خس‌و‌خاشاک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

محمود احمدی نژاد در جریان جشنی که به مناسبت پیروز اعلام شدن در انتخابات ریاست جمهوری دهم در میدان ولیعصر تهران یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۸۸ برگزار کرد و گفت: «ملت ایران یکپارچه‌است در یک مسابقه فوتبال ۵۰ هزار، ۷۰ هزار تماشاچی می‌روند آن کسی که تیمش باخته عصبانی است و به هر دری می‌زند، در ایران در انتخابات ۴۰ میلیون نفر خودشان بازیگر اصلی و تعیین‌کننده اصلی بودند حالا ۴ تا «خس و خاشاک» در این گوشه‌ها یک کاری می‌کنند. بدانید که این رودخانه زلال ملت جایی برای خودنمایی آنها نخواهد گذاشت.»^[۱]

بسیاری این اظهارات را تشبیه معترضان به «خس و خاشاک» و «هواداران تیم بازنده فوتبال» دانستند و یک روز پس از اظهارات احمدی نژاد، به دعوت موسوی (و با وجود عدم صدور مجوز از سوی دولت) میلیونها نفر از معترضان در تهران تظاهرات کردند.^[۲] تظاهرات‌های دیگری نیز در شهرستانها برگزار شد.

پس از واکنش‌های گسترده و تظاهرات میلیونی، در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۳۸۸ دفتر احمدی نژاد با انتشار بیانه‌ای اعلام کرد «رئیس جمهور حساب اغتشاش‌گران را از ملت بزرگ ایران جدا می‌داند.» خبرگزاری دولت هم نوشت که اظهارات وی را تحریف کرده‌اند.^[۳]رسانه‌ها و مقامات حکومتی معترضان به نتیجه انتخابات را که بزرگترین تظاهرات‌های سه دهه اخیر ایران را بصورت آرام و بدون شعار سازماندهی کردند «اغتشاشگرو اوباش» می‌نامیدند.^{[نیازمند منبع]} علی خامنه‌ای در مراسم تنفیذ ریاست جمهوری احمدی نژاد تجمع کنندگان را دشمن نامید و این تجمع‌ها را کاریکاتور خواند و گفت: «دشمنان در این خیال نباشند که با تقلید مغلوط از حضور عظیم مردم در انقلاب پرشکوه ۱۳۵۷ و در یک کاریکاتور از آن حرکت عظیم، می‌توانند به نظام اسلامی ضربه بزند چرا که این نظام مقتدر و ریشه دار با این کارها شکست نخواهد خورد.» ^[۴] سرتیپ عبدالله عراقی (فرمانده سپاه محمد رسول الله که مسئولیت سرکوب معترضان از هفته دوم را بر عهده داشت) تمام فعالیت‌های انتخاباتی هوادارن میر حسین موسوی از ابتدای خرداد و پیش از انتخابات را اغتشاش گری و آشوب نامید و گفت :«پایه اغتشاشات از روز ۲ خرداد ماه بود که ۱۲ هزار نفر را آشوبگران در مجموعه ۱۲ هزار نفری آزادی جمع کردند...» ^[۵] در ادامه اعتراضات میرحسین موسوی و محمد خاتمی نیز توسط نماینده ولی فقیه و مدیر مسئول روزنامه کیهان متهم به خیانت و جنایت شده و اعتراضات «پروژه دیکته شده غرب» نامیده شد.^{[۶] [۷]}

فهرست مندرجات ۱ آن خس و خاشاک تویی ۲ نامه شجریان به ضرغامی ۳ واکنش حامیان احمدی نژاد ۴ واکنش هنرمندان ۵ سایر واکنش‌ها ۶ جستارهای وابسته ۷ پانویس ۸ پیوند به بیرون

[ویرایش] آن خس و خاشاک تویی

در پی اظهارات احمدی نژاد شعر کوتاهی که با اقتباس از اشعار دیوان شمس تبریزی اثر مولوی سروده شده و سراینده آن نامشخص بود به سرعت میان مردم فراگیر شد و در تظاهرات‌ها و تجمعات معترضان مورد استفاده قرار گرفت.این شعر در رسانه‌های خارج از کشور هم انعکاس یافت ازجمله روزنامه گاردین در مقاله‌ای با عنوان «انقلاب خس و خاشاک» به ترجمه جمله‌ای از آن پرداخته‌است.^[۸]

