بابل (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بابل
بابل
The tower of the palace in Babol.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان مازندران
شهرستان بابل
بخش مرکزی
نام(های) دیگر شهر بهار نارنج[۱]
نام(های) قدیمی دین‌تیر (تین‌تیر)، مه‌میترا، مامطیر، بارفروش
سال شهرشدن ۱۳۳۵[۲]
مردم
جمعیت شهر: ۲۱۹٬۴۶۷[۳][۴]
شهرستان: ۴۹۵٬۴۷۲
رشد جمعیت ۱٫۷۴ درصد (۱۳۸۵-۹۰)[۵]
تراکم جمعیت ۶۸۵۸ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت شهر: ۳۲ کیلومتر مربع
شهرستان: ۱۵۷۸٫۱ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲-
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۷،۱
میانگین بارش سالانه ۸۹۹ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۰
اطلاعات شهری
شهردار فرهاد عسکری[۷]
ره‌آورد عرق بهار نارنج، مرکبات، برنج، مربا، ترشیجات، صنایع دستی، ماهی، کالاهای لوکس[۸]
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۱ مرکز منطقه یک مخابراتی کشور[۶]
وبگاه babolcity.ir شهرداری بابل
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۷۲ ج، ۸۲ ج، ۸۲ ص[۹]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به بابل، شهر بهار نارنج خوش آمدید

شهر بابـُــل (دربارهٔ این پرونده تلفظ ) معروف به «شهر بهارنارنج»[۱][۱۰] مرکز شهرستان بابل در مرکز استان مازندران، در شمال ایران قرار دارد که یکی از مهم ترین شهرهای شمال کشور است و به دو منطقه شهری تقسیم می‌شود. ارتفاع این شهر حدود ۲ متر از سطح دریاهای آزاد پایین‌تر است. شهر بابل بین ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه و ۱۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است و با تهران ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه اختلاف ساعت دارد.[۱۱]

بابل پرجمعیت ترین شهرستان مازندران است و پس از رشت بیشترین جمعیت را در شمال کشور دارد. جمعیت شهر بابل در سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۱۹٬۴۶۷ نفر و جمعیت شهرستان بابل برابر با ۴۹۵٬۴۷۲ نفر بوده که معادل ۱۶/۱۲ درصد جمعیت استان است.[۱۲] مساحت شهر بابل ۳۲ کیلومتر مربع است

بابل یکی از شهرهای مهم شمال کشور در زمینه پزشکی، کشاورزی، دانشگاهی، سیاسی و تجاری است. این شهر در حد فاصل دریای مازندران و رشته کوه البرز، و در فاصله ۱۵ کیلومتری دریای مازندران و ۲۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران، واقع شده‌است.

محتویات

نام شناسی

وجه تسمیه بابل

نوشتار اصلی: نام بابل

بابل به معنی «جایی که آب فراوان دارد» است. بر اساس پژوهش‌های بدست آمده، نام «بابُـل» از دو تکواژ «با» و «بُل» تشکیل شده است. در گذشته تکواژ «با»، در لغت به معنی هر چیز مایع و در کاربرد روزانه به معنی «آب» استفاده می‌شد.[۱۳] کلمه «باران» یعنی «آبی که رانده می‌شود»، گواه این مطلب است. تکواژ «بُـل» نیز به معنی «فراوان و بسیار» است.[۱۴] در سال ۱۳۷۲ تحقیقاتی در مورد نام شناسی شهرهای باستانی مازندران به چاپ رسید که گویای این مطلب است.[۱۵]

نام‌های پیشین

نام این شهر در روزگاران کهن مه میترا بوده‌است. در زبان‌های هند و اروپایی قدیم کلمه دیو به معنای خدا می‌باشد. مازندرانی‌ها در زمان گسترش آیین زرتشتی از پذیرش این آیین سر باز می‌زدند. در بخشهایی از مازندران مردم پیرو آیین "دیو یسنا" بودند و در برابر آیین جدید مقاومت می‌کردند.

تغییر نام بابل

در سال ۱۳۱۰ه. ش که نقشه‌کشی از شهر بابل آغاز می‌شود، به دستور پهلوی اول (رضا پهلوی) نام این شهر از بارفروش به بابُـل تغییر داده می‌شود. بابل در ۱۳۱۰/۹/۱ ه. ش به این نام تغییر یافت. نام بابُل از نام رودخانهٔ باوُل یا بابُل گرفته شده است. حتی در روزگارانی که نام این شهر بارفروش بود، رودخانه‌ها و نهرهایی با نام‌های باوُل و بابل در میان مردم شهرت داشته است. وجود روستاهای تاریخی با نام‌های بابلکان، بابلکنار و ... نیز گویای این ادعاست.

جغرافیا

آب و هوا

از خصوصیات جالب شهرستان بابل این است که به دلیل دارا بودن سه نوع منطقهٔ جلگه‌ای، کوهپایه‌ای و کوهستانی دارای دو نوع آب و هوا متفاوت است. آب و هوای شهر بابل به دلیل قرار گرفتن میان کوه و دریا، آب و هوای معتدل و مرطوب خزری دارد و قسمت‌های جنوبی شهرستان بابل به دلیل دارا بودن پوشش کوهستانی و ارتفاع زیاد آب و هوای سرد و کوهستانی دارد.
از خصوصیات بارز آب و هوای جلگه‌ای می‌توان به آن اشاره کرد این است که:

  • بارش‌های جوی که خصوصاً در فصل‌های خنک شدت می‌یابند.
  • درجه حرارت نسبتاً ملایمی در فصل زمستان و گرم درفصل تابستان دارد
  • حرارت سالانه، اختلاف دمای کمی دارد

بادها

از بادهای مهم و فصلی این منطقه می‌توان به مواردی اشاره کرد:
سورتوک، از سیبری در زمستان، باد خوش اباد، دره نور، اوزروا، گیل وا، بادسام[۱۶]

رودخانه‌ها

بابلرود در گذر از غرب شهر بابل

بابلرود: این رود از رودهای پر آب استان، در شهرستان بابل است که از کوههای سواد کوه سرچشمه می‌گیرد و شاخه مهم آن سجادرود است. این رود ۷۸ کیلومتر طول دارد که پس از گذر از غرب شهرستان بابل و آبیاری شالیزای‌های بابل، در بابلسر به دریای خزر (مازندران) می‌ریزد. مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است. عمق این رود در قسمت‌های مرکزی بسیار کم و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است.
بدلیل بده (دبی) بالای این رود، بر روی این رود و شاخه‌هایش سدهای متعددی قرار دارد که عبارتند از:

سجادرود (سِجرو): منشأ اصلی این رود کوه‌های بلند بخش بندپی شرقی شهرستان بابل هستند که پس از گذشتن از ییلاق‌ها و روستاهای بخش بندپی شرقی و شرق شهر گلوگاه به بابلرود می‌ریزد. این رود یکی از شاخه‌های مهم بابلرود است.

کلارود: این رود از کوه‌های بخش بندپی غربی واقع در ارتفاع ۲۲۰۰ روستای فیلبند شهرستان بابل سرچشمه می‌گیرد. این رود حدود ۶۰ کیلومتر طول دارد و عرض آن از ۳ متر تا۳۰ متر متفاوت است. کلاً رود پس از گذر از مناطق ییلاقی و جنگلی بخش بندپی غربی و روستاهای بخش مرکزی شهرستان بابل در نزدیکی پل محمدحسن خان به بابلرود می‌ریزد.

آقارود: این رود کوچک که در روستای سیاه‌کلامحله قرار دارد پس از پیوستن به رود بابلرود به دریا می‌ریزد.[۱۷]

موقعیت جغرافیایی

شهر بابل در ۱۵ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار دارد و رشته کوه البرز نیز حدوداً در ۱۰ کیلومتری جنوب بابل قرار دارد و بابلرود نیز از غرب این شهر می‌گذرد.
این شهرستان از شمال به شهرستان‌های ساحلیِ بابلسر و فریدونکنار، از شمال شرقی به شهرستان سیمرغ، از شرق به شهرستانهای قائمشهر و سوادکوه شمالی، از جنوب شرقی به شهرستان سوادکوه، از غرب به شهرستان آمل و از جنوب به رشته کوه البرز و شهرستان فیروزکوه که در استان تهران است، همسایه است.
مازندران ۳ بزگراه ارتباطی با پایتخت دارد. قرار گرفتن ۲ بزرگراه در ۳۰ کیلومتری غربی(هراز ۷۷) و ۱۵ کیلومتری شرقی(فیروزکوه ۷۹) شهر بابل، جایگاه ویژه‌ای به موقعیت مکانی این شهر داده است. قرار گرفتن این شهر در مرکز مازندران اهمیت موقعیت مکانی این شهر را دو چندان کرده است. شهر تورستی بابلسر و دریای مازندران در شمال این شهر قرار دارند که این نیز از دیگر دلایل اهمیت موقعیت مکانی این شهر است.

ارتباط با دریا

راه‌های ارتباطی شهرستان بابل

بابل می‌تواند از راه‌های مختلف با دریا ارتباط داشته باشد که عبارتند:

  • مسیر اصلی، اتوبان بابل به بابلسر است که از شمال شهر بابل آغاز می‌شود و پس از گذر ۱۲ کیلومتر تا جاده ساحلی بابلسر ادامه دارد. این راه مطمئن ترین راه برای مسافران است.
  • از دیگر راه‌ها می‌توان به جادهٔ زرگرشهرِ بابل (سپاه دانش) اشاره کرد که به مرز میان بابلسر و فریدونکنار می‌رسد. این جاده از زرگرشهرِ بابل شروع می‌شود. این مسیر حدود ۲۰ کیلومتر طول دارد. این راه در محدوده شهرستان بابل، دارای ۴ خط (۲ خط رفت و ۲ خط برگشت) و بدون تفکیک است. در خارج از محدوده بابل عرض جاده، ۲ خطه (۱ خط رفت و ۱ خط برگشت) می‌شود و تا جاده ساحلی دریا مازندران ادامه می‌یابد.
  • راه دیگر جادهٔ بابل به بهنمیر است. این مسیر از شمال شرقی شهر شروع می‌شود و پس از گذر ۱۵ کیلومتر به شهر ساحلی بهنمیر ادامه می‌یابد. این راه یک جادهٔ ۲ خطه (۱ خط رفت و ۱ خط برگشت) و بدون تفکیک است که عرض آن ۷ متر است.

