواست چگونگی این قتل را بررسی کنند.

سیر تاریخی وقایع

۸ آبان: ستار بهشتی در آخرین پست خود در وبلاگش نوشت:

دیروز بنده را تهدید کردند به مادرت بگو به زودی رخت سیاه باید بپوشد، دهان گشادت را نمی‌بندی می‌گویم کاری انجام نمی‌دهم که لازم به بستن دهانم باشد می گویند وراجی زیاد می‌کنی، می‌گویم چیزی که می‌بینم ومی شنوم را می‌نویسم، می گویند هرکاری بخواهیم می‌کنیم هر رفتاری را انجام می‌دهیم، شما باید خفه شوید و اطلاع رسانی نکنید وگرنه خفه خواهید شد بدون نام ونشان! بدون اینکه کسی بداند چه برسر شما آمده!

۹ آبان: ستار بهشتی توسط نیروهای پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) به اتّهام "اقدام علیه امنیت ملی از طریق فعالیت در شبکه اجتماعی و فیس‌بوک" بازداشت شد.

۱۰ آبان: ستار بهشتی وارد بند ۳۵۰ زندان اوین شد. وی به شدت شکنجه شده بود و مچ‌های هر دو دستش به شدت کبود بود که نشان می‌داد جوجه شده‌است. (نوعی شکنجه که در پلیس آگاهی ایران مرسوم است. دست‌ها را می‌بندند و مظنون یا متهم را مانند جوجه از سقف آویزان می‌کنند) این زندانی پیش از انتقال به بند در بهداری بستری بوده‌است.

۱۱ آبان: ستار بهشتی با دستخط خود از بازجویانش به خاطر شکنجه، شکایت کرد. وی در این روز از بند ۳۵۰ اوین به مکان نامعلومی منتقل شد.

۱۳ آبان: روز مرگ ستار بهشتی به روایت غلامحسین محسنی‌اژه‌ای دادستان کل کشور: "در روز ۱۳ آبان پلیس اعلام می‌کند که برای وی ناهار بردیم اما فهمیدیم او فوت کرده‌است."

۱۶ آبان: سایت اصلاح طلب کلمه خبر مرگ این وبلاگ نویس را منتشر کرد و نوشت که به خانواده ستار بهشتی اطلاع داده شده که برای تحویل گرفتن جنازه او به پزشکی قانونی کهریزک مراجعه کنند.

۱۸ آبان: جنازهٔ ستار بهشتی در بهشت زهرا غسل داده شد و در قبرستان رباط کریم دفن شد.

قبر ستار بهشتی در قبرستان رباط کریم

منصور حقیقت پور نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی اعلام کرد که "در خصوص ستار بهشتی مساله به گونه‌ای نیست که از سوی کمیسیون نیاز به ورود باشد و قطعا در صورت لزوم دستگاه‌های متولی به این مساله خواهند پرداخت و تا این لحظه نیز گزارشی در این زمینه به کمیسیون امنیت ملی نرسیده‌است."

۱۹ آبان: سازمان عفو بین‌الملل با انتشار بیانیه‌ای گفت که گزارشهای رسیده حکایت از آن دارند که ستار بهشتی، وبلاگ نویس فوت شده در حین بازجویی در زندان، بر اثر شکنجه کشته شده‌است و از دولت ایران خواست که در این خصوص تحقیق کند.

۲۰ آبان: ۴۱ زندانی سیاسی، از جمله چهره‌هایی چون محمدعلی دادخواه، علیرضا رجایی و علیرضا بهشتی شیرازی گواهی‌نامه‌ای را امضا کردند و گفته‌اند: "زمانی که ستار به بند ۳۵۰ آورده شد آثار شکنجه در تمام قسمت‌های مختلف بدنش مشهود بود و وی در شرایط کاملا دردناک و مجروحی قرار داشت." زندانیان سیاسی امضاکننده این گواهی‌نامه می‌گویند بهشتی از اوین به بازداشتگاه پلیس امنیت منتقل شده و هنگام انتقال نگران بوده و گفته: "اینها قصد کشتن مرا دارند."

۲۱ آبان: احمد توکلی نماینده مردم تهران در مجلس ضمن انتقاد از سکوت دستگاه قضایی نسبت به موضوع مرگ یک وبلاگ نویس در زندان گفت: "دولت‌های خارجی در این باره غوغا به پا کردند چرا وزارت خارجه و دستگاه قضایی در این خصوص توضیح نمی‌دهند، مرگی اتفاق افتاده و باید توضیح داده شود."

محمدحسن ابوترابی‌فرد، نایب رئیس مجلس ایران گفته‌است که کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس این موضوع را بررسی کرده و کمیته‌ای را برای پیگیری تشکیل داده‌است.

ستاد حقوق بشر قوه قضاییه با صدور بیانیه‌ای از عزم جدی دستگاه قضایی کشور برای برخورد سریع، قاطع و بدون اغماض با مقصر یا مقصرین فوت یک شهروند ایرانی در زندان خبر داد.

