پیامدهای انتخابات ریاست جمهوری دهم ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران
IEP2009 colage.jpg
اعتراضات مردمی روز ۲۶ خرداد ۱۳۸۸
جایگاه Flag of Iran.svg ایران: تهران، اهواز، اراک، بندر عباس، بجنورد، بیرجند، بابل، بوشهر، اصفهان، کاشان، کرج، کرمان، کرمانشاه، خوی، مشهد، قزوین، رشت، ساری، شهرکرد، گرگان، شیراز، تبریز، ارومیه، یزد, زاهدان

پرچم جهان تجمعات ایرانیان در کشورهای خارجی
Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا: آتلانتا، آستین، بوستون، شارلوت، شیکاگو، کلمبوس، دالاس، دنور، هیوستون، ایندیاناپولیس، ایرواین، لاس کروسس، لس آنجلس، مدیسون، میامی، مینیاپولیس، نیویورک، اورلاندو، فیلادلفیا، پورتلند، سن دیگو، سانفرانسیسکو، سان خوزه، سیاتل، تمپ، واشنگتن دی سی
Flag of Canada.svg کانادا: کالگری، ادمونتون، هالیفاکس، همیلتون، لندن (انتاریو)، مونترال، اوتاوا، تورنتو، ونکوور، واترلو
Flag of Germany.svg آلمان: برلین، بوخوم، کلن، دورتموند، دوسلدورف، فرانکفورت، هامبورگ، هیدلبرگ، مانستر
Flag of Sweden.svg سوئد: استکهلم، گوتنبورگ، مالمو،
Flag of the Netherlands.svg هلند: لاهه، آمستردام، ماستریخت،
Flag of Italy.svg ایتالیا: رم، میلان، تورین، فلورانس
Flag of Switzerland.svg سوئیس: ژنو، زوریخ، برن
Flag of Australia.svg استرالیا: سیدنی، ملبورن
Flag of Spain.svg اسپانیا: مادرید
Flag of Ukraine.svg اوکراین: کیف,[۱] خارکیف
Flag of the United Kingdom.svg بریتانیا: لندن، منچستر، شفیلد
Flag of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی: دوبی
Flag of France.svg فرانسه: پاریس
Flag of New Zealand.svg نیوزیلند: آوکلند، کرایست چرچ، ولینگتون
Flag of Malaysia.svg مالزی: کوآلالامپور
Flag of Portugal.svg پرتغال: لیسبون
Flag of Austria.svg اتریش: وین
Flag of Romania.svg رومانی: بخارست[۲]
Flag of Hungary.svg مجارستان: بوداپست[۳]
Flag of Armenia.svg ارمنستان: ایروان
Flag of the Czech Republic.svg جمهوری چک: پراگ
Flag of Japan.svg ژاپن: توکیو، یوکوهاما، اوزاکا، کیوتو، ناگویا
Flag of Denmark.svg دانمارک: کپنهاک، آرهوس
Flag of Norway.svg نروژ: اسلو، برگن، تروندهایم
Flag of South Korea.svg کره جنوبی: سئول، بوسان
Flag of Russia.svg روسیه: مسکو
Flag of Israel.svg اسرائیل: تل آویو
تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ تا کنون
گونه تظاهرات و درگیری‌های خیابانی
کشته‌شدگان

آمار متفاوت:

*کمیته بررسی این حوادث در مجلس شورای اسلامی به عنوان منبع رسمی هنوز آماری در خصوص تعداد کشته شدگان ارائه نکرده‌است.[۷]

در پی اعلام نتایج دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران و اعلام پیروزی دوبارهٔ محمود احمدی‌نژاد که از سوی برخی تحلیل‌گران سیاسی، از آن با عنوان کودتا یاد شد،[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] نخست تظاهراتی در تهران و همچنین برخی دیگر از شهرهای ایران، توسط هزاران تن از معترضان به نحوهٔ شمارش آرا و حامیان میرحسین موسوی، رقیب اصلی احمدی‌نژاد در انتخابات، در تاریخ ۲۳ و ۲۴ خرداد به راه افتاد. این اعتراضات با سرکوب شدید نیروهای پلیس ضد شورش و حامیان شبه‌نظامی حکومت در سپاه و بسیج روبرو شد؛ به‌طوری‌که گفته می‌شد شدت آن در تهران در دههٔ گذشته بی‌سابقه بوده است.[۱۵][۱۶] سه سال بعد سرلشکر محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در روز ۹ دی ۱۳۹۱ (۲۹ دسامبر ۲۰۱۲) گفت که:

اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ در ایران، صحنه تقابل "انقلابیون و ضدانقلابیون" بوده و "خطر آن از خطر جنگ ۸ ساله (جنگ ایران و عراق) برای انقلاب و اسلام بسیار بیشتر بود."[۱]

در روز ۲۵ خرداد، حدود ۳ میلیون نفر از معترضان[۱۷] با حضور موسوی و اصلاح‌طلبان دیگری چون محمد خاتمی (رئیس جمهور سابق ایران) و مهدی کروبی (دیگر نامزد معترض انتخابات) در راهپیمایی بزرگی در خیابان‌های مرکزی تهران، از میدان امام حسین تا میدان آزادی شرکت کردند که بزرگ‌ترین راهپیمایی ضد دولتی از زمان انقلاب بهمن ۱۳۵۷ لقب گرفت.[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱] هنگام پایان راهپیمایی، با آتش‌گشودن عده‌ای از نیروهای شبه‌نظامی در میدان آزادی، تعدادی از مردم کشته و زخمی شدند[۲۲] و در بامداد همان روز با حملهٔ خشونت‌بار نیروهای شبه‌نظامی به کوی دانشگاه تهران و سایر دانشگاه‌ها، تعدادی از دانشجویان مجروح شده و یا به قتل رسیدند.[۲۳] پس از آن در تاریخ ۲۶، ۲۷ و ۲۸ خرداد نیز، راهپیمایی‌های گسترده و آرام معروف به «راهپیمایی‌های سکوت»، با شرکت صدها هزار تن از معترضان در تهران برگزار شد.

در ۳۰ خرداد و یک روز پس از سخنرانی علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در نخستین نماز جمعه پس از انتخابات ریاست جمهوری، که در آن او مسئولیت هرگونه خونریزی را به عهده برگزارکنندگان اعتراض‌ها دانسته بود، با سرکوب معترضان توسط نیروهای پلیس و تیراندازی نیروهای شبه‌نظامی، در تهران دست‌کم ۱۹ نفر کشته و عده بسیاری زخمی شدند. با این‌حال شمار جان‌باختگان طبق گزارش گروه‌های مدافع حقوق بشر و گزارشهای غیر رسمی، بسیار بیش از این ذکر شد.[۲۴] درگیری‌های پراکنده و مشابه دیگری نیز در روزهای پس از آن در نقاط مختلف شهر تهران رخ داد. جنبش اعتراضی معترضان به جنبش سبز ایران معروف شد و صداوسیما، فرماندهان سپاه و بسیج و دیگر مسئولان حامی دولت، تظاهرات مردمی را به عده‌ای «اغتشاشگر» نسبت دادند که در صدد برپایی انقلاب مخملی هستند. همچنین ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در هفته‌های پس از انتخابات و در میان اعتراضات، چهار هزار نفر از روزنامه‌نگاران، فعالان سیاسی اصلاح‌طلب و مردم معترض را بازداشت کردند.[۲۵] چندین دادگاه برای محاکمه دسته‌جمعی برخی از آنان به اتهام اقدام به کودتای نرم برای براندازی نظام جمهوری اسلامی برگزار گردید و حامیان دولت دهم، به اعتراضات، «جریان فتنه» و به سران مخالف دولت، «رهبران فتنه» لقب دادند.[۲۶] با این حال تشکلها و احزاب اصلاح‌طلب، برخی مراجع تقلید سرشناس و مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، نتایج انتخابات و دولت برآمده از آنرا نامشروع دانسته و سرکوب معترضان و برگزاری دادگاه‌ها را محکوم کردند. اعتراضات مردمی در دهمین سالگرد حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تیر ماه، نماز جمعه ۲۶ تیر تهران، چهلم جانباختگان و همزمان با مراسم تنفیذ حکم و تحلیف ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در ماه مرداد ادامه یافت و گزارش‌های زیادی درباره بدرفتاری با زندانیان، ضرب و جرح، آزار جنسی و قتل تعدادی از دستگیرشدگان منتشر شد.[۲۷] در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۹ کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل در قطعنامه‌ای سرکوب خشونت‌آمیز این تظاهراتها را محکوم کرد.[۲۸] پیشتر در ماه اوت، گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل نسبت به شکنجه و بازجویی‌هایی خشن در جریان محاکمه معترضان پس از انتخابات به شدت ابراز نگرانی کرده بودند.[۲۹] همچنین یونسکو در گزارشی به موضوع کشته‌شدن دانشجویان در پی حملهٔ نیروهای بسیج به کوی دانشگاه اشاره کرد.[۳۰]

محتویات

پیش‌زمینه[ویرایش]

نوشتار اصلی: احتمال تقلب در انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)

یک روز پیش از برگزاری انتخابات، سیستم پیامک کلیه اپراتورهای تلفن همراه ایران قطع شد.[۳۱] در هنگام برگزاری انتخابات دهم در روز ۲۲ خرداد، سردار احمدرضا رادان، جانشین فرمانده نیروی انتظامی ایران اعلام داشت که تجمع هواداران نامزدهای ریاست جمهوری در تمام کشور غیرقانونی است. پیش از گفته‌های رادان، معاون عملیات فرماندهی نیروی انتظامی تهران بزرگ، عصر همان روز اعلام کرد که مانوری به نام «مانور اقتدار» در میادین مختلف شهر تهران و با هدف «برقراری نظم و امنیت بیشتر در تهران بزرگ» آغاز شده‌است.[۳۲]

روزشمار رویدادها
۲۳ خرداد ۱۳۸۸
۲۴ خرداد ۱۳۸۸
۲۵ خرداد ۱۳۸۸
۲۶ خرداد ۱۳۸۸
۲۷ خرداد ۱۳۸۸
۲۸ خرداد ۱۳۸۸
۲۹ خرداد ۱۳۸۸
۳۰ خرداد ۱۳۸۸
۳۱ خرداد ۱۳۸۸
تیر ۱۳۸۸

پس از اعلام نتایج اولیه در روز ۲۳ خرداد که نشان‌دهندهٔ پیروزی احمدی‌نژاد با فاصلهٔ زیاد نسبت به میرحسین موسوی و سایر نامزدها بود، دو نامزد اصلاح‌طلب با استناد به شواهد کمیتهٔ صیانت از آرا و سایر شواهد، نسبت به آن اعتراض خود را نشان دادند. موسوی در واکنش به این نتایج طی نامه‌ای که خطاب به ملت ایران نوشته شده بود به این روند اعتراض کرد و در این نامه شیوهٔ برگزاری و شمارش آرا را «شعبده‌بازی دست‌اندرکاران انتخابات و صداوسیما» نامید و گفت که مردم «به دنبال آن هستند که بدانند چگونه و توسط چه کسانی و مقاماتی طرح این بازی بزرگ ریخته شده‌است.»[۳۳]

مهدی کروبی هم طی نامهٔ مشابهی به این روند اعتراض نمود و نتایج اعلام‌شدهٔ انتخابات را «مضحک و شگفت» توصیف کرد. کروبی شیوهٔ رأی‌گیری و شمارش آرا را به شمارش آرای حسن مدرس تشبیه کرد و گفت: «حتی از شمارش رأیی که آن مرحوم به خویش داده‌بود، دریغ کردند» و اضافه کرد وضعیت موجود «در بیان و بیانیه نمی‌آید و باید فکری دیگری کرد.»[۳۳]

موسوی در پیام خود نتایج انتخابات را «بهت‌آور» خواند و در نامه‌ای اعتراضی به علی خامنه‌ای رهبر فعلی ایران، خواستار دخالت وی شد.[۳۴] در قسمت‌هایی از این نامه از «شواهدی مبنی بر مداخله تعدادی از فرماندهان و مسئولان سپاه و بسیج در انتخابات» یاد شد که موسوی آنرا در صورت صحت، علاوه بر نقض قوانین، عامل شکاف بین فرماندهان و مسئولان رسمی و بدنه سالم و صادق نیروهای بسیج و سپاه دانست. وی در ادامه نوشت، «از آنجا که دامنه اقدامات غیرقانونی فوق مشخص نیست و بخشی از اعضای شعب اخذ رای و ناظران از حامیان نامزد خاص آنان انتخاب شده‌اند احتمال تصرف در آراء مردم اذهان را می‌آزارد.»[۳۵] لیکن خامنه‌ای در واکنش به این اعتراض‌ها با انتشار پیامی، نتایج شمارش آرا را تأیید و اعلام کرد که محمود احمدی‌نژاد با ۲۴ میلیون رأی پیروز انتخابات است. پس از تأیید نتایج توسط خامنه‌ای و اعلام نتایج توسط وزات کشور ایران میرحسین موسوی در نامه‌ای به علمای قم نوشت که تمامی راه‌ها برای احقاق حقوق مردم بسته شده، و از آن‌ها خواست تا به مسئولان تذکر دهند.[۳۶][۳۷]

آغاز اعتراضات[ویرایش]

نوشتار اصلی: پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۲۳ و ۲۴ خرداد ۱۳۸۸)
تجمع اعتراض آمیز دانشجویان دانشگاه تهران در روز ۲۴ خرداد

روز پس از انتخابات، تظاهراتی در خیابان‌ها و میادین مختلف تهران و مشهد، توسط معترضان به نتایج اعلام شده و حامیان میرحسین موسوی رقیب اصلی احمدی‌نژاد در انتخابات، به راه افتاد. این تظاهرات در مقابل ساختمان وزارت کشور ایران، خیابان‌های ولیعصر، زرتشت، فاطمی، میدان انقلاب، میدان ونک و چهارراه جهان کودک و سایر نقاط به درگیری شدید معترضان با نیروهای پلیس و لباس شخصی انجامید. خبرگزاری آسوشیتدپرس این درگیری‌ها را «جدی‌ترین ناآرامی یک دهه گذشته در تهران» خواند. خبرگزاری فرانسه نیز خبری از درگیری طرفداران میرحسین موسوی و پلیس ضدشورش در مناطق مرکزی شهر تهران منتشر کرد.[۳۸] هزاران تظاهرکننده با راهپیمایی در خیابان‌های مختلف تهران ضمن آتش زدن چندین اتوبوس و سطل‌های بزرگ زباله اقدام به راه‌بندان خیابان‌ها کرده و علیه آیت‌الله خامنه‌ای، شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند.[۳۹]

در پی بروز این ناآرامی‌ها در شامگاه شنبه تلفن‌های همراه تمام شبکه‌های مخابراتی کشور قطع گردید و دهها تن از فعالان سیاسی و اصلاح طلب بازداشت شدند.[۴۰][۴۱]

در روز ۲۴ خرداد و دومین روز از اعتراضات، محمود احمدی‌نژاد جشن پیروزی‌ای در میدان ولیعصر به راه انداخت و در این جشن او مخالفین خود را خس و خاشاک خواند. با این حال بار دیگر در تهران بین مردم و پلیس درگیری‌هایی ایجاد شد که این درگیری‌ها در اطراف دانشگاه تهران نیز جریان داشت.[۴۲]

علاوه بر ایران در بسیاری شهرهای دیگر دنیا از جمله لندن، کلن، برلین، پاریس، نیویورک، سیدنی، واشنگتن، لوس انجلس، ادمونتون، ونکوور، مونترال و تورنتو اجتماعات اعتراض‌آمیز تشکیل یافت.