جدا شدن بابلسر و فریدونکنار

تا سال ۱۳۶۸ بابلسر و فریدونکنار، به عنوان یکی از بخش‌های ساحلیِ (به نام: بابلسر) شهرستان بابل بودند که از بابل جدا شدند و به شهرستان بابلسر ارتقا یافتند. در سال ۱۳۸۶، فریدونکنار از بابلسر جدا شد و به شهرستان فریدونکنار ارتقا یافت. اکنون این دو شهرستان در مجموع دارای ۶ شهر و جمعیتی بالغ بر ۱۸۳ هزار نفرند.
عدم جدایی این دو از بابل، این امکان را به بابل می‌داد که در سال ۱۳۸۷ (که تغییر در تعریف کلان شهر تصویب شد)[۱۸] با جمعیت ۶۷۸ نفر، به عنوان نخستین کلان شهر مازندران ارتقا یابد. در حال حاضر هیچ شهری در مازندران کلان شهر نیست.

محله‌های بابل

محله‌های قدیمی

افراداربن، یهودی محله، باقر ناظر، کاسگرمحله یا کوزه‌گرمحله، عطارمحله، حیدرکلا، آستانه، مسجد کاظم‌بیگ، سیب‌باغ، طوقداربن، بی‌سرتکیه، گلشن، شاه‌کلاً، شاه‌زنگی یا مسجد جامع، شهدا یا درب‌الشهدا، برج‌بن، آقارودپیش، سرحمام آقاحسن، همت‌آباد، آهنگرکلا، چاله‌زمین، قصاب‌کلاً، چهارشنبه‌پیش، کفشگرمحله، آب‌بخشان، درکه‌سر، پرک‌داربن، قورمش‌لو، بیدآباد، درویش‌خیل، عرب‌خیل، سنگ‌پل، سرحمام میرزا هادی، میان‌کت، ابوالحسن و ابوالحسین، دباغ‌خانه‌پیش، هسسکاکلا، نفتی‌محله، وک‌محله، بندارکلا، درزی‌کتی، سرحمام بیزن‌حاجی، صددستگاه، سبزه‌میدان، کمانگر، هفت‌تن، قاضی‌کتی، کشتارگاه، گله‌محله، بازگیرکلا، اوشیب، خشت‌کوره‌سر، هلی‌باغ، قراءکلا یا نوعلم، خورشیدکلا، نقیب‌کلاً، پیرعلم، درویش تاج‌الدین، مومن‌آباد، ابومحله، سیدجلال، آزادبن، کتی، سید زین‌العابدین.[۱۹]

محله‌های جدید

باغ فردوس، موزیرج، امیرکبیر، صددستگاه، باغبان محله، لرمحله، چهل دستگاه، بحر ارم شرقی، بحر ارم غربی، حمزه کلاً، بزاز، اسلام، اکبرین، حکیم آباد، شهرک فرهنگیان، شهرک طالقانی، شهرک اندیشه، شهرک آزادگان، شهرک نیلوفر، شهرک تاکسیرانی، شهرک فرامرزی، شهرک کاظم بیگی، شهرک سعدی، شهرک بهمن، شهرک دانش، شهرک بهزاد، شهرک ارم، شهرک فاطمیه، شهرک آرزو، شهرک شمال، شهرک امام، شهرک گلسار و..

بزرگراه‌ها، بلوارها و خیابان‌ها

بزرگراه حائری مازندرانی، بلوار طالقانی، بلوار طبرسی، بلوار نوشیروانی، بلوار کشاورز، بلوار امام رضا، بلوار ولی‌عصر، بلوار جانبازان، بلوار شهید بهشتی، بلوار میرزا کوچک‌خان، بلوار ساحلی، بلوار مادر، بلوار غدیر، بلوار شهید نژاداکبر، خیابان مدرس، خیابان شریعتی، خیابان شهید صالحی، خیابان مطهری، خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی، خیابان امیرکبیر خاوری، خیابان امیرکبیر باختری، خیابان تختی خاوری، خیابان تختی باختری، خیابان نواب (گلشن)، خیابان بسطامی، خیابان تربیت معلم، خیابان مصطفی خمینی، خیابان نبوت، خیابان فرهنگ، خیابان سعیدالعلما (بازار)، خیابان امام، خیابان رستگار، خیابان سرگرد قاسمی، خیابان روحانی، خیابان نیما، خیابان سعیدی، خیابان شهریارپوری و...

میدان‌ها

میدان شیر و خورشید، میدان کشوری، میدان کارگر، سبزه میدان، میدان باغ فردوس، میدان جمهوری، میدان ۷ تیر، میدان دانشگاه، میدان امام حسین، میدان شهیدان نجاریان، میدان سجودی، میدان اوقاف، میدان آستانه، میدان برج دیده‌بانی، میدان غدیر، میدان مادر، میدان انقلاب، میدان بزاز، میدان ششم بهمن، میدان ۱۷ شهریور، میدان امیرکبیر، میدان شهید صفایی

مردم

جمعیت

در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۲۱۹٬۴۶۷ نفر (۷۹٬۸۳۷ خانوار) و جمعیت شهرستان بابل نیز ۴۹۵٬۴۷۲ نفر در سال ۱۳۹۰ اعلام شد.[۲۰]

نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰(شهر بابل)[۲۱]
مردان سن زنان
۲۹۷  بالای ۸۵ سال  ۴۳۱
۱٬۰۶۲  ۸۰-۸۴  ۱٬۲۹۲
۲٬۲۵۶  ۷۵-۷۹  ۲٬۶۵۶
۴٬۱۲۷  ۷۰-۷۴  ۴٬۰۴۹
۵٬۳۶۱  ۶۵-۶۹  ۶٬۱۱۷
۷٬۳۵۹  ۶۰-۶۴  ۷٬۵۸۸
۱۰٬۹۳۹  ۵۵-۵۹  ۱۱٬۰۴۷
۱۷٬۱۸۹  ۵۰-۵۴  ۱۵٬۹۱۸
۲۱٬۵۰۶  ۴۵-۴۹  ۲۲٬۱۰۲
۲۵٬۵۳۴  ۴۰-۴۴  ۲۵٬۵۱۵
۲۸٬۳۳۸  ۳۵-۳۹  ۲۸٬۴۷۴
۲۷٬۵۱۰  ۳۰-۳۴  ۲۷٬۸۰۶
۳۲٬۸۶۳  ۲۵-۲۹  ۳۴٬۳۸۹
۳۷٬۹۲۷  ۲۰-۲۴  ۴۰٬۲۲۰
۳۲٬۶۹۴  ۱۵-۱۹  ۳۶٬۲۰۶
۲۶٬۶۶۴  ۱۰-۱۴  ۲۶٬۷۳۳
۲۰٬۳۷۰  ۵-۹  ۱۹٬۵۵۶
۲۰٬۰۶۹  ۰-۴  ۱۹٬۰۳۳

زبان

تا دوره صفویان، زبان عمده مردم تبرستان و بابل، فقط زبان تبری (طبری یا مازندرانی) بود که بازمانده زبان پهلویِ اشکانی است. با از بین رفتن سلسله باوندیان که حامی زبان تبری بود این زبان از رسمیت افتاد. امروزه مردم این شهر و شهرستان از زبان تبری و فارسی استفاده می‌کنند. زبان تبری در روستاهای اطراف بابل کاربرد بیشتری دارد.
بابلی‌ها در سخن گفتن به زبان تبری، سریع البیان بوده و در محاوره، از حرف «وَ /va/»، که جنبه تاکیدی دارد، استفاده می‌کنند.[۲۲]

تندیس میترا در موزه برتانیا

دین

پیش از ورود اسلام به ایران، ساکنان این منطقه پیرو آیین میترائیسم (آیین مهرپرستی) بودند. وجود دو آتشکده بزرگ منطقه، در این شهر سبب نامگذاری این شهر به مه میترا [جایگاه میترا(خدای راستی و مهربانی) بزرگ] شد.[۲۳] آتشِ این آتشکده همیشه در روز و شب برای دید مردم روشن بود. بقایای موجود از این دو آتشکده و وجود محله‌هایی با نام‌های خورشید کلاً، روشن آباد، برج بن و ... گویای این ادعاست.[۲۴]

پس از ورود اسلام، مردم منطقه بعد از اندکی مقاومت به این آیین روی آوردند. پیش از انقلاب اسلامی ایران، اقلیت مذهبی نسبتاً بزرگی در بابل ساکن بودند که پیرو آیین یهودییت بودند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از این کشور کوچ کرده و به اسرائیل مهاجرت کردند. در این بین، از چهره‌های سرشناس یهودیِ این شهر، می‌توان به بنیامین نتانیاهو اشاره کرد.[۲۵]
در حال حاضر بیشتر مردم بابل مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.

نامداران

تاریخچه

نخستین مورخانی که از مامطیر یاد کرده‌اند ابن رسته و ابن فقیه (۲۹۰ ه. ق) می‌باشند. همچنین نویسندگانی مثل اصطخری (۳۴۰ ه. ق) بصورت ممطیر و مامطیر ابن حوقل (۳۷۶ ه. ق) بصورت مامطیر از این شهر نام برده‌اند.

در کتاب حدود العالم (۳۷۲ ه. ق) نیز می‌آید: مامطیر شهرکیست با آبهای روان و از وی حصیری خیزد سطبر و سخت نیکو که به تابستان به کار دارند» و در سخن اندر رودها می‌خوانیم: «و دیگر رودیست کی رود باوُل خوانند، از کوه قارن برود و بر مامطیر بگذرد و اندر دریای خزران افتد. از شواهد چنین برمی‌آید که از سده ۵ و ۶ ه. ق مامطیر رو به ترقی و توسعه نهاده، چنانکه در اوایل سده هفتم بقول یاقوت حموی از جاههای برجسته طبرستان به شمار می‌آمد.