آن خس و خاشاک تویی		دشمن این خاک تویی
شور منم، نور منم		عاشق رنجور منم
زور تویی، کور تویی		هالهٔ بی‌نور تویی
دلیر بی‌باک منم		مالک این خاک منم

حامد نیک‌پی ترانه‌ای بر اساس این شعر خواند.[۱] پرناز و اشکان نیز ترانه‌ای به نام حماسه خس و خاشاک بر اساس این شعر تنظیم و اجرا کردند[۲]

[ویرایش] نامه شجریان به ضرغامی

محمدرضا شجریان در نامه‌ای به عزت‌الله ضرغامی رییس سازمان صدا و سیما از وی خواست تا از آثارش استفاده نشود: «همانطور که اطلاع دارید صدا و سیما در شرایط فعلی مستمراً اقدام به پخش سرودهای میهنی اینجانب به ویژه سرود ایران، ای سرای امید می‌کند. جنابعالی مستحضرید این سرود و دیگر سرودهای خوانده شده متعلق به سال ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ است و هیچ ارتباطی به شرایط کنونی ندارد. اینجانب در سال ۱۳۷۴ نیز اعلام کردم راضی به پخش آثار خود از صدا وسیما نیستم. مجدداً تقاضای خود را تکرار کرده و تاکید می‌کنم، آن سازمان هیچ نقشی در تهیه این آثار نداشته و شایسته‌است به حکم شرع و قانون سریعاً کلیه واحدهای آن سازمان از پخش صدا و آثار من خودداری کنند.»

وی همچنین در مصاحبه‌ای با تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی گفت :

«

در شرایطی که مردم در بهت و حیرت هستند و به گفته آقای احمدی نژاد، خس و خاشاک به حرکت در آمده‌اند، صدای من در صدا و سیما جایی ندارد. صدای من صدای خس و خاشاک است و همیشه هم برای خس و خاشاک خواهد بود.[۹]

»

صداوسیما پیش از این نیز به جانب داری از دولت احمدی نژاد متهم شده بود. تا حدی که شعار «شرم ما، ننگ ما، صدا و سیمای ما» یکی از شعارهای تظاهر کنندگان بود. شجریان در مصاحبه خود گفت هربار که صدای خود را از این رسانه می‌شنود احساس شرم می‌کند و بدنش می‌لرزد. ^[۱۰]

[ویرایش] واکنش حامیان احمدی نژاد

اظهارات احمدی نژاد در میان حامیانش نیز واکنش منفی بر انگیخت و برخی از چهره‌های برجسته جناح راست اظهارات او را تقبیح کردند.

احمد توکلی از چهره‌های شاخص جناح راست و نماینده مجلس هشتم در مصاحبه با صداوسیما گفت :«باید بپذیریم ۱۴میلیون به آقای احمدی‌نژاد رای نداده‌اند و اینها الان درست یا نادرست سوال دارند و احساس اهانت می‌کنند، اینها نه خس و خاشاک هستند و نه اراذل و اوباش، بلکه اراذل و اوباش و خس و خاشاک کسانی هستند که به کوی دانشگاه و دانشجویان حمله می‌کنند و آن جنایات را مرتکب می‌شوند.»^[۱۱]

حبیب الله عسگراولادی، دبیر کل سابق موتلفه اسلامی و دبیر کل جبههٔ پیروان خط امام و رهبری نیز گفت:«هرکس که بگوید سلیقه ما و اطرافیان ما حق‌اند و دیگران باطل و مثل خس و خاشاک به آنها نگاه کنند، در هر مقامی که باشد از بندگی خدا خارج شده‌است.»^[۱۲]