در این روز مهدی کروبی اعلام کرد که به هیچ وجه از موضع خود کنار نخواهد کشید. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی نیز نتایج انتخابات را «کودتایی نرم علیه مردمسالاری» اعلام کرد. همچنین در این روز یک سری حملات اینترنتی به وب‌سایت‌های محمود احمدی‌نژاد، فارس نیوز و علی خامنه‌ای نیز انجام شد که به از کار افتادنشان انجامید..[۴۳]

گسترش اعتراضات و راهپیمایی‌های بزرگ[ویرایش]

نوشتارهای اصلی: پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۲۵ تا ۲۸ خرداد ۱۳۸۸) و تظاهرات اعتراضی حامیان موسوی در ایران (۲۵ خرداد ۱۳۸۸)
یک نیروی بسیج عضو گردان ۱۱۷ عاشورا، در حال تیراندازی به معترضین.[۴۴]

در بامداد روز ۲۵ خرداد به کوی دانشگاه تهران،کوی دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه شیراز و برخی دانشگاه‌های دیگر ایران حمله شد و دانشجویان مورد ضرب و شتم قرار گرفتند و برخی نیز بازداشت شدند و خوابگاه دانشجویان تخریب شد. به گفته شاهدان عینی، دفتر تحکیم وحدت و برخی منابع دانشجویی در این حادثه چند نفر کشته و در حدود ۶۰ دانشجو بازداشت شده و مورد شکنجه و آزار قرار گرفتند. ،[۴۵] اما مقامات رسمی خبر کشته شدن دانشجویان را تکذیب کردند.[۴۶][۴۷]

بعد از ظهر روز ۲۵ خرداد در خیابان آزادی تهران با افزون شدن لحظه به لحظه معترضان یک راهپیمایی میلیونی شکل گرفت که به بزرگترین راهپیمایی ضد دولتی پس از انقلاب ۱۳۵۷ بدل شد.[۴۸] موسوی و خاتمی نیز در این راهپیمایی شرکت کردند و در آن سخنرانی کردند. این راهپیمایی در نهایت با درگیری‌ای که در کنار یک پایگاه بسیج در میدان آزادی رخ داد، به خشونت کشیده شد و یکی از نیروهای بسیج به سوی مردم آتش گشود. رادیو دولتی ایران کشته شدن ۷ نفر را در این حادثه تائید کرد. همزمان با تظاهرات در ایران، ایرانیان خارج از کشور نیز به تجمعات اعتراضی خود در فرانسه، انگلیس و کانادا ادامه دادند.[نیازمند منبع] در شهرتبریز هم، در خیابان‌های آزادی، چهارراه آبرسان، فلکه دانشگاه تجمعاتی شکل گرفته بود.

معترضان به نتیجه انتخابات که در ۲۶ خرداد در مقابل صدا و سیما به راهپیمایی پرداختند. محدودهٔ این تجمع از میدان ونک تا پارک‌وی در خیابان ولیعصر بود.

هرچند اعلام شد سفر احمدی‌نژاد به روسیه لغو شده است، نهایتاً این سفر انجام شد. وزارت ارشاد دولت احمدی‌نژاد نیز در نامه‌ای به تمام دفاتر رسانه‌های خارجی مقیم ایران آنان را از نشر اخبار اعتراضات مردمی منع کرد.

روز بعد (۲۶ خرداد)، صدها هزار تن از معترضان، از میدان ونک تهران به سمت میدان تجریش، با سکوت و بدون دادن شعار، راهپیمایی کردند. هم‌زمان به دعوت شورای هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی و اطلاعیه‌های مکرر صدا و سیمای جمهوری اسلامی، حدود ۲۰ هزار تن از حامیان احمدی نژاد برای محکوم کردن آنچه «اغتشاش‌های جاری» نامیده شد، در میدان ولی‌عصر تجمع کردند.[۴۹][۵۰][۵۱] معترضان به نتایج آرا تظاهرات‌هایی نیز در شهرستانهای ایران از جمله مشهد برپا داشتند.

گزارش‌هایی از تخریب اموال عمومی توسط پلیس ارائه شد و حسینعلی منتظری در بیانیه‌ای به تغییر در آرای انتخابات و حمله به مردم اعتراض کرد. از سویی پزشکان و پرستاران بیمارستان رسول اکرم تهران نیز نسبت به تحت فشار بودن برای نوشتن علت مرگ افراد گلوله خورده به نام فوت شده در هنگام عمل جراحی اعتراض کردند. در صبح روز ۲۶ خرداد محمدعلی ابطحی، سعید حجاریان، محمد توسلی و عبدالفتاح سلطانی نیز دستگیر شدند.

تظاهرات روز ۲۷ خرداد در خیابان کریم خان زند.

در روز ۲۷ خرداد ۱۳۸۸ حدود پانصدهزار نفر در میدان هفت تیر تهران و خیابان‌های اطراف آن راهپیمایی کردند. میرحسین موسوی نیز از مردم خواست تا برای همدردی با خانواده جانباختگان روز پنجشنبه در مساجد عزاداری کنند. مهدی کروبی نیز در این راهپیمایی حضور داشت و مردم را به شرکت در راهپیمایی روز جمعه با پوشیدن لباس سیاه دعوت کرد. مجمع روحانیون مبارز اعلام کرد که برای روز شنبه ۳۰ خرداد تقاضای مجوز کرده‌است. محسن رضایی در نامه‌ای به وزیر کشور بار دیگر خواستار ارائه نتایج شمارش صندوق‌های آرا شد. اما وزارت کشور این را رد کرد. محمدرضا جلائی‌پور (فرزند حمیدرضا جلایی‌پور) و ابراهیم یزدی نیز در این روز دستگیر شدند. میرحسین موسوی و محمد خاتمی در نامه‌ای مشترک خطالب به رئیس قوه قضائیه خواستار جلوگیری از برخورد خشونت آمیز با دستگیرشدگان و آزادی آنان شدند. در این روز سانسور شدیدی بر روزنامه‌ها اعمال شد چنانکه چند روزنامه اصلاً چاپ نشد و فیلترینگ بیشتری بر اینترنت اعمال گردید.[نیازمند منبع]

در بازی فوتبال تیم ملی فوتبال ایران با کرهٔ جنوبی در مقدماتی جام جهانی تعدادی از بازیکنان تیم ملی ایران از جمله علی کریمی، مهدی مهدوی کیا، حسین کعبی، وحید هاشمیان، جواد نکونام و مسعود شجاعی به نشانه اعتراض به وضع موجود مچ‌بندهایی به رنگ سبز، نماد معترضان، بستند.[نیازمند منبع] گروهی از هنرمندان در پشتیبانی از حرکت اعتراضی مردم بیانیه‌ای صادر کردند. عزت‌الله انتظامی، داریوش مهرجویی، محسن مخملباف، از جمله امضاکنندگان این بیانیه بودند.

یک روز پس از آن (۲۸ خرداد) به دنبال فراخوان روز قبل میرحسین موسوی، صدها هزار معترض، در مراسم بزرگداشت کشته‌شدگان راه‌پیمایی‌های روزهای قبل تهران، با پوشیدن لباس‌های سیاه، در میدان توپخانه تهران تجمع کرده و سپس در حالی که گل و شمع در دست داشتند به سمت میدان فردوسی راه‌پیمایی کردند. میر حسین موسوی با لباس سیاه در این تجمع سخنرانی کرد و بار دیگر کشته‌شدگان روزهای قبل را «شهید» خواند.[۵۲] در شهر شیراز نیز عده‌ای در شاهچراغ تجمعی اعتراضی برگزار شد.

یوسف صانعی و موسوی اردبیلی از مراجع تقلید شیعیان ایران، خشونت‌های اعمال شده علیه معترضان را محکوم کردند.[۵۳] همزمان شورای نگهبان از کاندیداهای معترض به نتایج دعوت کرد تا در جلسه آتی این شورا شرکت کنند.

همچینین در این روز به خاطر خواندن گزارش حمله به کوی دانشگاه در مجلس درگیری لفظی ای بوجود آمد و شایعه‌ای مبنی بر کشته شدن فردی که گفته می‌شد آمار واقعی نتایج انتخابات را افشا کرده بود در کشور پخش شد. بازداشت فعالان سیاسی در این روز بطور وسیعتری ادامه یافت بطوری که به گفته برخی منابع نزدیک به ۵۰۰ نفر بازداشت شدند.[نیازمند منبع]

مجمع روحانیون مبارز (حامی موسوی) و حزب اعتماد ملی (حامی کروبی) دعوت به برگزاری تظاهرات آرام در اعتراض به برگزاری انتخابات در روز شنبه از میدان انقلاب به میدان آزادی کردند.

رخدادهای ۲۹ خرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۲۹ خرداد)

در روز جمعه ۲۹ خرداد سید علی خامنه‌ای در خطبه‌های نماز جمعه تهران با اشاره به وقایع پیش آمده و اعتراض‌هایی که نسبت به انتخابات وارد شده گفت که مسئولیت «خون‌ها و خشونت‌ها و هرج و مرج‌ها» بر عهده کسانی است که از تظاهرات‌ها پشتیبانی می‌کنند. وی گرچه از اتهامات وارد شده به هاشمی رفسنجانی در مناظرات تلویزیونی پیش از انتخابات، انتقاد به عمل آورد، اما اعلان داشت که خط فکری او به احمدی‌نژاد نزدیکتر است تا هاشمی رفسنجانی. در این روز مهدی کروبی به شورای نگهبان نامه‌ای نوشت و در آن خواستار ابطال انتخابات شد.

رخدادهای ۳۰ خرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۳۰ خرداد)
نوشتار اصلی: تظاهرات اعتراضی معترضان به انتخابات در ایران (۳۰ خرداد ۱۳۸۸)

در ۳۰ خرداد (شنبه سیاه)[۵۴] هزاران تن از معترضان در خیابانهای مختلف تهران به تظاهرات پرداختند.پلیس ضد شورش خیابان‌های انقلاب و کریمخان زند، میدان فردوسی، بلوار کشاورز و خیابان آزادی را به شدت تحت کنترل خود درآورده و هزاران پلیس و نیروی بسیج برای مقابله با تظاهرکنندگان به نتیجه انتخابات در این مناطق مستقر شده و به ضرب و شتم شدید معترضان پرداختند. بنابه گزارش برخی خبرگزاریها، بیمارستان‌های اطراف این خیابان پر از مجروح بودند و بر اثر تیراندازی عده‌ای به‌شدت زخمی شدند. کارکنان بیمارستان‌ها خبر از مرگ دست کم ۱۹ نفر دادند و برخی گزارش‌های تایید نشده رقم کشته‌شدگان را ۱۵۰ تن اعلام کردند. همچنین «پایگاه بسیج در نواب» به آتش کشیده شد. میرحسین موسوی در جمع معترضان در خیابان آزادی حاضر شده و با گفتن اینکه «من غسل شهادت کرده‌ام»، دولت وقت را دولت کودتا نامید و آنرا محکوم کرد. وی از مردم خواست تا در صورتی که او توسط مقام‌های امنیتی بازداشت شد، دست به اعتصاب سراسری بزنند.[۵۵][۵۶][۵۷]

در همین روز در اثر تیراندازی تعدادی کشته شدند از جمله در خیابان کارگر شمالی، یکی از معترضان به نام ندا آقا سلطان. فیلمی کوتاه از جان سپردن او که با تلفن همراه گرفته شده بود بسرعت در سراسر دنیا پخش شد و افکار عمومی مردم دنیا را معطوف به وقایع ایران نمود.

۵۷ حقوقدان ایرانی در بیانیه‌ای خواستار پایان دادن به خشونت علیه مردم شدند. رسانه‌های دولتی ایران نیز از یک بمب‌گذاری ناکام در داخل آرامگاه روح‌الله خمینی خبر دادند. در این حادثه فرد بمب‌گذار کشته شد و دونفر نیز زخمی شدند.[۵۸]

در این روز محمد قوچانی سردبیر روزنامه اعتماد ملی و چند خبر نگار دیگر بازداشت شدند. علی‌اصغر هادی‌زاده رئیس فدراسیون نابینایان و نماینده سابق مجلس نیز در تجمع میدان انقلاب دستگیر شد.[۵۹] فائزه هاشمی دختر اکبر هاشمی رفسنجانی نیز به همراه چند تن از اعضای خانواده‌اش موقتاً دستگیر شدند.

میرحسین موسوی در بیانیه‌ای جدید خطاب به ملت ایران اجتماعات مردم را مطابق با اصل ۲۷ قانون اساسی مشروع دانست و از صدا و سیما و نیروهای مسلح خواست نه تنها مردم را از این کار منع نکنند بلکه از آن‌ها حمایت کنند و به این کار تشویقشان کنند.

رخدادهای ۳۱ خرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۳۱ خرداد)

در روز ۳۱ خرداد به رغم وضعیت نظامی و امنیتی تهران و سرکوب روز قبل که تعدادی کشته بر جای گذاشت، تظاهرکنندگان به صورت پراکنده در خیابان‌های انقلاب و میدان ونک و میدان هفت تیر، علیه نتایج انتخابات شعار دادند و با نیروهای پلیس ضد شورش و لباس شخصی‌های سپاه و بسیج درگیر شدند. درگیری‌های مشابهی در میدان بهارستان گزارش شد و تعدادی از تظاهر کنندگان به سمت میدان ولیعصر حرکت کردند و هزاران تن از نیروهای بسیج و پلیس ضد شورش خیابان‌های اصلی را در کنترل خود گرفتند. در همین روز میرحسین موسوی طی بیانیه شماره شش خود کشته‌شدن معترضین به نتایج انتخابات را سوگ‌آمیز خواند و محمد خاتمی نیز در بیانیه‌ای تاکید کرد که اعتراض مسالمت آمیز حق مردم است.

همزمان افزایش فشار بر مطبوعات اضافه گشت و خبرنگار بی‌بی‌سی نیز از ایران اخراج شد.

رخدادهای ماه تیر[ویرایش]

نوشتار اصلی: پیامدهای اعلام نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران (تیر ۱۳۸۸)
۱ تیر
  • سرکوب معترضین در نقاط مختلف تهران: درگیریی‌هایی میان مردم و نیروهای امنیتی و لباس شخصی در نقاط مختلف تهران خصوصاً میدان هفت تیر، خیابان سنایی، کریم خان، پارک لاله و خیابان ولیعصر (مقابل جام جم) صورت گرفت.[۶۰]
  • اتحادیه اروپا سفرای اروپا ایران در تمام کشورهای عضو این اتحادیه را احضار کرد.
۲ تیر
  • سید علیرضا بهشتی شیرازی سردبیر روزنامه کلمه سبز به همراه فرزندش سید صدرا بهشتی شیرازی و ۲۵ روزنامه‌نگار و کارمند این روزنامه بازداشت شدند.[۶۱][۶۲] برخی رسانه‌ها وی را فرزند سید محمد حسینی بهشتی معرفی کردند. این درحالی است که سید علیرضا حسینی بهشتی، فرزند سید سید محمد حسینی بهشتی، مشاور موسوی و مدیر مسئول روزنامهٔ کلمهٔ سبز است.[۶۳]
  • اعتصاب عمومی در کردستان[۶۴]
  • در پی اخراج دو دیپلمات انگلیسی از ایران، آن کشور نیز دو دیپلمات ایرانی را اخراج کرد. همچنین بان کی مون دبیر کل سازمان ملل خواستار توقف خشونت و تهدید علیه مردم شد.[۶۵][۶۶]
  • علی خامنه‌ای، رهبر ایران با درخواست احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان قانون اساسی برای تمدید مدت زمان رسیدگی به شکایات انتخابات به مدت پنج روز دیگر موافقت کرد.[۶۷]
  • وزارت کشور برای اولین بار در سی سال گذشته آرا را به تفکیک شعب اخذ رأی منتشر می‌کند.[۶۸]
  • محسن رضایی در نامه‌ای به دبیر شورای نگهبان از پی‌گیری شکایت در شورای نگهبان انصراف داد.[۶۹]
۳ تیر
  • تجمع معترضان در میدان بهارستان[۷۰][۷۱]
  • دستگیری ۷۰ نفر از اساتید دانشگاه[۷۲][۷۳] ۶۶ نفر از آن‌ها روز بعد آزاد شدند.[۷۴]
۴ تیر
  • حمله به منازل مسکونی[۷۵]
۵ تیر
۷ تیر
۸ تیر
  • احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، روز دوشنبه در نامه‌ای به وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که صحت دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری تأیید می‌شود.[۸۴][۸۵]
۱۵ تیر
۱۸ تیر
  • راهپیمایی هزاران معترض در سالگرد هجده تیر[۸۷]
۲۶ تیر
  • اقامه نماز جمعه به امامت هاشمی رفسنجانی و تظاهرات قبل و بعد از نمار جمعه
نوشتار اصلی: نماز جمعه تهران (۲۶ تیر ۱۳۸۸)


مراسم «چهلم درگذشتگان» در ۸ مرداد[ویرایش]

در هشتم مردادماه تجمع معترضان در بهشت زهرا و مصلای تهران به خشونت کشیده شد. پلیس ایران از حضور میرحسین موسوی و مهدی کروبی بر مزار کشته شدگان حوادث اخیر جلوگیری کرد و در بهشت زهرا و مرکز تهران با معترضان درگیر شد.[۸۸]

راهپیمایی روز قدس در ایران (۲۷ شهریور ۱۳۸۸)[ویرایش]

نوشتار اصلی: راهپیمایی روز قدس در ایران (۱۳۸۸)

در ادامه اعتراضات گسترده مردم به نتایجی که از سوی وزارت کشور در انتخابات دهم ریاست جمهوری و نحوه برگزاری این انتخابات و در شرایطی که همچنان عده کثیری از رهبران اصلاحات در بازداشت و تحت شکنجه قرار داشتند، استراژی معترضان مبنی بر استفاده از تظاهرات‌ها و تجمعات قانونی و مذهبی جمهوری اسلامی جهت اعلام حضور و بیان دیدگاهایشان، برنامه ریزی و فراخوان‌های مختلفی برای حضور مردم در تظاهرات روز قدس در ۲۷ شهریور انجام شد.

