تمساح

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تمساح
محدوده زمانی: ائوسن – تا کنون, 55 تا 0 میلیون سال پیش
تمساح نیل (Crocodylus niloticus)
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
زیرشاخه: سوسماریان[۱]
رده: خزندگان
راسته: تمساح‌سانان[۲]
تیره: تمساحیان[۳]
Cuvier, ۱۸۰۷
سرده

متن را ببینید.

تِمساح یا کروکودیل جانوری است خزنده دارای چهار دست و پا، در آب به راحتی شنا می‌کند، اما همیشه در آب نمی‌ماند و تخم‌هایش را در خشکی می‌گذارد. این حیوان دارای فک و دندان‌های بسیار نیرومند است و به گروه چهاراندامان از تیره تمساحیان (Crocodylidae) تعلق دارد. این خزندهٔ آبی و خشکی بزرگ در سراسر مناطق استوایی آفریقا، آسیا، آمریکا و استرالیا زندگی می‌کند. تمساح مانند سایر موجودات ساکن در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و سرزمین‌های مرطوب در آب‌های شیرین و گاهی در آب‌های کمی شور زندگی می‌کند.

نام[ویرایش]

تمساح واژه ای است که برای نامیدن انواع مختلف کروکودیل از جمله کایمن و الیگاتور استفاده می‌شود. در گذشته واژه نهنگ به جای تمساح استفاده می‌شد اما در قرن بیستم نهنگ به واژه ای برای نامیدن وال‌ها تبدیل شد و تمساح جای آن را در معنی کروکودیل گرفت. امروزه بسیاری از اوقات نام تمساح و سوسمار به جای یکدیگر استفاده می‌شوند در حالی که سوسمار نام گروه دیگری از خزندگان، دربرگیرنده مارمولک، بزمجه و... است که در زبان انگلیسی بدان lizard گفته می‌شود.[۴]

تغذیه[ویرایش]

تمساح اغلب از مهره‌داران دیگر مانند انواع ماهی‌ها، خزنده‌ها و پستانداران و بعضی وقت‌ها از بی‌مهرگانی مانند صدف‌ها و سخت‌پوستان با توجه به گونه‌های خود تغذیه می‌کنند. تمساح شجره تاریخی دارد و از زمانهای دور وجود داشته و این اعتقاد وجود دارد که از زمان دایناسورها به این طرف تغییرات ناچیزی داشته‌است.

مشخصات ظاهری و جسمی[ویرایش]

به‌رغم سابقه ماقبل تاریخ، از انواع پیشرفته خزندگان هستند. برخلاف خزندگان دیگر، قلب چهار محفظه‌ای، دیافراگم و قشر مغزی هوشمند دارد. سیستم صوتی خارجی تمساح، علائم زندگی آبی و خاکی و سبک زندگی دوره‌ای دارد. تمساح دوزیست است. تمساح بدن خط دار ناصافی دارد و می‌تواند به سرعت و راحت در آب شنا کند و همچنین می‌تواند هنگام شنا پاهای خود را در کناره‌های بدن خود جمع کند و با کاستن از مقاومت آب سریعتر شنا کند. تمساح پاهایی باانگشتان چسبیده بهم دارد، گرچه این پاها برای پا زدن در آب به کار نمی‌رود، اما این خصوصیت امکان برگشت سریع و حرکتهای ناگهانی را در آب را به او می‌دهد. در مسافت‌های کوتاه، حتی بیرون از آب خیلی سریع می‌باشد. تمساح آرواره‌های فوق العاده قوی و دندان‌های تیز برای گرفتن و پاره کردن گوشت دارد.

اگر دهان تمساح بسته نگهداشته شود نمی‌تواند آن را باز کند. بهمین دلیل برای مطالعه یا حمل و نقل تمساح، معمولاً آرواره‌های او را با نوارهای فلزی یا با بندهای لاستیکی بزرگ که از تایر و تیوب اتومبیل تهیه می‌شوند، می‌بندند. تمساح همچنین حرکات جانبی محدودی در گردن خود دارد.