[ویرایش] واکنش هنرمندان

هنرمندان و اهالی فرهنگ در ایران در واکنش به این اظهارات احمدی‌نژاد، دو بیانیه منتشر ساختند. در نخستین بیانیه که ۳۵۰ تن از هنرمندان به انتشار آن پرداختند، آمده‌است: «جمعه بیست و دوم خرداد روز با شکوهی بود. همه بودند. آنها که همیشه می‌آمدند و آنها که هرگز نیامده بودند. همه محترم بودند. هیچکس خس نبود، خاشاک نبود.» بیانیه دوم از سوی ۳۰ تن از سرشناس‌ترین سینماگران ایرانی خطاب به دولتمردان ایرانی منتشر شد. در بخشی از این بیانیه در اعتراض به اظهارات احمدی‌نژاد و برخورد خشونت‌آمیز حکومت، چنین نوشته شد: «آیا مردم تا لحظه‌ای که رای دادند شریف و قهرمان و حماسه آفرین بودند و به محض اینکه در نتیجه رای اعلام شده شک کردند آشوب‌گر اوباش و بیگانه پرست و خاشاک‌اند و سزاوار توهین و یورش و خون‌ریزی و قتل؟»^[۱۳]

هادی خرسندی نیز در پاسخ به احمدی نژاد شعری با این مطلع سرود^[۱۴]:

کرمی که فقط بر کف این خاک خزیده‌ست		البته که غیر از خس و خاشاک ندیده‌ست
ای نخل سرافراز جوان، کرمک مفلوک		بالاتر از این، فکر بلندش نرسیده‌ست
این ملت رزم است که برخاسته هشیار		وان دولت ظلم است که اینگونه خمیده‌ست

[ویرایش] سایر واکنش‌ها

• در بیانیه‌ای که تحت عنوان رنج نامه توسط خانواده دستگیر شدگان اعتراضات منتشر شده آمده‌است: «بی شک این هجوم‌ها از طرف اصحاب دروغ و تقلب صورت می‌گیرد که برای تکمیل طرح مزورانه خود به بانک‌ها، ادارات و اموال عمومی حمله می‌کنند و به تخریب آن‌ها دست می‌زنند و دولت با همکاری صدا و سیما کوشش می‌کند که موج سبز مردمی را که ذخیره ارجمندی برای کشور و نظام است، خس و خاشاک و وابسته به بیگانگان جلوه دهد.»^[۱۵]

• مهدی کروبی، یکی از رقیبان اصلاح‌طلب احمدی‌نژاد در این انتخابات در بخشی از سخنان‌اش در دیدار با اعضای سایت‌های خبری حامی خود و جوانان ستادهای انتخباتی‌اش گفت: «... اکنون دیگر تاریخ مصرف چنین گفتمان‌هایی گذشته‌است و ربط دادن عناوینی همچون اراذل و اوباش، خس و خاشاک و ارتباط با بیگانگان به مردم سخنانی سنجیده نیست.»^[۱۶]

• سید علیرضا بهشتی (فرزند محمد بهشتی) در تاریخ ۱۳ تیر گفت «مردم از نمایندگانشان انتظار دارند به توکیل نظرات شهروندان بپردازند تا اینکه استقلال و آزادگی مقام نمایندگی را فدای جاه طلبی‌های غیرقانونی گروهی کنند که مردم را خس و خاشاکی بیش نمی‌انگارند.»^[۱۷]

• مرتضی الویری، در حضور علی خامنه‌ای گفت «من چند سال است که با شما ملاقات نداشته‌ام. اما ابتدا باید عرض کنم من همان مرتضی الویری هستم که قبل از انقلاب شما خطبه عقد مرا خواندید، با همان اعتقادات به اسلام و با همان عشق به مملکت. اما امروز نگران انشقاق جامعه ایرانی هستم. من در صوت رسانی راهپیمایی‌های میلیونی زمستان ۵۷ با تعدادی از فارغ‌التحصیلان شریف حضور داشته و از بالای تیر چراغ برق جمعیت را نگاه می‌کردم و در راهپیمائی سالگردهای ۲۲ بهمن در این سه دهه حضور داشته‌ام، اما باید اعتراف کنم راهپیمائی دیروز از همه وسیع‌تر و بزرگ‌تر بود. این یک هشداری است که باید جدی گرفته شود. معلوم می‌شود مردم دغدغه‌ای دارند که علیرغم همه ناملایمات این چنین به صحنه می‌آیند.»^[۱۸]