وجه تسمیه مامطیر

ابن اسفندیار درباره بنای مامطیر و نام آن می‌آورد: چون امام حسن ابن علی (ع) در زمان خلافت عمر به مامطیر رسید و مالک اشتر نخعی و سپاه عرب با او بودند آن موضع که مامطیر است به چشم امام حسن ابن علی (ع) دلگشای و نزه آمد، آبگیرها و مرغان و شکوفه‌ها و ارتفاع بقعه و نزدیک به ساحل دریا دید گفت: بقعه طیبه ماء و طیر، از آن تاریخ مختصر عمارتی پدید آمد تا به عهد محمدابن خالد که والی ولایت بود، بازار فرو نهاد و بیشتر عمارت فرمود در سنه ستین و مایه مازیار بن قارن مسجد جامع بنیاد نهاد و شهر گردانید.

ولی اولیاءاله آملی می‌آورد: در عهد خلافت اصحاب از قبل خلفای راشدین، هیچ کس، تخصیص به تبرستان نیامد و آنچه در تاریخ تبرستان مسطور است که در ایام خلافت عمربن الخطاب امام ابومحمدالحسن علی (ع)، و عبداله ابن عمر، و مالک بن حارث الاشتر و قسیم بن العباس به تبرستان آمده‌اند به حقیقت اصلی ندارد. در این باره اختلاف نظر زیادی وجود دارد. از جمله آنکه عده‌ای فتح طبرستان را در زمان عثمان می‌دانند نه به عهد خلافت عمر؛ و عده‌ای از مورخین نیز حضور امام حسن را در فتح طبرستان صریحا نفی کرده‌اند و عده‌ای دیگر به حضور آن حضرت در فتح طبرستان اشاره‌ای نمی‌کنند. اما براساس مدارک به دست آمده نام مامطیر در یک واقعه تاریخی مربوط به سال (۲۵۰ ه. ق) هنگام قیام حسن بن زید علوی (داعی کبیر) ضد حکمران عرب طبرستان آمده است.

وجه تسمیه مامیترا

بعضی از متاخران از دو کلمه (ممطیر) و (مه میترا) چنین نتیجه گرفته‌اند که: شهر بابل امروزی شهری بود پاک و مقدس، در نزدیکیهای دریا و برای جای داشتن (میترای بزرگ) یا (آتشکدهٔ میتر)، بومیان آنرا (مه‌میترا) یا جایگاه میترای بزرگ می‌نامیدند. از سال (۲۵۰ ه. ق) به بعد نام مامطیر در اغلب حوادث طبرستان عنوان می‌شود که در قرن پنجم و ششم، مامطیر رو به وسعت و آبادانی می‌رود بطوریکه در اوایل قرن هفتم به روایت یاقوت حموی از نقاط معتبر طبرستان به شمار می‌آید.

تیموریان

جوزفا باربارو درباره اوضاع مازندران و بارفروش‌ده در زمان تیموریان می‌آورد: مردم مازندران جنگجوترین مردم ایران بشمار می‌رفتند و تا مدتی نسبتا مدید در برابر نیروی تیمور پایداری کردند شهرهای عمده آن عبارتست از ساری مرکز مازندران، بارفروش ـ بابل امروزی _که بیش از یکصد هزار تن جمعیت دارد و بارفروشده به عنون یک مرکز تجاری در زمان حکومت شاه عباس اول صفوی که مادرش از مرعشیان تبرستان بود، توسعه یافت.

غلامحسین افضل الملک که در سال نهم جمادی الاخر هزار و سیصد و بیست و دو از بارفروش دیدن می‌کند، دربارهٔ بنای این شهر می‌آورد: سابقا اینجا ده بوده و در جزء جمع دفتری (بارفروش‌ده) نام اینجا بوده است. در عهد خاقان مغفور فتحعلی شاه قاجار آنجا را بنای شهر گذاشته‌اند و معابر صحیحه در آن قرار داده‌اند. تقریبا نود سال است که اینجا را ساخته‌اند. آنچه از منابع متعدد برمی‌آید نام بارفروش‌ده تا اواخر دوران صفویه به این منطقه اطلاق می‌گشت.

زندیه

در زمان زندیه و هنگام نقل فعالیتهای آقا محمد حسن خان آغامحمدخان قاجار ذکر بارفروش بسیار به میان می‌آید و جالب توجه آنکه کلمهٔ ده از آخر آن برداشته شده است. گ. ملگونف، سیاح معروف که در سالهای ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰ میلادی از سواحل دریای خزر دیدن می‌کند می‌آورد: بابل پیش از انقلا ۱۹۱۷ م. روسیه، یکی از مراکز بازرگانی مهم شمال کشور و محل واردات امتعهٔ خارجی و همچنین مرکز خرید محصولات طبیعی و مصنوعی قرای و قصبه‌های عمدهٔ مازندران محسوب می‌گردید و به همین لحاظ بارفروش نامیده شده بود. بعضی محققان را اعتقاد بر آنست که: از سدهٔ هشتم ه. ق یعنی از حکومت میرقوام‌الدین مرعشی، بارفروش دیه و از سدهٔ سیزدهم یعنی از زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار بارفروش خوانده شده است.

حوادث سیاسی اواخر عهد زندیه نقطه عطفی در تاریخ بارفروش محسوب می‌شود. از سال ۱۱۶۵ ه. ق که محمدحسن‌خان شکست سختی به سپاه کریم‌خان زند وارد آورد آهنگ مازندران کرد، از آن سال سرتاسر مازندران تحت سیطرهٔ محمدحسن‌خان درآمد. محمدحسن‌خان تا سال ۱۱۷۲ ه. ق بر مازندران حکمرانی کرد. اما در پانزدهم جمادی‌الثانی ۱۱۷۲ ه. ق جنگی بین وی و شیخعلی خان زند درگرفت با حمله شیخعلی خان محمدحسن‌خان عقب‌نشینی را ترجیح داد و از راه شاه عباسی به سوی استرآباد فرار کرد اما سبزعلی کرد و محمدعلی آقا جاردولو ـ یا به قولی رستم بیگ کرد مدانلو ـ سر وی را بردیدند و برای کریم‌خان به تهران فرستادند. از آن زمان به بعد بارفروش مورد توجه زندیان قرار گرفت تا وقتی که زندیه آن ایالت را فتح و پایتخت را به بارفروش منتقل کردند. موقعی که در سال ۱۷۷۱ مسیحی سیاح معروف گملن از این حدود مازندران عبور می‌کرد ذکر می‌کند: پایتخت چنان که گفته شده به باروفروش انتقال یافته بود.

پس از بازگشت علی محمدخان زند در سال ۱۱۹۰ ه. ق به شیراز حسینقلی خان مجددا پرچم خودسری برافراشت و صبحگاهی بطور پنهانی با سرعت هرچه تمامتر خود را به بارفروش مقر مهدی‌خان دادو رساند. حمله غافلگیرانه حسینقلی‌خان به بارفروش، مقر حکومت مهدی‌خان دادو» و برچیدن بساط حکومت وی، عصبانیت کریم‌خان را سبب شد، پس زکی خان را در سال ۱۱۹۰ ه. ق روانه مازندران کرد.

قاجاریه

مرگ کریمخان زند در سال ۱۱۹۳ ه. ق فرصتی پیش آورد تا آقامحمدخان پسر بزرگ محمدحسن خان که شانزده سال به عنوان گروگان نزد وی به سر می‌برد بتواند فرار کند آقا محمدخان در ۲۸ ذیقعده ۱۲۹۴ در بارفروش به انتظام امور پرداخت. اما رضاقلیخان قاجار به همدستی لاریجانیها در ذیحجه ۱۱۹۵ ه. ق به بارفروش آمده و مقر آغامحمدخان قاجار را محاصره کردند. و آغامحمدخان را به اسارت درآوردند. ولی دوستداران آغامحمدخان در بندپی به بهانه مراقبت سخت‌تر از او، وی را به بندپی بردند. از سویی مرتضی قلیخان و مهدیقلیخان قاجار و مصطفی‌قلیخان قاجار پس از شنیدن خبر محاصرهٔ برادر بزرگ خود را به بارفروش رساندند و رضاقلیخان را برآن داشتند که خان ابدال خان را به جنگ ایشان بفرستد، اما شکست خورده و اسیر شد. دوستان آقا محمدخان پس از این ماجرا وی را با دویست تفنگچی به بارفروش بردند. آقامحمدخان تا صفر سال ۱۱۹۷ از دست برادران که علیه او دست به آشوب زده بودند آسوده شد و به استرآباد و پس از مدتی توقف در آنجا در ۲۳ ربیع‌الاول ۱۱۹۷ ه. ق به ساری بازگشت. همین که آغا محمدخان قاجار اساس حکومتش را در مازندران استحکام بخشید باز مرکز را بساری انتقال داد. گرچه تا اواخر دورهٔ قاجاریه ساری حاکم نشین مازندران بود اما به سبب وجود ادارات مالیه، اوقاف، تطمیه، کارگزاری، فواعِد عامه و دربارفروش، این شهر اهمیت بسزایی در امور مازندران داشت.

در سال ۱۲۱۴ ه. ق فتحعلی شاه بعد از کشمکش با مدعیان قدرت، پسر یازده ساله خود محمدقلی میرزا را به حکومت مازندران منصوب کرد. در این زمان سپاهیان مازندرانی که به پیشنهاد قائم مقام جانباز خواندند در جنگ اول ایران و روس که در ۱۲۱۸ ه. ق/ ۱۸۱۲ م درگرفت شرکت داشتند. پادشاهی محمدشاه، فظعلی‌خان قراباغی ۱۲۵۱- ۱۲۵۲ ه. ق به حکومت مازندران گمارده شد. از کتیبه‌ای در مسجد جامع بارفروش دانسته می‌شود که فظعلی خان به دستور محمدشاه، در سال ۱۲۵۱ ه. ق مالیات نانواها را ملغی کرده بود.

