کامبرین

کامبریَن، یکی از دوره‌های زمین‌شناسی از دوران دیرینه‌زیستی است.

دورهٔ کامبرین حدود ۵۴۲ میلیون سال پیش آغاز شده و تا حدوداً ۴۸۸/۳ میلیون سال پیش ادامه داشته‌است.

نام کامبرین از نام کامبریا یعنی نام باستانی منطقهٔ ویلز بریتانیا گرفته شده زیرا در آنجا بود که صخره‌هایی از دورهٔ کامبرین برای نخستین بار بررسی شد. بر این پایه، در فارسی برای این دوره نام «کامبریایی» درست‌تر می‌بود ولی امروزه کامبرین در این معنی جا افتاده‌است.

دوره کامبرین ۵۷۰ – ۵۰۵ میلیون سال گذشته دوره کامبرین به سه اشکوب زیرین، میانی و بالایی تقسیم می‌شود. سن کامبرین از ۷۵۰ تا ۵۱۰ میلیون سال قبل است. پیدایش آثار یخچالی در سنگهای رسوبی کامبرین چین و نقاط دیگر نشان می‌دهد که آب و هوای سردی در این نواحی حکم فرما بوده است. مطالعه رسوبات چین خورده کامبرین نشان دهنده آن است که در این دوره بزرگ ناودیسهایی در نقاط مختلفی از اروپا، آسیا و آمریکا وجود داشته است. بعضی از جانورانی که در تشکیلات کامبرین مشاهده شده‌اند از نظر چینه شناسی اهمیت زیادی ندارند.

دوره کامبرین نقش اساسی و مهمی در تاریخ حیات بر روی زمین ایفا می‌کند. زمانی که اغلب گروههای بزرگ جانوران اولیه در قالب فسیل ظاهر شدند. این حادثه گاهی (انفجار کامبرین) نامیده می‌شود به دلیل اینکه زمان کمی برای ایجاد آن طی شده‌است. در ابتدا تصور می‌شد که سنگهای این دوره حاوی اولین و قدیمی‌ترین فسیلهای جانوری است.

در اوایل دوره کامبرین، جانوران برای حفاظت و نگهداری اعضاء نرم خود، بخش‌های سخت خود را توسعه دادند، برای مثال صدف خارجی بدن یک بازوپا به یک حجره‌های غذایی (Feeding chamber) تغییر شکل داد. در حالی که بافت خارجی تریلوبیت‌ها پاها و ماهیچه‌های ثابت پیدا کردند. جانوران با داشتن اسکلت توان رشد بیشتری داشته و نواحی کلنی را در کف مختلف دریاها تشکیل دادند. بندپایان قادر به شنا کردن، حرکت سریع و توسعه اسکلت خود بودند. چون فسیل این جانوران یا به ندرت یافت شده و یا اینکه به خوبی حفظ نشده‌اند. از این جانوران مرجانها را می‌توان نام برد که تنوع زیادی نداشته و یا آنکه دارای اسکلت سخت نبوده‌اند. خارپوستان نیز در این دوره ظهور نموده‌اند، ولی گوناگونی زیادی نداشته‌اند. از نرمتنان وجود دو کفه‌ایها مشکوک است و از شکم پایان هم جز چند نمونه ساده آثار بیشتری باقی نمانده است.

اولین جانوران در این دوره کوچک بوده و از فسفات برای تغذیه استفاده می‌کردند و همچنین اسفنج‌ها نیز از سیلیس و در طی ۱۰ میلیون سال بعد جانوران بزرگ‌تر از کربنات کلسیم برای تغذیه استفاده می‌کردند. در اواخر دوره کامبرین، اجداد بیشتر گروههای جانوران اصلی در دریا گسترش یافتند.

تقسیمات دوره کامبرین

تقسیمات سیستم کامبرین از سال ۱۸۹۱ توسط والکت (Walcott) به صورت سه قسمتی پیشنهاد گردید که شامل کامبرین زیرین، میانی و بالایی است. اشکوبهای کامبرین عبارتند از:

اشکوب جورجین (Georgian): که وجه تسمیه آن از کلمه جورجیا شهری در آمریکاست و توسط والکت در سال ۱۸۹۱ به کار برده شده است. این اشکوب معادل اشکوب توماشین است. زون تریلوبیت اله نلوس کامبرین زیرین را مشخص می نماید.

اشکوب آکادین (Acadian): که نامش از محل آکادی (Acadie) در کانادا گرفته شده است و در سال ۱۸۶۷ توسط داوسون (Dawson) ابداع گردیده است. این اشکوب قسمتی از کامبرین میاین با تریلوبیتهای پرادوکسیدها را شامل می‌شود.

اشکوب پوتسدامین (Potsdamian): که شامل ماسه سنگهای پوتسدام نواحی نیویورک است. این اشکوب دارای نبودهای چینه‌شناسی بوده و نمی‌تواند بطور کامل معرف کامبرین بالایی باشد.

نگارخانه

• 
• 
• 
• 

منابع

• «دوره هاي زمين شناسي» ‎(فارسی)‎. وبلاگ انجمن علمی دانشجویی دانشگاه تهران، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
• Wikipedia contributors, «Cambrian,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cambrian&oldid=181495588 (accessed January 8, 2008).

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کامبرین موجود است.