• سید هادی خامنه‌ای (برادر علی خامنه‌ای) در تاریخ ۲۶ تیر ضمن انتقاد از اظهارات محمود احمدی‌نژاد گفت: «از کسی که خود را رئیس‌جمهور منتخب می‌داند و قصد دارد مظهر وحدت ملی باشد انتظار می‌رود با ادبیاتی وزین سخن بگوید. اینکه مخالفان را خس و خاشاک بداند و اعتراضات را به اعتراضات پس از یک مسابقه فوتبال تشبیه کند رفتاری غیرمتعارف و به دور از هنجارهای پذیرفته شده اجتماعی است. اگر آقایان مایلند که جامعه را آرام کنند نباید تحریک‌آمیز سخن بگویند. آن هم در شرایطی که برخی شهرهای کشور شاهد اعتراضات مردم به نتایج اعلام شده‌است.»^[۱۹]

• فاضل موسوی، عضو کمیسیون اصل نود مجلس هشتم، گفت: «من نمی‌دانم علت چیست و چرا دولت یک سیمای روشن از وضعیت اقتصاد، امنیت، مدنیت، بهداشت، مسکن، فرهنگ، اشتغال، روابط خارجی و... نمی‌دهد، اما مردم را خس و خاشاک می‌نامند، این‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرد.»^[۲۰]

• زهرا باکری، خواهر علی، محمد و حمید باکری نوشت: «امروز عده‌ای که از گذشتگان عبرت نمی‌گیرند یا قدرت به آنها اجازه نمی‌دهد که به خود آیند، با سوء استفاده از نام اسلام و شهدا با مردم هم وطنشان چه می‌کنند؟ مردمی که تا دیروز که قرار بود برای نمایش قدرت پای صندوقها بیایند انسانهایی باشعور بودند، ولی امروز که خواستار حقشان هستند، خس و خاشاک و مزدور بیگانه شده‌اند.»^[۲۱]

[ویرایش] جستارهای وابسته

• پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)
• حمله به کوی دانشگاه تهران (۲۵ خرداد ۱۳۸۸)
• گفتار و رفتار محمود احمدی‌نژاد در دوران زمامداری
• احتمال تقلب در انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] پیوند به بیرون

• عکس پلاکارد بزرگی در دست مردم: «حماسه خس و خاشاک!!!» روزنامه اعتماد ملی
• ترانه گروه آبجیز پیرامون خس و خاشاک
• ترانه حامد نیک‌پی به نام خس و خاشاک [۳]
• ترانه پرناز و اشکان به نام خس و خاشاک [۴]
• تصاویری از معترضین مجله لایف
• طرح گرافیکی از شعر «آن خس و خاشاک تویی»
• ترانه ندای خس و خاشاک گویا نیوز

ن . ب . و انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) نامزدها (به ترتیب حروف الفبا) محمود احمدی‌نژاد در انتخابات • هاله نور• اصول‌گرایان محسن رضایی در انتخابات • حزب اعتدال و توسعه مهدی کروبی در انتخابات • حزب اعتماد ملی • غلامحسین کرباسچی میرحسین موسوی در انتخابات • نماد سبز • کلمه سبز • زهرا رهنورد پیامدهای اعلام نتایج عمومی احتمال تقلب در انتخابات • کودتای ۲۲ خرداد • ناآرامی‌ها و تظاهرات حمله به کوی دانشگاه تهران • قطع سیستم پیامک • آمار انتخابات روزشمار پیامدها ۲۳ خرداد • ۲۴ خرداد • ۲۵ خرداد • ۲۶ خرداد • ۲۷ خرداد ۲۸ خرداد • ۲۹ خرداد • ۳۰ خرداد • ۳۱ خرداد جانباختگان سرشناس ندا آقا سلطان • ناصر امیرنژاد • کیانوش آسا • اشکان سهرابی • یعقوب بروایه • ترانه موسوی • محمد کامرانی • سهراب اعرابی • حسين طهماسبی • مهدی کرمی • محسن روح‌الامینی وابسته موضع‌گیری‌ نامزدها • مقایسه نامزدها • رأی من کجاست؟ • تظاهرات میلیونی ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ • نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۳۸۸ تهران • راهپیمایی روز قدس • تظاهرات ۱۳ آبان • جنبش سبز • واکنش مراجع • خس و خاشاک • کودتای مخملی • شکنجه معترضان • شائبه نقش روسیه در انتخابات ریاست جمهوری دهم ایران • شائبه نقش نیروهای خارجی در سرکوب مردم ایران مناظره‌های تلویزیونی احمدی‌نژاد–موسوی • کروبی–احمدی‌نژاد

‎