سن[ویرایش]

در حال حاضر روشهای معتبری برای سنجش عمر تمساح وجود ندارد، بعضی از حلقه‌های رشد در استخوانها و دندانهای آنها استفاده می‌کنند که این غیر اصولی و غیر قطعی است، قدیمی‌ترین تمساح C. proposus در حدود هفتاد سال زندگی می‌کرده‌است، و شواهد محدودی نیز نشان می‌دهد که بعضی از انواع این حیوان بیش از صد سال عمر می‌کنند. یکی از قدیمی‌ترین نوع تمساح‌های شناخته شده در یک باغ وحش در روسیه ظاهراً در سن ۱۱۵ سالگی مرده‌است. گزارشهای جدید این موارد را تایید نمی‌کند.

تصویری از یک تمساح در مردابی مصنوعی.
تمساح کوتوله آفریقایی غربی

اندازه[ویرایش]

در اندازه گونه‌های مختلف تمساح تفاوتهای زیادی وجود دارد. از انواع استثنائی کوچک، افسانه‌ای یا جادویی تا گونه‌ای بزرگ‌تر، تمساح آب شور. گونه‌های بزرگ اغلب ۵ یا ۶ متر و وزن آنها ۱۲۰۰ کیلوگرم می‌باشد. علی‌رغم وزن زیاد گونه‌های بالغ، زندگی خود را از اندازه‌های خیلی کوچک شروع می‌کند.

تمساح وقتی که برای اولین بار از تخم بیرون می‌آید در حدود ۲۰ سانتیمتر طول دارد. اندازه‌ها با توجه به فصل و تغذیه و ترکیبات خون مادر فرق می‌کند. گونه‌های بزرگ‌تر ، همچنین بزرگ‌ترین خزنده روی زمین، تمساح آب شور است، که در استرالیای شمالی و کل آسیای جنوب شرقی زندگی می‌کند. بر طبق نظرات بعضی دانشمندان، اطلاعات موثقی در مورد اینکه تمساح‌های ماقبل تاریخ بیش از ۸٫۶۴ متر طول دارند، در دست نیست.

در شهر نورمنتون، کوئینزلند، استرالیا قالب فیبر شیشه‌ای یک تمساح وجود دارد که «کرایس کروک» نامیده می‌شود که عکس آن در سال ۱۹۵۸ توسط کریستینا پاولوسکی که حیوان را در بستر شنی رودخانه نورمن یافت، گرفته شده‌است. گزارشی از یک آب شور بطول ۸٫۲ متر در استرالیا وجود دارد. همچنین جمجمه یک تمساح آب شور از اوریسای هند وجود دارد که تخمین زده می‌شود که ۶٫۴ تا ۷ متر طول داشته‌است.

در ۱۶ ژوئن سال ۲۰۰۶ یک تمساح عظیم ۷٫۱ متری آب‌های شور در اوریسای هند به عنوان بزرگ‌ترین تمساح زنده جهان نامگذاری شد. این تمساح در محوطه حفاظت شده حیات وحش بیتارکانیکا زندگی می‌کند و در ژوئن سال ۲۰۰۶، در کتاب سوابق جهانی گینه ثبت شد.[۵]

پراکندگی ها

رفتار و زیست‌شناسی[ویرایش]

شکارچی کمین کننده‌است. به عنوان دوزیستان خونسرد، می‌تواند مدت طولانی بدون غذا زنده بماند و بندرت به فعال شدن برای شکار نیاز دارد.[۶] تمساح علی‌رغم ظاهر آرام، از فعال‌ترین دوزیستان در محیط است.[۷][پیوند مرده][۸]

تمساح‌های وحشی در بسیاری از مناطق مورد محافظت قرار گرفته‌اند، اما آنها بطور تجاری در مزرعه نگه‌داری می‌شوند. پوست آنها دباغی می‌شود و برای درست کردن بسیاری از وسایل چرمی مانند کفش و کیف دستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بسیاری از گونه‌هایی که در مزرعه نگهداری می‌شوند، تمساح‌های آب شور و تمساح‌های نیل می‌باشند و تمساح‌های عظیم‌الجثه آب شور و تمساح‌های کمیاب سیامی در مزارع آسیایی پرورش داده می‌شوند. پرورش تمساح‌ها جمعیت گونه‌های آب شور را در استرالیا افزایش داده، چون تخم‌ها عموماً از انواع وحشی گرفته می‌شود و مالکان آنها بر افزایش تعداد تمساح‌ها تشویق می‌شوند. در واقع پرورش تمساح پر سودترین نوع پرورش حیوانات در جهان است. در کشور ایران نیز این فعالیت شروع شده‌است و اولین مزرعه پرورش تمساح در جزیره هنگام از توابع قشم است.[۹]