بابل در مرکزیت مازندران

در سفرنامه تحف بخارا در این باره آمده: حکومت به اهالی ساری و بارفروش حکم مجلس شورا را ابلاغ نمود. اهالی ساری به واسطهٔ نفاق و بی‌اطلاعی خود غفلت کردند، والی اهالی بارفروش، چون نسبت به اهالی ساری اندک جهان دیده ـ ترـ و باهوش و صاحب ثروت و عدهٔ نفوسشان هم زیاد بود، فورأ انجمن نظارت تشکیل داده، به تصویب حکومت، شش وکیل جهت انجمن ولایتی و دو مبعوث، جهت پارلمان طهران انتخاب کرده، وکلای طهران را روانه نمودند. انجمن ولایتی ایشان هم مفتوح شد. اهالی ساری بعد از شنیدن این خبر هشیار شده، مدعی شدند که مرکز حکومت نشین ساری است، سایر شهرهای مازندران باید تابع ساری باشند. بارفروش ابدأ حق وکیل فرستادن به طهران را ندارد، با وکیل خود را به ساری فرستاده، در بارفروش انجمن بلدی بگشایند. انجمن ولایتی در ساری که مرکز است باید منعقد باشد. بعد از قیل و قال کشال، اهالی ساری هم در منزل شیخ علی اکبرنام، یکی از ملای پیش نماز، به معیت شیخ غلامعلی پیش نماز انجمنی تشکیل داده، بدون تعیین نظار و وکلای ستهٔ ولایتی، دو نفر مبعوث به اکثریت آرا انتخاب کرده، به طهران روانه نمودند. ولی وکیلهای ساری را در پالمان قبول نکرده وکلای بارفروش، پذیرفته شدند و تیلگرافی هم از مجلس شورای ملی به نظام السلطان، حکومت ـ حاکم ـ مازندران، رسید که انجمن ولایتی به واسطهٔ اهمیت داشتنش باید در بارفروش منعقد بوده، انجمن ساری بلدی باشد. بارفروش هم اگرچه انجمن رسمی داشتند، ولی ترتیب درستی نداشته، تمام اختیارات در دست علامه ـ ملامحمد جان علامه ـ نام ملای پیش نمازی بود.


فرهنگ و هنر

مطبوعات

بابل در زمینه مطبوعات سابقهٔ درخشانی داشت[۲۶][۲۷][۲۸] اما اکنون تنها نشریه‌های «بابل نامه»[۲۹] (هفته نامه خبری)، «آوای مازندران» (هفته نامه خبری)، «دریاسر» (هفته نامه خبری) و «چشمه توسعه»[۳۰] (ماهنامه فرهنگی اقتصادی) بر جای مانده است. همچنین بابلی‌های مقیم تهران نیز خبرنامه‌ای فرهنگی و هنری به اسم «بارفروش» را منتشر می‌کنند که البته مطالبش منحصر به بابل نیست و با هنرمندان و ادیبان استان مازندران مصاحبه می‌کند.

سینما و تئاتر

سینما را در مازندران با بابل می‌شناسند چرا که اولین سینمای شمال کشور در سال ۱۳۰۷ در بابل ساخته شد[۳۱] و پس از آن نیز سینماهای دیگری در بابل ساخته شد و تا مدت‌ها، هیچ شهری در مازندران سینما نداشت. از کل سینماهایی که در بابل تاسیس شد در حال حاضر ۴ سالن وجود دارد که ۲ سالن سینمای استقلال (داریوش) و ارشاد (پاسارگاد) به ترتیب در سال‌های ۷۹ و ۸۱ تعطیل شدند و سالن سینما انقلاب (مهر) نیز با انجام بازسازی پس از تعطیلی چند ساله، به عنوان یکی از سینماهای ممتاز کشور کار خود را در کنار سینما آزادی (شهر فرنگ) بازساری شده ادامه می‌دهد. در زیر تاریخچه سینماهای بابل ذکر شده است:[۳۲]

نام سینما سال تاسیس وضعیت درجه ارزشیابی گنجایش تلفن آدرس
انقلاب (مهر) ۱۳۴۲ فعال ممتاز[۳۳] ۴۰۰ ۲۲۰۷۷۷۳-۰۱۱۱ خیابان یوسف پوری
آزادی (شهر فرنگ) ۱۳۵۲ فعال ممتاز[۳۴] ۵۵۰ ۳۲۳۴۸۲۲-۰۱۱۱ خیابان مدرس
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن سینما) ۱۳۸۱ فعال ممتاز ۳۵۰ ۲۱۹۷۷۱۶-۰۱۱۱ بلوار نوشیروانی
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن تئاتر) ۱۳۸۱ فعال ممتاز ۲۵۰ ۲۱۹۷۷۱۶-۰۱۱۱ بلوار نوشیروانی
استقلال (داریوش) ۱۳۳۲ تعطیل مطلوب ۴۰۰ - خیابان مدرس
ارشاد (پاسارگاد) ۱۳۴۰ تعطیل مطلوب ۴۰۰ - میدان ۱۷ شهریور
شاپور ۱۳۰۷ تعطیل - - - -
اهورامزدا ۱۳۰۸ تعطیل - - - -
حکیمی ۱۳۱۵ تعطیل - - - -
زیبا ۱۳۱۷ تعطیل - - - -

مجتمع فرهنگی سینمایی، مجهزترین مجتمع فرهنگی سینمایی در شمال کشور می‌باشد. این مجتمع در فضایی بالغ بر ۶۵۰۰ متر مربع زیر بنا، در سه طبقه ساخته شده‌است. این ساختمان دارای یک سالن اختصاصی تئاتر است که ۲۵۰ صندلی با سن گردان دارد. سالن سینمایی با ۳۵۰ نفر گنجایش و سالن تابستانی روباز از دیگر سالن‌های این مجتمع هستند. همچنین این مجتمع دارای سالن‌های نمایشگاهی و گالری‌ها، کارگاه عکس و فیلم و... نیز می‌باشد.

نگارخانه‌ها

نگارخانه‌های بابل شامل: نگارخانه آبی، نگارخانه مولائیان، نگارخانه آفتاب، نگارخانه هنر پویا، نگارخانه هنر و نگارخانه روحا می‌باشد.

کتاب‌خانه‌ها

در حال حاضر ١١ کتابخانه در بابل مشغول فعالیت هستند و ۳ کتابخانه در حال ساخت می‌باشد. کتابخانه‌های بابل عبارتند از:[۳۵]

  • کتابخانه عمومی شماره ۱
  • کتابخانه شهیدان نجاریان[۳۶]
  • کتابخانه آیت اله روحانی
  • کتابخانه امامزاده یحیی
  • کتابخانه علامه طباطبایی
  • کتابخانه تابان
  • کتابخانه باقرالعلوم
  • کتابخانه حجر بن عدی گتاب
  • کتابخانه عمومی امیرکلا
  • کتابخانه امام خمینی بندپی شرقی
  • کتابخانه عمومی بندپی غربی

جشنواره‌ها

هر ساله جشنواره‌های متعددی در بابل برگزار می‌شود که از مهم ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

چهارمین جشنوراه بین‌المللی فیلم کوتاه وارش

جشنواره فیلم کوتاه وارِش

جشنواره فیلم کوتاه وارِش یکی از قدیمی ترین جشنوارهٔ استان مازندران است که توسط مهدی قربان پور مستندساز مازندرانی در سال ۱۳۷۸ در شهرستان بابل پایه‌گذاری شد. این جشنواره در مجتمع فرهنگی هنری ارشاد بابل هر دو سال برگزار می‌گردد.
جشنواره فیلم کوتاه وارش («وارِش» در زبان محلی مازندرانی به معنی «باران» می‌باشد) مهمترین جشنواره استان مازندران به شمار می‌رود. این جشنواره در اولین دوره در سطح استانی، دومین دوره در سطح منطقه‌ای (با حضور مازندران، خراسان، گیلان، سمنان، گلستان)، سومین دوره در سطح ملی، و چهارمین دوره در سطح بین‌المللی (با حضور روسیه، آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقزستان، گرجستان و …) و ... برگزار شد.[۳۷]

شکوفه نارنج (بهار نارنج)

جشنواره ملی بهار نارنج

جشنواره ملی بهار نارنج، از جمله آیین سنتی مازندرانی هاست که همه ساله این جشنواره در شهرستان بابل برگزار می‌گردد. کلید این جشنواره برای اولین بار، در شهرستان بابل، در دهه ۷۰ زده شد.[۳۸] این آیین در شورای عالی ثبت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، با عنوان «جشنواره ملی بهار نارنج مازندران»، به ثبت ملی رسیده[۳۹] و دبیر خانه دائمی این جشنواره در این شهر دایر شده است.[۴۰] هر ساله چند صد مقاله به این جشنواره فرستاده می‌شود و مورد بررسی قرار می‌گیرد.[۴۱] تارنما BahareNarenj.ir پایگاه اطلاع رسانی این جشنواره ملی می‌باشد.

