زهرا رهنورد

زهرا رهنورد
زهرا رهنورد در سال ۱۳۸۸
زادروز	۱۳۲۴
محل زندگی	تهران
نام‌های دیگر	زهره کاظمی
نقش‌های برجسته	سردبیر نشریه راه زینب رئیس دانشگاه الزهرا ۱۳۸۵-۱۳۷۷ رئيس گروه هنر سمت مجری طرح نگارش تاريخ هنر ايران عضو كميسيون ملی يونسكو رئيس كميته تدوين كتب هنر مشاور سياسي رياست جمهوري در دوره خاتمي عضو پيوسته فرهنگستان هنر
لقب	خادم القرآن
مذهب	اسلام
همسر	میرحسین موسوی
فرزندان	کوکب، زهرا و نرگس
والدین	صادق كاظمي، احترام السادات نواب صفوی

زهره کاظمی مشهور به زهرا رهنورد (زاده ۱۳۲۴ در بروجرد) نویسنده، روزنامه‌نگار و هنرمند ایرانی است. وی دکترای علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی ، كارشناسى مجسمه‌سازی از دانشگاه تهران و كارشناسى ارشد پژوهش هنر از دانشگاه تهران دارد و ریاست دانشگاه الزهرا را بر عهده داشته‌است. وي هم‌اکنون به همراه همسرش ميرحسين موسوي از رهبران جنبش اعتراضی ایران موسوم به جنبش سبز است.

زندگی خانوادگی

پدر زهرا رهنورد، صادق كاظمي از نظاميان حكومت پهلوي و مادرش، احترام السادات نواب صفوی، از بستگان سید مجتبی نواب صفوی است. او و میرحسین موسوی سه دختر به نامهای کوکب، زهرا و نرگس دارند.

تغییر نام

او نام خود را از زهره کاظمی به زهرا رهنورد تغییر داده است. خود در این باره می‌گوید:

«

من پیش از ورود به مسائل مذهبی، تمام حس های مبارزاتی را تجربه کرده‌ام اما پس از انتخاب راه مذهب و لباس مذهبی نام خود را از زهره به زهرا و نام خانوادگی‌ام را از کاظمی به رهنورد که به معنای ره‌نورد در مسیر اسلام، قرآن و پیروزی اسلام بود تغییر دادم.

»

فعالیت هاي هنری، علمي و پژوهشي

زهرا رهنورد در دهه چهل و اوایل دهه پنجاه خورشیدی از جمله شاگردان فعال علی شریعتی بود که در مبارزه با حکومت پهلوی فعالیت داشت. بهمن احمدی در تاریخ ۲۶ آوریل ۲۰۰۹ در سایتش نوشته است: «خیلی‌ها سخنرانی او (زهرا رهنورد) را در استادیوم امجدیه هنوز به خاطر دارند». زهرا رهنورد کتاب‌هایی می‌نوشت که مورد استفاده روشنفکران دینی و چپ‌های مذهبی آن روزها بود. علی شریعتی قبل از یکی از سخنرانی‌هایش در حسینیه ارشاد از مخاطبانش خواست تا از نمایشگاه نقاشی یک زوج جوان در راهروهای حسینیه دیدن کنند. زوجی که آینده آن‌ها را درخشان توصیف کرد. تابلوها نام حسین رهجو و زهرا رهنورد را برخود داشت. رهنورد پس از برگزاری یک نمایشگاه نقاشی در حسینیه ارشاد همانند بسیاری از انقلابیون تحصیلکرده به همراه همسرش به آمریکا رفت و در آنجا به عضویت کنفدراسیون دانشجویان ‏ایرانی در آمد و علیه حكومت پهلوی دست به فعالیت زد و در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی به تهران بازگشت.‏

از رهنورد به عنوان هنرمند، آثاري مانند مجسمه ظهر عاشورا، مجسمه به یاد عاشورا، مجسمه های شیشه به روایت عشق، دو مجسمه یادمان با نامهای درخت پرنده و ماه و پرنده (۱۳۸۵) در دانشگاه الزهرا و مجسمه «نرگس عاشقان» (۱۳۷۳) در میدان مادر تهران به جا مانده است.

او پس از دانش‌آموختگی در دکترای علوم سیاسی، مدتی سردبیر نشریه راه زینب از موسسه اطلاعات بود و از سال ۱۳۵۹ در پست تدریس دانشگاهی زنان و در شورای عالی انقلاب فرهنگی (۱۳۶۷-۱۳۷۲) نیز فعالیت کرد. وي هم چنين در سال ۱۳۷۷ به عضويت فرهنگستان هنر درآمد.