این استراتژی پیش از این نیز در نمازجمعه ۲۶ تیر که به امامت هاشمی رفسنجانی اقامه شد با موفقیت انجام شده و میلیونها نفر از مردم در بزرگترین نمازجمعه تاریخ ایران منتهی گشت.

رسانه‌های حکومتی و نزدیک به دولت احمدی نژاد و خامنه‌ای اقدام به تهدید معترضان کرده و خامنه‌ای نیز نسبت به استفاده از این روز برای بیان دیدگاههای معترضات هشدار داده بود. امامت نماز جمعهٔ تهران برخلاف سنت سی‌سالهٔ پس از انقلاب به جای هاشمی رفسنجانی به احمد خاتمی محول شد و محمود احمدی‌نژاد نیز سخنران پیش از خطبه بود.

ولی با این وجود در روز قدس صدها هزارتن از گروههای طرفدار جنبش سبز در تظاهراتی در تهران شرکت کردند در تظاهراتهای مشابه در شهرهای شیراز، اصفهان، اهواز، مشهد، تبریز، کرمانشاه و رشت، شعارهایی به نفع میرحسین موسوی و مهدی کروبی سر داده شد.

در دانشگاه‌ها[ویرایش]

هواداران جنبش سبز در آغازین روزهای سال تحصیلی ۱۳۸۸ چندین تجمع و راهپیمایی اعتراضی را در دانشگاه‌های ایران بر پا کردند که برخی از آن‌ها به خشونت کشیده شد.[۸۹]

تظاهرات هواداران جنبش سبز در ۱۳ آبان ۱۳۸۸[ویرایش]

نوشتار اصلی: تظاهرات هواداران جنبش سبز در ۱۳ آبان ۱۳۸۸

تظاهرات ۱۳ آبان در ایران (۱۳۸۸)، تظاهراتی بود که در ۱۳ آبان ۱۳۸۸ در نقاط مختلف ایران صورت گرفت. مخالفان دولت احمدی نژاد که در این تظاهرات شرکت کرده‌بودند، با برخورد شدید نیروهای امنیتی مواجه شدند و نیروهای امنیتی با باتوم و گاز اشک‌آور به تظاهرات‌کنندگان هجوم بردند. معترضان شعارهای علیه دیکتاتوری و روسیه سر دادند.[۹۰]

تظاهرات ۱۶ آذر[ویرایش]

نوشتار اصلی: تظاهرات اعتراضی هواداران جنبش سبز (۱۶ آذر ۱۳۸۸)

تظاهرات هواداران جنبش سبز در ۱۶ آذر ۱۳۸۸، تظاهراتی اعتراضی بود که در ۱۶ آذر ۱۳۸۸ در روز دانشجو در ایران با حضور ده‌ها هزار نفر از مردم و دانشجویان برگزار شد.[۹۱][۹۲]

گزارش‌ها از تهران حاکی از برگزاری تظاهراتی از سوی صدها دانشجو «در هر یک از دانشگاه‌های تهران» بود.[۹۳] نیروهای امنیتی و نظامی با هزاران معترضی که در بیرون از دانشگاه تهران شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دادند درگیر شدند، آن‌ها در تظاهرات روز دانشجو با باتوم مردم را می‌زدند و گاز اشک‌آور شلیک می‌کردند. این تجمع بزرگ‌ترین تظاهرات در ماه‌های اخیر بود، که توانست ده‌ها هزار نفر را برای راهپیمایی در بیش از دوازده دانشگاه در سرتاسر کشور و نیز در چندین میدان تهران، با نقش‌آفرینی دانشجویان -به عنوان حامی اصلی جنبش اصلاح‌طلبی- به بیرون بیاورد.[۹۴]

در تهران، درابتدا هزاران تن از نیروهای پلیس ضد شورش وسپاه پاسداران دانشگاه تهران را محاصره کردند،[۹۵] سپس نیروهای امنیتی و بسیج به هزاران تظاهرات کننده با باتوم و گاز اشک‌آور حمله کردند.[۹۶] در جریان این تظاهرات بیش از ۲۰۰ نفر بازداشت شدند.[۹۷] این تظاهرات در بیش از دو هزار رسانه جهانی بازتاب یافت.[۹۱]

اعتراضات مردمی در مراسم درگذشت حسینعلی منتظری[ویرایش]

در مراسم درگذشت منتظری اعتراضات و تظاهراتی صورت گرفت. این مراسم با حضور صدها هزار نفر از مردم که از سراسر ایران به قم آمده بودند آمده بودند برگزار شد.[۹۸]

از ساعت ۹ صبح تمامی خیابان‌های منتهی به بیت آیت‌الله منتظری و آرامگاه فاطمه معصومه مملو از جمعیت شده بود. سیل جمعیت به حدی بود که پس از گذشت حدود سی دقیقه از خروج جنازه از خانه منتظری فقط ۲۰۰ متر پیشروی کرده بود. جمعیت عزادار با حمل نمادهایی سبز شعاهایی مانند «الله اکبر، لا اله الا الله»، «یا حجت بن الحسن ریشه ظلم را بکن»، «سید حسن خمینی تسلیت تسلیت»، «صانعی تسلیت تسلیت، موسوی کروبی تسلیت تسلیت»، «عزا عزاست امروز روز عزاست امروز ملت سبز ایران صاحب عزاست امروز، عزا عزاست امروز روز عزاست امروز فقیه نستوه ما پیش خداست امروز» سر داده‌اند. به گزارش حاضران، «حضور نیروهای امنیتی» بسیار چشم گیر است.[۹۸]

بعد از دفن پیکر منتظری در «حرم فاطمه معصومه» جمعیت در خیابان‌های اطراف به ویژه خیابان ارم مشغول راهپیمایی و سردادن شعارهای تند سیاسی هستند.[۹۹] مردم شعار می‌دادند «تسلیت کینه‌ای نمی خوایم، نمی خوایم»، «منتظری نستوه راهت ادامه دارد، حتی اگر دیکتاتور بر ما گلوله بارد»، «منتظری مظلوم، آزادیت مبارک»، «منتظری نمرده، این دولته که مرده»، «دیکتاتور دیکتاتور، منتظری راهش ادامه دارد»، «موسوی کروبی تسلیت تسلیت».[۱۰۰]

نیروهای «امنیتی و انتظامی» پس از پایان مراسم تشییع پیکر منتظری «با مردم درگیر» شدند. ساعتی پس از دفن، «گروههای از بسیجیان وطلاب» با شعارهایی درحمایت از رهبری و علیه معترضین به سمت بیت آیت‌الله منتظری حرکت کردند. از سوی دیگر معترضین و و هواداران منتظری متقابلاً شعارهایی دادند. در این میان طرفین «اقدام به پرتاب اشیا به سوی یکدیگر» کرده که با دخالت پلیس به قصد جدا کردن، دو طرف به شعارهای خود ادامه دادند.[۱۰۱]

فرزند منتظری از جمعیت حاضر «موکداً خواست تا آرامش را حفظ» کنند این شعارها در ساعت ۱۱:۱۵ پیش از ظهر رو به آرامی رفت.[۹۹]

چهره‌های سیاسی و مذهبی حاضر در این مراسم

این مراسم با حضور برخی چهره‌های سیاسی و مذهبی چون میرحسین موسوی، مهدی کروبی به همراه ابراهیم امینی (امام جمعه قم)، جلال‌الدین طاهری (امام جمعه پیشین اصفهان)، سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، سیدعلی خمینی (نوه روح‌الله خمینیعلی اکبر محتشمی، هادی غفاری، مصطفی معین، اشرفی اصفهانی، احمد مسجدجامعی و … از دیگر چهره‌های حاضر در آیین تشییع بودند. نماینده محمد خاتمی و نمایندگانی از سوی هاشمی رفسنجانی هم در مراسم تشییع جنازه حضور داشتند.[۹۸]

تظاهرات هواداران جنبش سبز در تاسوعا و عاشورا[ویرایش]

نوشتار اصلی: تظاهرات جنبش سبز در تاسوعا و عاشورای ۱۳۸۸

تظاهرات هواداران جنبش سبز در تاسوعا و عاشورا، تظاهراتی بود که در روز تاسوعا، شب عاشورا، روز عاشورا، و شام غریبان در شهرهای مختلف ایران برگزار شد.

این تظاهرات در روز عاشورا به شکلی گسترده و با حضور میلیونی مردم در شهر تهران و سایر شهرهای ایران صورت گرفت.[۱۰۲][۱۰۳] درگیری‌های روز عاشورا، خونین‌ترین مواجهه بین مردم و نیروهای امنیتی ایران از زمان آغاز اعتراضات به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری خوانده شد..[۱۰۲] ازاتفاقات مهم دیگر که در تاسوعا و عاشورا رخ داد و خبرگزاری‌های داخلی و خارجی نیز آن را پوشش خبری دادند ؛استعفامحمدرضا حیدری دیپلمات ارشد ایران در نروژ اسلو بود. وی به دلیل خشونت حاکمیت در قبال تظاهرات میلیونی مردم استعفا داده و به جنبش سبز پیوست. محمدرضا حیدری اولین و بلند پایه ترین مقام دولتی ایران بود که واکنش اعتراضی خود را از طریق استعفا در دید عموم قرار داد.

تظاهرات هواداران جنبش سبز در ۲۲ بهمن ۱۳۸۸[ویرایش]

نوشتار اصلی: تظاهرات هواداران جنبش سبز در ۲۲ بهمن ۱۳۸۸

تظاهراتی بود که با دعوت گروه‌های اصلاح‌طلب، همزمان با تظاهرات هرسالهٔ جشن پیروزی انقلاب در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۸۸ توسط هوادران جنبش سبز صورت گرفت. این تظاهرات با حمله نیروهای امنیتی به سران اصلاح‌طلب و مردم و دستگیری عده‌ای همراه بود. علاوه بر راهپیمایی‌های دولتی، بسیاری از معترضان اعلام کردند که قصد دارند در روز ۲۲ بهمن دست به راهپیمایی اعتراضی بزنند.[۱۰۴]

نیروهای سپاه و بسیج به همراه لباس شخصی‌ها تا روز تظاهرات ۲۲ بهمن، در هشت ماهی که از آغاز اعتراض‌ها به نتایج انتخابات ریاست جمهوری گذشته بود، با سرکوب معترضان کوشیدند تا مانع گسترش این تظاهرات‌ها بشوند.[۱۰۵] معترضان در این مدت با استفاده از ایامی که راهپیمایی‌های دولتی برگزار می‌شود، این روزها را تحت تأثیر حضور خود قرار می‌دادند. پیش از تظاهرات ۲۲ بهمن، مراسم روزهای «قدس» و «۱۳ آبان» تحت‌الشعاع راهپیمایی معترضان قرار گرفته بود. در راستای این تظاهرات در روز دهم ماه محرم، همزمان با برگزاری مراسم عاشورا در تهران و برخی شهرستان‌های دیگر نیروهای انتظامی و امنیتی با معترضان درگیر شدند که بگفته مقامات ایرانی در تاریخ ششم دی ماه و حضور معترضان در مراسم عاشورا دست کم هفت نفر کشته و بیش از هزار نفر بازداشت شدند.[۱۰۶]

اعتراضات جنبش سبز در چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۸[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۸

اعتراضاتی بود که در ۲۶ اسفند ۱۳۸۸ همزمان با چهارشنبه‌سوری توسط هواداران جنبش سبز صورت گرفت.

میرحسین موسوی، مراسم چهارشنبه‌سوری را یادمان جشنواره نور علیه تاریکی خواند و از هوادران و دلبستگان جنبش سبز خواست تا نه به لباس و نماد که به اخلاق سبز باشند و مزاحمتی برای دیگران فراهم نکنند.[۱۰۷]

در ۲۰ اسفند ۱۳۸۸، زهرا رهنورد استاد دانشگاه و از مخالفان دولت ایران تاکید کرد که اگر در مراسم چهارشنبه‌سوری خشونتی رخ دهد از سوی «حاکمیت» است. وی گفت که به پاس نوروز «جنبش سبز» در روز چهارشنبه سوری شاد و سرفراز خواهد بود. او افزود: «یاد نداها، سهراب‌ها، سیدعلی‌ها، اشکان‌ها و روح‌الامینی‌ها و... را گرامی خواهیم داشت و هیچ گونه تندی و خشونتی نخواهیم ورزید.»[۱۰۸]

اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹

اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، به مجموعه تظاهرات‌هایی گفته می‌شود که در شهرهای مختلف ایران با شرکت اقشار مختلف مردم در تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برای اعلام همبستگی با اعتراضات مردم تونس و مصر،[۱۰۹] بعد از راهپیمایی حامیان حکومت در ۲۲ بهمن بود. گزارش‌های مختلف از تهران، اصفهان، شیراز، مشهد رشت وکرمانشاه ازحضور مردم در خیابان‌ها خبر می‌داد.[۱۱۰][۱۱۱] در تهران و در ساعت‌های اولیه تظاهرات به صورت آرام و پراکنده و بدون زدوخورد انجام می‌شد. پس از آن با حملهٔ نیروهای پلیس ضد شورش، لباس شخصی‌ها و گارد ویژه به تظاهرکنندگان، این اعتراضات به خشونت کشیده شد. این تظاهرات با اعلام میرحسین موسوی و مهدی کروبی مبنی بر درخواست مجوز از وزارت کشور در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۸۹ برنامه‌ریزی شد.[۱۰۹]

اعتراضات جنبش سبز در ۱ اسفند ۱۳۸۹[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در ۱ اسفند ۱۳۸۹

اعتراضات جنبش سبز در ۱ اسفند ۱۳۸۹ به مجموعه تظاهرات‌هایی گفته می‌شود که در شهرهای مختلف ایران در روز ۱ اسفند ۱۳۸۹ اتفاق افتاده‌است. معترضین برای گرامی‌داشت کشته‌شدگان روز ۲۵ بهمن (محمد مختاری و صانع ژاله) و اعتراض به وضع موجود در شهرهایی نظیر تهران، شیراز، اصفهان، رشت، مهاباد و زاهدان کرمانشاه در تظاهرات شرکت کردند. در شهر تهران در بعضی از نقاط این اعتراضات با دخالت نیروهای امنیتی به ضرب‌وشتم مردم شرکت‌کننده ختم شده‌است. این دومین تظاهرات جنبش سبز در سال ۱۳۸۹ می‌باشد.[۱۱۲]

اعتراضات جنبش سبز در ۱۰ اسفند ۱۳۸۹[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در ۱۰ اسفند ۱۳۸۹