این جشنواره ملی در اردیبهشت ماه هر سال، با شکوه خاصی، در بوستان نوشیروانی بابل، برگزار می‌شود. هدف این جشنواره، احیای این آیین سنتی، صنعتی کردن این آیین و ایجاد فضایی بانشاط و مبتنی بر صمیمیت و تقویت فرهنگ مهروزی با طبیعت است.[۴۲]

با توجه به مستندات تاریخی و با عنایت به شواهد موجود، شهرستان بابل در فرهنگ عمومی کشور و مازندران، به عنوان «شهر بهار نارنج» شناخته می‌شود.[۴۳] تراکم و تعداد زیاد درخت‌های نارنج (وجود بیش از ۵۰۰ هزار اصله درخت نارنج) در محدوده این شهر دلیل مبرهنی بر این باور تاریخی است.[۴۴]

بابل در اشعار پارسی

مهدی اخوان ثالث

ناز پرستو: [۴۵]

خیز و بیا، ناز پرستو بیا ناز پرستوی سخن‌گو بیا
خیز و بیا توری‌ام و توری‌ام باغ بهشتم، پریم، حوری‌ام
خیز و بیا قمری باغم بیا خیز و بیا چشم و چراغم بیا
ما همه شمع و همه پروانه‌ایم یکه‌رو و تک‌چر و تنها نه‌ایم
هست در این قافله پرشکوه از همه رنگ و همه دین و گروه
هست در این نادر باغ بهشت از گل نادر زپی باغ و کشت
کارگر بیشه مازندران پیشه‌ور با هنر اصفهان
دختر شیراز پر از شعر و قال آینه روی کمال و جمال
وان پسر بابلی شرم‌رو چون همه بابلیان گرم‌خو
آنکه بود اهل خراسان زمین روشنی دیده ایران زمین

ملک الشعرای بهار

تجدید مطلع (در توصیف مازندران):[۴۶]

خوشست اکنون اگر جویی به آبسکون گذار اندر سوی مازندران تی و برگیری قرار اندر
گهی بر ساحل دریا بخوید و مرغزار اندر گهی بر طرف بابل رود با بوس و کنار اندر
گهی غلطیده درگردونه‌های برق‌سار اندر گهی بنشسته بر تازی کمیت راهوار اندر
خوشا مازندران ویژه پاییز و بهار اندر به خاصه طرف آبسکون بدان دریاکنار اندر

تاریخ بنای دبیرستان پهلوی بابل:[۴۷]

دیگران‌ در جهل کوشیدند و شه کوشد به‌ علم زان که داند که‌ ارتقای کشور از استاد شد
نی به بابل بلکه در هر نقطهٔ کشور ز علم ریخته بنیادها زین شهریار راد شد
بر مراد شاه‌، فارغ چون که دستور علوم زبن دبیرستان‌.خوش‌بنیاد محکم لاد شد
کلک مشکین بهار از بهر تاریخش نوشت این دبیرستان به یمن پهلوی بنیاد شد

غایله گیلان: [۴۸]

این وزیران معظم وین گرامی خواجگان عاقلند اما تو ای دستور اعظم اعقلی
کید بدخواهان نگیرد در تو آری چون کند با فر سیروس کید جادوان بابلی

ورزش

شهر بابل به عنوان یکی از قهرمان پرورترین شهرهای ایران به حساب می‌آید به طوری که ورزشکاران زیادی طی سالهای گذشته در مسابقات کشوری و جهانی صاحب مدال شدند.

قهرمانان ورزشی

امامعلی حبیبی(کشتی‌گیر)، عبدالله موحد(کشتی‌گیر)، نوشاد عالمیان(پینگ پنگ باز)، سوسن حاجی پور(تکواندوکار)، بشیر باباجانزاده (کشتی‌گیر فرنگی)، مجتبی میرزاجانپور(والیبالیست)، حامد طالبی زرین کمر (کشتی‌گیر)، مهران رضازاده (کشتی‌گیر)، جلال زمان (کشتی‌گیر)، سهراب انتظاری(فوتبالیست)،هادی نوروزی(فوتبالیست)، نیما عالمیان (پینگ پنگ باز)، پوریا عمرانی (پینگ پنگ باز)، محجوبه عمرانی (پینگ پنگ باز) و...

استادیوم ورزشی

  • استادیوم هفت تیر (بلوار نوشیروانی)
  • استادیوم سردار سجودی (بلوار نوشیروانی)
  • استادیوم آزادی (خیابان مدرس)
  • استادیوم دانشگاه آزاد (بلوار امام رضا)
  • استادیوم بهار (بلوار ولیعصر)
  • سالن مخابرات (بلوار ولیعصر)
  • سالن دوومیدانی حیدرکلا (بلوار شهید نژاداکبر)
  • آکادمی بستکبال کاله (بلوار نوشیروانی)
  • خانه پینگ پنگ نوشاد عالمیان (بلوار طالقانی-پاسداران ٤)
  • سالن تختی (بلوار طالقانی-پاسداران ٤)

فضای سبز

پارک شهید شکری (لاله سابق)

فضای سبز بابل علاوه بر پارک‌های محله‌ای، پارک‌ها و بوستان‌های زیر را شامل می‌شود[۴۹]:

  • گلستان نوشیروانی: (بلوار شهید بهشتی)
  • پارک شهر (شهید شکری): (ضلع جنوب غربی میدان شیر و خورشید)
  • بوستان نرگس (بانوان): (بلوار غدیر)
  • پارک ساحلی: (بلوار ساحلی-پشت شهرک طالقانی)
  • باغ ملی (شهرداری): (ضلع شمالی میدان ولایت)
  • پارک شادی: (خیابان دکتر شریعتی)
  • پارک چوبی (اوصیا): (پنج‌شنبه‌بازار)
  • پارک و شهر بازی پردیس نوشیروانی [در دست ساخت]: (ابتدای جاده قدیم آمل، متی‌کلا)
  • پارک نهالستان [در دست ساخت]: (انتهای بلوار کشاورز)
  • پارک بهار نارنج [در دست ساخت]: (بلوار امام رضا، ابتدای کتی غربی)
  • پارک سراج [در دست ساخت]: (بلوار جانبازان، شهرک تندست)
  • پارک جنگلی بابلکنار (بِزچَفت): (بابلکنار، درون‌کلا)

اماکن گردشگری

جاذبه‌های طبیعی

دریاچه‌ها

سواحل دریای مازندران در بابلسر
دریاچه سد شیاده

دریای مازندران (دریای کاسپین): سواحل ماسه‌ای دریای مازندران در ۱۵ کیلومتری شمال این شهر قرار دارند.

دریاچه سد البرز:این سد در جنوب شرقی بابل و در منطقه لفور واقع است و یکی از زیباترین سدهای خاورمیانه و بزرگ ترین سد خاکی کشور به شمار می‌آید. «معرفی بیشتر»

دریاچه سد شیاده: این سد در جنوب غربی بابل و در بخش بندپی غربی و روستای شیاده واقع است. «معرفی بیشتر»

دریاچه سد سنبل رود: این سد در جنوب شرقی شهرستان، در اطراف بخش بابلکنار قرار دارد. «معرفی بیشتر»

دریاچه کامی کلا: این دریاچه در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل و در اطراف کوه‌های البرز قرار دارد. دریاچه کامیکلا دارای چشم انداز کوه و جنگل می‌باشد.

تالاب رمنت: این تالاب در روستای رمنت از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد که با مرکز شهر ۵ کیلومتر فاصله دارد. «معرفی بیشتر»

جنگل‌ها

جنگل‌های بزچفتِ بابلکنار

جنگل بزچفت (بابلکنار): این پارک جنگلی حفاظت شده در بخش بابل کنار شهرستان بابل و در روستای درونکلا شرقی و بزچفت قرار دارد. «معرفی بیشتر»

جنگل شیاده: این جنگل زیبا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد که به دلیل مرتفع بودن سد شیاده را می‌توان از بالای آن مشاهده کرد.

جنگل نارنجلو: این جنگل که حفاظت شده‌است در بخش بندپی غربی قرار دارد.

جنگل ویوج: این جنگل در جادهٔ شیاده واقع در بخش بندپی شهرستان بابل قرار دارد. این جنگل حدود بیست هکتار می‌باشد.

جنگل لفور: این جنگل در جنوب شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

آبشارها

آبشار شیخ موسی
آبشارِ شی الیم

آبشار حاجی شیخ موسی: این آبشار در روستای شیخ موسی و بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. «معرفی بیشتر»

آبشار تیرکن (هفت آبشار): این آبشار که دارای هفت آبشار کوچک متوالی می‌باشد در روستای درازکلا٬بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد. برای رسیدن به آبشار هفتم باید مسافت بسیار زیادی را طی کرد. «معرفی بیشتر»

آبشار کیمون: این آبشار در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. «معرفی بیشتر»

آبشار شی الیم: این آبشار در درهٔ شی الیم در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. «معرفی بیشتر»

آبشار کلیره (بتلیم): این آبشار در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد که با مرکز شهر ۴۵ کیلومتر فاصله دارد. «معرفی بیشتر»

آبشار درازکش: این آبشار زیبای دوقلو در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد «معرفی بیشتر»

آبشار گزو: این آبشار در اطراف بخش بابلکنار شهرستان بابل قرار دارد. «معرفی بیشتر»

چشمه‌ها

چشمه‌ای در ارتفاعات بندپی

چشمه آب گرم اَزرو: این چشمهٔ آب گرم در روستای آری از توابع بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. که دارای جاذبه‌های توریستی فراوانی می‌باشد. «معرفی بیشتر»

ییلاق‌ها

مسیر ارتباطی اطراف فیلبند

شهرستان بابل دارای ییلاقات بسیار زیادی است از جمله شیج موسی، لهه، شاه لینگ چال، نیراسم و همچنین سلبن، انیژدون، تته، گلیران، کلاپی، دمیلرز، اتاقسی، دوزاقبن و ...

فیلبند: این ییلاق مرتفع ترین ییلاق استان مازندران است که در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد. در این ییلاق یک تپهٔ بلند قرار دارد که از بالای آن می‌توان شهرهای بابل، آمل، قائمشهر، ساری و شهرهای اطراف به همراه دریای مازندران را دید.

شیخ موسی: این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد و دارای دو زیارتگاه به نام‌های حاج شیخ موسی و امامزاده عبداله می‌باشد.

ورزنه: این ییلاق در منتهی‌الیه مرز جغرافیایی بابل واقع شده که برای رسیدن به این روستای کوهستانی زیبا و بکر باید از مسیر سخت و دشوار با پیچ‌های خطرناک عبور کرد. این روستا توسط کوههای اطراف آن احاطه شده و دارای آب بسیار گوارا و سرد می‌باشد که مورد توجه بسیار بازدید کنندگان قرار گرفته‌است. روستای ورزنه از سمت غرب به روستاهای اندوار و نشل آمل، از سمت شمال بعد از طی مسافت بسیار دشوار به شیخ موسی می‌رسد.