جبهه مشارکت ایران اسلامی نیز با صدور بیانیه‌ای ضمن محکومیت شکنجه و قتل احتمالی ستار بهشتی خواستار ابهام زدایی درباره سرنوشت او شد.

۲۲ آبان: علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گفت: پیگیری مرگ این وبلاگ‌نویس به کمیتهٔ امنیت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس واگذار شده‌است که ریاست آن بر عهده محمدرضا محسنی‌ثانی است. پیش‌تر نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی گفته‌بود مساله مرگ ستار بهشتی به گونه‌ای نیست که نیازی به ورود کمیسیون به آن باشد.

در ساعت ۱۴ جلسه‌ای برای پیگیری موضوع قتل احتمالی بهشتی در محل کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و با حضور مسئولان ناجا برگزار شد. طبق اطلاعات اولیهٔ علاءالدین بروجردی آثار ضرب و شتم در بدن بهشتی دیده نشده‌است. تنها چند ساعت پس از ادعای علاءالدین بروجردی، پزشکی قانونی تایید کرد که ۵ نقطه از جسد ستار بهشتی "از جمله ساق پا، دست، پشت کتف و یکی از ران‌های او" دارای علامت کبودی بوده‌است.

۲۳ آبان: احمدرضا رادان جانشین فرماندهٔ نیروی انتظامی ایران، گفت که "پلیس از درگذشت ستار بهشتی متاسف است" و به مردم اطمینان داد که اگر قصوری صورت گرفته باشد با متخلفان برخورد قاطع خواهد شد.

عباس جعفری دولت‌آبادی دادستان تهران، اعلام کرد در ارتباط با این پرونده چند نفر بازداشت شده‌اند. بنا به گفتهٔ برخی منابع خبری نزدیک به اصول‌گرایان چند تن از بازجوهای ستار بهشتی در میان بازداشت‌شدگان هستند.

۲۴ آبان: صادق لاریجانی گفت: «قطعا اگر اثبات شود که مرگ این شهروند در اثر اهمال یا شکنجه در زمان بازداشت بوده‌است، ماموران و مسئولان این حادثه مجازات خواهند شد.»

گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران در مورد مرگ ستار بهشتی منتشر شد. در گزارش قرائت شده کمیسیون امنیت ملی، که در ۲۸۰ کلمه و ۴ بند تنظیم شده بود، تاریخ مرگ ستار بهشتی ۷ روز با تاریخی که پیش‌تر توسط قوه قضائیه اعلام شده بود تفاوت داشت. همچنین طبق این گزارش زمان دستگیری ستار بهشتی نیز با آنچه پیش‌تر توسط سخنگوی دستگاه قضایی اعلام شده بود ۹ روز تفاوت داشت. ساعاتی بعد، کمیسیون امنیت ملی به خبرگزاری‌های ایران اعلام کرد که تناقضات وجود در متن به علت اشتباه تایپی بوده و با ارسال اصلاحیه‌ای این متن را تصحیح کرد.

۲۵ آبان: ابوالفضل عابدینی یکی از زندانیان سیاسی حاضر در بند ۳۵۰ زندان اوین که طی روزهای گذشته بعنوان شاهد مقابل بازپرس ویژه مرگ ستار بهشتی حاضر شده و در مورد وضعیت و نامه ستار بهشتی شهادت داده بود، پنجشنبه بدون اطلاع قبلی به زندان اهواز تبعید شد.

۲۹ آبان: دکتر احمد شجاعی، رییس سازمان پزشکی قانونی ایران بیان کرد که "نتیجه قطعی آزمایشات در مورد علت اصلی مرگ طی روزهای آینده اعلام می‌شود، اما از نظر ما این فرد به مرگ طبیعی مرده‌است." وی همچنین گفت که هرچند ممکن است کبودی‌های روی بدن ستار بهشتی، "بر اثر ضرب و شتم باشد، اما این کبودی‌ها نمی‌تواند عامل مرگ باشد".

۱ آذر: رئیس سازمان پزشکی قانونی اعلام کرد که بررسی علت مرگ ستار بهشتی به پایان رسیده، اما هنوز اجازه انتشار نداریم..

مهدی دواتگری نماینده ویژه مجلس شورای اسلامی در پرونده درگذشت ستار بهشتی، اقدام نیروی انتظامی در نگهداری وی در تحت نظرگاه فتا را غیر قانونی اعلام کرد. وی اعلام کرد که نیروی انتظامی به جای انتقال ستار بهشتی به بازداشتگاه آگاهی، وی را به "تحت نظرگاه پلیس فتا" منتقل کرد و دو شبانه روز هم او را آنجا نگهداری کرد که در نهایت متهم در آنجا درگذشت.

۲ آذر: اطلاعیه دادستانی تهران جزییات بیشتری از مرگ ستار بهشتی ارایه می‌کند: "در تاریخ ۱۰ آبان متهم به همراه مامورین به شعبه بازپرسی اعزام گردیده و پلیس فتا طی گزارشی درخواست می‌کند به لحاظ انجام تحقیقات بیشتر در مورد متهم ده روز در اختیار مامورین پلیس فتا قرار گیرد."