اعتراضات جنبش سبز در ۱۰ اسفند ۱۳۸۹ به مجموعه تظاهراتی گفته می‌شود که در شهرهای مختلف ایران در روز ۱۰ اسفند ۱۳۸۹ اتفاق افتاده‌است. این اعتراضات به دعوت شورای هماهنگی راه سبز امید برای حمایت از میرحسین موسوی و مهدی کروبی و ادامه حصر خانگی‌ها و بازداشت آنها صورت گرفته‌است.[۱۱۳] این اعتراضات در شهرهای مختلف ایران نظیر تهران، شیراز، اصفهان، مشهد، کرج، سمنان، تبریز و کرمانشاه صورت گرفته‌است که میان معترضان و مأموران امنیتی یا مأموران لباس شخصی زد و خوردهایی رخ داده‌است.[۱۱۴]

اعتراضات جنبش سبز در ۱۷ اسفند ۱۳۸۹[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در ۱۷ اسفند ۱۳۸۹

اعتراضات جنبش سبز در ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ به مجموعه تظاهراتی گفته می‌شود که در روز ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ اتفاق افتاده‌است. این اعتراضات که مقارن با هشتم مارس روز جهانی زن به دعوت شورای هماهنگی راه سبز امید برای حمایت از میرحسین موسوی و مهدی کروبی و اعتراض به وضعیت نامعلوم آنها صورت گرفته‌است.[۱۱۵]

این اعتراضات در شهر تهران صورت گرفته‌است. در خیابان‌های مختلف شهرهای تهران، بابل، شیرازو مشهد نیروهای ضد شورش به صورت گسترده مستقر شده بودند.[۱۱۶][۱۱۷][۱۱۸] که با بازداشت جمعی از مردم از جمله زنان به پایان رسیده است.[۱۱۹]

اعتراضات جنبش سبز در چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۹[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۹

اعتراضات جنبش سبز در چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۹، اعتراضاتی بود که در ۲۴ اسفند ۱۳۸۹ همزمان با چهارشنبه‌سوری توسط هواداران جنبش سبز صورت گرفت. این اعتراضات به دعوت شورای هماهنگی راه سبز امید برای حمایت از میرحسین موسوی و مهدی کروبی و اعتراض به وضعیت نامعلوم آنها صورت گرفت. این اعتراضات در شهرهای مختلف ایران نظیر تهران، شیراز، سنندج، اصفهان، مشهد، کرج، سمنان، اراک، زاهدان، آبادان، تبریز، کرمانشاه، آمل، سنندج، اهواز، رشت، مریوان، مهاباد و سردشت صورت گرفت که میان معترضان و مأموران امنیتی زد و خوردهایی رخ داد.[۱۲۰][۱۲۱][۱۲۲][۱۲۳]

اعتراضات جنبش سبز در ۲۲ خرداد ۱۳۹۰[ویرایش]

نوشتار اصلی: اعتراضات جنبش سبز در ۲۲ خرداد ۱۳۹۰

اعتراضات جنبش سبز در ۲۲ خرداد ۱۳۹۰ به مجموعه تظاهراتی گفته می‌شود که در روز ۲۲ خرداد ۱۳۹۰ اتفاق افتاد. این اعتراضات مقارن با دومین سالگرد انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) بود و به دعوت شورای هماهنگی راه سبز امید صورت گرفت. این تظاهرات از سوی شورای هماهنگی راه سبز امید، راهپیمایی سکوت نام گرفت.[۱۲۴]

این اعتراضات در شهرهای مختلف ایران نظیر تهران، شیراز، قزوین، رشت، اصفهان، اهواز، مشهد، تبریز و بابل صورت گرفت که میان معترضان و ماموران امنیتی، لباس شخصی، یگان ویژه ناجا، نیروی انتظامی و بسیج زد و خوردهایی رخ داد.[۱۲۵][۱۲۶][۱۲۷][۱۲۸][۱۲۹]

کشته‌شدگان[ویرایش]

نوشتار اصلی: کشته‌شدگان اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)

در پی سرکوبی معترضان توسط نیروهای پلیس و شبه نظامی و ضرب و شتم و تیراندازی آنان، تعدادی از معترضان به ویژه در روزهای ۲۵ و ۳۰ خرداد و روزهای پس از آن کشته و زخمی شدند. عده‌ای از معترضان نیز پس از بازداشت در برخی بازداشتگاه‌ها از جمله کهریزک به قتل رسیدند. در حالیکه آمار رسمی دولت خبر از کشته شدن دست کم ۳۰ تن در این رویدادها می‌دهند، گروه‌های مدافع حقوق بشر و همچنین خبرگزاریهای غیر رسمی تعداد کشته شدگان را رقمی بسیار بیشتر می‌دانند. با این حال کمیته پیگیری میرحسین موسوی و مهدی کروبی در شهریور ماه ۱۳۸۸، فهرستی شامل نام ۷۲ تن از کسانی که در خشونت‌های پس از انتخابات کشته شدند را به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. شمار زیادی از این افراد که علت مرگ آنها قید شده است به وسیله گلوله کشته شده و شمار قابل توجهی نیز بر اثر ضرب و شتم و از جمله اصابت باتوم جان خود را از دست داده‌اند و از این تعداد هفت نفر در حمله نیروهای امنیتی به کوی دانشگاه تهران از شامگاه روز ۲۴ خرداد تا بامداد ۲۵ خرداد جان باختند.[۱۳۰] مرگ عده‌ای نیز بر اثر ضرب و جرح و بدرفتاری زندانبانان با آنان در بازداشتگاه‌هایی از جمله بازداشتگاه کهریزک بوده است.

هواداران دولت مدعی شدند بسیاری از این کشته شدگان جزو نیروهای بسیج بوده‌اند.[۱۳۱]

بازداشت شدگان[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست بازداشت‌شدگان پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم

بگفته رادیو زمانه، طی ده روز پس از انتخابات حداقل ۸۰۰ نفر از فعالان سیاسی، اجتماعی، حقوق بشر، روزنامه‌نگاران، اساتید دانشگاه‌ها، دانشجویان و شهروندان دیگر بازداشت شده‌اند.[۱۳۲]

به گفته محمدرضا حبیبی دادستان اصفهان تنها در روز اول اغتشاشات در این شهر نزدیک به ۳۰۰ نفر بازداشت شدند که بیست نفر از آن‌ها تا روز سوم تیر همچنان در بازداشت هستند.[۱۳۳]

در روز هشتم تیرماه هاشمی شاهرودی هیئت ویژه‌ای را برای تعیین تکلیف بازداشت شدگان متشکل از دری نجف‌آبادی، رئیسی و پورمحمدی تشکیل داد.[۱۳۴]

محمدرضا تابش رئیس فراکسیون خط امام مجلس در هفده تیرماه از قول دادستان کل کشور گفت: «در جریان حوادث پس از انتخابات حدود دو هزار و پانصد متهم دستگیر شدند که حدود دو هزار نفر تاکنون آزاد شده‌اند.»[۱۳۵]

علیرضا جمشیدی سخنگوی قوه قضائیه هم تعداد بازداشت شدگان را چهار هزار نفر اعلام کرد.[۱۳۶]

بیانیه‌های میر حسین موسوی[ویرایش]

پس از اعلام نتایج انتخابات دهم و اعتراضات گسترده مردم میر حسین موسوی اقدام به نوشتن بیانیه‌هایی اعتراضی کرد. این بیانیه‌ها حاوی مسائلی چون تقلب در انتخابات، مخالفت با دولت محمود احمدی نژاد، اعتراض به عملکرد شورای نگهبان، حمایت از حرکت‌ها و اعتراضات مردمی، احقاق حقوق مردم معترض، جان‌باختگان، بازداشت‌شدگان و آسیب‌دیدگان اعتراضات پس از انتخابات است. بیانیه‌های میر حسین موسوی در اتفاقات و روزهای مهمی چون هفته آخر خرداد، حوادث تیر ماه، روز قدس، روز دانش آموز، روز بسیج، روز دانشجو، مراسم چهلم جان‌باختگان اعتراضات پس از انتخابات، بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها نوشته شد. این بیانیه‌ها نقش مهمی در اعتراضات گسترده مردمی در ماه‌های پس از انتخابات داشته است.[۱۳۷]

درخواست محاکمهٔ میرحسین موسوی[ویرایش]

در یازدهم تیرماه صد تن از نمایندگان مجلس در نامه‌ای به قوه قضائیه خواستار محاکمهٔ به نوشته آنها «عوامل اغتشاشات» اخیر شدند. سلمان ذاکر، نماینده ارومیه و عضو کمیسیون قضایی مجلس، از شکایت نمایندگان از میرحسین موسوی خبر داد. وی میرحسین موسوی را به «اقدام علیه امنیت کشور، اخلال در نظم عمومی و تشویش اذهان عمومی» متهم کرد.[۱۳۸] همزمان، نیروی شبه‌نظامی بسیج نیز خواستار محاکمهٔ میرحسین شد.[۱۳۹]

شکنجهٔ دستگیرشدگان[ویرایش]

دیده‌بان حقوق بشر به نقش سعید مرتضوی دادستان مطبوعات پیرامون اعتراف‌گیری از دستگیرشدگان اشاره کرده‌است که پیش از این نیز بسیاری از پروژه‌های اعتراف‌گیری تحت شکنجه را مدیریت کرده‌است. دیده‌بان حقوق بشر معتقد است: جمهوری اسلامی ایران به جای اینکه خود را درخصوص آنچه که در خیابان‌های تهران در روز بیستم ژوئن رخ داد پاک کند، به‌شدت مشغول است تا از مسوولیتی که نیروهای امنیتی برای کشتن معترضان داشتند شانه خالی کند. این بسیار روشن است که رهبر ایران پیام قوی‌ای به نیروهای امنیتی فرستاده که صرف نظر از سطح خشونتی که اعمال می‌کنند به اعتراضات خاتمه بدهند. [۱۴۰] سعید مرتضوی به عنوان مسئول بازجویی از بازداشت‌شدگان منصوب شده‌است.[۱۴۱]

هم چنین مهدی کروبی پس از نوشتن نامه‌ای به هاشمی رفسنجانی در رابطه با شکنجه بازداشت شدگان پس از انتخابات، با ارائه مستنداتی نظیر فیلم، CD، نظرات پزشکان و اسناد گواهی پزشکی قانونی از بازداشت شدگان آسیب دیده پس از انتخابات مانند ترانه موسوی به صادق لاریجانی رئیس قوه قضاییه، خواستار تشکیل کمیته‌ای ویژه جهت رسیدگی به تخلفات صورت گرفته پس از انتخابات در زندانهای ایران به ویژه بازداشتگاه کهریزک شد. او هم چنین از ملاقات یکی از بازداشت شدگان آسیب دیده پس از انتخابات با علی مطهری خبر داد.[۱۴۲]

به گزارش نهادهای حقوق بشری تعداد زیادی از دستگیرشدگان به سوله کهریزک منتقل و تحت شکنجه قرار گرفته‌اند.[۱۴۳][۱۴۴]

اعترافات وشکنجه روحی[ویرایش]

مازیار بهاری[ویرایش]

مازیار بهاری خبرنگار ایرانی کانادایی شبکه چهار انگلیس و نیوزویک که در اولین روزهای درگیری‌ها بازداشت شده بود، در یک نشست خبری به ارسال گزارش‌هایی خلاف امنیت ملی ایران اعتراف کرد و از برنامه انقلاب رنگین رسانه‌های خارجی و جاسوسی خبرنگاران خارجی در ایران خبر داد.[۱۴۵] او پس از خروج از ایران در مصاحبه‌ای اعلام کرد که بازجو، او را با کمر بند کتک می‌زده و همچنین شکنجه روحی می‌داده‌است واز او درباره رابطه جنسی اش سوال می‌کرده‌است.[۱۴۶]

امیرحسین مهدوی[ویرایش]

در ششم تیرماه امیرحسین مهدوی روزنامه‌نگار و عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ناگهان در محل خبرگزاری ایسنا حاضر شد و در یک کنفرانس مطبوعاتی با حضور نمایندگان خبرگزاری‌های مختلف شرکت کرد و بدون مقدمه میر حسین موسوی را متهم کرد که در کنار گروه‌های سلطنت طلب، ضد انقلاب و معاند قرار گرفته‌است.[۱۴۷] او افزود القای تقلب در انتخابات از قبل از انتخابات برنامه‌ریزی شده بوده‌است .[۱۴۸] به دنبال این مصاحبه، برخی سایت‌های منتقد دولت مدعی شدند این مصاحبه با فشار سیاسی و پس از دو هفته بازداشت او صورت گرفته‌است. به گفته وب‌گاه فراکسیون خط امام مجلس در دو هفته اخیر کوچکترین خبری از مهدوی در دست نبوده‌است و نمابر برگزاری نشست مطبوعاتی مهدوی توسط یک مقام قضایی ارسال شده‌است.[۱۴۹] وی در مصاحبه با خبرگزاری فارس اعلام کرد که «یک دقیقه هم بازداشت نبوده‌است».[۱۵۰] روزنامه اندیشه نو در پاسخ به درج مطلبی از خبرگزاری فارس مبنی بر سر دبیری امیر حسین مهدوی برای این روزنامه اعلام کرد که امیرحسین مهدوی هیچ سمتی در روزنامه اندیشه نو نداشته است[۱۵۱]

واکنش مراجع تقلید و روحانیون[ویرایش]

حسینعلی منتظری در بخشی از نامه‌ای که به تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۸ خطاب به مراجع نوشت چنین گفت: عجب این که حاکمیت با تکیه بر نیروی نظامی و انتظامی و کشیدن اسلحه بر روی مردم بی‌پناه و بی سلاح آنان را شهید و یا زندانی نموده ولی در نهایت مردم را محارب نامیدند. خود بحران ایجاد کرده و نظام را به مخاطره انداخته ولی مردم و پایه گذاران نظام را اغتشاشگر و مخالف نظام می‌نامند.[۱۵۲]
نوشتار اصلی: واکنش مراجع تقلید و روحانیون به اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری (۱۳۸۸)

برخی مراجع تقلید و روحانیون حوزه علمیه قم، از نتایج انتخابات و سرکوب معترضان توسط نیروهای امنیتی و همچنین بازداشت و اعتراف گیری از اصلاح طلبان و دیگر معترضان انتقاد به عمل آورده و نسبت به این وقایع واکنش نشان دادند. از آن جمله می‌توان حسینعلی منتظری، یوسف صانعی، ناصر مکارم شیرازی، بیات زنجانی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، جوادی آملی، صافی گلپایگانی و شبیری زنجانی را نام برد، همچنین سه تن از امامان جمعه قم به مدت دو هفته از شرکت در نماز جمعهٔ این شهر خودداری کردند. در مقابل برخی از روحانیون حامی دولت چون احمد خاتمی و محمد یزدی، اصلاح طلبان و برگزار کنندگان راهپیمایی‌ها و تجمعات را محکوم کرده و یا خواستار محاکمه آنان شدند.