تمساحها بیشتر به پرندگان و دایناسورها نزدیک هستند تا به خزندگان، این سه موجود در آرچوزوریا «خزندگان حاکم» شامل هستند، بخش کروکودیلیا را برای اطلاعات بیشتر ببینید.

خطر برای انسان‌ها[ویرایش]

گونه‌های بزرگ‌تر تمساح از جمله تمساح‌های نیل وتمساح آمریکایی از خطرناک‌ترین انواع هستند. انواع بزرگ کایمن سیاه نیز برای انسان خیلی خطرناک هستند.

خصوصیت دارویی[ویرایش]

دانشمندان در ایالات متحده آمریکا عامل قوی و نیرومندی را در خون تمساح‌ها بنام کروکودیلین یافته‌اند که می‌تواند مانند آنتی بیوتیکهای استاندارد به سیستم ایمنی درمقابله با عفونت کمک کند. این کشف مدیون کنجکاوی جیل فولرتون-اسمیت از گزارشهای(BBC) مدارک مربوط به علم تهیه کننده فیلم تمساح‌های آب شور در استرالیا است.[۱۰]

به عنوان غذا[ویرایش]

در بعضی کشورها مانند آمریکا، استرالیا، چین، ژاپن، تایلند و آفریقای جنوبی و همچنین کوبا از گوشت تمساح به عنوان غذا استفاده می‌شود. گوشت تمساح سفید رنگ است و مواد غذایی آن به طور مطلوبی با گوشت‌های سنتی قابل مقایسه‌است البته میزان کلسترول آن نسبت به گوشتهای دیگر بسیار کمتر است. گوشت تمساح ترد است.

اطلاعات عمومی[ویرایش]

  • کروکودیل‌ها اسم خود را از یونانیان گرفته‌اند که آنها را در رودخانه نیل مشاهده کرده‌اند. یونانی‌ها آنها را کروکودیلوس نامیدند، یک کلمه ترکیبی کروک که به معنی سنگ‌های کناره رودها و دریلوس که به معنی «کرم» است. یونانیها این حیوانات را «کرمهای سنگ» نامیدند، چون کروکودیل‌ها برروی سنگهای کناره‌های رودخانه‌ها در آفتاب دراز می‌کشند.
  • بچه تمساح‌ها کروموزومهای جنسی ندارد و برخلاف انسان جنسیت این حیوان بطور ژنتیکی تعیین نمی‌شود. جنسیت با درجه حرارت تعیین می‌شود که نرها در حدود ۳۱٫۶ درجه سانتیگراد و ماده‌ها در درجه حرارت کمی پایین تر یا بالاتری بوجود می‌آیند. دوره متوسط خوابیدن برروی تخمها در حدود ۸۰ روز است و آن همچنین بستگی به درجه حرارت محیط دارد.[۱۱]
  • بسیاری از تمساح‌های اولیه علفخوار بودند.

بررسی و مطالعه تمساحیان[ویرایش]

بیشتر گونه‌ها در سرده الیگاتور قرار دارند. دو نسل زنده دیگر این خانواده هر دو یکسان هستند: تمساح کوتوله و گریال کاذب.