لهه: دور نمای بسیار زیبائی داشته و به ییلاق شیخ موسی مشرف می‌باشد.

انیژدون: دارای میوه‌های درختی خیلی کوچک و خوشمزه‌ای است و همچنین پر از گل و سبزه

شالدرکا (طایفه طالش):این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. شالدرکا ۱۰ کیلومتر با شیخ موسی فاصله دارد. واز مناطق خوش آب و هوا محسوب می‌شود و از جاذبه‌های گردشگری خوبی برخوردار است که اولین دوره بازی‌های بومی محلی یاد واره پهلوان محمد محمدزاده طالش و بردران در ۱۳۹۱ در آن برگزار گردید.

شالینگچال: این ییلاق که از سردترین ییلاق‌های مازندران است در بخش بندپی شرقی قرار دارد. بالاتر از شیخ موسی و آره قرار دارد در فصل بهار منطقه بسیار سرسبز و دارای چشم انداز زیبای می‌باشد.

اماکن مذهبی

بقعه امامزاده قاسم: این آرامگاه که معروف به آستانه می‌باشد، در مرکز شهر بابل واقع شده‌است.

مسجد محدثین: این مسجد به فرمان امام زمان (ع) در دوران دودمان افشاریه (در زمان پادشاهی نادرشاه افشار) به دست محمدنصیر بارفروشی مشهور به «ملانصیرا» ساخته‌شد. قدمت این مسجد به حدود ۲۹۰ سال می‌رسد. عده‌ای این مسجد را جمکران دوم نامیدند.[۵۰] بر اساس حروف ابجد، نام‌های المحدثین و الحجه بن الحسن هر دو دارای ۶۳۴، و نام‌های مسجد المحدثین و الموعود ابن الحسن العسکری هر دو دارای عدد ۷۵۰ هستند.

بقعه امامزاده عبدالله: این بقعه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در روستای چمازکلا واقع شده‌است.

تکیه پیرعلم: این تکیه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در شهر بابل واقع شده‌است.

تکیه حصیرفروشان: این تکیه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در شهر بابل واقع شده‌است.

مسجد جامع: این مسجد در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

بقعه سلطان محمدطاهر: این بقعه در روستای سلطان محمد طاهر واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

آرامگاه درویش فخرالدین: این آرامگاه در منطقه موزیرج شهرستان بابل قرار دارد.

مقبره امامزاده علی: این مقبره در روستای درازکلا، بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.

آرامگاه درویش یوسف: این آرامگاه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل واقع شده‌است.

تکیه روستای مقریکلا: این تکیه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد.

امامزاده محمد مشهد سرا: آرامگاه این امامزاده در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.

اماکن تاریخی

نوشتار اصلی: فهرست جاهای تاریخی بابل


کاروانسراها: بابل بعنوان یک مرکز تجاری که دارای کارونسراها و دکان‌های معتبر بوده‌است، توجه ناصرالدین شاه رادر ۱۲۹۲ ه. ق هنگامی که وی در حال انجام دومین سفر خودبه مازندران بود، جلب کرده وی در سفرنامه خود نوشته‌است، شهر بارفروش از بلاد معظمه مازندران و پرجمعیت و مرکز تجارت شده‌است، وکاروانسرا دکاکین معتبره دارد، تعدادی از کاروانسراهای معروف بابل:

  • امین الملک
  • مفتخرالممالک (شهریارپور)
  • معتمد (در چهارسوق)
  • حضرت (چهارسوق)
  • سه راه چال (چهارسوق)
  • قیصریه (چهارسوق)
  • حاج محمدحسن (در محله بازار)
  • ارس (در محله بازار)
  • حاجی علیرضا بلورچی (در محله بازار اول)
  • لعلی (دربیسر تکیه)
  • حاج علی اکبر سبزعلیان (شهدا)
  • شهمیری (نزدیک مسجد جامع)
  • حاج محمدعلی ایمانی (سه راه فرهنگ)
  • داداشپور (سه راه فرهنگ)
  • پلنگ (سبزه میدان)
  • ملک (تخریب)
  • شاه عباس (تخریب)
  • دقیق (تخریب)
  • حاج کریم کریمی (تخریب)
  • حاجی طالبیان (تخریب)
  • آقا سید حسن مولانا (تخریب)

کاخ شاپور:در دوره صفویه عمارت زیبایی در محل این کاخ، بنا شد. اطراف این عمارت را آب پوشانده بود و این عمارت مجلل در جزیره قرار داشت. این عمارت مجلل تفرجگاه شاهان صفوی و قاجار بود. در دوره رضاشاه این کاخ توسعه یافت. پس از از پیروزی انقلاب اسلامی این کاخ به ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و سپس به دانشگاه علوم پزشکی بابل تغییر کاربری داد. «معرفی بیشتر»

برج دیدبانی کاخ بابل: این برج در دورهٔ پهلوی در کاخ شاپور (بابل) ساخته شد. این برج دیده بانی به عنوان یکی از نمادهای این شهر استفاده می‌شود. این برج در میدان قرار دارد.

پل محمدحسن خان: پلی قدیمی مربوط به سده ۱۲ خورشیدی بر روی رودخانه بابل شهرستان بابل استان مازندران می‌باشد. این پل از آثار دوره قاجاریه است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌است. یکی از موارد شاخص این پل معماری صفوی بنا و استفاده از سفیده تخم‌مرغ (البته به گفته برخی زرده تخم‌مرغ و ساروج) در ساخت آن است.[۵۱] این اثر در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۲]

موزه بابل (گنجینه بابل): موزه بابل موسوم به گنجینه بابل[۵۳] به عنوان تنها موزه مردم‌شناسی مازندران در ساختمان شهرداری سابق شهر بابل واقع شده است.[۵۴] ساختمان این موزه در سال ۱۳۰۷ به عنوان بلدیه یا شهرداری بنا شده بود. این ساختمان در سال ۱۳۷۴با کاربری فرهنگی در اختیار میراث فرهنگی مازندران قرار گرفت و پس از احیا، مرمت و بازپیرایی در بهمن سال ۱۳۷۵به عنوان موزه بابل افتتاح شد.[۵۵] «معرفی بیشتر»

ساختمان شهربانی: این ساختمان در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد که یک بنای بسیار قدیمی است و به ساختمان شهرداری تبدیل شده‌است. این ساختمان در باغ ملی بابل محدود شده است.

سردر دانشگاه علوم پزشکی: این بنا در دورهٔ پهلوی در بخش مرکزی شهرستان بابل ساخته شد.

مجموعه بناهای نجفی: این بنای تاریخی مربوط به دورهٔ پهلوی اول در شهرستان بابل می‌باشد و در روستای نقیب کلاً ثلاث از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل واقع شده‌است.

بازار ماهی فروش‌ها: این بازار قدیمی در بخش مرکزی شهرستان بابل واقع شده‌است.

آرامگاه زین العابدین: این آرامگاه از بناهای دورهٔ قاجار در بخش مرکزی شهرستان بابل می‌باشد.

بنای طاهر مطهر: این بنا مربوط به دوری قاجاریه می‌باشد که در بخش لاله آباد شهرستان بابل واقع شده‌است.

آرامگاه درویش علم بازی: این مقبره در بخش مرکزی شهرستان بابل و پشت آرامگاه معتمدی بابل قرار دارد.

تپه بنگرکلا: این تپه در روستای بنگرکلا، بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.

تپه قلعه کتی احمدکلا: این قلعه در روستای احمدکلا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

تپه کوتر دین: تپهٔ کوتر دین مربوط به دوران پیش از اسلام در شهرستان بابل است. این تپهٔ تاریخی در روستای کوتر دین شهرستان بابل قرار دارد و از آثار ملی ایران می‌باشد.

مجموعه ابوالحسن کلاً:این مجموعه در روستای ابوالحسن کلاً، بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

تپه کپورچال: این تپه در روستای کپورچال واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

مقبره حاج شیخ موسی: این آرامگاه در ییلاق شیخ موسی در بخش بند پی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

تپه پایین دین کتی رمنت: این تپه که مربوط به دوران پس از اسلام می‌باشد در روستای رمنت واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

حمام قدیم میرزا یوسف: این حمام در دوره صفوی در شهرستان بابل ساخته شده‌است. این بنا در صبح جمعه دوم دی ماه ۱۳۹۰ خورشیدی توسط نیروهای شهرداری بابل تخریب گردید که با دخالت دیرهنگام سازمان میراث فرهنگی و پلیس، تخریب آن متوقف گردید اما بخش اعظم بنا به جز گنبد آن تخریب شده بود.

کهنه حمام روستای پایین کروکلا: این حمام قدیمی در روستای پایین کروکلا بخش لاله آباد بابل واقع شده و از آثار باقی‌مانده دوران قاجاریه می‌باشد.

آرامگاه سید کبیر: این آرامگاه که در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد از بناهای دورهٔ قاجار در این شهرستان می‌باشد. این آرامگاه از آثار ملی ایران است.

سقاخانه شیاده : این سقاخانه که از بناهای تاریخی شهرستان بابل است در روستای شیاده و در بخش بندپی غربی قرار دارد.

آرامگاه ملا محمد شهرآشوب: این بنا که در دورهٔ قاجار در شهرستان بابل ساخته شده است، در روستای بنگرکلا در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.

تکیه کبریاکلا: این تکیه که در دورهٔ قاجار در شهرستان بابل ساخته شد، در روستای کبریاکلا واقع در بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.

حمام نمودارکلا: این حمام که در بخش لاله آباد شهرستان بابل قرار دارد از آثار دوره قاجار در شهرستان بابل است و توسط سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده‌است.

امامزاده هفت تن: این مقبره از بناهای دوره قاجار در شهرستان بابل می‌باشد. این بنای تاریخی که از آثار ملی ایران می‌باشد در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

تپه دینه سر پایین رمنت: این تپه از آثار دوران تاریخی پیش از اسلام در روستای رمنت واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل است.