رهنورد در خرداد سال ۸۷ عنوان نخستین زنی که توانسته در طول تاریخ دانشکده هنر دانشگاه تهران به مقام استادی (فول پروفسور ) این دانشگاه دست یافته را کسب کرد. کسب عنوان رئیس نمونه دانشگاه در بین روسای دانشگاههای کشور، انتخاب به عنوان خادم القرآن از طرف موسسه امام رضا و سازمان اوقاف، انتخاب به عنوان مدیر نمونه گروه پژوهشی هنر از سوی سازمان ثبت در سال ۸۳، دریافت جایزه بین الملی خوارزمی، عضویت در هیات امنای بنیاد ملی نخبگان، درج زندگی نامه دکتر رهنورد در کتاب اساتید برجسته دانشگاه قرن ۲۱، برگزیده شدن به عنوان مفاخر فرهنگی و تالیف کتاب هنر معاصر ایران در جهان اسلام و ارسال آن به کتابخانه های۷۷ کشور جهان، انتخاب وی به عنوان یکی از ۲۰۰۰ استاد برتر جهان در سال ۲۰۰۵ از جمله فعاليت هاي علمی وفرهنگی زهرا رهنورد بوده است. وي هم چنين در سال ۱۳۷۴ مدير گروه هنر سازمان سمت گرديد.

از وی تا کنون بیش از ۳۰ جلد کتاب در زمینه های قرآنی، اسلامی، سیاسی و فرهنگی-هنری انتشار یافته که برخی به زبان های انگلیسی، عربی، اردو، آلمانی وایتالیایی ترجمه شده اند. وی همچنین تاکنون بیش از ۱۰ مورد مقاله به کنفرانس های داخلی و بین المللی ارائه کرده است. رهنورد بیش از ۱۰ نمایشگاه از آثار هنری اش را در گالری های داخلی و خارجی برگزار کرده است.

تحصیلات

دانشگاه آزاد اسلامی در نامه‌ای رسماً اعلام کرد آزمون دکتری سال ۱۳۶۴ در این دانشگاه منوط به دارا بودن مدرک کارشناسی ارشد نبوده و زهرا رهنورد بدون داشتن مدرک فوق لیسانس و طبق ضوابط این دانشگاه در دوره دکترا پذیرفته شده. البته به‌دنبال تغییر مقررات در سال ۱۳۶۹، آن دسته از دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی که فاقد مدرک تحصیلی پایه بوده‌اند، ملزم به گذراندن مقاطع قبلی و دریافت مدرک فارغ‌التحصیلی می‌شوند. زهرا رهنورد نیز در سال ۱۳۶۹ در دوره کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی شرکت کرده و در سال ۱۳۷۲ مدرک کارشناسی ارشد را در این رشته دریافت کرد.

اداره کل روابط عمومی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در آستانه دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «در پاسخ به خبر منعکس شده در خبرگزاری ایلنا به نقل از جعفر توفیقی وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناوری با عنوان "وزارت علوم دولت نهم مدارک دکتر رهنورد را تایید کرده بود"، اعلام می‌کند: هیچگونه مدرکی دال بر تایید مدرک دکتری زهرا رهنورد در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موجود نمی‌باشد.» «وزیر وقت علوم پاسخ دهند چرا در زمانی که پرونده خانم زهرا رهنورد جهت ارتقای علمی در هیات ممیزی وزارت مطرح شده، موارد مربوط به همزمانی تحصیل در سه رشته و در دو مقطع تحصیلی اصلا مورد توجه قرار نگرفته است.»

زهرا رهنورد در مصاحبه با روزنامه جام جم گفت: «ظاهرا جرم من این بوده که از مجاری قانونی موفق به کسب دو فوق لیسانس شده‌ام. گویا هنرمند و روشنفکر بودن همزمان برای زن ایرانی جرم است.» و ادامه داده: «تمام مدارک قانونی که بر اخذ مدارک بنده به صورت کاملا قانونی دلالت دارند موجود هستند و باید از خود وزارت علوم پرسیده شود که چرا در حالی که در سال ۸۶ به بنده فول پروفسوری اعطا شده چنین مباحثی در آستانه انتخابات مطرح می‌شود؟» او در ادامه این مصاحبه گفت: «قرار است دانشگاه (دانشگاه آزاد) پس از برگزاری انتخابات مدارک دقیق دوران تحصیل بنده را منتشر و تائید کند.»

انتخابات ریاست جمهوری دهم

در جریان انتخابات دهم ریاست جمهوری خرداد ۱۳۸۸، همسران نامزدها به طور بی سابقه ای در تبلیغات انتخاباتی حاضر شدند. خصوصا زهرا رهنورد که در فعالیت های تبلیغاتی همسرش میرحسین موسوی حضور چشمگیری داشت، حضوری که در خارج از ایران هم به چشم آمد. پیش از انتخابات، رسانه های غربی، زهرا رهنورد را میشل اوبامای ایران خواندند.