  • خانواده تمساحیان
  • Subfamily Mekosuchine crocodiles|Mekosuchinae (اولیه)
  • Subfamily Crocodylinae
  • Genus Euthecodon (اولیه)
  • Genus Osteolaemus
  • Dwarf Crocodile, Osteolaemus tetraspis (بحث‌هایی طولانی مدت در مورد اینکه این واقعاً دو گونه‌است جریان دارد، مطالعات اخیر نشان می‌دهد که این یک گونه با دو گونه فرعی است: O. tetraspis tetraspis & O. t. osborni)
  • Genus Crocodylus
  • Crocodylus acutus ، تمساح آمریکایی
  • Crocodylus cataphractus , Slender-snouted Crocodile (Recent DNA studies suggest that this species may actually be more basal than Crocodylus, and belong in its own genus, Mecistops)
  • Crocodylus intermedius ، تمساح اورینوکو
  • Crocodylus johnstoni، تمساح آب شیرین
  • Crocodylus mindorensis، تمساح فیلیپینی
  • Crocodylus moreletii ، تمساح مرلت یا تمساح مکزیکی
  • Crocodylus niloticus، تمساح نیل یا تمساح آفریقایی (گونه‌های فرعی که در ماداگاسکاریافت می‌شوند، بعضی وقتها تمساح سیاه نامیده می‌شوند.)
  • Crocodylus novaeguineae، تمساح گینه جدید
  • Crocodylus palustris، تمساح راهزن، تمساح مارش یا تمساح هندی
  • Crocodylus porosus، تمساح آب شور یا تمساح استروراین
  • Crocodylus rhombifer، تمساح کوبایی
  • Crocodylus siamensis، تمساح سیامی
  • Subfamily Tomistominae (مطالعات اخیر نشان می‌دهند که این گروه واقعاً به گاویالیادئه مرتبط و نزدیک است)
  • Genus Kentisuchus (اولیه)
  • Genus Gavialosuchus (اولیه)
  • Genus Paratomistoma (اولیه)
  • Genus Thecachampsa (اولیه)
  • Genus Kentisuchus (اولیه)
  • Genus Rhamphosuchus (اولیه)
  • Genus Tomistoma
  • Tomistoma schlegelii گاریال کاذب یا گاریال مالایی
  • Tomistoma lusitanica] (اولیه)
  • Tomistoma cairense (اولیه)
 Crocodyloidea 

"Asiatosuchus" germanicus



Prodiplocynodon langi




Asiatosuchus grangeri



"Crocodylus" affinis



"Crocodylus" depressifrons




Brachyuranochampsa eversolei



"Crocodylus" acer


 Crocodylidae 


Kentisuchus spenceri




Dollosuchoides densmorei



Megadontosuchus arduini






Gavialosuchus eggenburgensis



Toyotamaphimeia machikanensis





گریال کاذب



گریال کاذب






گریال کاذب




Thecachampsa antiqua



Thecachampsa americana



Thecachampsa carolinense





Penghusuchus pani




Paratomistoma courti



گریال کاذب










"Crocodylus" megarhinus




Kambara implexidens



Australosuchus clarkae




Trilophosuchus rackhami



Quinkana







"Crocodylus" pigotti



"Crocodylus" gariepensis




Euthecodon arambourgii



Euthecodon brumpti






Rimasuchus lloydi




Voay robustus




تمساح کوتوله



تمساح کوتوله







Mecistops cataphractus


 گاندوها 

C. checchiai



C. palaeindicus




C. anthropophagus



C. thorbjarnarsoni




تمساح نیل




C. siamensis




گاندو




تمساح آب شور



C. johnsoni



C. mindorensis




C. novaeguineae



C. raninus








C. acutus



C. intermedius



C. rhombifer



C. moreletii











منابع[ویرایش]

  1. Sauropsida
  2. برابر فرهنگستان زبان فارسی برای Crocodilia (دفتر پنجم)
  3. برابر فرهنگستان زبان فارسی برای Crocodylidae (دفتر پنجم)
  4. عرفان خسروی، فرق سوسمار و تمساح چیست؟، دانستنیها
  5. Orissa crocodile recognised as world's largest. . Reuters, 2006-06-16.  Retrieved on 2006-06-18.
  6. LiveScience
  7. [۱] [پیوند مرده]
  8. Swim At Your Own Risk: August 2005
  9. Crocodile farm in iran / breeding crocodiles farm
  10. Looking for Open2.net? - OpenLearn - Open University
  11. Crocodylus porosus

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تمساح موجود است.

نگارخانه[ویرایش]

شماری تمساح
تمساح آمریکایی، عکسی که در مکزیک گرفته شده