واکنش‌های جهانی[ویرایش]

سازمان‌های مدافع حقوق بشر از دبیرکل سازمان ملل خواسته‌اند برای بررسی خشونت علیه معترضان به نتیجه انتخابات در ایران، نماینده‌ای به این کشور بفرستد. آنها همچنین نسبت به آنچه می‌گویند «شواهد اعتراف‌گیری تحت فشار» از بازداشت‌شدگان است، ابراز نگرانی کرده‌اند. محمد خاتمی، رئیس جمهوری پیشین ایران هم از آنچه «پروژهٔ نخ‌نمای اعتراف‌گیری و تواب‌سازی» خواند به‌شدت انتقاد کرد.[۱۵۳]

مقام‌های بلندپایه چند کشور عمده غربی مواضع صریحی در مورد انتخابات ایران و وقایع پس از انتخابات و تظاهرات خودجوش معترضین نتایج ریاست جمهوری اتخاذ نموده‌اند.[۴۲] عمده کشورهای دمکراتیک جهان برای محمود احمدی‌نژاد نه تنها پیام تبریک نفرستادند،[۱۵۴] بلکه باتوجه به دامنه اعتراضات مردمی در ایران در منصفانه و عادلانه برگزارشدن انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران ابراز تردید نمودند.[۱۵۴] ولی وزیر خارجه ایتالیا اعلام کرده‌است که دیپلمات‌های اروپایی در صورت دعوت از آنان در مراسم تنفیذ احمدی‌نژاد شرکت کرده و این مراسم را تحریم نمی‌کنند.[۱۵۵] برخی منابع نیز مدعی شده‌اند که تعدادی از کشورهای جهان از جمله چین، کوبا، ونزوئلا و میانمار سانسور و محدودیت شدیدی را در مورد اطلاع‌رسانی اخبار مربوط به اعتراضات مردم ایران و رویارویی آن‌ها با نیروهای نظامی در خیابان اعمال می‌کنند.[۱۵۶]

  • سازمان ملل متحد: بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد در واکنش به اعلام نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران گفت که خواست واقعی ملت ایران باید محترم شناخته شود. وی گفت که مناقشاتی را که در پی این انتخابات در ایران رخ داده از نزدیک دنبال می‌کند.[۱۵۷]
  • سازمان عفو بین‌الملل: سازمان عفو بین‌الملل در مورد احتمال اعتراف‌گیری تلویزیونی زیر شکنجه از رهبران جناح مخالف دولت ایران ابراز نگرانی کرده‌است.[۱۵۸]
  • پرچم اتحادیه اروپا اتحادیه اروپا: در بیانیه‌ای در روز یکشنبه ۱۴ ژوئن نگرانی‌های خود در مورد اتهامات مطرح شده در مورد تقلب در انتخابات ریاست جمهوری ایران ابراز نمود.[۱۵۹] روز دوشنبه، ۱۵ ژوئن (۲۵ خرداد)، وزیران امور خارجه بیست و هفت کشور عضو اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای نسبت به نتیجه انتخابات ابراز تردید نمودند و از برخورد نیروهای دولتی با معترضان نسبت به نتیجه اعلام شده انتخابات ریاست جمهوری ابراز نگرانی نمودند و خواستار تحقیقات در مورد جنبه‌های پرسش برانگیز این انتخابات شدند.[۱۶۰]
  • پرچم آلمانآلمان: فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان سرکوب تظاهرات‌کنندگان و خبرنگاران توسط پلیس ایران را غیرقابل تحمل دانست و مشروعیت رأی‌گیری را زیر سئوال برد.[۴۲][۱۶۰] در روز ۲۵ خرداد آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، گفت که نشانه‌هایی از تخلف در انتخابات ریاست جمهوری ایران وجود دارد و او آنچه «موج بازداشت‌ها در ایران» خواند را محکوم نمود.[۱۶۰]
روز ۳۱ خرداد آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، خواستار بازشماری آرای انتخابات، آزادی برای گزارشگران و آزادی سریع دستگیرشدگان گردید.[۱۶۱]
اما برخی از احزاب راست افراطی آلمان از جمله حزب دموکرات ملی آلمان و اتحاد مردم آلمان پیروزی احمدی‌نژاد را جشن گرفتند. اتحاد مردم آلمان (این حزب در حال حاضر از سوی دولت آلمان به دلیل داشتن افکار نژاد پرستانه منحل شده است)، پیروزی احمدی‌نژاد را در وب‌گاه خود تبریک گفت و او را «میهن‌پرستی آشتی‌ناپذیر» خواند. این حزب معتقد است که احمدی‌نژاد «فروتنانه و ایثارگرانه» حکومت می‌کند، و حمایت‌گرایی وی، از ایران در برابر «کوسه‌های بورس» محافظت می‌کند. او از نظر این حزب «مبارزی شجاع علیه سرمایهٔ بین‌المللی» است که «به نفع همهٔ مردم» در اقتصاد دخالت می‌کند. از نظر این حزب «پاسداران انقلاب و میلیشیای بسیج باید هر چه زودتر خیابان‌های تهران را بروبند، زیرا کثافت در خیابان‌ها عمیقاً لانه کرده‌است».[۱۶۲][۱۶۳]
همچنین حزب دموکرات ملی آلمان در وب‌گاه خود اعتراضات را «حمله‌ای رسانه‌ای به روح ملی ایرانی» خوانده‌است. سیاست‌های سانسور در ایران از نظر این حزب اقدامی علیه موسیقی فاسد بوده و از آن استقبال شده‌است.[۱۶۴]
  • پرچم ایالات متحده آمریکا آمریکا: در روز ۱۴ ژوئن جو بایدن معاون ریاست جمهوری آمریکا گفت که در مورد نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران تردیدهای واقعی وجود دارد.[۹۷] باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا، برخورد خشن نظام با مردم معترض را محکوم نمود و «شجاعت فوق‌العاده» معترضین در ایران را ستود. اوباما همچنین گفت: علیرغم تلاش دولت ایران برای جلوگیری دنیا از مشاهده خشونت‌ها، ما آن را می‌بینیم و محکوم می‌کنیم. [۱۶۵] در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹ کاخ سفید، دعوت از دیپلمات‌های ایرانی برای شرکت در مراسم جشن روز استقلال آمریکا را پس گرفت.[۱۶۶]
باراک اوباما در پیام روز شنبه ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ اعلام کرد: ما از حکومت ایران می‌خواهیم همه رفتارهای خشن و ظالمانه را علیه مردم خودش متوقف کند. [۱۶۷]
یک روز قبل از مراسم تحلیف احمدی‌نژاد، رابرت گیبز، سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد که این انتخابات و بحث‌های اطراف آن که در ایران دنبال می‌شوند موضوعی داخلی است و به ایرانیان مربوط می‌شود. او افزود که آمریکا احمدی‌نژاد را به‌عنوان رئیس جمهوری منتخب ایران به‌رسمیت می‌شناسد ولی برای وی تبریک‌نامه ارسال نخواهد کرد.[۱۶۸]
  • Flag of Italy.svg ایتالیا: شورای استان توسکانی در ایتالیا طی مصوبه‌ای از دولت این کشور خواست تا از به‌رسمیت شناختن دولت احمدی‌نژاد خودداری کند.[۱۶۹]
  • Flag of the United Kingdom.svg بریتانیا: دیوید میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، در روز ۲۵ خرداد گفت که این کشور «تبعات حوادث اخیر در ایران را با نگرانی عمیق دنبال می‌کند» و افزود که نسبت به صحت نتایج انتخابات تردیدهای جدی وجود دارد.[۱۶۰]
بعد از نماز جمعهٔ تهران به امامت خامنه‌ای و حرف‌های علیه بریتانیا و بی‌بی‌سی، وزارت امور خارجهٔ بریتانیا سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن را برای ارائهٔ توضیحاتی احضار کرد.[نیازمند منبع]
  • Flag of Japan.svg ژاپن: هیروفومی ناکاسون وزیر امور خارجه ژاپن از کشته و مجروح‌شدن معترضان توسط دولت ابراز نگرانی کرد.[۱۷۰]
  • پرچم سوئدسوئد: کارل بلت وزیر خارجه سوئد از رهبران ایران خواست به حق مردم برای اعتراض‌های مسالمت آمیز احترام بگذارند. وی افزود که مسلماً به‌کاربردن سلاح‌های مهلک علیه تظاهرات مسالمت آمیز مردم در هیچ کشوری تحمل نمی‌شود.[۱۷۱]
  • پرچم فرانسهفرانسه: برنار کوشنر وزیر خارجه فرانسه در پاریس گفت: ما خیلی نگرانیم چون این شروع یک دیالوگ میان جناح‌های رقیب سیاسی در ایران بود. وی افزود: من متأسفم که به جای روی باز، واکنشی نشان‌داده شده که تا حدودی بی‌رحمانه‌است. بی‌رحمی راه حل نیست و دنبال‌کردن مستمر فعالیت‌های نظامی - اشاره به برنامه اتمی ایران - هم راه حل نیست. [۴۲]
پس از دو روز از ناآرامی‌ها فرانسه سفیر ایران را فراخواند.[۱۷۲] نیکولا سارکوزی نیز مشروعیت انتخابات ایران را زیر سوال برد و گفت: مردم ایران مستحق چیز دیگری هستند. این یک تراژدی است ولی این امر منفی نیست که جنبشی واقعی از ابراز عقیده داشته‌باشیم که سعی می‌کند زنجیرهایش را بگسلد. [۱۷۳]
  • پرچم کانادا کانادا: لورنس کانون، وزیر امور خارجه کانادا، نگرانی‌های عمیق خود را از گزارش‌های موجود از تخلفات انتخاباتی در انتخابات ایران ابراز نمود.[۱۷۴]
  • پرچم مصر مصر: حسنی مبارک رییس جمهور کشور جمهوری عربی مصر، در پیامی کتبی پیروزی مجدد محمود احمدی‌نژاد را در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، با «رای قاطع ملت ایران» تبریک گفت.[۱۷۵]
ولی سخنگوی وزارت خارجه مصر این خبر را تایید نکرد.[۱۷۶]
  • پرچم هلندهلند: وزیر خارجه هلند نیز روز یکشنبه ۲۴ خرداد گفت: مسلم به نظر می‌رسد که تدابیری برای نفوذ در صندوق‌ها مانند محدودکردن دسترسی به اینترنت و انسداد سیستم پیامک تلفنی اتخاذ شده‌است. وی افزود: گزارش‌های تقلب در جریان رأی‌گیری و شمارش آرا مشروعیت انتخابات را تضعیف می‌کند. [۴۲]

پاسخ وزارت امور خارجهٔ ایران[ویرایش]

وزارت امور خارجه ایران در پاسخ به انتقادات خارجی بیانیه‌ای صادر کرده‌است که در آن «هرگونه خدشه‌دارکردن نتیجه انتخابات، اهانت به رأی اکثریت و مغایر با اصول دموکراسی و احترام به حقوق دیگران» دانسته و کشورهایی که به گفتهٔ وزارت خارجه «قبلاً خود از تروریسم، استثمار، استعمار و حکومت‌های خودکامه پشتیبانی کرده‌اند و سلاح‌های کشتار جمعی را در اختیار دیگران گذاشته‌اند»، در موضعی نیستند که از انتخابات ایران انتقاد کنند.[۱۷۷] حسن قشقاوی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران، در دوم تیر گفت که موضع‌گیری دبیرکل سازمان ملل، دخالت در امور داخلی ایران است و آن را محکوم کرد.[۱۷۸]

نقش فناوری[ویرایش]

نقش اینترنت و سایر فناوری‌های ارتباطی مدرن در این اعتراضات قابل توجه بوده‌است. اخبار و تصاویر و ویدیوهای مربوط به این وقایع از طریق شبکه‌های اجتماعی و یوتیوب منتشر شده و هماهنگی برای اجتماعات از طریق شبکه‌های اجتماعی و توییتر صورت گرفته است.[۱۷۹] یکی از علل رو آوردن به توییتر قطع سامانهٔ پیام کوتاه تلفن همراه بوده‌است و لذا به نظر می‌رسد توییتر نقش جایگزین این سیستم را به دست آورده است.[۱۸۰] از طرفی خبر رسانیهای توییتری توسط کسانی که در ایران مستقیماً در جریان اخبار قرار داشتند باعث ایجاد انتقادات شدیدی نسبت به وضعیت خبررسانی رسانه‌های بزرگی همچون سی‌ان‌ان شدند.[۱۸۱][۱۸۲] این جو اطلاعاتی همچنین توجه خود را به سکوت رسانه‌ای کاخ سفید متوجه کرده‌اند، اوباما که از تکنولوژیهای برخط همچون توییتر و فیس‌بوک برای کسب حمایت در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا استفاده کرد، حال با انتظارات و درخواست‌ها در صفحه کاخ سفید در فیس‌بوک مواجه شده‌است که سکوت دولت او را در برابر وقایع در جریان در ایران به چالش کشیده‌اند.[۱۸۳] حکومت ایران برای مقابله با اطلاع‌رسانی از طریق اینترنت محدودیت‌هایی را از طریق تشدید فیلترینگ به اجرا گزارد بطوریکه بیش از ۱۰ میلیون سایت و وبلاگ با صرف هفت میلیارد تومان هزینه فیلتر شدند.[۱۸۴]

عملکرد رسانه‌های حکومتی[ویرایش]

  • پس از دستگیری کلیه کارکنان روزنامه کلمه سبز (متعلق به میرحسین موسوی) رسانه‌های حکومتی ازعنوان کشف کانون فتنه استفاده کردند.[۱۸۵] همچنین موسوی در بیانیه شماره هشت خود به انتقاد از صداوسیما و رسانه‌های حکومتی در وارونه جلوه دادن حقایق با سو استفاده از امکانات دولتی پرداخت و گفت:«مردم هوشیار و شریف ایران طی روزهای اخیر صدا و سیما، خبرگزاریهای دولتی، برخی روزنامه‌های دولتی و سایتهای اینترنتی وابسته به دولت و روزنامه کیهان، بخش عمده‌ای از فضای خود را به وارونه جلوه دادن آنچه قبل، حین و پس از برگزاری دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران رخ داد، اختصاص داده‌اند. آن‌ها با استفاده از امکاناتی که متعلق به شماست، نه تنها به پنهان ساختن تخلفات و حوادث دلخراشی که در ایام اخیر اتفاق افتاد می‌پردازند بلکه مسئولان مستقیم و غیرمستقیم آن را کسی معرفی می‌کنند که تنها شما را در مسیر احقاق حقی که داشته‌اید همراهی کرده‌است.»[۱۸۶]
  • بگفته وبگاه محمد خاتمی، روزنامه ایران و خبرگزاری ایرنا (زیر نظر دولت) و روزنامه کیهان (زیر نظر رهبر) بطور مداوم پیش از انتخابات و پس از آن به انتشار اخبار جعلی مبنی بر دیدار محمد خاتمی با مقامات آمریکایی در قاهره کردند.[۱۸۷]
  • عملکرد صداوسیما اعتراض مهدی کروبی دیگر نامزد معترض را نیز برانگیخت. وی در نامهٔ سرگشاده‌ای به ضرغامی گفت: «عملکرد صداوسیما در چگونگی انعکاس موج عظیم اعتراضات آرام مردم در سطح کشور به‌خصوص مردم شریف و قهرمان تهران پس از انتخابات بی‌نظیر ۲۲ خردادماه هر بیننده و شنونده منصف و علاقه‌مند به امام و نظام جمهوری اسلامی را به تحیر واداشت آیا آنچه که مردم شریف ایران در این چند روز خواستار آن بوده و هستند جزو احقاق حق و صیانت از آرای خود بوده‌است. عدم اطلاع‌رسانی مناسب از خواست واقعی ملت و انتشار اخبار تجمعات آرام میلیونی به‌خصوص در روز دوشنبه ۲۵ خردادماه که همگان آن را با راهپیمایی ایام انقلاب مقایسه نموده و حتی قابل قیاس با راهپیمایی‌های مرسوم ۲۲ بهمن نبوده با رسالت رسانه ملی سازگار است؟ آیا ضرب و شتم و کشتار مردم بی‌گناه که غالباً توسط نیروهای لباس شخصی انجام می‌شود و انعکاس وارونه آن در صداوسیما جزو رسالت رسانه ملی است؟ آیا حمله به کوی دانشگاه توسط لباس شخصی‌ها که نمایندگان مجلس و مراجع رسمی و حتی مقام معظم رهبری نیز بر آن تعریض داشته‌اند و نسبت دادن این خشونت‌ها به انبوه جمعیت معترض به نتیجه انتخابات و تشبیه آن‌ها به منافقین سال‌های ۶۰ جزو رسالت رسانه ملی است؟ آیا نسبت دادن آتش‌سوزی‌ها و آتش‌زدن مساجد و تخریب اموال ملت که حسب اطلاعات واصله غالباً از سوی لباس شخصی‌هاست و البته ممکن است بعضاً تعدادی عناصر نفوذی هم سوءاستفاده کنند جزو رسالت رسانه ملی است؟ آیا مردمی که الله‌اکبرهای شبانه سر می‌دهند مسجد آتش می‌زنند؟»[۱۸۸]
  • شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیز از برخورد یکسویه صداوسیما انتفاد کرده و خواستار اصلاح آن شد.[۱۸۹]
  • روزنامه‌های ایران و وطن امروز و خبرگزاری فارس در روز یک شنبه ۱ تیر ماه عکسی از یک مرد میانسال که اسلحه‌ای در دست داشت و در میان معترضان دیده می‌شد چاپ کرده و از تیترهایی همچون «این تروریست‌های حامی صداقت» که به موسوی و هوادارانش ارجاع دارد استفاده کردند. در کنار این عکس نیز گزارش‌هایی علیه معترضان به نتیجه انتخابات منتشر کردند. بگفته خبرگزاری خبرانلاین یک روز بعد روشن شد که فرد مذکور دچار اختلالات روحی بوده و همواره در آن محله با یک اسلحه اسباب بازی پرسه می‌زند و برای مردم کاملاً شناخته شده بوده‌است.[۱۹۰]

عملکرد صداوسیما به گونه‌ای بود که برخی از پرسنل و مجریان شناخته شده و معروف آن در سطح جامعه با برخورد تند و سرد مردم مواجه شدند.[۱۹۱]

شائبه نقش مصباح یزدی[ویرایش]

خبرگزاری العربیه به نقل از روزنامهٔ ایتالیایی کوریر دلاسرا به‌نقل از یک منبع آمریکایی گزارش داد مصباح یزدی- که از وی به عنوان پدر معنوی احمدی‌نژاد یاد می‌شود- از سرکوب مخالفان حمایت کرده‌است. هم‌چنین منابع اصلاح‌طلب مدعی‌اند مصباح یزدی در انتخابات اخیر تقلب به نفع احمدی‌نژاد را مجاز شمرده‌است. مصباح هم‌چنین فتوای قتل میرحسین موسوی و مهدی کروبی را صادر کرده‌است.[۱۹۲]

درخواست مجوز برای راهپیمایی‌ها[ویرایش]

جمعیت راهپیمایان در راهپیمایی خیابان انقلاب تا میدان آزادی که بدون مجوز صورت گرفت.