در بهمن ماه ۱۳۸۹ و پس از اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، زهرا رهنورد به همراه همسرش میرحسین موسوی توسط ماموران امنیتی در حصر خانگی قرار گرفت و کلیه ارتباطات و رفت و آمد آنها قطع شد.

مصاحبه زهرا رهنورد درباره دیدگاه‌های میرحسین موسوی

زهرا رهنورد در مصاحبه با بی‌بی‌سی عنوان کرده است: «در رابطه با زنان، آزادی زنان، حضور زنان در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، حضور زنان در کابینه، حق شهروندی زنان، حمایت از حقوق زنان در خانواده و حقوق مدنی فکر نمی‌کنم پیشتازتر از موسوی کسی وجود داشته باشد.»

واکنش به نتایج انتخابات

زهرا رهنورد و همسرش میرحسین موسوی در راهپیمایی سکوت برای گرامیداشت جانباختگان اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸

زهرا رهنورد در مراسم بزرگداشت جان باختگان تظاهرات مردمی

بی بی سی در گزارشی درباره رای نیاوردن میرحسین موسوی، مهدی کروبی و محسن رضایی در زادگاههای خود براساس گزارش خبرگزاری ایرنا، درانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸، اعلام کرد که زهرا رهنورد، در گفت و گو با بخش فارسی بی بی سی، با اشاره به ترک زبان بودن همسر و لر بودن خودش از اینکه در این مناطق، آرا اعلام شده از آن آنها نبوده است، ابراز تعجب کرد.

دستگیری برادر زهرا رهنورد

شاپور کاظمی برادر زهرا رهنورد (زاده ۱۳۲۶) مهندس مخابرات، عضو هیات مدیره تولیدکنندگان یوپی‌اس و عضو اتاق بازرگانی مخابرات است که در روزهای اول اعتراضات مردم به انتخابات ریاست جمهوری دهم بازداشت شد. بازداشت وی با اعتراضات متعدد مواجه گردید.بر اساس گزارش بی بی سی سایتهای تندرو حامی دولت اتهاماتی با جنبه شخصی وغیر سیاسی مشابه اتهاماتی که علیه مخالفان حکومت مطرح می شود را بر کاظمی واعضای خانواده اش نسبت دادند.

بگفته مرکز اسناد انقلاب اسلامی او «در حال آتش زدن ۷ دستگاه موتور سیکلت در میدان ونک به همراه معشوقه‌اش خانم فاطمه رهنما که یک منافق با سابقهٔ محکومیت ۸ سال زندان بخاطر اقدامات تروریستی در گروهک منافقین است دستگیر شده و از خانهٔ تیمی مشترک و مجلل این دو نفر در شمال تهران مشروبات الکلی و ابزار لهو و لعب کشف گردید.» مرکز اسناد انقلاب اسلامی همچنین او را به ارتباط با نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا و بدهی دهها میلیاردی به سیستم بانکی کشور نیز متهم کرده‌است. این اتهامات در دیگر منابع رسمی جمهوری اسلامی مانند خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، روزنامه ایران و روزنامه جوان نیز تکرار شده‌است.[۱]

زهرا رهنورد ضمن اعلام اینکه برادرش در مسایل سیاسی دخالتی نداشته است گقت که علت بازداشت او وارد کردن فشار بر موسوی بوده است.

انتخاب زهرا رهنورد به عنوان سومین متفکر برتر سال ۲۰۰۹

مجله بین‌المللی سیاست خارجی (به انگلیسی: Foreign Policy)، زهرا رهنورد همسر میرحسین موسوی را به عنوان نفر سوم در فهرست صد متفکر برتر جهان در سال ۲۰۰۹ انتخاب کرد. این مجله آمریکایی، زهرا رهنورد را مغز متفکر "انقلاب سبز ایران" و تبلیغات انتخاباتی همسرش میرحسین موسوی معرفی کرده است. پیش از نام زهرا رهنورد، بن برنانکی رییس بانک مرکزی آمریکا و باراک اوباما رییس جمهوری ایالات متحده در رتبه‌های نخست و دوم این فهرست قرار دارند.