در بخش دیگری از این اطلاعیه نطر کمیسیون پزشکی ۷ نفره (پزشکان متخصص پزشکی قانونی) که به تاریخ ۳۰ آبان صادر گردیده، آمده‌است: "محتمل‌ترین علت منجر به فوت می‌تواند پدیدهٔ شوک باشد که در صورت احراز ایراد ضربه یا ضربات به نقاط حساس بدن یا فشارهای شدید روانی، این عوامل می‌تواند عامل شوک مذکور باشد."

۶ آذر: مهدی دواتگری نماینده ویژه مجلس شورای اسلامی در پرونده درگذشت ستار بهشتی، تخلف پلیس در پرونده ستار بهشتی را "محرز" دانسته و اعلام کرده‌است که پلیس فتا آقای بهشتی را "بدون دستور قضایی" و به طور "کاملا غیرقانونی" نگهداری کرده‌است. مهدی دواتگری همچنین گفته‌است که "ابراز برائت پلیس از اشتباه صورت گرفته که منجر به هزینه برای نظام شده، با برکناری یا استعفای فرماندهی پلیس سایبری ایران، سرتیپ کمال هادیانفر، امکان پذیر است". "

۱۰ آذر: گوهر عشقی، مادر ستار بهشتی در مصاحبه با دویچه‌وله از رو به رو شدن با «قاتلان» پسرش خبر داده است. وی در این مصاحبه گفته است که به دلیل آنکه ماموران امنیتی حکم بازداشت دخترش را داشته‌اند، مجبور شده است که رضایت بدهد.

۱۱ آذر: اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده پلیس ایران، سرهنگ محمدحسن شکریان، رییس پلیس فتای تهران را در جریان رسیدگی به پرونده ستار بهشتی از کار برکنار کرد. "قصور و ضعف در نظارت کافی بر عملکرد پرسنل تحت امر و روند رسیدگی پرونده متوفی" دلیل برکناری وی عنوان شد. "

۱۳ آذر: غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه ایران تأیید کرد که در این پرونده "تاکنون ضرب و شتم و بددهانی مشخص شده است". وی همچنین گفت: "پس از تحقیق از ماموران نیروی انتظامی ۷ نفر از آنها بازداشت شدند که دو یا سه نفر از آنها با قرار قانونی هم اکنون آزاد هستند."

۲۳ آذر: براساس گفته‌ی یک منبع آگاه به بی‌بی‌سی فارسی، در مراسم چهلم ستار بهشتی ماموران امنیتی به خانواده ستار بهشتی حمله کرده‌اند و خواهر و مادر او را مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند به گونه‌ای که روسری از سر خواهر ستار بهشتی افتاده است.

۲۸ آذر: علی مطهری، نماینده‌ی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ایران خواستار عذرخواهی وزیر کشور و فرمانده‌ی پلیس از خانواده‌ی ستار بهشتی شد. علاوه بر این، وی مرگ طبیعی ستار بهشتی را نیز رد کرد: «محال است بهشتی به مرگ طبیعی فوت کرده باشد، خصوصا که وی جوانی با بنیه جسمی قوی بوده است.»

۱ دی: مادر ستار بهشتی در گفتگو با مادران پارک لاله از شکسته بودن چند انگشت و پای ستار بهشتی در هنگام شستشوی جسد وی خبر داده است. همچنین وی بیان کرد که پیش از این نیز از روی دست خط ستار که در درون زندان نوشته شده بود به این موضوع پی برده بود که ستار به راحتی نمی توانسته حروف شکسته را مطابق روال همیشگیش بنویسد و احتمالا انگشتانش آسیب دیده بوده است. این سخنان را در حالی مادر ستار بهشتی بیان کرده است که در هیچ یک از گزارش‌های رسمی اشاره‌ای به این مورد نشده است.

۹ دی: ۵۰روز پس از مرگ ستار، در گزارش محرمانه پزشکی قانون فاش شد:ستار بهشتی براثر ضربه و شوک فیزیکی و متلاشی شدن٬ بیضه‌اش کشته شده است. همچنین آثار سوختگی نیز در ناحیه بیضه‌های وی نیز ثبت شده است.

ویدئو های مربوط به مراسم چهلم

• مراسم چهلم ستار بهشتی در یوتیوب
• گفتگوی مادر سعید زینالی با مادر ستار بهشتی در مراسم چهلم ستار بهشتی در یوتیوب
• سخنان هم محلی ستار بهشتی درباره او در یوتیوب

جستارهای وابسته

• رسیدگی قوه قضائیه ایران به موارد ترور و شکنجه
• امیدرضا میرصیافی
• شکنجه دولتی

پیوند به بیرون

• مصاحبه صدای آمریکا با خواهر ستار بهشتی در یوتیوب
• مصاحبه سحام‌نیوز با مادر ستار بهشتی