از زمان اعلام نتایج انتخابات دهم ریاست جمهوری در روز شنبه، ستادهای میرحسین موسوی و مهدی کروبی بارها خواستار صدور مجوز راهپیمایی برای اعتراض به نتایج انتخابات و همچنین سوگواری برای کشته‌شدگان شدند؛ ولی وزارت کشور از صدور چنین مجوزی خودداری کرد. سرانجام در پنجم تیرماه وزارت کشور ایران در نامه‌ای به میرحسین موسوی گفت «بررسی و صدور مجوز برگزاری تجمع سراسری منوط به اعلام درخواست یک هفته پیش از برگزاری به صورت حضوری و با سپردن تعهداتی است.» بر اساس اصل ۲۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، «تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.» علی خامنه‌ای نیز با انجام تجمع معترضان به نتیجه انتخابات به شدت مخالفت کرده بود.[۱۹۳] پیش‌تر در هفته‌های پس از انتخابات، طرفداران آقای احمدی‌نژاد دو راهپیمایی و تجمع بزرگ در تهران برگزار کردند و در این بین صدا و سیما با تبلیغات گسترده‌ای حضور در آن را تشویق نمود و مسیرهای راهپیمایی را مرتباً تبلیغ کرد.[۱۹۴]

حمایت هنرمندان از جنبش سبز[ویرایش]

پس از اعلام نتایج انتخابات هنرمندان ایرانی وخارجی زیادی از مواضع جنبش سبز حمایت کردند. از جمله این هنرمندان می‌توان به کارگردانان، بازیگران، آهنگسازان، شاعران، خوانندگان و نویسندگانی چون محسن مخملباف، جعفر پناهی، محسن نامجو، گلشیفته فراهانی، سیاوش قمیشی، کیوسک (گروه موسیقی)، ابی، داریوش اقبالی، گوگوش، اندی، جان بون جووی، شادمهر عقیلی، هاتف، ستار، حبیب، هنگامه، حسین زمان، کامبیز حسینی، سید محمد حسینی، سامان اربابی، عباس کیارستمی، محمد رسول اف، محمد نوری زاد، حنا مخملباف، سمیرا مخملباف، محمود دولت‌آبادی، رضا براهنی، سیمین بهبهانی، جوآن بائز، کریس دی برگ، سیدجواد هاشمی، باران کوثری، داریوش مهرجویی، هما روستا، عزت الله انتظامی، جمشید مشایخی، آریا آرام نژاد، رخشان بنی اعتماد، اصغر فرهادی، خسرو سینایی، فاطمه معتمدآریا، ابراهیم نبوی، پگاه آهنگرانی، بهروز وثوقی، لیلا حاتمی، فرشید منافی، زهرا امیرابراهیمی، مرجان ساتراپی، کاوه یغمایی، بیژن امکانیان، تهمینه میلانی، بهمن فرمان آرا، صادق زیبا کلام، نیلوفر بیضایی، محمد شمس لنگرودی، شهرزاد سپانلو، عباس میلانی، سیروس الوند، نیک‌آهنگ کوثر، مجید مجیدی، داریوش شکوف، محمد رضا شجریان، بهرام بیضایی، مسعود کیمیایی، شهرام ناظری، بهمن قبادی، آیدین آغداشلو، شهره آغداشلو، هیچ کس، شاهین نجفی، رابرت ردفورد، شان پن، نوام چامسکی، ناصر تقوایی، کیومرث پوراحمد، بابک احمدی، کامران شیردل، شهلا لاهیجی، نرگس کلهر، رکسانا صابری، گروه آبجیز، فرامرز اصلانی، یغما گلرویی، هادی خرسندی، ایرج جنتی، اردلان سرفراز و شهیار قنبری می‌توان اشاره کرد.[۱۹۵][۱۹۶][۱۹۷][۱۹۸][۱۹۹][۲۰۰] این هنرمندان با اعلام پشتیبانی از جنبش سبز، اعتصاب غذا، ساختن فیلم و قطعات آهنگ، مصاحبه، سرودن شعر و شرکت در تظاهرات و تجمعات در مخالفت با تقلب در انتخابات و حمایت از معترضین به نتایج انتخابات از جنبش سبز ایران حمایت کرند.[۹۱][۲۰۱][۲۰۲][۲۰۳][۲۰۴][۲۰۵][۲۰۶][۲۰۷][۲۰۸][۲۰۸][۲۰۹][۲۰۹][۲۱۰][۲۱۱][۲۱۲][۲۱۳][۲۱۴][۲۱۵][۲۱۶][۲۱۷][۲۱۸][۲۱۹][۲۲۰][۲۲۱][۲۲۲][۲۲۳]»[۲۲۴][۲۲۵]

انحلال احزاب اصلاح طلب[ویرایش]

پس از اعتراض‌ها به نتایج انتخابات ۱۳۸۸ دولت محمود احمدی نژاد و قوه قضاییه با انحلال احزاب و دستگیری اعضای احزاب سعی در محدود کردن فعالیت احزاب اصلاح طلب کردند. احزاب اصلاح طلب اعتماد ملی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، جبهه مشارکت اسلامی و نهضت آزادی پس از انتخابات دهم منحل و پلمپ شدند. هم چنین بسیاری از اعضای احزاب اصلاح طلب اعتماد ملی، نهضت آزادی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، جبهه مشارکت اسلامی، مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، مجمع روحانیون مبارز و حزب کارگزاران سازندگی پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم دستگیر و زندانی شدند. از جمله این دستگیر شدگان می‌توان به ابراهیم یزدی، بهزاد نبوی، سعید حجاریان، هاشم صباغیان، سید علی اصغر غروی، محسن میردامادی، عبدالله رمضان زاده، مصطفی تاج‌زاده، محسن امین زاده، امیر خرم، محمد توسلی، محسن صفایی فراهانی، سید ابراهیم امینی، مرتضی الویری، فیاض زاهد، علی شکوری‌راد، محسن آرمین، محمد علی ابطحی، محمد عطریانفر و حسین مرعشی اشاره کرد.[۲۲۶][۲۲۷][۲۲۸][۲۲۹]

نقش بسیج[ویرایش]

بگفتهٔ سازمان عفو بین‌الملل، بسیج زخمیان و مجروحان را از بیمارستان‌ها جمع می‌کند و به مکانی نامعلوم انتقال می‌دهد. همچنین این نیروها اجازهٔ ثبت مشخصات افراد مجروح توسط کارکنان بیمارستان‌ها را نمی‌دهند. به گزارش دیدبان حقوق بشر «نیروهای شبه نظامی بسیج برای خاموش کردن بانگ «الله اکبر» شبانهٔ مردم از پشت‌بام‌ها، شبانه به خانه‌های مردم یورش می‌برند، با شکستن در خانه‌ها به‌زور وارد خانه‌هایشان می‌شوند، لوازم شخصی آنان را درهم می‌شکنند و ساکنان را مورد ضرب و شتم قرار می‌دهند.»[۲۳۰] حسین طائب، فرماندهٔ نیروی مقاومت بسیج، ادعا کرده‌است افرادی «لباس پلیس یا بسیج را پوشیده بودند» و دست به خرابکاری زده‌اند که برخی از این افراد دستگیر شده‌اند. همچنین طائب استدلال می‌کند که از آنجایی که ورود به بسیج آسان است افرادی ممکن است از این طریق خواسته باشند بسیج را بدنام کنند.[۲۳۰]

یک نوار ویدیویی که توسط شبکهٔ تلویزیونی کانال چهار بریتانیا منتشر شده‌است، تیراندازی یک عضو پایگاه بسیج در تقاطع خیابان آزادی و خیابان جناح را از پشت‌بام به سمت مردم نشان می‌دهد؛ تیراندازی‌ای که در اثر آن دست‌ِکم هفت نفر کشته شدند. حسین طائب مسلح بودن بسیج را رد کرده‌است ولی تأکید می‌کند که در صورت حمله به منطقه نظامی و تحت تسلط بسیج، این گروه به هر طریق ممکن از خودش دفاع می‌کند.[۲۳۰]

سرلشکر بسیجی، فیروزآبادی رییس ستاد کل نیروهای مسلح در نامه‌ای که خطاب به امام غایب شیعیان حجت بن حسن (مهدی) نوشت، مدعی شد که بسیجیان و نیروهای مسلح از هیچ نوع اسلحه‌ای برای سرکوب مردم در جریان تظاهرات مربوط به اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری استفاده نکرده‌اند و کسانی را که کشته شده‌اند کشته‌های دروغی خواند. وی مدعی شد که: در ۳۰ خرداد آشوبگران و منافقان با چهره‌ای جدید که چندان هم بی‌ارتباط با منافقان سابق نیستند، بر ملت یورش آورده و به ضرب و جرح شدید نیروهای امنیتی پرداخته‌اند. [۲۳۱][۲۳۲] به‌دنبال فعالیت‌های نیروهای بسیجی در جریان وقایع بعد از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری در ایران، سازمان عفو بین‌الملل در بیانیه‌ای خواستار انحلال نیروهای مقاومت بسیج در ایران شد. ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، از دولت ایران خواست تا نیروهای بسیج را از اعمال خشونت علیه معترضان بازدارد.[۲۳۰]

احمدی مقدم فرماندهٔ نیروی انتظامی در واکنش به اعتراضات مردمی به ضرب و شتم و سرکوب تظاهرات‌کنندگان توسط لباس‌شخصی‌ها در مراسم صبحگاه ناجا گفت: مگر راهپیمایان غیر قانونی و اغتشاشگران لباس یونیفرم داشتند، آنها نیز لباس‌شخصی بودند. [۲۳۳]

توقیف مطبوعات[ویرایش]

پس از اعلام نتایج انتخابات، دولت محمود احمدی نژاد با توقیف مطبوعات و دستگیری روزنامه نگاران سعی در محدود کردن بیشتر مطبوعات کرد. روزنامه‌ها ونشریات اصلاح طلب زیادی چون اعتماد ملی، کلمه سبز، اعتماد، ایراندخت، اندیشه نو، حیات نو، بهار، صدای عدالت، سینا، سرمایه، یاس نو و چلچراغ (مجله) توقیف شدند. که اعتراضات زیادی مانند نامه فاطمه کروبی به معاون وزرات ارشاد و اعتراض هادی خامنه‌ای و نمایندگان مجلس شورای اسلامی را در پی داشت.[۲] هم چنین سازمان گزارشگران بدون مرز در اکتبر سال ۲۰۰۹ اعلام کرد رتبه ایران در رده بندی جهانی آزادی مطبوعات با هفت پله سقوط به ۱۷۲ رسیده است این در حالی است که تنها سه کشور در شرایط بدتری از ایران در رده بندی جهانی آزادی مطبوعات در سال ۲۰۰۹ قرار داشتند.[۲۳۴][۲۳۵][۲۳۶][۲۳۷][۲۳۸][۲۳۹][۲۴۰]

اعتصاب‌ها[ویرایش]

پس از اعلام نتایج انتخابات ۱۳۸۸، اعتصابهای کارگری زیادی به دلیل مشکلات مالی، پرداخت نشدن حقوق کارگران، حمایت از جنبش سبز ایران و نارضایتی از دولت محمود احمدی نژاد در شهرهای مختلف ایران اتفاق افتاد. از جمله این اعتصابها می‌توان به اعتصابهایی چون اعتصاب کارگران لاستیک البرز، اعتصاب کارگران کارخانه نوشابه سازی ساسان کرج، اعتصاب کارگران کیان تایر اسلامشهر، اعتصاب در شرکت «گاما» و شرکت «پارس حساس» عسلویه، اعتصاب هزاران کارگر در شرکت نیشکر هفت تپه خوزستان، اعتصاب کارگران شرکت لوله‌سازی خوزستان، اعتصاب کارگران در کارخانه‌های «تهران پتو» و «ایران ترمه» در قم، صنایع فلزی ایران در تهران، کارخانه صنایع مخابراتی راه دور ایران در استان فارس و همچنین ناآرامی‌هایی در معادن سنگ آهن سنگان استان خراسان رضوی اشاره کرد. هم چنین پس از بیانیه‌های میر حسین موسوی و مهدی کروبی درباره احقاق حقوق کارگران و معلمان در روز جهانی کارگر ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۹ کارگران معترض به حمایت از جنبش سبز در شهرهایی مانند قزوین، اهواز، شیراز و سنندج تظاهرات واعتصاب کردند.[۲۴۱][۲۴۲][۲۴۳][۲۴۴][۲۴۵][۲۴۶]

پس از بیانیه‌های میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد در اردیبهشت ۱۳۸۹ در اعتراض به اعدام‌های زندانیان سیاسی پس از انتخابات چون فرزاد کمانگر، علی حیدریان، فرهاد وکیلی، شیرین علم‌هولی و مهدی اسلامیان اعتصابهایی در اعتراض به این اعدامهای سیاسی در کردستان و مناطق کردنشین کرمانشاه و آذربایجان غربی به وقوع پیوست.[۲۴۷][۲۴۸][۲۴۹]

اتحادیه اروپا اعدام پنج زندانی را به‌شدت محکوم کرد و خواهان لغو اعدام دو زندانی سیاسی دیگر به نام‌های زینب جلالیان و حسین خضری شد.[۲۵۰]

هم چنین در مهرماه ۱۳۸۸ بازاریان اصفهان و در تیر ماه ۱۳۸۹ بازاریان تهران و تبریز در اعتراض به دولت محمود احمدی نژاد و افزایش مالیاتها دست به اعتصاب زدند.[۲۵۱][۲۵۲][۲۵۳] هم چنین در جریان اعتصاب تهران یکی از بازاریان به نام حاجی کاشانی به دست نیروهای لباس شخصی و به ضرب ضربات چاقو کشته شد.[۲۵۴]

شعارها[ویرایش]

نوشتار اصلی: شعارهای تظاهرات‌های پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)

در طول راهپیمایی‌ها و تظاهرات برگزارشده پس از اعلام نتایج انتخابات، شعار «مرگ بر دیکتاتور» به عنوان مهمترین شعار جمعیت محسوب می‌شد.[نیازمند منبع]

نافرمانی‌های مدنی[ویرایش]

نوشتار اصلی: نافرمانی‌های مدنی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸

پس از سرکوبهای شدید، معترضان به این انتخابات دست به ابراز مخالفت از طریق نافرمانی‌های مدنی زدند. صدور بیانیه‌های اعتراضی، عدم‌همکاری در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، نوشتن شعار در معابر و روی اسکناس‌ها و شعارهای شبانه از جملهٔ این نافرمانی‌ها بود.