حمله به زهرا رهنورد

همزمان با تظاهرات روز دانشجو در ۱۶ آذر، گروهی از زنان بسیجی به زهرا رهنورد حمله کردند. رادیو آلمان به نقل از سایت کلمه، سایت خبررسانی میرحسین موسوی، نوشت که زهرا رهنورد، استاد دانشگاه تهران و همسر آقای موسوی، ابتدا در محل کارش در دانشکده هنرهای زیبا و پس از آن در خیابان وصال تهران با گاز فلفل مورد حمله لباس شخصی‌ها قرار گرفته‌است. بگفته سایت کلمه، افراد مهاجم از فاصله نزدیک به صورت زهرا رهنورد گاز فلفل پاشیدند که به «تنگی نفس و نابینایی موقت» او منجر شد. همچنین برای بار دوم، در پیش‌ازظهر ۱۷ آذر نیز گروهی از زنان لباس شخصی با هجوم به دانشکده هنرهای زیبا قصد حمله به وی را داشتند.

واکنش به بیانیهٔ میرحسین موسوی

در روز سه‌شنبه ۶ بهمن ۱۳۸۸ در واکنش به بیانیهٔ هفدهم میرحسین موسوی مصاحبه‌ای با وب‌گاه روز آنلاین انجام داد و بیانیهٔ موسوی را «کف خواسته ها و آرمان های مردم» خواند. وی در این مصاحبه گفت:

«

من نمی توانم آینده را پیش بینی کنم که چه اتفاقی خواهد افتاد و چه خواهد شد، فقط امیدوارم هر اتفاقی که می افتد به نفع ملت ایران باشد و به سربلندی ملت ایران ختم شود.میخواهم بر این نکته تاکید کنم که نه دولت احمدی نژاد را به رسمیت می شناسیم و نه پشت پرده سازش می کنیم.

»

سوابق شغلی

• رئيس دانشگاه الزهرا (۱۳۸۵-۱۳۷۷)
• مسئول كميته تاليف و تدوين كتاب درسی رشته هنر در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
• روزنامه نگار و سردبير مجله راه زينب
• مشاور سياسی رئيس جمهور (رياست جمهوري خاتمي)
• رئيس گروه هنر سازمان مطالعه و تدوين سمت، وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
• مجری طرح ملی نگارش تاريخ هنر ايران در دوره اسلامی
• عضو كميسيون ملی يونسكو در ايران
• عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
• عضو هيئت داوری دومين دوسالانه بين المللي نقاشی جهان اسلام
• عضو شورای سياست گذاری دوسالانه بين المللي نقاشی جهان اسلام
• عضو هيئت داوران دومين دوسالانه نقاشی در تهران
• عضو انجمن نقاشان ايران
• عضو انجمن مجسمه سازان ايران
• عضو انجمن زنان هيئت علمی دانشگاه های ايران
• عضو شورای مركزی پژوهشكده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
• عضو شورای تحصيلات تكميلی دانشكده هنرهای زيبای دانشگاه تهران
• استاد دانشگاه هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و دانشگاه الزهرا
• عضو و نماينده ۲ وزير در شورای فرهنگی - اجتماعی زنان با حكم رئيس جمهور (رياست جمهوري خاتمي)
• عضو شورای فرهنگ عمومی كشور با حكم رئيس جمهور (رياست جمهوري خاتمي)
• عضو پيوسته فرهنگستان هنر

تاليفات و ترجمه ها

• طوفان ها ولاله هاى شهريور
• داستان هاى على و مش مدينه
• پشت جبهه هم سنگر است
• سوگوارى در حرا
• حكمت هنر اسلامى
• طلوع زن مسلمان
• ريشه هاى استعماری كشف حجاب
• سفر به ديار زنان بت
• پيام حجاب زن مسلمان
• زيبايی حجاب و حجاب زيبايی
• دولت ملی در انديشه متفكران عرب وشبه قاره
• دولت اسلامی
• موضع گيری طبقات در فرايند انحطاط جامعه
• قيام موسی

مقالات

از او مقاله‌هایی نیز به چاپ رسیده‌است، از جمله مقاله‌های:

• موضع‌گیری طبقات اجتماعی در قرآن ۱۳۵۷
• ریشه‌های استعماری کشف حجاب ۱۳۵۹
• زن در نظام ارزشی طاغوتی ۱۳۵۹
• شورش زن بر شخصیت تاریخی خود ۱۳۵۹
• تنظیم قوانین در جهت احیای حقوق زن از ویژگی‌های ضداستعماری مجلس است ۱۳۵۹
• سفری به دیار زنان بت ۱۳۶۶
• مادر، اسطوره هميشگی تاريخ
• هنر، عشق وزيبايی
• فلسفه هنر و رويكرد اجتماعی
• تصوير زن در توسعه ملی
• زن، اسلام، فمينيسم
• ذهنيت گرايی در هنر

جستارهای وابسته

• میرحسین موسوی
• جنبش سبز ایران

پیوند به بیرون

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به زهرا رهنورد در ویکی‌گفتاورد موجود است.