گنبد سرست: این گنبد تاریخی در روستای سرست، بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

قلعه کتی ابوالحسن کلاً: این قلعه در روستای ابوالحسن کلاً و بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

مسجد چهارسوق: این مسجد تاریخی از آثار دورهٔ قاجار در شهرستان بابل می‌باشد.

حمام پیجاکلا: این حمام که در از آثار دورهٔ قاجار در شهرستان بابل می‌باشد، در بخش لاله آباد شهرستان بابل قرار دارد.

تپه چمازکتی: این تپه که از بناهای قبل از اسلام در بابل می‌باشد، در میربازار بابل واقع شده‌است.

تپه عیسی کتی: این تپه که مربوط به دوران تاریخی پیش از اسلام می‌باشد در میربازار بابل بنا شد.

ره آورد بابل

مسافران در کنار بازدید از آثار تاریخی، فرهنگی و نقاط دیدنی و جنگل‌ها و مناظر زیبای طبیعی و سبزه زارهای این شهرستان، برای گذران اوقات فراغت، ره آوری را نیز از این شهرستان با خود به ارمغان ببرند:

مراکز مهم شهر

مراکز آموزش عالی

این شهر از دیرباز در زمینه علمی پیشگام و سرآمدتر از همه ظاهر می‌شد. کیفیت و سطح بالای دانشگاه‌های این شهر، در مازندران جایگاه ویژه‌ای به آن داده است به همین جهت بابل را شهری دانشگاهی در استان می‌خوانند.

در حال حاضر مراکز فعال در بابل به شرح جدول زیر می‌باشند:

ردیف نام مرکز عنوان نوع وبگاه
۱ دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل دانشگاه دولتی http://www.nit.ac.ir
۲ دانشگاه علوم پزشکی بابل دانشگاه دولتی http://www.mubabol.ac.ir
۳ دانشگاه علوم و فنون مازندران دانشگاه غیرانتفاعی http://www.ustmb.ac.ir
۴ دانشگاه فرهنگیان- مرکز آموزش عالی شهید رجایی بابل دانشگاه دولتی http://www.rajaee-ttc.ir
۵ دانشکده فنی امام صادق بابل دانشکده دولتی http://www.baboltc.ac.ir
۶ دانشگاه پیام نور- مرکز بابل دانشگاه پیام نور http://www.babol.mpnu.ac.ir
۷ دانشگاه پیام نور- واحد بندپی دانشگاه پیام نور http://www.bandpey.mpnu.ac.ir
۸ دانشگاه آزاد اسلامی- واحد بابل دانشگاه آزاد http://www.baboliau.ac.ir
۹ دانشگاه علمی و کاربردی- واحد بابل دانشگاه علمی کاربردی http://www.unbabol.com
۱۰ مرکز آموزش علمی و کاربردی فرهنگ و هنر- واحد ۴ بابل موسسه علمی کاربردی https://babolfh4.pafcoerp.com
۱۱ مرکز آموزش علمی و کاربردی جهاد دانشگاهی بابل موسسه علمی کاربردی http://www.babol.iastjd.ac.ir
۱۲ مرکز آموزش علمی و کاربردی بندپی غربی موسسه علمی کاربردی
۱۳ مؤسسه آموزش عالی صنعتی مازندران موسسه غیرانتفاعی http://www.mit.ac.ir
۱۴ موسسه آموزش عالی علوم و فناوری آریان موسسه غیرانتفاعی http://www.aryan.ac.ir
۱۵ موسسه آموزش عالی طبری موسسه غیرانتفاعی http://www.tabari.ac.ir
۱۶ موسسه آموزش عالی راه دانش موسسه غیرانتفاعی http://www.rahedanesh.ac.ir
۱۷ آموزشکده فنی و حرفه‌ای سما- واحد بابل آموزشکده آزاد http://www.babol-samacollege.ir
۱۸ آموزشکده فنی و حرفه‌ای الزهرا- واحد بابل اموزشکده دولتی http://www.alzahrababol.ac.ir
Ken Bainbridge

دانشگاه مازندران

این دانشگاه در سال ۱۳۵۴ در بابل با همکاری و نظارت دانشگاه هاروارد پایه ریزی شد.[۵۹][۶۰][۶۱] از طراحان این موسسه می‌توان دکتر کن بینبریج (Ken Bainbridge) را از هاروارد نام برد.[۶۲] تعداد زیادی از اعضای هیئت علمی و روسای این دانشگاه را اساتید آمریکایی دانشگاه هاروارد تشکیل می‌دادند.[۶۳] هسته اولیه آن را مرکز تربیت دبیر فنی نوشیروانی بابل (دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل فعلی)، مرکز تحصیلات تکمیلی بابل، موسسه آموزش عالی اقتصادی و اداری – مدرسه عالی علوم کشاورزی- موسسه آموزشی کشاورزی گرگان- تشکیل می‌دادند. در سال ۱۳۵۸ با تصویب شورای عالی انقلاب، از ادغام این مراکز، «دانشگاه مازندران» به صورت رسمی در مازندران بزرگ(مازندران و گلستان فعلی) به فعالیت خود ادامه داد.

این مرکز به عنوان بزرگ ترین دانشگاه مازندران و گلستان در حریم شهر بابل تا سال ۱۳۶۸ به فعالیت خود ادامه داد. بنابر تصمیمات سیاسی، با جدایی بابلسر از بابل این مرکز در محدوده بابلسر به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

مراکز درمانی و بیمارستان‌ها

  • بیمارستان روحانی (بلوار کشاورز) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان شهید بهشتی (خیابان سرگرد قاسمی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان شهید یحیی نژاد (خیابان مصطفی خمینی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان کودکان شفیع‌زاده (امیرشهر، خیابان امام) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان فوق تخصصی بابل کلینیک (خیابان سید جمال الدین اسدآبادی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی میناگر (بلوار کشاورز)
  • بیمارستان فوق تخصصی مهرگان (بلوار شهید بهشتی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان باروری و ناباروی فاطمه الزهرا (بلوار نوشیروانی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان ۱۷ شهریور (مرزی کلا) [[۶۴]]
  • مرکز جراحی ولی عصر (خیابان دکتر شریعتی)
  • مرکز جراحی سینا (بلوار طبرسی)
  • بیمارستان نیکان (جاده قائم شهر) [در دست ساخت]
  • بیمارستان مازیار (خیابان مدرس) [تعطیل شده]

مراکز اقامتی

  • هتل مرجان: (دو ستاره A)، بابل، میدان کشوری
  • هتل رضا: (یک ستاره T)، بابل، میدان هفده شهریور
  • هتل نگین: (یک ستاره)، بابل، مرزیکلا
  • هتل آپارتمان طبرستان: (یک ستاره)، بابل، شهر امیرکلا
  • مهمانپذیر بهار نو: بابل، میدان هفده شهریور
  • مهمانپذیر پاپلی: بابل، میدان هفده شهریور

مراکز خرید و بازارها

بازار پوشاک

  • مجتمع تجاری شهریار (خیابان نیما)
  • مجتمع تجاری عطر زیستان (خیابان سعیدی)
  • مجتمع تجاری یاس (خیابان مدرس)
  • مجتمع نیکان (خیابان شهید مطهری)
  • سیتی سنتر (بلوار نوشیروانی)
  • پاساژ بزرگ بابل (خیابان مدرس)
  • پاساژ آبادیان (بلوار طالقانی)
  • پاساژ امیر (بلوار طالقانی)
  • مجتمع تجاری و تفریحی شهرداری بابل (بلوار ساحلی) [در دست ساخت]

میوه و تره بار

  • میدان بار امام (بلوار امام رضا)
  • بازار روز نوشیروانی (بلوار نوشیروانی)
  • بازار روز رضوان (خیابان امام)
  • بازار روز امام رضا (حیدرکلا)
  • بازار روز مسجد جامع (خیابان بازار، مسجد جامع)
  • بازار روز امام حسین (میدان امام حسین)

بازار ماهی

  • بازار ماهی فروشان نوشیروانی (بلوار نوشیروانی)
  • بازار ماهی فروشان امام رضا (بلوار امام رضا)

ترابری

فاصلهٔ بابل با شهرهای ایران

فاصله بابل با شهرهای ایران به شرح زیر است(فاصله بر حسب کیلومتر است).[۶۵]

بابلسر ۱۲ چالوس ۱۴۲ رامسر ۲۲۲
تهران ۲۱۱ مشهد ۷۳۴ اصفهان ۶۲۵
تبریز ۱۰۷۶ شیراز ۱۱۰۶ اهواز ۱۰۹۲
ارومیه ۱۱۵۷ بندرعباس ۱۷۱۲ همدان ۵۴۷
ساری ۳۲ گرگان ۱۷۰ رشت ۳۴۱

فرودگاه بابل

این فرودگاه که در منطقه احمدکلا و در جاده بابلسر واقع شده است یکی از فرودگاه‌های قدیمی کشور می‌باشد که سالهاست به صورت متروکه باقی‌مانده است. در سالهای اخیر تلاش‌هایی برای راه‌اندازی دوباره آن صورت گرفته است.[۶۶][۶۷][۶۸]
در حال حاضر نزدیک ترین فرودگاه فعال به شهر بابل، فرودگاه بین‌المللی دشت ناز در شهرستان میاندرود است. این فرودگاه در ۶۵ کیلومتری ضلع شرقی از مرکز شهر بابل قرار دارد.

راه‌آهن

بابل در حال حاضر شهر بابل به راه آهن ارتباط ندارد ولی در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر بابل (قائم شهر)، ایستگاه راه آهن سراسری وجود دارد. یکی از پروژه‌های در دست مطالعه شرکت راه آهن، اتصال راه آهن شیرگاه(سوادکوه) به بابل و بندر فریدون کنار است.[۶۹][۷۰][۷۱]

پایانه‌های مسافربری

بابل دارای سه پایانه مسافربری می‌باشد.