پانویس و منابع[ویرایش]

  1. Iranian students take part in a protest rally in support of the defeated moderate presidential candidate Mirhossein Mousavi in front of the Iranian embassy in Kiev, June ۱۶, ۲۰۰۹, رویترز (June ۱۶, ۲۰۰۹)
  2. Bucuresti Peste ۱۵۰ de cetateni iranieni au protestat fata de alegerea lui Ahmadinejad(Romanian). . Antena3, 2009-06-19.  Retrieved on 2009-06-20.
  3. "Hol van a szavazatunk?", "Ahmadinezsád nem a mi elnökünk!" - Tüntetés a Stefánián(مجاری). . Hírszerző, 2009-06-15. 
  4. «فرمانده سپاه: تعداد کشته شدگان بسیجی از مخالفان بیشتر بود». بی‌بی‌سی فارسی، ۷ شهریور ۱۳۸۸. 
  5. «آمار سردار عراقی از کشته‌شدگان ناآرامی اخیر». خبرگزاری تابناک، ۱۹ شهریور ۱۳۸۸. 
  6. «انتشار فهرست ۷۲ نفره کشته‌شدگان حوادث انتخاباتی». سایت رادیو فردا. 
  7. «کلاف سردرگم تعداد کشته شدگان حوادث اخیر». سایت خبری-تحلیلی فرارو. 
  8. http://zamaaneh.com/special/2009/06/post_793.html گاردین: «اقدام به کودتا در ایران»
  9. http://masoudbehnoud.com/2009/06/blog-post_13.htmlشبه کودتا، مسوولش کیست
  10. http://www.radiofarda.com/content/o2_moshrekat_election_result/1754048.htmlجبهه مشارکت: نتایج انتخابات ریاست جمهوری، کودتا است
  11. http://www.radiofarda.com/archive/news/20090614/143/143.html?id=1753835 «مجاهدین انقلاب» انتخابات ایران را «کودتا» خواند
  12. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/14/AR2009061401758.html?hpid=topnews Khamenei's Coup
  13. http://www.roozonline.com/persian/opinion/opinion-article/article/2009/june/14//-6e80fd6a4e.htmlبرنده کودتا کیست؟
  14. http://www.huffingtonpost.com/omid-memarian/a-coup-manual-what-we-sho_b_216461.html A Coup Manual
  15. Ahmadinejad re-election sparks Iran clashes
  16. *Election battles turn into street fights in Iran, Associated Press Writers, Jun ۱۳, ۶:۳۴ PM EDT
  17. برآورد شهرداری تهران از تعداد راهپیمایان ۲۵ خرداد، وبگاه آینده نیوز
  18. معترضان انتخابات ریاست جمهوری از انقلاب تا آزادی، وبگاه رادیو فردا
  19. Pro and Anti-Government Rallies Blanket Iranian Capitol, abc news, TEHRAN, June ۱۶, ۲۰۰۹
  20. معترضان ایرانی خواستار تجمعات تازه؛ برنامه تظاهرات دولتی در روز سه شنبه، بی‌بی‌سی فارسی، سه شنبه ۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ - ۲۶ خرداد ۱۳۸۸
  21. تیراندازی در راهپیمایی اعتراضی تهران، رادیو زمانه
  22. 'هشت نفر' در تهران کشته شده‌اند، بی‌بی‌سی فارسی
  23. Iran: ۱۲ students reported killed in crackdown after violent clashes, guardian.co.uk, Monday ۱۵ June ۲۰۰۹ ۲۱٫۳۵ BST
  24. Iran security forces use tear gas, clubs on protesters, witnesses say CNN
  25. فیروزآبادی: در مقابل شعار کوتاه نمی‌آییم، رادیو فردا، یکشنبه ۲۱ تیر ۱۳۸۸
  26. مهاجمان ناشناس به نویسنده روزنامه کیهان حمله کردند، بی‌بی‌سی
  27. آمادگی کروبی برای ارائه مستندات آزار جنسی بازداشتی‌ها به لاریجانی، رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۶/۰۷
  28. UN panel condemns Iran for post-election crackdownوبگاه رویترز
  29. Reported torture of Iranian election protesters worry UN rights expertsوبگاه سازمان ملل
  30. گزارش یونسکو از حمله به دانشگاهیان و فرهنگیان در ایرانوبگاه بی‌بی‌سی
  31. قطع خطوط تلفن همراه در تهران، سایت آفتاب
  32. رادان: تجمع هوادران نامزدها در تهران و کشور غیرقانونی است، وبگاه رادیو فردا
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ BBC Persian
  34. BBC فارسی - ایران - متن کامل نامه میرحسین موسوی به آیت‌الله خامنه‌ای
  35. نامه میرحسین موسوی به آیت‌الله خامنه‌ای
  36. BBC Persian
  37. BBC Persian
  38. بروز ناآرامی درپی اعلام نتایج انتخابات
  39. بازداشت گسترده روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی در ایران، وبگاه رادیو فردا
  40. آفتاب نیوز-قطع خطوط تلفن همراه در تهران!
  41. بی‌بی‌سی فارسی-دستگیری گسترده فعالان سیاسی در تهران
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ ۴۲٫۲ ۴۲٫۳ ۴۲٫۴ BBC فارسی - ایران - اعتراض غرب به سرکوب تظاهرکنندگان؛ ادامه ناآرامی ها
  43. گستره ناآرامی در ایران به اینترنت کشیده شد
  44. "تیراندازی به مردم توسط یک مامور بسیجی انجام شده است" (in فارسی). 1388/03/26. Retrieved 2010-05-30. 
  45. دفتر تحکیم وحدت: هفت دانشجو کشته شده‌اند
  46. فرهاد رهبر در گفتگو با ایسنا: هیچ دانشجویی کشته نشده‌است
  47. دادستان شیراز در گفتگو با ایسنا: در ناآرامی‌های شیراز کسی کشته نشده‌است
  48. براورد حضور جمعیت در روز ۲۵ خردادما ۱۳۸۸
  49. گاردین
  50. رادیو فردا
  51. رادیو فردا
  52. رویترز
  53. رادیو زمانه
  54. شنبه سیاه - هوشنگ اسدی - روزآنلاین
  55. بی‌بی‌سی فارسی
  56. سی‌ان‌ان
  57. رویترز
  58. انفجار بمب درحرم امام خمینی (ره)
  59. ::Noandish::دستگیری رئیس و دبیر یک فدراسیون در ناآرامی‌های تهران
  60. برخورد پلیس با تجمع در میدان هفت‌تیر تهران
  61. «سردبیر روزنامه «کلمه سبز» بازداشت شد». پارلمان نیوز، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  62. RFI - دستگیری ٢٥ تن از روزنامه نگاران و کارمندان "کلمهٔ سبز"
  63. پایگاه خبری تحلیلی فرارو - تمدن و ماجرای مشاور اوباما در ایران
  64. «اعتصاب درکردستان». صدای المان، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  65. «بان کی-مون به مقامات ایرانی: به خشونت و تهدید پایان دهید». رادیو فردا، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  66. «بریتانیا و ایران دیپلمات‌های یکدیگر را اخراج کردند». رادیو فردا، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  67. موافقت رهبر ایران با تمدید زمان رسیدگی به شکایات انتخاباتی
  68. وزارت کشور ایران
  69. Tabnak.IR | تابناک
  70. رادیو فرانسه
  71. Iran police swiftly crush protest - Iran- msnbc.com
  72. «دستگیری ۷۰ نفر از اساتید دانشگاه». کلمه، ۳ تیر ۱۳۸۸. 
  73. «بهزادیان نژاد دستگیر شد». رادیو فردا، 4 تیر ۱۳۸۸. 
  74. بهشتی: 4نفر از 70استاد دستگیر شده هنوز آزاد نشده‌اند
  75. «ایجاد ناامنی برای منازل مسکونی در ایران». رادیو زمانه، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  76. تشکیل کمیسیون ویژه برای بازشماری آراء رادیو فرانسه
  77. «بنا بر گزارشها در اعتراضات روز شنبه عده‌ای زخمی شده‌اند». رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۴/۰۷. 
  78. امروز و در مسجد قبا؛ مراسم بزرگداشت دکتر بهشتی مطابق سنت همه ساله برگزار می‌شود ایلنا
  79. «پرتاب گاز اشک آور به تجمع سه هزاری نفر در اطراف مسجد قبا». رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۴/۰۷. 
  80. «عکس: حضور مصطفی ملکیان در تجمع حامیان میرحسین در مسجد قبا». پارسینه، ۷ تیر ۱۳۸۸. 
  81. Iranian police clash with up to ۳٬۰۰۰ protesters اسوشیتد پرس
  82. واکنش میلیبند به دستگیری کارکنان ایرانی سفارت انگلستان؛ این آزار و اذیتی غیرقابل قبول است تابناک
  83. هشدار اتحادیه اروپا به تهران رادیو فرانسه
  84. «شورای نگهبان «صحت» انتخابات ریاست جمهوری را تأیید کرد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  85. «تأیید صحت انتخابات دهم ریاست جمهوری»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  86. «حذف صدا و سیما از نشست اتحادیه رادیو و تلویزیون اروپا». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۵ تیر ۱۳۸۸. 
  87. «بی‌خبری از وضعیت بازداشت‌شدگان ۱۸ تیر»(فارسی)‎. رادیو زمانه. بازبینی‌شده در ۲۵ تیر ۱۳۸۸. 
  88. «تشنج در مراسم چهلم کشته شدگان اخیر در تهران»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی BBC. 
  89. احمدی‌نژاد باز هم در دانشگاه حاضر نشد؛ مراسم آغاز سال تحصیلی در دانشگاه تهران همراه با فریادهای "مرگ بر دیکتاتور" خبرنامه امیرکبیر
    گزارش رسانه‌ها از تجمع امروز دانشجویان دانشگاه شریف در اعتراض به وزیر دولت کودتا خبرنامه امیرکبیر
  90. Iran's anti-government protestors clash with security forcesلس آنجلس تایمز
  91. ۹۱٫۰ ۹۱٫۱ ۹۱٫۲ نماینده رابرت ردفورد برای حمایت از اعتصاب غذای روشنفکران و هنرمندان ایرانی به نیویورک می‌رود | خبرها | فارسی
  92. «Protesters: Iran Threatens Tougher Action»(انگلیسی)‎. Time. بازبینی‌شده در ۱۸ آذر ۱۳۸۸. 
  93. «در هر یک از دانشگاه‌های بزرگ تهران صدها دانشجو تظاهرات کردند»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۱۶ آذر ۱۳۸۸. 
  94. «Thousands protest in Iran, battling police»(انگلیسی)‎. یاهونیوز. بازبینی‌شده در ۱۶ آذر ۱۳۸۸. 
  95. Police Surround Tehran University to Stop Protests. . The New York Times, December 7 2009.  Retrieved on 2009-12-07.
  96. Police clash with protesters at Iran universityآشویتدپرس
  97. ۹۷٫۰ ۹۷٫۱ [http://www.nytimes.com/2009/06/15/world/middleeast/15diplo.html?ref=global-home The New York Times, June ۱۴, ۲۰۰۹ ]
  98. ۹۸٫۰ ۹۸٫۱ ۹۸٫۲ «پیکر آیت‌الله العظمی منتظری به خاک سپرده شد»(فارسی)‎. کلمه. بازبینی‌شده در ۳۰ آذر ۱۳۸۸. 
  99. ۹۹٫۰ ۹۹٫۱ «گزارش تشییع و تدفین آیت‌الله منتظری+عکس»(فارسی)‎. آینده. بازبینی‌شده در ۳۰ آذر ۱۳۸۸. 
  100. «تشییع با شکوه رهبر معنوی جنبش سبز»(فارسی)‎. جرس. بازبینی‌شده در ۳۰ آذر ۱۳۸۸. 
  101. «درگیری میان مردم و نیروهای لباس شخصی در برابر بیت آیت‌الله العظمی منتظری»(فارسی)‎. جرس. بازبینی‌شده در ۳۰ آذر ۱۳۸۸. 
  102. ۱۰۲٫۰ ۱۰۲٫۱ «شام غریبان هشتاد و هشت ایران؛ پنج کشته، دهها زخمی، صدها زندانی»(فارسی)‎. جنبش راه سبز. بازبینی‌شده در ۷ دی ۱۳۸۸. 
  103. «صدای پای کودتا در تهران؛ موج جدید و گسترده دستگیری فعالان سیاسی آغاز شد»(فارسی)‎. راه سبز. بازبینی‌شده در ۷ دی ۱۳۸۸. 
  104. «در آستانه ۲۲ بهمن، خطیب نماز جمعه تهران مردم را به آرامش در راهپیمایی دعوت کرد»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۲ بهمن ۱۳۸۸. 
  105. «فراخوان ده‌ها چهره برجسته برای شرکت معترضان در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۲ بهمن ۱۳۸۸. 
  106. «هشدار سپاه درباره حضور معترضان در راهپیمایی ۲۲ بهمن»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۲ بهمن ۱۳۸۸. 
  107. «سیاسی‌ترین چهارشنبه سوری پس از انقلاب»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۴ فروردین ۱۳۸۹. 
  108. «زهرا رهنورد: اگر خشونتی باشد از سوی حاکمیت است»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۹ اسفند ۱۳۸۸. 
  109. ۱۰۹٫۰ ۱۰۹٫۱ «موسوی و کروبی برای همبستگی با مردم مصر و تونس مجوز راهپیمایی خواستند». بی‌بی‌سی فارسی، ۶ فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۱. 
  110. «ادامه تجمع و درگیری‌ها در ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۴ فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۱. 
  111. نیویورک تایمز: اعتراضات در بحرین و یمن، پس از درگیری‌ها در ایران
  112. «تجمع‌های اعتراضی مخالفان در شهرهای ایران از سر گرفته شد». رادیو فردا، ۲۰ فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۱۱. 
  113. دعوت به راهپیمایی روز سه شنبه، در اعتراض به ادامه حصر غیرقانونی رهبران جنبش سبز
  114. درگیری‌های پراکنده و تجمع‌های اعتراضی در شهرهای مختلف ایران
  115. حمایت «شورای هماهنگی راه سبز امید» از ابتکارات جنبش زنان
  116. لحظه به لحظه با تحولات روز ۱۷ اسفند در ایران
  117. فضای تهران بار دیگر امنیتی شد / رادیو فردا
  118. لحظه به لحظه با تحولات روز 17 اسفند در ایران
  119. بازداشت گسترده زنان و دختران در روز جهانی زن
  120. BBC فارسی - ایران - شعارهای سیاسی در مراسم چهارشنبه سوری در ایران
  121. مراسم چهارشنبه سوری و شعارهای اعتراضی و تجمعات پراکنده «سایت خبری تحلیلی کلمه
  122. چهارشنبه سوری؛ زاهدان: آی بته بته بته، سید علی بی بته!
  123. چهارشنبه سوری؛ زاهدان: آی بته بته بته، سید علی بی بته!
  124. فراخوان راه سبز امید: 22 خرداد ولی عصر – ونک «سایت خبری تحلیلی کلمه
  125. جنبش راه سبز - بازداشت معترضین اهوازی و شرکت کنندگان در تجمع سکوت ٢٢ خرداد
  126. جنبش راه سبز - چهره امنیتی – پادگانی تهران در دومین سالگشت انتخابات
  127. BBC فارسی - خبرهای کوتاه - 'بازداشت' تعدادی از معترضان مخالف دولت در تهران
  128. حمله ماموران امنیتی به معترضان در تهران در سالگرد انتخابات ۱۳۸۸ | خبرها | فارسی
  129. «جوان‌های بدون ترس وارد ماشین‌های نیروی انتظامی شدند» «Radio Koocheh
  130. [http://www.radiofarda.com/content/F8_LIST_KILLED_PEOPLE_POST_ELECTION_NOROUZ/1814704.html «ایران / سیاسی انتشار فهرست ۷۲ نفره کشته‌شدگان حوادث انتخاباتی»] ‎(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸. 
  131. «دلیل اعلام نشدن اسامی ‘بسیجیان’ کشته شده پس از انتخابات»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۷ آذر ۱۳۸۹. 
  132. بازداشت ۸۰۰ نفر در ناآرامی‌های اخیر ایران. . رادیو زمانه.  بازیابی‌شده در۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
  133. دادستان اصفهان خبر داد: 20 نفر در ارتباط با اغتشاشات اخیر اصفهان بازداشت هستند خبرگزاری مهر
  134. جمشیدی خبر داد: تشکیل هیئت ویژه تعیین تکلیف بازداشت شدگان اخیر خبرگزاری مهر
  135. دیدار رئیس فراکسیون اقلیت مجلس با دادستان کل کشور ایلنا
  136. جمشیدی: 4000 نفر در حوادث اخیر بازداشت شدند
  137. سایت خبری تحلیلی کلمه
  138. «جمعی از نمایندگان مجلس خواستار محاکمه میرحسین موسوی شدند»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی، ۱ فروردین ۱۳۸. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۶. 
  139. «Mousavi faces prison threat»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی، ۱ فروردین ۱۳۸. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۶. 
  140. «هشدار دیده بان حقوق بشر در باره بازداشت شدگان اخیر:نقش مرتضوی در پروژه اعتراف گیری». روزانلاین، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  141. BBC فارسی - ایران - 'نگرانی' از نقش سعید مرتضوی در پرونده بازداشتی ها
  142. آفتاب - کروبی با تکذیب اظهارات رییسی اسناد جدیدی منتشر کرد
  143. «شکنجه دسته جمعی، منظم و هرروزه بازداشت شدگان کمپ کهریزک». فعالان حقوق بشر ایران، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  144. «Saeed Mortazavi: butcher of the press - and torturer of Tehran?». The Times، June 25, 2009. 
  145. حوادث اخیر نمونه کلاسیک و شکست‌خورده انقلاب رنگی است فارس‌نیوز
  146. Maziar Bahari: an ordeal of terror and absurdity
  147. اولین "اعترافات" علیه موسوی منتشر شد
  148. امیرحسین مهدوی:عدم تمکین برخی گروهها به فرایندهای قانونی انتخابات، فصل نوینی را در زیست سیاسی آن‌ها رقم خواهد زد(فارسی). . ایسنا، ۶-۴-۱۳۸۸۸.  بازیابی‌شده در ۲8 ژوئن ۲۰۰۹.
  149. اظهارات مهدوی افشاگری بود یا اعتراف‌گیری نوین؟ پارلمان‌نیوز
  150. مهدوی در گفتگو با فارس: حتی یک دقیقه هم در بازداشت نبوده‌ام
  151. امیرحسین مهدوی سردبیر اندیشه نو نیست
  152. «پیام آیت‌الله العظمی منتظری به مراجع عظام تقلید، علماء و حوزه‌های علمیه». سایت دفتر آیت‌الله العظمی منتظری. 
  153. «ویدئو: اعتراف پس از بازداشت»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  154. ۱۵۴٫۰ ۱۵۴٫۱ [http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/06/090620_mg_ir88_legitimation_ahamdinejad.shtml دولت بعدی ایران و 'بحران مقبولیت بین‌المللی'، بی‌بی‌سی فارسی، شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۸۸]
  155. روزنامه ابتکار: مواضع اروپا باز هم تغییر کرد؛ شرکت در مراسم تنفیذ احمدی نژاد
  156. Authoritarian Regimes Censor News From Iran واشینگتن پست
  157. بان کی-مون خواهان احترام به خواست ملت ایران شد، وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی
  158. عفو بین‌الملل نگران 'شکنجه' فعالان سیاسی در ایران. . بی‌بی‌سی فارسی.  بازیابی‌شده در ۲9 ژوئن ۲۰۰۹.
  159. EU concerned over Iranian vote results, violence; France condemns police response, AP, June ۱۴, ۲۰۰۹,
  160. ۱۶۰٫۰ ۱۶۰٫۱ ۱۶۰٫۲ ۱۶۰٫۳ اروپا خواستار رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی ایران شد، بی. بی. سی فارسی، ۲۵ خرداد ۱۳۸۸
  161. رادیو آلمان
  162. «دوستان آلمانی احمدی‌نژاد». دویچه وله، 7 تیر ۱۳۸۸. 
  163. «Mahmuds deutsche Freunde(دوستان آلمانی محمود)». زود دویچه تسایتونگ، 7 تیر ۱۳۸۸. 
  164. «مبارک باشد، آقای رییس جمهور!». تاگسشاو، 25 ژوئن 2009. 
  165. BBC فارسی - ایران - اوباما برخورد 'خشن' دولت ایران با معترضین را محکوم کرد
  166. آمریکا دعوت از دیپلمات‌های ایرانی را پس گرفت
  167. «اوباما خطاب به رهبران ایران: دست از رفتار ظالمانه بردارید». سایت گویانیوز، ۳۰ خرداد ۱۳۸۸. 
  168. آمریکا برای احمدی‌نژاد تبریک نخواهد فرستاد
  169. «تقاضای استان توسکانا از دولت ایتالیا: به‌رسمیت نشاختن دولت احمدی‌نژاد». صدای آلمان، ۱۶ تیر ۱۳۸۸. 
  170. «ژاپن از تلفات تظاهرات اعتراضی ایران بشدت ابراز نگرانی کرد». رادیو فردا، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  171. «سوئد: حق مردم برای تظاهرات مسالمت آمیز را محترم بشمارید». رادیو فردا، ۱ تیر ۱۳۸۸. 
  172. Entekhab News - آلمان و فرانسه سفرای ایران را احضار کردند/سفر احمدی‌نژاد به روسیه لغو شد
  173. «سارکوزی مشروعیت انتخابات را زیر سؤال برد». رادیو زمانه. 
  174. Canada 'deeply concerned' about Iran vote, AFP, June ۱۳, ۲۰۰۹
  175. ISNA - 08-11-2009 - 88/5/20 - سرویس: / سیاسی خارجی / شماره خبر: 1384198
  176. Farda News
  177. وزارت امور خارجه ایران بیانیه‌ای صادر کرد
  178. ایران: دبیر کل سازمان ملل حقایق انتخابات ما را نادیده می‌گیرد
  179. Social Networks Spread Defiance Online - NYTimes.com
  180. Twitter emerges as news source during Iran media crackdown
  181. CNN’s Coverage of Iran Protests Criticized - NYTimes.com
  182. Less is more. The tweet(ed) revolution. | Matter/Anti-Matter - CNET News
  183. White House's Online Silence on Iranian Elections Is Gaining Notice | ۴۴ | washingtonpost.com
  184. جنگ اینترنتی سپاه، علیه فساد یا "تهدید نرم" ؟ رادیو بین‌المللی فرانسه، ۱ اکتبر ۲۰۰۹
  185. «شرح ماجرای حمله به دفتر روزنامه «کلمه سبز»». موج سوم، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  186. «بیانیه شماره ۸ مهندس موسوی :آمادگی دارم تا نشان دهم چگونه مجرمان انتخاباتی در کنار مسببان اصلی اغتشاشات اخیر قرار گرفتند». کلمه، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  187. «دروغگویی تا کی؟». وبگاه محمد خاتمی، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  188. «در نامه سرگشاده کروبی به رییس صدا و سیما مطرح شد، انعکاس وارونه اخبار جز رسالت رسانه ملی است؟». سحتم نیوز، ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  189. «انتقاد جبهه اصلاحات به صداوسیما و وزارت کشور». نواندیش، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  190. «عکسی که عده‌ای را سرکار گذاشت!». خبرآنلاین، ۱ تیر ۱۳۸۸. 
  191. «کرخ شدن بدنه بی دفاع صداوسیما». آینده نیوز، ۱۲ تیر ۱۳۸۸. 
  192. «یک روزنامه ایتالیایی: فتوای ترور موسوی وکروبی توسط مرجعی مهم صادر شد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  193. «شرایط وزارت کشور برای صدور مجوز تجمع به طرفداران موسوی»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  194. «شرایط صدور مجوز گردهمایی طی نامه‌ای اعلام شد// یک بام و دو هوای وزارت کشور ادامه دارد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی، ۱ فروردین ۱۳۸. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۶. 
  195. رادیو زمانه | خبر اول | ایران | حمایت هنرمندان از «جنبش حقوق مدنی» در ایران
  196. schrr.net
  197. Welcome to www.mowjcamp.ws
  198. جنبش راه سبز - کناره گیری اعتراض آمیز بهرام بیضایی و محمد چرمشیر از جشنواره تئاترفجر
  199. www.mojesabz.net
  200. آفتاب - نامه کیارستمی در واکنش به دستگیری جعفر پناهی
  201. «درخواست ده‌ها سینماگر ایرانی برای «آزادی نامشروط» پناهی و نوری‌زاد»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۲۳ مارس ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۰. 
  202. «سینماگران ایران و جهان خواستار آزادی جعفر پناهی هستند»(فارسی)‎. دویچه وله فارسی، ۲۳ مارس ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۰. 
  203. «کشف حجاب معتمدآریا در جشنواره کن»(فارسی)‎. الف. بازبینی‌شده در ۲ خرداد ۱۳۸۹. 
  204. رادیو زمانه | رادیو سیتی | بازیگران | ممنوع‌التصویر شدن فاطمه معتمدآریا
  205. بان جووی و اندی برای ایران خواندند, رادیو فردا
  206. «جلوگیری از خروج سیمین بهبهانی از ایران»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، 17 اسفند 1388. بازبینی‌شده در 19 اسفند 1388. 
  207. «محمدرضا شجریان در تجمع امروز». گویا نیوز. 
  208. ۲۰۸٫۰ ۲۰۸٫۱ «شجریان: صدای مرا پخش نکنید، این صدای خس و خاشاک است!». وب‌گاه رسمی موج سوم، ۲۷ خرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۸۸. 
  209. ۲۰۹٫۰ ۲۰۹٫۱ «شجریان بار دیگر رادیو و تلویزیون را از پخش آثارش منع کرد». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۶ خرداد ۱۳۸۸. 
  210. «حسین زمان، خواننده و استاد حامی موسوی دستگیر شد»(فارسی)‎. انتخاب‌نیوز. بازبینی‌شده در ۵ تیر ۱۳۸۸. 
  211. «صفحهٔ آخر»(فارسی)‎. روزنامهٔ اعتماد. بازبینی‌شده در ۵ تیر ۱۳۸۸. 
  212. "به صدای بی نظیر این آهنگ ساز جوان شهرستانی گوش کنید". Retrieved 2010-03-27. 
  213. "انتقال کهریزک از تهران به شهرستانها". Retrieved 2010-03-27. 
  214. محسن مخملباف. «رازهای زندگی خامنه‌ای»(فارسی)‎. سایت محسن مخملباف. بازبینی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۹. 
  215. محسن مخملباف. «رازهای زندگی خامنه‌ای»(فارسی)‎. گویانیوز. بازبینی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۹. 
  216. محسن مخملباف. «ای یزید! تو را از تختت به زیر می‌کشیم! متن نامه محسن مخملباف به سیدعلی خامنه‌ای»(فارسی)‎. گویانیوز. بازبینی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۹. 
  217. متن زیر شعری است بنام فقیه خوشکل که محسن نامجو در برنامه‌ای در برلین در تاریخ سوم ژوئیه اجرا کرده است
  218. ویدئوی «We Shall Overcome» در وب‌گاه یوتیوب در یوتیوب
  219. جون بائز: چه سعادتمندم که زنده‌ام و شاهد جنبش مردم ایران
  220. وب سایت شخصی جون بائز
  221. «باز هم مخالفت با نتایج انتخابات در کلن و برلین»(فارسی)‎. دویچه‌وله فارسی، ۲۷ ژوئن ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۰. 
  222. «دوزخ ایران در فیلم‌های شکوف»(فارسی)‎. دویچه‌وله فارسی، ۱۷ دسامبر ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۰. 
  223. «در مخالفت و موافقت جشنواره برلین»(فارسی)‎. دویچه‌وله فارسی، ۱۵ فوریه ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۰. 
  224. «سید محمد خاتمی:پایان شب سیه سپید است + گزارش تصویری»(فارسی)‎. پارلمان‌نیوز. بازبینی‌شده در ۳۱ شهریور ۱۳۸۸. 
  225. «سرود سید جواد هاشمی به عشق میرحسین موسوی»(فارسی)‎. آفتاب‌نیوز. بازبینی‌شده در ۲ مهر ۱۳۸۸. 
  226. «نوروز وبگاه رسمی حزب مشارکت». 
  227. BBC فارسی - ایران - ابراهیم یزدی و هاشم صباغیان بازداشت شدند
  228. «بازداشت گسترده فعالان سیاسی در پی حوادث روز عاشورا در ایران»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی. 
  229. توقیف پروانه فعالیت «مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم» - © 2011تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  230. ۲۳۰٫۰ ۲۳۰٫۱ ۲۳۰٫۲ ۲۳۰٫۳ طائب: خرابکاری‌ها کار بسیج نبود، برخی لباس بسیج بر تن داشتند. . رادیو فردا.  بازیابی‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۹.
  231. رنج نامه فیروز آبادی خطاب به امام زمان (عج) درباره انتخابات
  232. آفتاب - نامه سرلشکر فیروزآبادی به امام زمان (ع) در مورد انتخابات
  233. خبرگزاری جمهوری اسلامی :: احمدی مقدم: بی‌بی‌سی و سفارت انگلیس مرکز هدایت آشوبهای اخیر بودند
  234. http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/10/091020_wmj-press-freedom.shtml
  235. «روزنامه اعتماد ملی تا اطلاع ثانوی توقیف است». خبرگزاری مهر، ۲۶ مرداد ۱۳۸۸. 
  236. «سردبیر روزنامه «کلمه سبز» بازداشت شد». پارلمان نیوز (پایگاه خبری فراکسیون خط امام مجلس شورای اسلامی)، ۲ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲ تیر ۱۳۸۸. 
  237. خبرگزاری آفتاب-روزنامه اندیشه نو توقیف شد.
  238. ««بهار» توقیف شد». خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، ۱۳۸۹/۰۱/۳۰. بازبینی‌شده در ۱۳۸۹/۰۱/۳۰. «روزنامهٔ بهار از سوی هیئت نظارت بر مطبوعات توقیف شد.» 
  239. «روزنامه «حیات نو» توقیف شد». روزنامه اعتماد، ۱۸ آذر ۱۳۸۸. 
  240. «هفته‌نامه «چلچراغ» توقیف شد». رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۰. 
  241. دور جدید اعتراض‌ها و اعتصاب‌های کارگری درایران - © 2010تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  242. کارگران کیان تایر، جاده تهران – اسلامشهر را مسدود کردند - © 2010تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  243. نارضایتی کارگران واعتصابات در منطقه عسلویه - © 2010تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  244. اعتصاب هزاران کارگر در هفت تپه - © 2010تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  245. اخراج کارگران نوشابه سازی ساسان و تهدید به اعتصاب مدیران ارشد نفتی
  246. مراسم روز جهانی کارگر در فضای شدید امنیتی | جامعه / حقوق | Deutsche Welle | 01.05.2010
  247. «اعتصاب عمومی در شهرهای مختلف کردستان». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۰. 
  248. «اعتصاب در برخی شهرهای کردنشین ایران در اعتراض به اعدام‌ها». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۰. 
  249. «اعتصاب عمومی و حاکمیت جو پلیسی - امنیتی در شهرهای محتلف کردستان». جرس. بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۰. 
  250. «اتحادیه اروپا اعدام‌های نوزده اردی بهشت را شدیداً محکوم کرد». خبرگزاری فرانسه (انگلیسی). بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۰. 
  251. عقب‌نشینی دولت در پی اعتصاب در بازار تهران - © 2010تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  252. اعتصاب دو روزه اصناف در اصفهان و تعطیلی بازار
  253. BBC فارسی - صدای شما - اعتصاب بازار تهران و تبریز
  254. در درگیریهای بازار تهران حاجی کاشانی بازاری معروف کشته شد

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پیامدهای انتخابات ریاست جمهوری دهم ایران موجود است.

نوشته‌ها[ویرایش]

تصاویر و فیلم‌ها[ویرایش]

عکس‌های علی زارع، بی‌بی‌سی فارسی