  • پایانه غرب: این ترمینال در غرب بابل و در موزیرج واقع شده است. این پروژه در سال ۱۳۷۲ در زمینی به مساحت ۱۲ هکتار به تصویب رسید که بعد از تملک و آزادسازی حدود چهار هکتار احداث شد. عملیات اجرایی ترمینال غرب بابل دی ماه ۱۳۹۰ افتتاح و به بهره‌برداری رسید. در طرح توسعه پایانه غرب، وسعت این پایانه به ۱۲ هکتار خواهد رسید. سرویس‌دهی این پایانه به تمام نقاط کشوراست.[۷۲]
  • پایانه شرق: این پایانه در شرق بابل و در بلوار امام رضا واقع شده که دارای مساحتی معادل یک هکتار می‌باشد. سرویس‌دهی این پایانه درون استانی بوده و به مینی بوس و سواری اختصاص دارد.
  • پایانه جنوب: این پایانه در بلوار نوشیروانی واقع شده و دارای مساحتی معادل یک هکتار است. سرویس‌دهی این پایانه درون شهرستانی بوده که مسافران را از طریق مینی بوس به شهرها و روستاهای تابعه بابل و حومه منتقل می‌کند.

اتوبوس

شرکت‌های مسافربری اتوبوسرانی فتاحی، طبرستان، بوذرجمهری، طراوت ساحل سیر، آواسیر، سیر و سفر و جوان سیر ایثار در بابل فعالیت می‌کنند.

مینی بوس

شرکت‌های مینی بوسرانی بابل-چالوس، بابل-قائم شهر-ساری، بابل-آمل و بابل-بابلسر-فریدونکنار در حمل و نقل مسافر در بابل فعالیت می‌کنند.

سواری

شرکت‌های سواری رانی مشغول به کار در بابل شامل موارد زیر می‌باشند: شرکت بابل سیر (بابل-تهران)، شرکت وحدت (بابل-تهران)، شرکت بابل دریا (بابل-بابلسر-فریدونکنار)، شرکت کوثر گشت (بابل-آمل)، شرکت گیتی گشت (بابل-ساری، بابل-بهشهر و بابل-گرگان)، شرکت قائم سیر (بابل-قائم شهر) شرکت ساحل گشت (بابل-چالوس، بابل-محمودآباد-نور، بابل-سمنان)، شرکت ساحل سیر (بابل-شهسوار-رامسر، بابل-رشت)، شرکت احسان گشت (بابل-گتاب-گلوگاه)، شرکت عمارسیر (بابل-بندپی غربی)

تاکسی

تاکسیرانی بابل [[۷۳]]، از سال ۱۳۸۱ پس از ارتقاء به سازمان تاکسیرانی، با ۲۰۰۰ دستگاه تاکسی و ۳۰۰ دستگاه تاکسی بی‌سیم زیر نظر شهرداری فعالیت می‌نماید.

آرامستان‌ها

  • آرامستان معتمدی: (از موقوفات مرحوم معتمدی است واقع در خاور- بلوار ولیعصر-خیابان تربیت معلم)
  • آرامستان گل محله: (واقع در باختر- بلوار جانبازان-خیابان گل محله)
  • آرامستان سید ذکریا: (واقع در جنوب- خیابان شهید صالحی)
  • آرامستان درویش فخرالدین: (واقع در باختر- موزیرج)
  • آرامستان کتی: (واقع در خاور- بلوار امام رضا)
  • آرامستان کیجاتکیه: (واقع در شمال- بلوار جانبازان- کیجاتکیه)
  • آرامستان کمانگر: (واقع در جنوب- بلوار کشاورز-کمانگر)

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بابل (شهر) موجود است.

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ بابل شهر بهار نارنج، نوشته صمد صالح طبری
  2. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۸۹. 
  3. «سالنامه آماری استان مازندران سال ۱۳۹۰». درگاه آمار ایران. بازبینی‌شده در ۷ مه ۲۰۱۳.  (پرونده salnameh90_۲-۸.pdf، صفحه ۱۴۲)
  4. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  5. «سالنامه آماری استان مازندران سال ۱۳۹۰». درگاه آمار ایران. بازبینی‌شده در ۷ مه ۲۰۱۳.  (پرونده salnameh90_۲-۸.pdf، صفحه ۱۴۲)
  6. شرکت مخابرات مازندران
  7. وبگاه رسمی شهرداری بابل
  8. همشهری آنلاین
  9. بانک اطلاعاتی پلاک خودروها
  10. بابل شهر بهار نارنج، نوشته گروه مولفان، نشر چشمه، 1379
  11. نماینده مردم بابل، نیاز آذری، بابل شناسی
  12. «سالنامه آماری استان مازندران سال ۱۳۹۰». درگاه آمار ایران. بازبینی‌شده در ۷ مه ۲۰۱۳.  (پرونده salnameh90_۲-۸.pdf، صفحه ۱۴۲)
  13. آب یابی و آب رسانی، نوشتهٔ کمیته علمی مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
  14. لغت نامه دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، بل [بُ] (پیشوند)
  15. پژوهشی در زمینهٔ نام‌های باستانی مازندران، دکتر حسن حجازی کناری، انتشارات روشنگران، تهران، 1372
  16. «شهرداری بابل. بابل شناسی». 
  17. «نماینده مردم شریف بابل (حسین نیاز آذری). بابل شناسی». 
  18. «تعریف کلانشهر در شورای عالی شهرسازی اصلاح شد». شبکه اطلاع رسانی ساختمان ایران، ۲۵ مهر ۱۳۸۷. 
  19. مجمع امور صنفی بابل
  20. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ (جدول جمعیت و خانوار)». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۵ مه ۲۰۱۳. 
  21. مرکز آمار ایران
  22. پایگاه اطلاع رسانی دکتر معلم، درباره بابل، جغرافیای انسانی
  23. «تاریخ تبرستان – پیش از اسلام، تصحیح و پژوهش: محمد شکری فومشی»، برزگر، اردشیر (1380)، جلد اول، نشر رسانش، چاپ اول، ص 13
  24. بابل سبزه دیار، صمد صالح طبری، (1387)، بابل، انتشارات بهارنارنج، چاپ دوم. ص32
  25. «صدرا نیوز، ردپای نتانیاهو در ایران». 
  26. فهرست روزنامه‌های موجود در کتابخانه ملی ایران، نوشته بیژن سرتیپ زاده و کبری خداپرست، کتابخانه ملی ایران، ١٣٥٦
  27. مطبوعات ایران، نوشته مسعود برزین، شرکت سهامی افست، ١٣٥٤
  28. مطبوعات ایران از شهریور ١٣٢٠تا ١٣٣٦، نوشته حسین ترابیان، اطلاعات،
  29. هفته نامه بابل نامه
  30. هفته نامه بابل نامه
  31. [۱]
  32. جدید آنلاین
  33. حوزه هنری استان مازندران
  34. حوزه هنری استان مازندران
  35. نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور
  36. کتابخانه شهیدان نجاریان
  37. «خبرگزاری شمال آرت، تاریخچه برگزاری جشنواره فیلم وارش». 
  38. خبرگزاری شمال فردا
  39. «صنایع نیوز». 
  40. «خبرگزاری فارس». 
  41. «شورا اسلامی شهر بابل». 
  42. خبرگزاری شمال فردا
  43. «خبرگزاری ایسنا». 
  44. خبرگزاری شمال فردا
  45. دریا دادور
  46. گنجور- تجدید مطلع
  47. گنجور- دبیرستان پهلوی
  48. گنجور- گیلان
  49. سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری بابل
  50. «جمکران دوم کجاست؟». فردانیوز. بازبینی‌شده در ۲۰ تیر ۱۳۸۸. 
  51. همشهری آنلاین: پل تاریخی محمدحسن‌خان بابل
  52. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  53. گنجینه‌ای که دیدن دارد
  54. موزه‌ها
  55. خبرگزاری جمهوری اسلامی
  56. «پرتال سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری». 
  57. «بندپیِ بابل». 
  58. «فارس نیوز». 
  59. Progress report to the Board of Governors, Reza Shah Kabir University. Harvard University Site Planning Task Force. Publisher Harvard University Site Planning Task Force, 1976
  60. Problems and Issues in Higher Education: Perspectives on Iran-United States Educational Relations and Influences. pp.8
  61. Fundamentalisms and society: reclaiming the sciences, the family, and education. Volume 2 of Fundamentalisms and Society. Martin E. Marty, R. Scott Appleby. University of Chicago Press, 1993. ISBN 0-226-50880-3 pp.350
  62. Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences. Vol.76. Publisher National Academies Press, 1999. ISBN 0-309-06434-1 pp.28
  63. Revolution in Iran: the politics of countermobilization. Jerrold D. Green. Publisher Praeger, 1982. ISBN 0-03-062409-6. pp.32
  64. بیمارستان ١٧ شهریور
  65. «مسافت شهرهای ایران». ایرانگردی و جهانگردی، ۱۳۹۱/۱۰/۳. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۹ ژانویه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱۳۹۱/۱۰/۳. 
  66. ناصری نماینده بابل بیان کرد: اعلام آمادگی سرمایه‌گذار اهل ترکیه برای احداث فرودگاه احمدکلای بابلسر.
  67. منتخب مردم بابل در مجلس از پیگیری احداث فرودگاه در احمدکلا بابلسر خبر داد.
  68. خبرگزاری فارس: نماینده مردم بابلسر در مجلس گفت: با تصویب هیئت دولت در احمدکلا بابلسر فرودگاه احداث می‌شود.
  69. نماینده مردم بابل در مجلس گفت: با دستور وزیر راه و شهرسازی، مجوز طرح مطالعاتی راه آهن سوادکوه به بابل صادر شد.
  70. اتصال ایران خودروی بابل و دو شهرک صنعتی به راه‌آهن
  71. پیگیری ویژه مصوبه راه‌آهن قائمشهر به بابل
  72. بزرگترین پایانه مسافربری مازندران افتتاح شد
  73. سازمان تاکسیرانی بابل

پ